Στη δεκαετία του 1980, ο Τσαουσέσκου διέταξε την εξαγωγή του μεγαλύτερου μέρους της γεωργικής και βιομηχανικής παραγωγής της χώρας, προκειμένου να εξοφλήσει το εξωτερικό χρέος της. Το αποτέλεσμα ήταν να εμφανιστούν εγχώριες ελλείψεις σε βασικά αγαθά που έκαναν την καθημερινή ζωή των Ρουμάνων έναν αγώνα για επιβίωση. Επιβλήθηκε δελτίο στα τρόφιμα ενώ οι διακοπές θέρμανσης, φυσικού αερίου και ηλεκτρισμού έγιναν ο κανόνας.
Υπάρχει άραγε κίνδυνος το πρόγραμμα ΗΛΙΟΣ που αποσκοπεί στην εξαγωγή ενέργειας από φωτοβολταϊκά, κυρίως στη Γερμανία, να εξελιχθεί στο ενεργειακό αντίστοιχο της εξαγωγικής πολιτικής του Τσαουσέσκου; Να μας οδηγήσει δηλαδή στην ενεργειακή «πείνα» της μη επίτευξης του δεσμευτικού στόχου για 40% ΑΠΕ στην τελική κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας το 2020;Πριν επιχειρήσουμε να απαντήσουμε οφείλουμε να ξεκαθαρίσουμε ότι η εξαγωγή πράσινης ενέργειας είναι καλό πράγμα και η ανάπτυξη δικτύων μεταφοράς της από την Ελλάδα στην Κεντρική Ευρώπη ακόμα καλύτερο καθώς αυτό μακροπρόθεσμα μπορεί να ωφελήσει όλες τις ΑΠΕ πέραν των φωτοβολταϊκών.
Συνεπώς υπάρχουν κάποιες προϋποθέσεις που προγράμματα όπως το ΗΛΙΟΣ θα πρέπει να πληρούν ώστε να διατηρήσουν το θετικό πρόσημο τόσο ως προς την ανάπτυξη των ΑΠΕ στην Ελλάδα, όσο και συνολικά ως προς την εθνική οικονομία.
Οι προϋποθέσεις αυτές είναι δύο:
- Πρώτο ότι το ΗΛΙΟΣ και τα έργα του θα έχουν αποκλειστικά εξαγωγικό χαρακτήρα και δε θα ανταγωνίζονται με οποιονδήποτε τρόπο τα έργα ΑΠΕ του Εθνικού Σχεδίου Δράσης δεδομένου ότι τυχόν αποτυχία επίτευξης των δεσμευτικών εθνικών στόχων για το 2020 θα έχει τεράστιο κόστος για τη χώρα.
- Δεύτερο ότι θα επιδιωχθεί και θα επιτευχθεί μεγιστοποίηση του εθνικού οφέλους ή αλλιώς της εγχώριας προστιθέμενης αξίας.
Θεωρητικά η πρώτη προϋπόθεση καλύπτεται ήδη από το εισαγωγικό άρθρο του νέου νόμου για το ΗΛΙΟΣ, όχι όμως επαρκώς, ενώ οι επόμενες διατάξεις αφήνουν σαφή περιθώρια για ανησυχία.
Το πρώτο πρόβλημα είναι ότι το ΥΠΕΚΑ δεν φρόντισε να διασφαλίσει νομοθετικά ότι η ενέργεια από το ΗΛΙΟΣ που θα παράγεται στην Ελλάδα θα διοχετεύεται αποκλειστικά για φυσική εξαγωγή, δηλαδή θα μεταφέρεται πραγματικά και θα καταναλώνεται στη Γερμανία. Αντιθέτως τόσο από το νόμο όσο και από τις μετέπειτα επίσημες ενημερώσεις είναι σαφές ότι τουλάχιστον η πρώτη φάση του έργου στηρίζεται στη δυνατότητα στατιστικής μεταφοράς βάσει του σχετικού μηχανισμού της Οδηγίας 2009/28.
Σύμφωνα με αυτόν, η ενέργεια που παράγεται από έργα του ΗΛΙΟΣ στην Ελλάδα δε θα εξάγεται, αλλά θα καταναλώνεται εδώ, θα μετράει όμως στατιστικά στο στόχο ΑΠΕ της Γερμανίας.
Αυτό όμως σημαίνει ότι η ενέργεια αυτή ως φυσικό μέγεθος θα περνάει στο ελληνικό ηλεκτρικό σύστημα αξιοποιώντας τους ίδιους πεπερασμένους πόρους, όπως καλώδια, υποσταθμοί κλπ με τα «εθνικά» έργα ΑΠΕ. Δεδομένου μάλιστα ότι ο νόμος δίνει στα έργα του ΗΛΙΟΣ απόλυτη προτεραιότητα σε όλες τις φάσεις ανάπτυξης τους, είναι εύλογο να προκαλείται μια ανασφάλεια σε όλους τους άλλους επενδυτές ΑΠΕ.Ανησυχία όμως δημιουργεί και ο βασικός μηχανισμός με τον οποίο σχεδιάζεται να λειτουργήσει το ΗΛΙΟΣ, αυτός των Κοινών Έργων μεταξύ κρατών – μελών.
