Η σημερινή συγκυρία: οι εναλλακτικές διέξοδοι για το ελληνικό χρέος και οι περιορισμοί τους

Μιχάλης Οικονόμου: Το σπίτι που κοιμάται

του Γιώργου Προκοπάκη

Για να καταλάβουμε καλύτερα την κατάσταση με τις εναλλακτικές για το ελληνικό χρέος, είναι απαραίτητο να δούμε τη διάρθρωσή του.

Σύνολο χρέους 352 δισ

• Ελληνικά ομόλογα 236 δισ (Σεπτέμβριος 2011)

• Διεθνή ομόλογα 18 δισ

Σύνολο ομολόγων 254 δισ

• Βραχυπρόθεσμος δανεισμός 16 δισ (τρίμηνα και εξάμηνα)

• Δάνεια Μηχανισμού Στήριξης 65 δισ

• Δάνεια ΤτΕ 6 δισ

• Άλλα δάνεια 11 δισ (περιλαμβάνονται ειδικά ομόλογα)

Σύνολο δανείων 82 δισ

Επίσης

• Εγγυήσεις ΕΚΤ 100 δισ

• Άλλες εγγυήσεις δημοσίου 21 δισ

Τα δάνεια δεν κουρεύονται (παρά μόνον με διακρατική πολιτική συμφωνία τα μεν, πρέπει να αντικατασταθούν τα δε). 

Ο βραχυπρόθεσμος δανεισμός ομοίως (άλλως τε το 80% είναι από ελληνικές τράπεζες). 

Επίσης, το τελευταίο πράγμα που θα ήθελες να αντιμετωπίσεις είναι ο "διακανονισμός" ομολόγων βρετανικού δικαίου (άμεσα ασφαλιστικά μέτρα, πάγωμα διεθνών καταθέσεων και διαθεσίμων, κλπ).

Δηλαδή, οποιαδήποτε μείωση του χρέους μπορεί να προέλθει από "διακανονισμό" (αναδιάρθρωση, κούρεμα, ή ό,τι άλλο) από τα ελληνικά ομόλογα. 

Ήτοι, από τα 236 δισ. 

Η μείωση του ελληνικού χρέους για να είναι βιώσιμο πρέπει να είναι της τάξεως των 150 δισ, ή "κούρεμα" των ελληνικών ομολόγων κατά περίπου 65% (θα δούμε παρακάτω ότι δεν επαρκεί). 

Αυτό εξηγεί τα spreads και τις διαδοχικές υποβαθμίσεις αξιολόγησης.

Ας υποθέσουμε ότι ξεκινάει με κάποιο τρόπο η διαδικασία διακανονισμού. Θα κρατήσει κάνα εξάμηνο. Τι χρειάζεσαι;

• Λεφτά για να τρέχεις, 5 δισ το μήνα, σύνολο αποθεματικού 30 δισ - στα ταμεία 30/6 ήταν 2 δισ

• Λεφτά για να αντικαταστήσεις τον βραχυπρόθεσμο δανεισμό, δηλαδή 16 δισ

• Λεφτά για να πληρώνεις τους τόκους του εξαμήνου - κάπου 9 δισ

• Λεφτά για επανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών - κάπου 30 δισ

Υποθέτουμε ότι δεν ανακεφαλαιοποιούνται τα Ταμεία, αλλά εξασφαλίζεται "τσόντα" από τον προϋπολογισμό ίση με τις απώλειες χρηματορροών τόκων (κάπου 1.5-2 δισ ετησίως).

Το απολύτως ελάχιστο ποσόν που πρέπει να έχει διασφαλισθεί ώστε να μπεις στη διαδικασία είναι 83 δισ. 

Στην πραγματικότητα πολύ περισσότερα γιατί 

(α) πρέπει να αντικατασταθούν οι εγγυήσεις των Ταμείων (αυτό δεν διαπραγματεύεται πολιτικά με ΕΚΤ ή ΕΕ), 

(β) πρέπει να πληρωθούν οι καταπίπτουσες "άλλες" εγγυήσεις, 

(γ) πρέπει να γίνει κάτι με τα 100 δισ της ΕΚΤ. 

Δεν έχω βάλει το κόστος των παλαιών ομολόγων τα οποία οι κάτοχοί τους δεν ανταλλάσουν με νέα (σύνολο 2012-2013 58 δισ, αν μείνει ένα 30% free-riders, νάσου άλλα 18 δισ).

Τα παραπάνω σημαίνουν ότι: για να μειώσει το χρέος της η Ελλάδα με "αγοραίες" διαδικασίες κατά 150 δισ πρέπει να έχει εξασφαλίσει χρηματοδότηση (νέα δάνεια) ύψους τουλάχιστον 80 δισ (με διαπραγματεύσεις σταυροβελονιά), πιθανώς κάπου 130 δισ (με διαπραγματεύσεις Βενιζέλου). 

Ας κρατήσουμε για την ώρα ένα νούμερο 100 δισ. 

Επίσης, την επομένη η Ελλάδα υποχρεωτικά θα έχει μηδενικό έλλειμμα (συνολικό, όχι το πρωτογενές) ή πλεόνασμα.

Αυτό εξηγεί γιατί δεν προχωράει η Ευρωζώνη σε πίεση για χοντρή αναδιάρθρωση. 

Πρέπει να καταβάλουν άμεσα 100 ψωροδισ.

Ας δούμε ποιούς καλούμεθα να κουρέψουμε. Τα ελληνικά ομόλογα είναι κατανεμημένα περίπου ως εξής:

• Ελληνικές Τράπεζες 55 δισ

• Ελληνικά Ταμεία 25 δισ

• Κεντρικές Τράπεζες 80 δισ

• Τράπεζες ευρωζώνης 40 δισ

• Άλλοι επενδυτές 36 δισ

Για τους ελληνικούς φορείς τάπαμε παραπάνω. 

Το κούρεμα κατά 65% των κεντρικών τραπεζών απαιτεί επανακεφαλαιοποίηση (που θα καταβληθεί από τις χώρες της Ευεωζώνης) κάπου 50 δισ. 

Τουλάχιστον 20 δισ απαιτεί η επανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών της Ευρωζώνης. 

Σύνολο 70 δισ. 

Οι άλλοι επενδυτές ας πάνε να πνιγούν - ας πρόσεχαν.

Σούμα των ανωτέρω καταλήγει στο ελληνικό αδιέξοδο: 

Για να μας βοηθήσουν οι εταίροι μας να μειώσουμε κατά 150 δισ το χρέος μας, πρέπει να μας δανείσουν 100 δισ και να ζημιωθούν άλλα 70 δισ. (πιθανότατα τα νουμερα είναι υψηλότερα). 

Η κατάληξη θα είναι μείωση του χρέους κατά 50 δισ μόνον (αφου θα δανειστούμε διακρατικά φρέσκα 100 δισ).

Το αδιέξοδο έγκειται στο ότι ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΑ βασιζόμαστε στη βοήθεια της Ευρωζώνης, η οποία κάθεται και από τις δύο μεριές του τραπεζιού: και μαζί με την Ελλάδα, και θα γράψει ζημίες.

Το απολύτως μέγιστο "διαπραγματεύσιμο" κόυρεμα, αντιστοιχεί στις καταγεγραμμένες (market-to-market) αποτιμήσεις των ελληνικών ομολόγων στα trading accounts των ευρωτραπεζών.

 Η εκτίμησή μου είναι ότι αυτό μπορεί να είναι της τάξεως του 30%-32% κατά μέσο όρο. Κατά τούτο, η συμφωνία της 21/7, αν τηρηθεί, δεν είναι κακή - αφορά όμως μέρος μόνον των ομολόγων.

Τα παραπάνω υποδεικνύουν ότι η όποια λύση δεν μπορεί παρά να είναι "πολιτική". 

Δηλαδή, διακρατική διαγραφή χρεών ή επιμήκυνση μέχρι τη Δευτέρα Παρουσία. 

Όλα τα υπόλοιπα είναι ασκήσεις σε λογιστικά φύλλα. 

Η πολιτική λύση όμως θέλει και "πολιτικά" ανταλλάγματα. 

Αυστηρή δημοσιονομική πειθαρχία (ήδη το δέχθηκαν ασμένως Ιταλία, Ισπανία, Γαλλία), επιτροπεία, αλλαγή εκ βάθρων όλης της ελληνικής κοινωνίας και οικονομίας. 

Η όποια σοβαρή ονομαστική μείωση του χρέους μπορεί να προκύψει "εξ ιδίων". Δηλαδή, δημόσια περιουσία, δραματική μείωση των δαπανών, πλεονάσματα.

Εάν τα παραπάνω είναι έστω και κατά προσέγγιση σωστά, όσοι τοποθετούνται για την πανευρωπαϊκή λύση με κοινοτική αλληλεγγύη και τα σχετικά, πρέπει να καταθέτουν και τους πολιτικούς όρους για κάτι τέτοιο και κυρίως να τους συμπεριλάβουν στη συλλογιστική τους. 

Όσοι τοποθετούνται κάθετα ή πλαγίως κατά των αποκρατικοποιήσεων (ή της άμεσης εκμετάλλευσης της δημόσιας περιουσίας) πρέπει επίσης να καταθέτουν και την εναλλακτική τους για τη μείωση του χρέους.

Η χώρα βρίσκεται υπό καθεστώς Κατοχής;

του Κώστα Στούπα*

Η χώρα βρίσκεται υπό καθεστώς κατοχής και είναι οι κατοχικές δυνάμεις που την έφεραν στη χρεοκοπία, απειλούν να την οδηγήσουν και σε ολοκληρωτική κατάρρευση, αρκεί να συνεχίσουν να έχουν το πάνω χέρι.
Κατοχή μιας χώρας σημαίνει έλεγχος του μηχανισμού διοίκησής της ασχέτως κόμματος που βρίσκεται στην κυβέρνηση και καταλήστευση των πλουτοπαραγωγικών της πόρων και του μόχθου των εργαζομένων της.
Σημαίνει φόρτωμα της χώρας με επαχθές χρέος λόγω κατάχρησης της εξουσίας των ανθρώπων που αποφασίζουν καθώς λειτουργούν σαν ανδρείκελα των κατοχικών δυνάμεων.

Όλα τα παραπάνω χαρακτηριστικά τα διαθέτει η ελληνική περίπτωση. 

Το πελατειακό κράτος και η χωρίς όρια κομματοκρατία έχουν επιβάλει τις τελευταίες δεκαετίες ένα ιδιότυπο καθεστώς Κατοχής, όπου τα τρία τέταρτα της κοινωνίας εξαναγκάζονται να συντηρούν το ένα τέταρτο, όχι στη βάση κάποιου παραγωγικού μοντέλου αυτάρκειας αλλά στη βάση ενός παρασιτικού μοντέλου.

Η έννοια του Odious Debt (Απεχθούς Χρέους) και η περίπτωση του Ισημερινού. Γιατί τόσος θόρυβος;

"Ο πρόεδρος Rafael Correa μόνο ρητορικά χρησιμοποίησε τον όρο odious debt. Στην πράξη προχώρησε σε μια επαναγορά από τη δευτερογενή αγορά τις εκδόσεις δύο συγκεκριμένων ομολόγων, αφού προηγουμένως απείλησε και φόβισε τους ιδιώτες κατόχους τους. 
Δεν έγινε καμία χρήση της νομικής έννοιας του όρου odious debt διότι απλούστατα δεν υφίσταται τέτοια έννοια. 

Ο πρόεδρος Rafael Correa δεν προσέφυγε σε κανένα Διεθνές Δικαστήριο για να δικαιωθεί. Επομένως, τα συμπεράσματα της Επιτροπής Ελέγχου δεν αφορούν, προς το παρόν, τη Διεθνή Έννομη Τάξη.(...) 

Ο πρόεδρος Rafael Correa μπόρεσε να επαναγοράσει τα συγκεκριμένα ομόλογα με πόρους που ανήκαν στο κράτος του Ισημερινού λόγω των πλεονασμάτων που εν τω μεταξύ είχαν δημιουργηθεί μέσα από την παραγωγική διαδικασία." 

του Κώστα Μελά

από το monthly review

1. Ο Ισημερινός από το 1826 έως το 2010 έχει οδηγηθεί σε αδυναμία πληρωμής (defaulted) 109 φορές τουλάχιστον στα τελευταία 184 χρόνια. Ο Ισημερινός (οι κυβερνήσεις του) μετά από πολλές και διάφορες αναχρηματοδοτήσεις και αναβολές στην καταβολή των υποχρεώσεών του στις ξένες εμπορικές τράπεζες (συσσώρευση σημαντικών καθυστερήσεων στην καταβολή των τόκων μεταξύ 1987–1994) συμφώνησε τελικά σε μια κατανοητή μείωση (διαγραφή) του χρέους και σε συμφωνία αναχρηματοδότησης το 1995 σύμφωνα με το Σχέδιο Brady [1].

Η συμφωνία αυτή προέβλεπε την αποδοχή από τους πιστωτές hair-cut ύψους 45,0% έναντι 35,0% που είχαν επιτύχει οι υπόλοιπες χώρες της Λατινικής Αμερικής. Παρά τη συμφωνία του 1995, το 1999 βρέθηκε σε πολύ σοβαρή δημοσιονομική κρίση, λόγω της μείωσης των τιμών πετρελαίου, καταστροφών στις υποδομές και στην αγροτική παραγωγή λόγω του φαινομένου El Nino, μείωση των εισροών κεφαλαίου λόγω της κρίσης των χωρών της ΝΑ Ασίας και στη συνέχεια της Ρωσίας καθώς και λανθασμένων κινήσεων στη δημοσιονομική και νομισματική πολιτική εκ μέρους των κυβερνήσεων.