Η μεγάλη ληστεία: φορολογικοί παράδεισοι και βρώμικο χρήμα

του Στέλιου Κούλογλου

Ο πλούτος οκτώ ατόμων ισούται με τον πλούτο του φτωχότερου μισού του πληθυσμού της Γης, σύμφωνα με μια πρόσφατη έκθεση της οργάνωσης Oxfam. Μια χούφτα άνθρωποι κατείχαν όσο και τα 3,6 δισεκατομμύρια άτομα.

Πoιοι είναι αυτοί οι 8 άνθρωποι; Ένας από αυτούς είναι ο Mπιλ Γκέιτς της Microsoft. Τι κάνει η Microsoft; Όπως και άλλες μεγάλες εταιρείες δεν πληρώνουν τους φόρους που τους αναλογούν. Κάθε χρόνο οι ΗΠΑ χάνουν φορολογικά έσοδα ύψους 135 δις δολαρίων. Οι μεγαλύτερες εταιρείες της χώρας, όπως η Apple, η Pfizer και η Microsoft χρησιμοποιουν τους φορολογικούς παραδείσους.

Ποιές είναι όμως οι χώρες-φορολογικοί παράδεισοι; Συχνά αναφέρονται κάτι εξωτικά νησιά: Νησιά Καιμάν, Virgin islands. Δίνεται έτσι η εντύπωση ότι όλα αυτά γίνονται κάπου πολύ μακριά. Σε κάποια μικροσκοπικά νησιά που εμείς οι πολίτες είναι δύσκολο να ελέγξουμε. Να όμως που πολλά κράτη - μέλη της ΕΕ, όπως η Ολλανδία, η Ιρλανδία, η Κύπρος και το Λουξεμβούργο συγκαταλέγονται στους 10 πρώτους φορολογικούς παραδείσους του κόσμου.

Με το σκάνδαλο Luxleaks πριν από 5 χρόνια αποκαλύφθηκε ότι οι χαριστικές συμφωνίες (“sweetheart deals”) μεταξύ της κυβέρνησης του Λουξεμβούργου και μεγάλων πολυεθνικών εταιρειών, διευκόλυναν τις τελευταίες να πληρώνουν ελάχιστο φόρο, συχνά κάτω από 1% επί των κερδών τους.

Μετά την διεθνή κατακραυγή, θα περίμενε κανείς ότι Λουξεμβουργιανοί και άλλοι Ευρωπαίοι θα ήταν πιο προσεκτικοί. Συνέβη το ακριβώς αντίθετο: οι χαριστικές συμφωνίες στην ΕΕ μεταξύ 2013 και 2015 σχεδόν τριπλασιάστηκαν. Στο ίδιο το Λουξεμβούργο παρατηρήθηκε 50% αύξηση. Το γειτονικό Βέλγιο έσκασε από τη ζήλια του και δεν έμεινε άπραγο, πολλαπλασιάζοντας τις χαριστικές συμφωνίες από 10 το 2013 σε 411 το 2015!

Αυτό έγινε γιατί δεν υπάρχει τιμωρία. Αντί να τιμωρούνται τα κράτη-κλέφτες τιμωρούνται οι whistleblowers του LuxLeaks. Το σήμα που δόθηκε είναι ότι και να κλέβεις δεν τιμωρείσαι.

Η κοινωνία απαιτεί, οι μεγάλες εταιρίες να πληρώνουν ένα «δίκαιο μερίδιο» φόρου στις χώρες στις οποίες λειτουργούν. Όχι οι πολίτες να πληρώνουν 30-50% φόρο -όπως είναι εδώ στο Βέλγιο και στη Γαλλία- και οι εταιρίες 0,1%. Γιατί η Amazon, μια εταιρία με τζίρο 5.5 δις ευρώ, πληρώνει μόνο 4 εκατομμύρια ευρώ σε φόρους (δηλαδή λιγότερο από 0.1%). Παρόμοιες φορολογικές πρακτικές ακολουθούν και οι εταιρίες Starbucks, Apple, ΙΚΕΑ, FedEx και πολλές άλλες.

Ένα πρώτο, αλλά πολύ σημαντικό βήμα είναι να υποχρεωθούν οι πολυεθνικές εταιρείες να δημοσιεύουν τις οικονομικές τους δραστηριότητες ανά χώρα και το φόρο που πλήρωσαν σε αυτές. Αλλά υπάρχουν χώρες που αντιτίθενται στο μέτρο (Γερμανία, Αυστρία, Τσεχία, Δανία, Λεττονία, Σλοβενία και Σουηδία).

Η φοροαποφυγή είναι μία από τις μεγαλύτερες αδικίες και πηγή κοινωνικών ανισοτήτων. Είναι εξοργιστική στις σημερινές συνθήκες όπου επιβάλλονται παντού πολιτικές λιτότητας. Πρόκειται για μία από τις μεγαλύτερες πολιτικές μάχες που πρέπει να δώσουμε το ερχόμενο διάστημα. 

* Το κείμενο αποτελεί την εισαγωγική τοποθέτηση του ευρωβουλευτή του ΣΥΡΙΖΑ και μέλους της εξεταστικής επιτροπής του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για την υπόθεση των Panama Papers, Στέλιου Κούλογλου, στην συζήτηση που πραγματοποιήθηκε, στο πλαίσιο των εργασιών της διάσκεψης «Panama Papers, ένας χρόνος μετά: Καταπολεμώντας το ξέπλυμα μαύρου χρήματος και το φορολογικό ντάμπινγκ», που διοργανώνει για δύο μέρες στο Ευρωκοινοβούλιο στις Βρυξέλλες, η πολιτική ομάδα της Ευρωπαϊκής Ενωτικής Αριστεράς (GUE/NGL). 

πηγή

Νομικές παρεμβάσεις προστασίας των whistlblowers προαναγγέλλει ο γ.γ. κατά της Διαφθοράς, Κωνσταντίνος Χρήστου

"Panama Papers, ένας χρόνος μετά"
Νομικές παρεμβάσεις για την ενίσχυση και προστασία των «πληροφοριοδοτών Δημοσίου Συμφέροντος» ή whistlblowers και μάλιστα εντός του 2017 προανήγγειλε ο Γενικός Γραμματέας κατά της Διαφθοράς στον χαιρετισμό του στο Συνέδριο της Ενωμένης Ευρωπαϊκής Αριστεράς στις Βρυξέλλες για τη φοροδιαφυγή, με αφορμή την συμπλήρωση ενός χρόνου από τα "Panama papers".

Αναλυτικό ρεπορτάζ από το left.gr:

Διάσκεψη για την καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες, της φοροδιαφυγής και της φοροαποφυγής πραγματοποιεί η πολιτική ομάδα της Ευρωπαϊκής Ενωτικής Αριστεράς (GUE / NGL) στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. 

Υπό τον τίτλο «Panama Papers, ένας χρόνος μετά: Καταπολεμώντας το ξέπλυμα μαύρου χρήματος και το φορολογικό ντάμπινγκ», η διάσκεψη διοργανώνεται από την ομάδα ευρωβουλευτών της Αριστεράς που συμμετέχουν στην εξεταστική επιτροπή η οποία συγκροτήθηκε για το ζήτημα των Panama Papers στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Την ομάδα αποτελούν οι Στέλιος Κούλογλου (ΣΥΡΙΖΑ), Fabio De Masi (Die Linke.), Patrick LeHyaric (PCF), Miguel Urban (Podemos), Matt Carthy (Sinn Fein), Miguel Viegas (PCP), Marina Albiol (Izquierda Unida) και Τάκης Χατζηγεωργίου (ΑΚΕΛ).

Δείτε αναλυτικά το πρόγραμμα εδώ.
Παρακολουθήστε ζωντανά τη συζήτηση στις 27/4, εδώ.

Νομικές παρεμβάσεις για την ενίσχυση και προστασία των "πληροφοριοδοτών Δημοσίου Συμφέροντος" 

Νομικές παρεμβάσεις για την ενίσχυση και προστασία των «πληροφοριοδοτών Δημοσίου Συμφέροντος» ή whistlblowers και μάλιστα εντός του 2017 προανήγγειλε ο Γενικός Γραμματέας κατά της Διαφθοράς στον χαιρετισμό του στο Συνέδριο της Ενωμένης Ευρωπαϊκής Αριστεράς στις Βρυξέλλες για τη φοροδιαφυγή, με αφορμή την συμπλήρωση ενός χρόνου από τα "Panama papers". Μέσω βιντεοκλήσης, καθώς λόγω φόρτου εργασίας δεν μπόρεσε να παρευρεθεί στο Ευρωκοινοβούλιο, ο γραμματέας κατά της Διαφθοράς Κωνσταντίνος Χρήστου ενημέρωσε ότι, σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα, η κυβέρνηση θα μπορεί να ανακοινώσει συγκεκριμένες παρεμβάσεις για τους πληροφοριοδότες δημοσίου συμφέροντος τους οποίους χαρακτήρισε «σύγχρονους ήρωες που οφείλουμε να τους προστατέψουμε».

Ο κ. Χρήστου αφού επεσήμανε πως «η εκ των έσω πληροφόρηση μπορεί να οδηγήσει σε αποκάλυψη φαινομένων διαφθοράς», τόνισε πως η Ελλάδα προσπαθεί να αναμορφώσει το πλαίσιο για την προστασία των ανθρώπων που μπορούν να παρέχουν πληροφορίες για την ανάκτηση του πλούτου που έχασε η χώρα, από υποθέσεις διαφθοράς, διασπάθισης δημόσιου χρήματος και φοροαποφυγής. Όπως είπε χαρακτηριστικά «η προστασία τους έχει τεράστια κοινωνική και πολιτική σημασία».

Η εκδήλωση της Συμμαχίας της Ευρωπαϊκής Αριστεράς στο Ευρωκοινοβούλιο άνοιξε χθες με επικοινωνία που είχαν οι συμμετέχοντες με τον Ερβε Φαλτσιανί, τον άνθρωπο που υπέκλεψε από την HSBC χιλιάδες αρχεία με φοροδιαφεύγοντες καταθέτες. Στον κ. Φαλτσιανί οφείλεται η λίστα μεγαλοκαταθετών της ελβετικής τράπεζας που στην Ελλάδα αποκαλείται «λίστα Λαγκαρντ». Κατά τη διάρκεια τελεκόφερανς με τον κ. Φαλτσιανί, wistblower πολλών χωρών, που χρησιμοποίησαν το υλικό του για να.. κυνηγήσουν φορο-παραβάτες πολίτες τους, συζητήθηκε και το.. κυνήγι των πληροφοριοδοτών που αποκαλύπτουν υποθέσεις φοροδιαφυγής και φοροαποφυγή .

Το συνέδριο της Ευρωπαϊκής Αριστεράς όμως αφορούσε και το πιο "σκοτεινό" κομμάτι της φοροδιαφυγής, αυτό δηλαδή που σχετίζεται με το ξέπλυμα χρημάτων μέσω φορολογικών παραδείσων, όπως αυτοί που αποκαλύφθηκαν με τα στοιχεία από τα «Panama papers». Ποιοι όμως είναι τελικά αυτοί οι φορολογικοί παράδεισοι;

Ο ευρωβουλευτής Στέλιος Κούλογλου, μέλος της Επιτροπής του Ευρωκοινοβουλίου που συστήθηκε μετά τα Panama Papers και ασχολείται με τα θέματα του ξεπλύματος και της φοροδιαφυγής, φοροαποφυγής είπε χαρακτηριστικά στην ομιλία του στο χθεσινοβραδινό πάνελ:

"Συχνά αναφέρονται κάτι εξωτικά νησιά. Νησιά Καιμάν, Virgin. Δίνεται έτσι η εντύπωση ότι όλα αυτά γίνονται κάπου πολύ μακριά. Σε κάποια μικροσκοπικά νησιά που εμείς οι πολίτες είναι δύσκολο να ελέγξουμε. Να όμως που πολλά κράτη - μέλη της ΕΕ, όπως η Ολλανδία, η Ιρλανδία, η Κύπρος και το Λουξεμβούργο συγκαταλέγονται στους 10 πρώτους φορολογικούς παραδείσους του κόσμου.
Με το σκάνδαλο Luxleaks αποκαλύφθηκε πριν από 5 χρόνια, ότι χαριστικές συμφωνίες ("sweetheart deals") μεταξύ της κυβέρνησης του Λουξεμβούργου και μεγάλων πολυεθνικών εταιρειών, διευκόλυναν τις τελευταίες να πληρώνουν ελάχιστο φόρο, συχνά κάτω από 1% επί των κερδών τους. Μετά τη διεθνή κατακραυγή θα περίμενε κανείς ότι Λουξεμβουργιανοί και άλλοι Ευρωπαίοι θα ήταν πιο προσεκτικοί. Συνέβη το ακριβώς αντίθετο: οι χαριστικές συμφωνίες στην ΕΕ σxεδόν τριπλασιάστηκαν από το 2013, στο 2015. Στο ίδιο το Λουξεμβούργο, 50% αύξηση. Το γειτονικό Βέλγιο.. έσκασε από τη ζήλια του και δεν έμεινε άπραγο, πολλαπλασιάζοντας τις χαριστικές συμφωνίες από 10 το 2013 σε 411 το 2015! Αυτό έγινε γιατί δεν υπάρχει τιμωρία. Αντί να τιμωρούνται τα κράτη-κλέφτες τιμωρούνται οι whistlblowers του Luxleaks. Το σήμα που δόθηκε είναι ότι και να κλέβεις δεν τιμωρείσαι".

Ο Miguel Crespo, ομιλητής σε πάνελ του συνεδρίου, ανάμεσα σε άλλα, τόνισε και μια επιπλέον εκδοχή των αποκαλύψεων τέτοιων υποθέσεων, επικαλούμενος τις αντιδράσεις στο Εκουαδόρ για τα Panama papers: «εκεί ανησυχούν για το ποιοι είναι στη λίστα και όχι για τις πρακτικές που χρησιμοποιούνται για παράνομα χρήματα»

Στην δική του ομιλία, ο πρόεδρος της Επιτροπής που συστήθηκε στη Βολιβία μετά τα Panama papers, Manuel Canelas, για να καταδείξει πως το ξέπλυμα και οι φορολογικοί παράδεισοι πάνε μαζί με διαφθορά, υπογράμμισε ότι ονόματα συμπατριωτών του που αποκαλύφθηκαν με τα έγγραφα του Παναμά είχαν εμπλακεί τη δεκαετία του 1990 στη διαδικασία ιδιωτικοποιήσεων στη Βολιβία.

«Φέραμε ειδικούς επιστήμονες, προκειμένου ο κάθε πολίτης να κατανοήσει πως αν κάποιος έχει λογαριασμούς στις Μπαχάμες αυτό επηρεάζει τη ζωή όλων μας. Επηρεάζεται το νόμισμα και η δύναμη κάποιου να παίζει με αυτό».

Ο καθηγητής στο University of London, Ρίτσαρντ Μέρφι, τόνισε πως εκείνο που θα πρέπει να απαιτήσουν οι πολίτες, ώστε οι πολυεθνικές εταιρίες να δίνουν τα στοιχεία για κάθε θυγατρική που έχει και τα στοιχεία αυτά να δημοσιοποιούνται ανά χώρα. «Θα πρέπει να καταλάβουμε, όσον αφορά τις εταιρίες, ότι δεν συζητάμε για φορολογία αλλά για λογιστική. Με διεθνή συνεργασία πρέπει να εκτίθενται τα λογιστικά στοιχεία, που ήδη υπάρχουν. Η διαφάνεια είναι σημαντική για τη λειτουργία των αγορών».

Ωστόσο, όπως είπε ο κ. Κούλογλου, το μέτρο της υποχρέωσης για διαφάνεια βρίσκει αντίθετες Γερμανία, Αυστρία, Τσεχία, Δανία, Λετονία, Σλοβενία και Σουηδία.

Σε δήλωσή του ο Κύπριος ευρωβουλευτής Τάκης Χατζηγεωργίου αναφέρει ότι «η διάσκεψη για τα Έγγραφα του Παναμά, που πραγματοποιεί η πολιτική ομάδα της Ευρωπαϊκής Ενωτικής Αριστεράς, στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, είναι ιδιαίτερα σημαντική αφού ανάμεσα σε άλλα θα επιχειρήσει και μια αποτίμηση της προόδου που έχει σημειωθεί από την Εξεταστική Επιτροπή του ΕΚ της οποία είμαι μέλος. Παράλληλα θα διερευνήσει τις προκλήσεις που έχουμε μπροστά μας.
Έχω δηλώσει και στο παρελθόν ότι αυτό που τούτη την ώρα γνωρίζουμε για έγγραφα του Παναμά, δεν είναι παρά μια σταγόνα σε ένα απέραντο ωκεανό εγγράφων και πληροφοριών γύρω από το ζήτημα. Όσο πιο βαθιά προχωράμε με την έρευνα, τόσο πιο πολύ κατανοούμε ότι οι φορολογικοί παράδεισοι είναι δομικό στοιχείο της παγκοσμιοποιημένης οικονομίας. Πιο σωστά ενός παγκοσμιοποιημένου συστήματος φοροδιαφυγής ή και απόκρυψης κλεμμένων! Πως μπορεί διαφορετικά να εξηγηθεί το γεγονός ότι 486 από τις 500 μεγαλύτερες τράπεζες του κόσμου, έχουν παραρτήματα στις νήσους Κέιμαν. Την ίδια στιγμή, το διεθνές σύστημα φοροδιαφυγής δεν μπορεί να υπάρξει χωρίς ενδιάμεσους. Χωρίς δηλαδή εξειδικευμένες υπηρεσίες. Και είναι ακριβώς αυτοί οι ενδιάμεσοι που καταργούν τους νόμους και την κυριαρχία των κρατών. Αυτούς πρέπει να στοχεύσουμε με την προσπάθεια νέων νομοθεσιών».

Τον ρόλο τραπεζών στις διαδικασίες φοροαποφυγής ανέδειξαν πολλοί ομιλητές με πιο χαρακτηριστική τη φράση του πρώην υπουργού Οικονομικών του Ισημερινού D. Borja, ο οποίος αναφέρθηκε στις περιπτώσεις κρατικής διαφθοράς μέσω εταιριών που δημιουργούνται για να προσφέρουν συγκεκριμένες υπηρεσίες στο κράτος και βέβαια και δωροδοκίες. Ενώ φαινομενικά όλα είναι νόμιμα, «πρόκειται για παράνομα χρήματα που δημιουργούν σώρρευση κεφαλαίου και νέες αστικές τάξεις. Τα χρήματα αυτά δεν είναι σε φορολογικούς παραδείσους.. Είναι στην τράπεζα της γειτονιάς» είπε ο πρώην υπουργός, ο οποίος τόνισε, επίσης, πως ο καπιταλισμός χρειάζεται μηχανισμούς «για να βγαίνουν στην παρανομία τα χρήματα και μετά να.. επανέρχονται».

Η εκδήλωση ολοκληρώνεται σήμερα το μεσημέρι.

H Καταγγελία Δημοσίου Συμφέροντος (whistleblowing) δεν είναι μόνο μια διαρροή πληροφοριών, είναι μια πράξη πολιτικής αντίστασης

Mε αφορμή την ταινία Snowden

του Edward Snowden*

Η καταγγελία δημοσίου συμφέροντος (whistleblowing) είναι μια ριζοσπαστική εκδήλωση - και με τη “ριζοσπαστική” δεν εννοώ “ακραία”∙ την εννοώ με την παραδοσιακή έννοια του radix, της ρίζας του προβλήματος. Σε κάποιο σημείο αναγνωρίζεις ότι δεν μπορείς απλά και μόνο να γράψεις μερικά γράμματα σε μια σελίδα και να ελπίζεις για το βέλτιστο. Δεν μπορείς απλά να αναφέρεις το πρόβλημα αυτό στον προϊστάμενό σου, όπως εγώ προσπάθησα να κάνω, γιατί αναπόφευκτα οι προϊστάμενοι εκνευρίζονται. Σκέφτονται για το δομικό κίνδυνο στην καριέρα τους. Ενδιαφέρονται για το ταρακούνημα του σκάφους και για "να μη βγάλει κακή φήμη." Δεν υπάρχουν τα κίνητρα για να προκαλέσουν μια ουσιαστική μεταρρύθμιση. Ουσιαστικά, σε μια ανοιχτή κοινωνία, η αλλαγή πρέπει να ρέει από τη βάση προς την κορυφή.

Ως κάποιος που εργάζεται στην κοινότητα των μυστικών υπηρεσιών, έχεις θυσιάσει πολλά για να κάνεις αυτή τη δουλειά. Έχεις ευχαρίστως δεσμευτεί με τυραννικούς περιορισμούς. Υποβλήθηκες οικειοθελώς σε ανιχνευτές αλήθειας∙ λες στην κυβέρνηση τα πάντα για τη ζωή σου. Μπορείς να παραιτηθείς από πολλά δικαιώματα, γιατί πιστεύεις ότι το βασικό καλό της αποστολής σου δικαιολογεί τη θυσία ακόμη και του ιερού. Είναι μια δίκαιη αιτιολογία.

Και όταν είσαι αντιμέτωπος με αποδείξεις ότι η κυβέρνηση υπονομεύει το Σύνταγμα και παραβιάζει τα ιδανικά που εσύ τόσο θερμά πιστεύεις -όχι σε μια ακραία υπόθεση, όχι σε μια ιδιομορφία, αλλά ως βασική συνέπεια του προγράμματός της- θα πρέπει να πάρεις μια απόφαση. Όταν δεις ότι το πρόγραμμα ή η πολιτική έρχεται σε αντίθεση με τους όρκους και τις υποχρεώσεις που έχεις ορκιστεί στην κοινωνία και στον εαυτό σου, τότε αυτός ο όρκος και αυτή η υποχρέωση δεν μπορεί να συμβιβαστεί με το πρόγραμμα. Τότε σε ποιόν οφείλεις μεγαλύτερη αφοσίωση;

Στέλιος Κούλογλου: Για την προστασία των whistleblowers δλδ των πληροφοριοδοτών δημοσίου συμφέροντος

Ή whistleblowers ή 10 μικροί Ντόναλντ Τραμπ

(*) Κείμενο από την ομιλία του ευρωβουλευτή του ΣΥΡΙΖΑ, με την οποία άνοιξε στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στις Βρυξέλλες, η μεγάλη εκδήλωση για την προστασία των whistleblowers, των πληροφοριοδοτών δημοσίου συμφέροντος - αναδημοσίευση από το tvxs

Θα ήθελα να ευχαριστήσω όσους είσαστε εδώ, τους καλεσμένους μας και ιδιαίτερα τους πληροφοριοδότες δημοσίου συμφέροντος, τους whistleblowers που είναι μαζί μας. Πρόκειται για εξαιρετικούς, σπάνιους ανθρώπους που κάποια στιγμή στη ζωή τους αποφάσισαν να πουν την αλήθεια για να υπερασπίσουν τις προσωπικές αξίες τους και ολόκληρη την κοινωνία. Διακινδυνεύοντας την καριέρα τους και ορισμένες φορές τη ζωή τους. Βάζοντας σε δοκιμασία όχι μόνο τους ίδιους, αλλά τα παιδιά και την οικογένεια τους.

Δεν χρειάζεται να πω περισσότερα για αυτό, είναι εδώ μαζί μας για να εξιστορήσουν τις περιπέτειες και τα δεινά τους. Στο Φεστιβάλ που διοργανώσαμε το Σαββατοκύριακο, με ντοκιμαντέρ και ταινίες για τους whistleblowers οι θεατές βγήκαν σοκαρισμένοι. Από το θάρρος τους αλλά και από τον κυνισμό και την σκληρότητα της εξουσίας, με την οποία βρέθηκαν αντιμέτωποι.

Οι εξουσίες υποστηρίζουν ότι οι whistleblowers παραβίασαν τους νόμους. Τα συμβόλαια εμπιστευτικότητας που είχαν υπογράψει με τις εταιρίες τους ή με τις δημόσιες υπηρεσίες στις οποίες υπηρετούσαν, την νομοθεσία που προστατεύει τις τράπεζες ή τα κρατικά μυστικά. Αποκαλούν τους whistleblowers παραβάτες του νόμου.