"Αυτές δεν ήταν διαπραγματεύσεις αλλά ένα είδος θρησκευτικού πολέμου!"

του Pavel Constantin

Στέφαν Σουλμάιστερ: "Η Ελλάδα είναι αποδιοπομπαίος τράγος"

"Η Ευρώπη χρειάζεται New Deal"

μια συνέντευξη του Stephan Schulmeister στη Ruth Fulterer 

© Süddeutsche Zeitung - Wirtschaftsforscher Schulmeister über Schuldenkrise:«Griechenland ist ein Sündenbock» 18.7.2015 

ελληνική πηγή/μετάφραση Μετά την κρίση

Φέρει η ίδια η Ελλάδα στο ακέραιο την ευθύνη για τη δυστυχία της; Ο οικονομολόγος Stephan Schulmeister δεν συμφωνεί: Αυτό ισχυρίζονται οι πιστωτές της από τις χώρες της ΕΕ, γιατί θέλουν να αποσπαστεί η προσοχή από τα δικά τους και τα ευρύτερα προβλήματα.

SZ: Κύριε Σούλμάιστερ, έχετε προτείνει να υποστηριχθεί ο ΣΥΡΙΖΑ. Διαπραγματεύτηκε με έξυπνο τρόπο η ελληνική κυβέρνηση ; 

Stephan Schulmeister: Αυτές δεν ήταν διαπραγματεύσεις! Στις διαπραγματεύσεις ανταλλάσσονται επιχειρήματα, όμως στο Eurogrοup η συζήτηση εξελίχθηκε σε ένα είδος θρησκευτικού πολέμου. Ακριβώς επειδή ο ΣΥΡΙΖΑ δεν περιορίστηκε να ασκήσει κριτική μόνον εναντίον της λιτότητας στην δική του χώρα, στο τέλος όλο και περισσότερο ερχόταν στο επίκεντρο της σύγκρουσης η«δογματική», τα βασικά. 

    

SZ: Η συζήτηση γύρω από τα ελληνικά χρέη και την ενοχή* των Ελλήνων είναι ηθικά φορτισμένη. Είναι δίκαιο; 

Φυσικά είναι θεμιτό να απαιτεί κανείς την αποπληρωμή των χρεών. Αλλά σε μια χρέωση συμμετέχουν δύο: αυτός που παίρνει την πίστωση και αυτός που την χορηγεί. Στο οικονομικό σύστημα, σε κάθε έλλειμμα αντιστοιχεί ένα πλεόνασμα. Άν αυτό το παραβλέψουμε, είναι πολιτικό λάθος και λάθος της οικονομικής επιστήμης. Αν πούμε «όποιος έχει ελλείμματα είναι ο ένοχος», αυτό είναι πολύ μεγάλη αστοχία της σκέψης.

Ποσοστά ανεργίας στην ΕΕ

Τι εννοείτε;

Στη συγκεκριμένη περίπτωση είναι εύκολο να καταλάβουμε. Η περίοδος 2000 έως 2007 ήταν για τη Γερμανία η πιο δύσκολη φάση της μεταπολεμικής εποχής. Πέντε εκατομμύρια άνεργοι! Σ' αυτή τη δύσκολη στιγμή, η γερμανική οικονομία στηρίχτηκε επειδή στις χώρες της Νότιας Ευρώπης, στην Ελλάδα, Πορτογαλία, Ισπανία και Ιταλία, οι εισαγωγές αυξήθηκαν πολύ έντονα. Από το γεγονός ότι οι Νοτιοευρωπαίοι κατανάλωναν αυτή την περίοδο περισσότερο από αυτό που επέτρεπαν οι δυνατότητές τους, ωφελήθηκε προπάντων η γερμανική οικονομία. 

   
Ποιος θα έπρεπε να είχε προβλέψει πόσο επικίνδυνη ήταν αυτή η άνιση σχέση;

Αν μπορούμε να κατηγορήσουμε μια επαγγελματική ομάδα, αυτοί είναι οι οικονομολόγοι, εκείνοι που πληρώνονται καλά για να αναλύουν τα οικονομικά συστήματα. Όμως σπάνια το κάνουν σωστά. Βλέπουν μόνο τα συμπτώματα της νόσου και δεν ψάχνουν για τα γενεσιουργά αίτια. Αποτέλεσμα αυτής της επιπολαιότητας είναι ανοησίες όπως αυτή: «Όποιος έχει τα χρέη είναι ο ένοχος», «όποιος έχει ελλείμματα πρέπει να εξοικονομήσει», «άν η ανεργία αυξάνεται, η αιτία είναι οι μισθοί που είναι υπερβολικά υψηλοί». Όμως η πραγματικότητα είναι πιο περίπλοκη. 

  

Τα διαρθρωτικά προβλήματα της Ελλάδας είναι αναμφισβήτητα. Δεν πρέπει και η Ελλάδα να εναρμονιστεί με τα πρότυπα άλλων χωρών, έτσι ώστε η οικονομία της να αναπτύσσεται και πάλι;  

Η Ελλάδα έχει τεράστια διαρθρωτικά προβλήματα, όμως αυτά είναι εντελώς άσχετα με την καταστροφή που επήλθε μετά το ξέσπασμα της χρηματοπιστωτικής κρίσης το 2008. Τα στοιχεία δείχνουν το εξής: Αν δείτε την εξέλιξη μετά τη δεκαετία του 1950, δηλαδή σε μια διάρκεια 65 χρόνων, είναι φανερό ότι επί 58 χρόνια η ελληνική οικονομία αυξανόταν πολύ πιο γρήγορα από τη γερμανική οικονομία λόγου χάρη. Και αυτό συνέβαινε παρά τη διαφθορά και το πελατειακό σύστημα που υπάρχουν στην Ελλάδα. Αυτό σημαίνει ότι την αιτία της κρίσης πρέπει να την αναζητήσουμε αλλού.

Αμφισβητείτε λοιπόν ότι τα νέα μέτρα λιτότητας θα σπρώξουν την Ελλάδα προς σωστή κατεύθυνση; 

Ας δούμε ένα παράδειγμα: Στην Ελλάδα υπάρχει υπερβολικός αριθμός δημοσίων υπαλλήλων. Σαφώς είναι επακόλουθο του διεφθαρμένου συστήματος. Αλλά το να απολυθούν στις σημερινές συνθήκες εκατοντάδες χιλιάδες δημοσίων υπαλλήλων προκειμένου να λυθεί ένα μέρος του διαρθρωτικού προβλήματος, θα επιφέρει ακριβώςτο αντίθετο αποτέλεσμα: θα ρίξει τη χώρα σε ακόμη πιο βαθειά οικονομική ύφεση, θα έχει ως επίπτωση ακόμη πιο πολλούς ανέργους, η εσωτερική ζήτηση θα πέσει ακόμη περισσότερο, η ανασφάλεια θα εξαπλωθεί και άλλο και η κρίση θα ενταθεί. 

  

Επομένως, το υπερδιογκωμένο χρέος της Ελλάδας έπρεπε να αντιμετωπισθεί πριν ξεσπάσει η κρίση. 

Προφανώς. Πρέπει όμως να δούμε ότι το δημόσιο χρέος, εδώ και περισσότερα από 30 χρόνια, με μικρά διαλείμματα, αυξάνεται διαρκώς σε όλες τις ευρωπαϊκές χώρες. Όταν το χρέος αυξάνεται σε 28 χώρες, επόμενο είναι να υπάρχει μια χώρα όπου το χρέος αυξάνεται γρηγορότερα από όλες τις άλλες. Το να κατηγορούμε τώρα αυτή τη χώρα ότι είναι ο μεγαλύτερος ένοχος, αυτό μας εξυπηρετεί απλά για να ανακουφίζουμε την συνείδησή μας: Η Ελλάδα έχει γίνει μια κλασική περίπτωση αποδιοπομπαίου τράγου, όπως περιγράφεται στην Παλαιά Διαθήκη. Να τη διώξουμε λοιπόν από τον Παράδεισο, να την αφήσουμε μόνη στη δυστυχία της, με ευρώ ή χωρίς ευρώ; Αυτό που θα επιφέρουν τα υποτιθέμενα μέτρα διάσωσης, είναι η περαιτέρω επιδείνωση - γι' αυτό δεν έχω καμία απολύτως αμφιβολία. 

  

Ωστόσο, τέτοιου είδους μέτρα που εφαρμόστηκαν σε άλλες χώρες, δεν τις οδήγησαν πάλι στην ανάκαμψη ;

Πρόκειται για άποψη που διαστρεβλώνει την πραγματικότητα. Στην Ισπανία και την Πορτογαλία οι δημόσιες δαπάνες μεταξύ 2008 και 2015 έχουν αυξηθεί. Μείωσή τους έγινε μόνο στην Ελλάδα. Κατά την ίδια περίοδο, ο αριθμός των ανέργων στην Ελλάδα αυξήθηκε πολύ περισσότερο από ό,τι στις δύο αυτές χώρες. Τα αριθμητικά στοιχεία δείχνουν πως υπάρχει άμεση σχέση: Όσο πιο πολλή λιτότητα εφαρμόστηκε, τόσο περισσότερο έχει επιδεινωθεί η κατάσταση. Το πρόβλημα στην Ελλάδα αντιμετωπίστηκε με ειδική μεταχείριση: Ήταν το πιο ριζοσπαστικό πρόγραμμα περικοπών και λιτότητας στην ιστορία της ευρωπαϊκής νομισματικής ένωσης. 

Ένα New Deal για την Ευρώπη  

Τι συνέπειες θα έχει για τους Έλληνες αυτή η ριζοσπαστική λύση ; 

Τα δεινά του λαού θα αυξηθούν. Όμως αυτό αφήνει αδιάφορη την πολιτική στη Γερμανία και σε άλλες χώρες. Αυτό με συγκλόνισε προσωπικά. Κανείς δεν ενδιαφέρεται αν εκατομμύρια άνθρωποι σε μια ευρωπαϊκή χώρα δεν έχουν πια ασφάλιση υγείας. Έτσι, το ευρωπαϊκό κοινωνικό μοντέλο βαθμιαία αυτοκαταστρέφεται. Σε τελική ανάλυση βέβαια, αυτό ήταν σκοπός της νεοφιλελεύθερης οικονομικής θεωρίας. Είχε πάντα ως στόχο να εξαλειφθεί το κοινωνικό κράτος και εξασθενήσει η δύναμη των συνδικάτων. Αυτές τις προθέσεις της τις προώθησε ανοιχτά. Αυτές οι θεωρίες μοιάζουν με τμήμα ενός πολέμου που θα συνεχίζεται μέχρι να καταλήξει σε γενικευμένη κοινωνική κρίση. Αυτό θα συμβεί και την περίπτωση της κρίσης στην ευρωζώνη. 

  

Και τι θα γίνει μετά; 

Τότε θα συμβεί αναγκαστικά κάτι νέο. Γιατί κάποια στιγμή θα φτάσουμε στο τέλος ενός αδιεξόδου και τότε θα πρέπει να αναστρέψουμε την πορεία μας. Τότε δεν θα μπορεί να γίνει τίποτε άλλο. Η Ευρώπη έχει ανάγκη από ένα New Deal, Νέο Κοινωνικό Συμβόλαιο: Χρειάζεται νέους κανόνες, έτσι ώστε η χρηματοπιστωτική οικονομία να υπηρετεί την πραγματική οικονομία και όχι το αντίστροφο. Χρειάζεται επίσης επενδύσεις που θα κατευθυνθούν προς την καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής και γενικότερα προς τη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης.  

  

Έχει τη δύναμη η πολιτική για να αλλάξει εξ θεμελίων το πλαίσιο και τους όρους μέσα στα οποία λειτουργεί το σύστημα;

Εξυπακούεται ότι ένα μεμονωμένο κράτος δεν μπορεί να επιβάλλει New Deal. Ωστόσο δεν θα ήταν δύσκολο για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η Ευρώπη έχει τη δύναμη να δράσει και να διαμορφώσει έναν πολύ καλύτερο κόσμο. 

    

* Στη γερμανική γλώσσα die Schulden (στον πληθυντικό) σημαίνει τα χρέη, ενώ die Schuld (στον ενικό, θηλυκό), είναι η ενοχή.


index

Mafia war κατά της Ελλάδας στο eurogroup: πολεμούν το New Deal με νύχια και με δόντια...

κι ενώ οι "διαπραγματεύσεις" συνεχίζονται...

Το "ανέντιμο Plan B" των πιστωτών

...και των "λαγών" τους

ανάλυση του tvxs

Μ’ ένα "ανέντιμο Plan B", όπως θα έλεγε ίσως κι ο "τυχοδιώκτης" Γιάνης Βαρουφάκης, οι πιστωτές σπέρνουν με νάρκες κάθε πολιτική δίοδο προς το new deal που επιδιώκει η κυβέρνηση με την Ευρώπη.

Το εν λόγω σχέδιο δεν είναι ούτε το Grexit, ούτε το Graccident με το οποίο απείλησε ευθέως στο χθεσινό Eurogroup ο - γνωστός «λαγός» του Σόιμπλε - υπουργός Οικονομικών της Σλοβενίας, προκαλώντας τον Γιάνη Βαρουφάκη να μιλήσει για «ανέντιμα» και «αντιευρωπαϊκά» σενάρια. Δεν είναι επίσης ούτε τα προειδοποιητικά πυρά περί capitals controls, ούτε η πλήρης πιστωτική ασφυξία την οποία υπαινίχθηκε επίσης χθες ο Μάριο Ντράγκι.

Το «ανέντιμο Plan B» του σκληρού κλαμπ των πιστωτών είναι απλά ο σταθερός και κλιμακούμενος τορπιλισμός κάθε δυνατότητας για έναν πραγματικά «έντιμο συμβιβασμό».

Με το Grexit να έχει αποκλειστεί οριστικά και αμετάκλητα στο ανώτατο πολιτικό επίπεδο από τον άξονα Μέρκελ - Γιούνκερ, η «φράξια των γερακιών» πυροβολεί κατά ριπάς το πολιτικό κεφάλαιο της κυβέρνησης Τσίπρα. Με στόχο να την σύρει, την ύστατη ώρα, σε συμφωνία άτακτου συμβιβασμού, τραυματισμένη και βαριά εκτεθειμένη απέναντι στους ίδιους τους ψηφοφόρους της.

«Οι πιέσεις κατά της χώρας είναι αναμενόμενο ότι θα ενταθούν όσο πλησιάζει η ώρα της συμφωνίας», σημείωναν πηγές του Μαξίμου μετά το χθεσινό... πολεμοχαρές Eurogroup, ενώ για «τακτικές υπονόμευσης μέχρι την τελευταία στιγμή» μίλησε και ο υπουργός Οικονομικών.

Τις εν λόγω τακτικές επιβεβαιώνουν και παράγοντες που βρίσκονται κοντά στις διαπραγματεύσεις τονίζοντας ότι «είναι αστεία τα επιχειρήματα περί ανύπαρκτης μεταρρυθμιστικής λίστας» και πως «η δουλειά που ήδη έχει γίνει στο Brussels Group είναι βαθιά και απολύτως τεκμηριωμένη». Ο ίδιος ο Γιάνης Βαρουφάκης, άλλωστε, άφησε χθες από τη Ρίγα ευθείες αιχμές ακόμη και για τον ρόλο του επικεφαλής του EuroWorkingGroup Τόμας Βίζερ, ενώ κυβερνητικές πηγές κάνουν λόγο για «επιχείρηση αποδόμησης κάθε προόδου σε μεσαίο πολιτικό και τεχνοκρατικό επίπεδο».

Σ' αυτή την «επιχείρηση» εντάσσουν οι ίδιες πηγές και την - ευρωπαϊκή και εγχώρια - στοχοποίηση του υπουργού Οικονομικών. «Ο Βαρουφάκης», τόνιζε κυβερνητικό στέλεχος, «δεν πάει στην Ευρώπη για να κομίσει τις προσωπικές του απόψεις. Δεν είναι δική του απόφαση ότι δεν κόβουμε τις συντάξεις. Ο Βαρουφάκης μεταφέρει τις κεντρικές κυβερνητικές θέσεις. Και τον χτυπούν για να χτυπήσουν την κυβέρνηση και να εγκλωβίσουν τον Τσίπρα».

Παρά τις πολεμικές ιαχές στην Ευρώπη, πάντως και το κλίμα... Αρμαγεδδώνα στα συστημικά media, το Μαξίμου αντιμετωπίζει την κατάσταση με ψυχραιμία και «ρεαλιστική αισιοδοξία». Κύκλοι του Μαξίμου και του οικονομικού επιτελείου επέμεναν χθες πως η συμφωνία θα κλείσει σύντομα, ενδεχομένως και πριν από τις 11 Μαίου, κι έδειχναν σταθερή εμπιστοσύνη στους πολιτικούς διαύλους που έχουν ανοίξει ανάμεσα στον πρωθυπουργό και την γερμανική καγκελαρία. Η ίδια η Άνγκελα Μέρκελ, βεβαίως, επέλεξε ρόλο... παρατηρητή στη χθεσινή σύρραξη και περιορίστηκε να επαναλάβει ότι «θα κάνουμε το παν για διασφαλιστεί η παραμονή της Ελλάδας στο ευρώ». Το πώς ακριβώς εννοεί αυτό «το παν» θα φανεί μέσα στις επόμενες μέρες...


Ένα New Deal για την Ελλάδα

     του Γιάνη Βαρουφάκη

Την άποψη ότι οι διαφωνίες για μία συμβιβαστική συμφωνία δεν είναι αγεφύρωτες εκφράζει ο υπουργός Οικονομικών Γιάνης Βαρουφάκης σε άρθρο του, υπό τον τίτλο "Ένα New Deal για την Ελλάδα" στο Project Syndicate. Όπως σημειώνει τόσο Ελλάδα όσο και Ευρώπη συμφωνούν στα σημεία που πρέπει να μεταρρυθμιστούν, έχουν ωστόσο διαφορετική προσέγγιση αναφορικά με τη μέθοδο της απαιτούμενης δημοσιονομικής εξυγίανσης αλλά και τη στήριξη που θα πρέπει αυτή να τυγχάνει από τον λαό.

Οι κοινοί μεταρρυθμιστικοί στόχοι

Σύμφωνα με τον Γιάνη Βαρουφάκη Ελλάδα και Ευρώπη έχουν πολλούς κοινούς τόπους συμφωνίας. «Το φορολογικό σύστημα της Ελλάδας χρειάζεται να αναμορφωθεί και οι φορολογικές αρχές θα πρέπει να ελευθερωθούν από πολιτικές και επιχειρηματικές επιρροές», αναφέρει ο υπουργός Οικονομικών και προσθέτει:

Joseph E. Stiglitz: Γιατί η ανόητη πολιτική είναι η αιτία των οικονομικών μας προβλημάτων

"Ζήτηση, ζήτηση, ζήτηση"

του Joseph E. Stiglitz, νομπελίστα οικονομολόγου*

Το 2014, η παγκόσμια οικονομία παρέμεινε εγκλωβισμένη στο ίδιο τέλμα στο οποίο ήδη είχε βρεθεί από τη στιγμή που ξέσπασε η οικονομική κρίση το 2008. Παρά τη φαινομενικά ισχυρή κυβερνητική δράση σε Ευρώπη και Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής, και οι δύο οικονομίες υπέφεραν από βαθιά και παρατεταμένη ύφεση. Το χάσμα ανάμεσα στο πού βρίσκονται και στο πού θα μπορούσαν να είναι εάν η κρίση δεν είχε ξεσπάσει είναι τεράστιο. Στην Ευρώπη αυξήθηκε μάλιστα κατά τη διάρκεια του έτους.

Οι αναπτυσσόμενες χώρες τα πήγαν καλύτερα, αλλά και εκεί τα νέα ήταν ζοφερά. Η μεγαλύτερη επιτυχία των οικονομιών αυτών, έχοντας βασίσει την ανάπτυξή τους στις εξαγωγές, συνέχισε να επεκτείνεται στον απόηχο της ευρωπαϊκής κρίσης, ακόμη κι αν οι αγορές των εξαγωγών τους αντιμετώπιζαν δυσκολίες. Αλλά και οι επιδόσεις αυτών άρχισαν να μειώνονται σημαντικά το 2014.

Το 1992, ο Μπιλ Κλίντον βάσισε την επιτυχημένη του προεκλογική καμπάνια για τον προεδρικό θώκο σε ένα απλό μότο: «Η οικονομία είναι ανόητη». Από μία σημερινή οπτική γωνία, τα πράγματα τότε δεν έδειχναν τόσο άσχημα. Το εισόδημα σε ένα μέσο αμερικανικό νοικοκυριό είναι σήμερα χαμηλότερο. Αλλά μπορούμε να εμπνευστούμε από το παράδειγμα της προσπάθειας Κλίντον. Το αρρωστημένο κλίμα το οποίο ταλανίζει την παγκόσμια οικονομία σήμερα θα πρέπει ίσως να περιγραφεί με δύο απλά μότο: «Είναι η πολιτική, ανόητε» και «Ζήτηση, ζήτηση, ζήτηση».

Η χαμηλή οικονομική ανάπτυξη σχεδόν σε όλο τον κόσμο η οποία καταγράφηκε το 2014 είναι συνέπεια χειρισμών. Είναι συνέπεια της πολιτικής (politics) και πολιτικών (policies) σε αρκετές μεγάλες οικονομίες - πολιτική και πολιτικές οι οποίες έπνιξαν τη ζήτηση. Όταν η ζήτηση απουσιάζει, επενδύσεις δεν υλοποιούνται και θέσεις εργασίας δεν δημιουργούνται. Είναι τόσο απλό.

Αυτό δεν είναι πουθενά πιο ορατό από ότι είναι στην Ευρωζώνη, η οποία έχει επισήμως υιοθετήσει την πολιτική της λιτότητας - περικοπές στις κυβερνητικές δαπάνες οι οποίες αυξάνουν τις αδυναμίες στις ιδιωτικές δαπάνες. Η δομή της ζώνης του ευρώ μπορεί να κατηγορηθεί εν μέρει για την παρεμπόδιση της προσαρμογής στο σοκ το οποίο δημιουργήθηκε από την κρίση. Εν απουσία της τραπεζικής ένωσης δεν αποτελεί έκπληξη ότι τα χρήματα τα οποία διέφυγαν αποτέλεσαν χτύπημα για τις χώρες, αποδυναμώνοντας τα οικονομικά τους συστήματα και περιορίζοντας τη δυνατότητα δανεισμού και τις επενδύσεις.

Στην Ιαπωνία, ένας από τους τρεις άξονες του προγράμματος του πρωθυπουργού της χώρας Σίνζο Άμπε για την οικονομική ανάκαμψη άρχισε στη λάθος κατεύθυνση. Η μείωση του ΑΕΠ η οποία ακολούθησε την αύξηση του φόρου κατανάλωσης τον Απρίλιο παρείχε περισσότερα στοιχεία υπέρ των οικονομικών συνταγών του Κεϋνσιανισμού, λες και δεν υπήρχαν πολλά ήδη.

Οι ΗΠΑ εισηγήθηκαν λιγότερες δόσεις λιτότητας και απολαμβάνουν καλύτερη οικονομική απόδοση. Αλλά ακόμη και στις ΗΠΑ υπάρχουν περίπου 650.000 δημόσιοι υπάλληλοι λιγότεροι εν συγκρίσει με την περίοδο πριν την κρίση. Κανονικά θα αναμέναμε να είναι κατά 2 εκατομμύρια περισσότεροι. Ως αποτέλεσμα και οι ΗΠΑ υποφέρουν επίσης με την ανάπτυξη να είναι τόσο αναιμική που οι μισθοί να παραμένουν ουσιαστικά στάσιμοι.

Το μεγάλο μέρος της επιβράδυνσης στις αναδυόμενες οικονομίες και αναπτυσσόμενες χώρες αντικατοπτρίζεται στην οικονομική επιβράδυνση της Κίνας. Η Κίνα είναι σήμερα η μεγαλύτερη οικονομία (σε όρους ισοτιμίας αγοραστικής δύναμης - PPP) και είναι εδώ και καιρό εκείνη η οποία συνεισφέρει περισσότερο στην παγκόσμια ανάπτυξη. Ωστόσο, η πιο αξιοσημείωτη επιτυχία της Κίνας έχει δημιουργήσει τα δικά της προβλήματα, τα οποία πρέπει να αντιμετωπιστούν τώρα παρά αργότερα. 
Η μετάβαση της κινεζικής οικονομίας από την ποσότητα στην ποιότητα είναι ευπρόσδεκτη - σχεδόν απαραίτητη. Και, μολονότι η πάλη του προέδρου Σι Τζινπίνγκ κατά της διαφθοράς μπορεί να προκαλέσει την περαιτέρω επιβράδυνση της οικονομικής ανάπτυξης, καθώς η παράλυση εμποδίζει την πρόοδο για τα δημόσια έργα, δεν συνίσταται λόγος ο Σι Τζινπίνγκ να τα παρατήσει. Εν αντιθέσει, άλλες δυνάμεις υπονομεύουν την εμπιστοσύνη στην κυβέρνηση του- εκτεταμένα περιβαλλοντολογικά προβλήματα, υψηλά και αυξανόμενα επίπεδα ανισότητας και η υπεξαίρεση στον ιδιωτικό τομέα, πρέπει να αντιμετωπιστούν με τον ίδιο ζήλο.

Με λίγα λόγια, η παγκόσμια κοινότητα δεν θα πρέπει να περιμένει την Κίνα να καλύψει την παγκόσμια συνολική ζήτηση το 2015. Αν μη τι άλλο, θα υπάρξει ένα ακόμη μεγαλύτερο κενό να καλύψει. 
Εν τω μεταξύ, στη Ρωσία, μπορούμε να αναμένουμε νέες κυρώσεις από τη Δύση με σκοπό να επιβραδυνθεί η ανάπτυξη της, με δυσμενείς επιπτώσεις και στην ήδη αποδυναμωμένη Ευρώπη. (Αυτό δεν αποτελεί ένα επιχείρημα ενάντια στις κυρώσεις: Ο κόσμος πρέπει να ανταποκριθεί στην εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, και οι CEOs στη Δύση οι οποίοι υποστηρίζουν το αντίθετο, προκειμένου να προστατεύσουν τις επενδύσεις τους, επιδεικνύουν μία ανησυχητική έλλειψη αρχής).

Τα τελευταία έξι χρόνια, η Δύση πιστεύει ότι η νομισματική πολιτική αποτελεί τη λύση. Η οικονομική κρίση έχει οδηγήσει σε τεράστια δημοσιονομικά ελλείμματα και σε ολοένα αυξανόμενο χρέος, και η ανάγκη για απομόχλευση (deleveraging) σημαίνει ότι η δημοσιονομική πολιτική πρέπει να μείνει στην άκρη.

Το πρόβλημα είναι ότι τα χαμηλά επιτόκια δεν θα αποτελέσουν κίνητρο για τις επιχειρήσεις να επενδύσουν εάν δεν υπάρχει ζήτηση για τα προϊόντα τους. Ούτε τα χαμηλά επιτόκια θα εμπνεύσουν τους πολίτες να δανειστούν ώστε να καταναλώσουν εάν αισθάνονται ανασφαλείς για το μέλλον τους (για το οποίο όντως θα έπρεπε να ανησυχούν). Αυτό που θα μπορούσε να κάνει η νομισματική πολιτική θα ήταν να δημιουργήσει φούσκες αξιών. Θα μπορούσε ακόμη να στηρίξει και τις τιμές των κρατικών ομολόγων στην Ευρώπη, προλαμβάνοντας έτσι μία κρίση χρέους. Είναι όμως σημαντικό να είμαστε σαφείς: η πιθανότητα οι χαλαρές πολιτικές να αποκαταστήσουν την παγκόσμια ευημερία είναι μηδενική.

Αυτό μας φέρνει πίσω στη συζήτηση για την πολιτική και τις πολιτικές. Η ζήτηση είναι αυτό που χρειάζεται περισσότερο ο κόσμος. Ο ιδιωτικός τομέας - ακόμη και με τη γενναιόδωρη υποστήριξη των νομισματικών αρχών- δεν μπορεί να τη διοχετεύσει. Η δημοσιονομική όμως πολιτική μπορεί. Στη διάθεσή μας έχουμε άφθονες επιλογές για δημόσιες επενδύσεις οι οποίες θα αποφέρουν υψηλά κέρδη - ακόμη μεγαλύτερες αποδόσεις από ότι το πραγματικό κόστος του κεφαλαίου - και αυτό θα μπορούσε να ισχυροποιήσει τους ισολογισμούς των χωρών που τις αναλαμβάνουν.

Το μεγαλύτερο πρόβλημα το οποίο αντιμετωπίζει ο κόσμος το 2015 δεν είναι οικονομικό. Ξέρουμε τον τρόπο για να δραπετεύσουμε από το αρρωστημένο κλίμα. Το πρόβλημα είναι η ανόητη πολιτική.

http://www.project-syndicate.org/commentary/politics-of-economic-stupidity-by-joseph-e--stiglitz-2015-01

*πηγή: huffingtonpost.gr

Ποιος δεν θέλει το ελληνικό new deal;

του Βαγγέλη Παπαβασιλείου

Είναι θέμα χρόνου το πότε θα αποφασιστεί το κούρεμα του Δημοσίου Χρέους από τις ευρωπαϊκές ελίτ (#εφόσον δεν υπάρχει ιστορικό προηγούμενο χώρας που κατάφερε να εξέλθει από μια αθροιστική ύφεση άνω του 23%, χωρίς δημόσιες επενδύσεις και τόνωση της ζήτησης)

Αυτά μας λέει ο Μ.Ζουμπουλάκης στο κείμενο που ακολουθεί: σε μια κεϋνσιανή ανάλυση της κρίσης και της αναγκαιότητας "ολικής επαναφοράς" του παρεμβατικού ρόλου του κράτους με πολιτικές "new deal" (αύξηση των δημοσίων δαπανών για παραγωγικούς σκοπούς) για μια ενεργητική -επιτέλους- αντιμετώπισή της - πέραν των απλοϊκών διλημμάτων μνημόνιο-αντιμνημόνιο που ταλαιπώρησαν την πολιτική σκηνή της χώρας τα προηγούμενα χρόνια αποκρύπτοντας την ανικανότητα του πολιτικού μας συστήματος/κομματικού κράτους - δεσμίου της πελατειακής του φύσης - (αλλά και την μέχρι πρόσφατα τουλάχιστον ανετοιμότητα της αντιπολίτευσης σε επίπεδο ολοκληρωμένης εναλλακτικής) να αποπειραθεί καν να επιτύχει την αλλαγή παραγωγικού μοντέλου και μια "ολοκληρωμένη διαχείριση" πολιτικών εξόδου από την παγίδα του χρέους:
ΑΣ

Τι έμαθε η Ελλάδα από την κρίση
Και πώς πρέπει να προχωρήσει

του Μιχαήλ Ζουμπουλάκη*

Η ελληνική οικονομία βρέθηκε μετά το 2009 στη μεγαλύτερη κρίση τής ιστορίας της, μεγαλύτερη από αυτήν της δεκαετίας τού 1930, και συγκρίσιμη μόνο με την κρίση που ακολούθησε την πτώχευση του 1893, ως προς την διάρκεια και τις πολιτικές επιπτώσεις της. 

Η διεθνής εμπειρία λέει ότι δεν υπάρχει ιστορικό προηγούμενο χώρας που κατάφερε να εξέλθει από μια αθροιστική ύφεση άνω του 23%, χωρίς ενεργητικές πολιτικές που στοχεύουν στην αναδιάρθρωση της παραγωγικής βάσης και στην τόνωση της ζήτησης. 

Αυτό λέει η συνοπτική μας αναφορά στα ιστορικά παραδείγματα των δύο προηγούμενων μεγαλύτερων υφέσεων που γνώρισε το σύστημα, δηλαδή της «Μακράς ύφεσης» του 19ου αι. και της μεγάλης κρίσης τού 1929. Και στις δύο περιπτώσεις οι κυβερνήσεις εφάρμοσαν ενεργητικές πολιτικές εξόδου από την ύφεση.

Η φύση τής ελληνικής κρίσης είναι κυρίως πολιτική και σχετίζεται με τη μακρά παράδοση δύο αιώνων "πελατειακού κράτους". Η κύρια αιτία τής σημερινής κρίσης, το υπέρογκο και μη διαχειρίσιμο δημόσιο χρέος, είναι προϊόν αυτής της στρεβλής σχέσης πολιτών και πολιτικών εκπροσώπων. Η αλλαγή παραγωγικού μοντέλου και η διατηρήσιμη ανάπτυξη προϋποθέτουν τις μεταρρυθμίσεις στη λειτουργία του πολιτικού συστήματος.

Η ΠΡΩΤΗ ΔΙΕΘΝΗΣ ΥΦΕΣΗ (1873-1896)

H οικονομική ανάπτυξη του καπιταλισμού ξεκίνησε ως ένα «καθεστώς εκτατικής συσσώρευσης» γιατί, εκτός τής γεωγραφικής εξάπλωσης, στηρίχθηκε στην σταδιακή επιδείνωση των όρων εκμετάλλευσης της εργασίας (επέκταση του χρόνου και της ποσότητας εργασίας). Κατά το τρίτο τέταρτο του 19ου αιώνα αντίθετα, παρατηρείται μια εντατικοποίηση της εκμετάλλευσης του συντελεστή εργασία, με την ραγδαία εκμηχάνιση της παραγωγής. Η εξάντληση των ορίων αυτού του καθεστώτος συσσώρευσης σήμανε την είσοδο της καπιταλιστικής οικονομίας στην πρώτη της «Μακρά Ύφεση» των ετών 1873-1896. Το σύστημα ομογενοποιήθηκε και μέσα στην παθογένεια του, παρουσιάζοντας νέες κρίσεις «καπιταλιστικού τύπου». Σε αντίθεση με τις «κρίσεις παλαιού τύπου» που χαρακτηρίζονται από την έλλειψη αγαθών επιβίωσης λόγω κλιματικών ή πολεμικών καταστροφών, οι νέου τύπου κρίσεις είναι κυρίως κρίσεις υπερπαραγωγής (Βλ. Rosier 1988: 6-7, Bairoch 1997, II: 375 κ.έ.). Οι διακυμάνσεις τής οικονομικής δραστηριότητας δεν περιορίζονται πλέον στα όρια μιας χώρας αλλά θίγουν πρώτα τις ανεπτυγμένες οικονομίες, και κατόπιν τον υπόλοιπο κόσμο. Η περιοδικότητά τους, η γενικότητά τους (σε όλους τους τομείς τής οικονομίας), ο διεθνής τους χαρακτήρας και, τέλος, το γεγονός ότι έχουν ως αφετηρία πάντα μια χώρα που ηγείται στην παγκόσμια οικονομία (Rosier 1988: 20), είναι οι αποδείξεις της ωριμότητας ενός οικονομικού συστήματος που ευημερεί και «υποφέρει» σχεδόν παντού συγχρόνως.

Η «μακρά ύφεση» εγγράφεται στο δεύτερο «κύμα Kondratiev» (στδ: το κυκλικό φαινόμενο της οικονομίας) τής περιόδου 1847-1896 και σήμανε την πρώτη υστέρηση στην τάση συνεχούς ανόδου της παγκόσμιας παραγωγής, με ρυθμούς κάτω από 1%. Η έξοδος από την ύφεση επιτεύχθηκε χάρη στην πλήρη αναδιοργάνωση της διαδικασίας παραγωγής και την άνοδο του προστατευτισμού και της αποικιοκρατίας (Graff κ.ά. 2014: 138). Η περίοδος 1896-1914 δεν είναι μόνον η εποχή τού «ιμπεριαλισμού» αλλά και της μεγάλης συγκέντρωσης κεφαλαίου και της τεράστιας ανόδου των δασμών. Μεγάλες επιχειρήσεις στις ΗΠΑ, την Γερμανία και την Αγγλία, συγχωνεύθηκαν οριζόντια δημιουργώντας μονοπωλιακά τραστ, ή συγκεντροποιήθηκαν κάθετα ελέγχοντας όλα τα στάδια της παραγωγής, από την πρώτη ύλη μέχρι το τελικό προϊόν, σε ποσοστά που κυμαίνονται στις ΗΠΑ από 50% έως 84% (Dockès-Rosier 1983: 134-5). Συχνά αυτή η συγκέντρωση οδήγησε και στην δημιουργία πολυεθνικών επιχειρήσεων: από τις 60 μεγάλες πολυεθνικές επιχειρήσεις της δεκαετίας του 1970, οι 31 είχαν ήδη δημιουργηθεί πριν το 1915 (Bairoch 1997, II: 266). Χάρη σε αυτήν την αναδιοργάνωση του κεφαλαίου και της διαδικασίας τής εργασίας, αλλά και χάρη στην κρατική προστασία, το προϊόν τής βιομηχανίας στη ΒΔ Ευρώπη γνώρισε το μεγαλύτερο, μέχρι τότε, ετήσιο ρυθμό ανάπτυξής του (3,5% έναντι 2,2% μεταξύ 1830-1890).

Η ΜΕΓΑΛΗ ΥΦΕΣΗ ΤΟΥ 1929

Η κρίση τού 1929 ήταν μια πρωτοφανής κρίση υπερπαραγωγής: το οικονομικό σύστημα παρήγαγε μαζικά περισσότερα από όσα μπορούσε να καταναλώσει. Ο υπερβολικός δανεισμός των ευρωπαϊκών οικονομιών από τις ΗΠΑ στην διάρκεια του «Μεγάλου Πολέμου», η πτώση των τιμών των αγροτικών προϊόντων, η κατάρρευση του «κανόνα τού χρυσού» ή ακόμη και η χρηματιστηριακή φούσκα τής Νέας Υόρκης ήταν σοβαρές αλλά δευτερεύουσες αιτίες ως προς την αδυναμία τού συστήματος να απορροφήσει την άνοδο της παραγωγικότητας μετά το 1920 (Berend 2006: 103 κ.έ., Graff κ.ά. 2014: 207-212). Η κατωφερής σπείρα των οικονομικών και πολιτικών συνεπειών τής διεθνούς κρίσης κατά την δεκαετία τού 1930 είναι πολύ γνωστή: πτώση τιμών –χρεοκοπίες επιχειρήσεων- πτωχεύσεις τραπεζών- πτώση βιομηχανικής παραγωγής- ανεργία. Η μεγαλύτερη κρίση που γνώρισε ως σήμερα το σύστημα εξέθρεψε τους ολοκληρωτισμούς στην Ευρώπη και οδήγησε σε ένα νέο παγκόσμιο πόλεμο.

Οι συνέπειες, ωστόσο, της κρίσης δεν ήταν εξίσου δραματικές σε όλες τις καπιταλιστικές χώρες. Τα πράγματα ήταν πολύ χειρότερα στις ΗΠΑ, την Αυστρία, την Γερμανία και την Γαλλία, όπου η ύφεση κυμάνθηκε από -20 έως -30%, σχετικά ήπια στη Μεγάλη Βρετανία, το Βέλγιο, την Ολλανδία και την Ελλάδα, όπου η ύφεση δεν ξεπέρασε το -10%, ενώ άγγιξε απλώς την Ιταλία, την Πορτογαλία, την Δανία κ.ά. με μείωση του ΑΕΠ μικρότερη του -5% από το 1929 μέχρι το 1938 (Heikinnen στο Psalidopoulos (ed.) 2012: 42). Η πολιτική τού New Deal έφερε 15 μείζονες μεταρρυθμίσεις στις πρώτες 100 μέρες τής προεδρίας Roosevelt το 1933, σε όλους τους τομείς τής οικονομικής δραστηριότητας:

Ξεπέρασε το πριν από την κρίση επίπεδο απασχόλησης η οικονομία των ΗΠΑ

του Πέτρου Ζερβού (efsyn.gr)

O βασικός στόχος της οικονομικής πολιτικής είναι η απασχόληση. Όλα τα υπόλοιπα είναι απλά λόγια του αέρα

Εδώ έχουμε γερμανικό οικονομικό εθνικισμό, ευρωκοινοβούλιο που βουλεύεται αλλά δεν κυβερνά και "τα σοϊμπλάκια" ΥπΟικ, εκεί ομοσπονδία, FED και γνώση των πολιτικών new deal - ιδού τα χειροπιαστά αποτελέσματα: (ΑΣ)

του οικονομολόγου Κώστα Μελά από το ιστολόγιό του*

Η οικονομία των ΗΠΑ δημιούργησε 217.000 θέσεις εργασίας το Μάιο καλύπτοντας τα κενά που είχαν δημιουργηθεί τον περασμένο χειμώνα. Το ποσοστό ανεργίας παρέμεινε στο 6,3%. Με τη δημιουργία των νέων θέσεων εργασίας η αμερικανική οικονομία επέτυχε ένα συμβολικό στόχο: υπερέβη το επίπεδο απασχόλησης πριν από την κρίση του 2008 , με 138,5 εκατομμύρια εργαζόμενους. Χρειάστηκαν έξι χρόνια για αυτή την επιτυχία . Πρώτη φορά μετά τον Β’ΠΠ χρειάστηκε τόσος χρόνος.

Σύμφωνα με αυτά τα αποτελέσματα η FED φαίνεται να προσανατολίζεται στη συνέχιση του tapering, δηλαδή της μείωσης αγοράς χρεογράφων από τη δευτερογενή αγορά . Υπολογίζεται ότι μέχρι τον Οκτώβριο θα έχει τερματίσει αυτές τις πολιτικές. Όμως τα επιτόκια θα εξακολουθήσουν να παραμένουν στα σημερινά χαμηλά επίπεδα για ακόμη μεγάλη διάρκεια.

Με απλά λόγια οι ΗΠΑ ακολουθώντας σε μεγάλο βαθμό, την ενδεδειγμένη οικονομική πολιτική , δηλαδή την πολιτική προσανατολισμένη στο στόχο της απασχόλησης και της μείωσης της ανεργίας, κατάφεραν κάτι που η ΕΕ αρνείται πεισματικά να κατανοήσει: ο βασικός στόχος της οικονομικής πολιτικής είναι η απασχόληση. Όλα τα υπόλοιπα είναι απλά λόγια του αέρα.

Ένα New Deal για την Ευρώπη!

Μια Πρωτοβουλία Ευρωπαίων Πολιτών που απαιτεί από την ευρωπαϊκή ηγεσία έξοδο από την κρίση, με εφαρμογή ενός New Deal - βασισμένου σε δημόσιες επενδύσεις και δημιουργία θέσεων εργασίας, ιδιαίτερα για τους νέους, σε τομείς βιώσιμης και αειφόρου ανάπτυξης - και που υποστηρίζεται από τους 3 από τους 5 διεκδικητές της Προεδρίας της Κομισιόν.  (José Bové, Ska Keller, Alexis Tsipras, Guy Verhofstadt have subscribed the manifesto and signed the ECI. Martin Schulz didn't sign it but he strongly supports the proposals of the initiative. Claude Juncker didn't reply.)

Δείτε εδώ το manifesto-for-a-european-plan-for-sustainable-development-and-employment  και υπογράψτε, εάν συμφωνείτε:

We, European citizens request that the European Commission propose a special plan for sustainable development and employment, which would boost the European economy and help create new jobs.

WE DEMAND A NEW DEAL FOR EUROPE

The text of our European Citizens' Initiative:

Title: NEW DEAL 4 EUROPE - FOR A EUROPEAN SPECIAL PLAN FOR SUSTAINABLE DEVELOPMENT AND EMPLOYMENT

Subject-matter: A public investment plan to help Europe get out of the crisis through the development of knowledge society and the creation of new jobs especially for youth.

Main objectives:

• a EU special program of public investments for the production and financing of European public goods (renewable energy, research and innovation, infrastructural networks, ecological agriculture, protection of the environment and cultural heritage);

• a special European Solidarity Fund to create new jobs especially for young people;

• increasing the own resources of the European budget through a financial transactions tax and

a carbon tax.

LET'S SIGN!

The project of European unification has been very important for our countries. It brought peace and prosperity on an impoverished continent that had been ravaged by two world wars. However, today the European Union is no longer up the tasks which it has to tackle. A change is needed.

We are no longer willing to accept this kind of Europe which produces: ...

Για ένα ελληνικό New Deal - 2 (#και όμως, υπάρχει λύση για την ανεργία)

Και όμως, υπάρχει λύση για την ανεργία


του Γιώργου Ιωαννίδη*

Γνωρίζουμε ότι η χώρα μας διατηρεί το θλιβερό πρωτείο του υψηλότερου ποσοστού ανεργίας στην Ευρωζώνη το οποίο προσεγγίζει το 30%. Δεν χρειάζεται, επίσης, να επιχειρηματολογήσουμε επί μακρόν για το ότι δεν υπάρχει οικονομία που να θεωρείται σταθεροποιημένη με τόσο υψηλό ποσοστό ανεργίας.

Παρά ταύτα, τα μέτρα που προτείνονται από την κυβέρνηση για την καταπολέμηση της ανεργίας δεν διαφέρουν σε τίποτα από όσα εφαρμόζονται τα τελευταία 15 χρόνια, δηλαδή δεν ανταποκρίνονται στην κατάσταση έκτακτης ανάγκης στην οποία βρίσκεται η ελληνική οικονομία και αγορά εργασίας.

Εξαιρώντας τις απόψεις των φονταμενταλιστών του ανύπαρκτου "τέλειου και ανόθευτου ανταγωνισμού", που θέλουν την ανεργία να μειώνεται μέσα από την αποδιάρθρωση των εργασιακών σχέσεων ή/και μέσω της περαιτέρω μείωσης των μισθών, όλοι οι υπόλοιποι συμφωνούν ότι η μείωση της ανεργίας απαιτεί επενδύσεις και υποστήριξη της επιχειρηματικότητας. Βέβαια, αν η διαπίστωση αυτή μοιάζει προφανής, δεν είναι καθόλου προφανές πώς η ελληνική δημόσια διοίκηση θα αποτελέσει στήριγμα για την κοινωνικά και περιβαλλοντικά υπεύθυνη επιχειρηματικότητα.

Δυστυχώς, όμως, τα προβλήματα σήμερα δεν σταματούν εκεί. Οι ιδιωτικές επενδύσεις δεν θα μπορέσουν να μειώσουν την ανεργία τόσο και όσο γρήγορα απαιτείται, αφενός διότι το εργασιακό τους αποτύπωμα παρουσιάζει πάντα μια χρονική υστέρηση, αφετέρου διότι οι ιδιωτικές επενδύσεις κατακρημνίστηκαν λόγω της ύφεσης και θα χρειαστούν χρόνο ώστε να ανακάμψουν (17,8 δις ευρώ το 2013 έναντι 44,2 δις το 2008). Μοιάζει να βρισκόμαστε μπροστά σε ένα αδιέξοδο. Δεν είναι όμως έτσι.

Την τελευταία διετία στο Παρατηρητήριο Οικονομικών και Κοινωνικών Εξελίξεων του Ινστιτούτου Εργασίας της ΓΣΕΕ δύο διαφορετικές ερευνητικές ομάδες έχουν καταπιαστεί με το ίδιο περίπου πρόβλημα: πώς μπορεί να μειωθεί γρήγορα το ποσοστό ανεργίας και τι απαιτεί μια τέτοια παρέμβαση; Η πρώτη ομάδα είναι εγχωρία, η δεύτερη εδρεύει στο διεθνώς αναγνωρισμένο Levy Institute της Νέας Υόρκης. Τα αναλυτικά αποτελέσματα της έρευνας θα παρουσιαστούν εντός των επομένων μηνών, αλλά κάποια προκαταρκτικά πορίσματα μπορούν να παρουσιαστούν από τώρα.[1]

Η απάντηση στο ερώτημα εάν η ανεργία μπορεί να μειωθεί άμεσα είναι ένα απερίφραστο "ναι". Ναι, είναι και οικονομικά εφικτό και ρεαλιστικό να τεθεί ως στόχος η μείωση του ποσοστού ανεργίας κατά δέκα ποσοστιαίες μονάδες εντός των επόμενων τριών ετών. Θα περιοριστώ στα οικονομικά στοιχεία της πρότασης.

Η μείωση του ποσοστού ανεργίας κατά δέκα ποσοστιαίες μονάδες απαιτεί τη δημιουργία περίπου 500.000 θέσεων εργασίας στο σύνολο της οικονομίας.

Δεδομένων των πολλαπλασιαστών απασχόλησης της ελληνικής οικονομίας, η επίτευξη του στόχου απαιτεί την ενεργοποίηση ενός προγράμματος απασχόλησης 350.000 θέσεων εργασίας. Οι υπόλοιπες 150.000 θέσεις θα δημιουργηθούν από τον ιδιωτικό τομέα ως αποτέλεσμα της αύξησης της ζήτησης που θα προκαλέσει το επιπλέον εισόδημα των νοικοκυριών (αυτή είναι η δευτερεύουσα απασχόληση του πολλαπλασιαστή απασχόλησης του προγράμματος). Επισημαίνεται ότι αυτή η εκτίμηση δεν περιλαμβάνει τις θέσεις εργασίας που θα δημιουργήσει ο ιδιωτικός τομέας ούτως ή άλλως (δηλαδή εάν δεν υπήρχε το πρόγραμμα).

Για τη χρηματοδότηση του προγράμματος απαιτούνται περίπου οκτώ (8) δις ευρώ σε βάθος πενταετίας. Τα τρία (3) δις θα προέλθουν από το ίδιο το πρόγραμμα, δηλαδή από τα αυξημένα φορολογικά έσοδα λόγω της ενίσχυσης οικονομικής δραστηριότητας που θα προκαλέσει το πρόγραμμα απασχόλησης (τα έσοδα αυτά αφορούν κυρίως έσοδα ΦΠΑ από την αυξημένη κατανάλωση και δευτερευόντως φορολόγηση κερδών). Επιπλέον δύο (2) δις θα προέλθουν από τα χρήματα που ούτως ή άλλως θα δαπανήσουμε για προγράμματα απασχόλησης την ίδια περίοδο (βάσει του νέου ΕΣΠΑ).

Για την κάλυψη των υπόλοιπων τριών (3) δις η βασική ιδέα είναι απλή. Να υπάρξει ρύθμιση βάσει της οποίας κάθε ευρώ που προέρχεται από την ...

Για ένα ελληνικό New Deal (#απαραίτητο εδώ και τώρα για την αξιοποίηση των αναπόφευκτων επόμενων αναδιαρθρώσεων του χρέους)

Για την ταυτόχρονη αντιμετώπιση της ανεργίας, της ύφεσης και του χρέους

του Γιώργου Ιωαννίδη, οικονομολόγου* 

Μας χρειάζεται μία κιβωτός απασχόλησης που θα αποκλιμακώσει άμεσα το ποσοστό ανεργίας, έως ότου αρχίσουν να αποδίδουν οι επενδύσεις, και που ταυτόχρονα θα δώσει ώθηση στην εσωτερική ζήτηση, που και αυτή ευνοεί τις επενδύσεις. Μία κιβωτός απασχόλησης που θα δημιουργήσει δουλειές για τους νέους ανθρώπους. Δουλειές που θα είναι χρήσιμες για την κοινωνία, προωθητικές για την οικονομία και δημιουργικές για τους ίδιους.

Το ζήτημα του χρέους

Είναι κοινή πλέον παραδοχή ότι η υφιστάμενη δομή του ελληνικού χρέους δεν είναι βιώσιμη. Αφενός διότι απαιτούνται πολύ υψηλές δαπάνες εξυπηρέτησης για τα επόμενα δύο έτη (2014-2015), αφετέρου διότι προβλέπονται υπέρογκες δαπάνες για την περίοδο μετά το 2020 (βλ. πίνακα 1). 

Τα παραπάνω οδηγούν στην κοινή παραδοχή όλων των πολιτικών δυνάμεων ότι απαιτείται κάποιου τύπου αναδιάρθρωση του χρέους. Εάν θα είναι κούρεμα, μετακύλιση ή ό,τι άλλο, είναι μια σημαντική πλην όμως τεχνική συζήτηση.

Όπως και να έχει, οι διεθνείς συσχετισμοί υποδεικνύουν ότι η αναμενόμενη αναδιάρθρωση δεν θα είναι η τελευταία. Το πιο πιθανό είναι ότι το ζήτημα του χρέους θα συνεχίσει να μας απασχολεί για πολλά χρόνια. 

Με αυτό το δεδομένο, η ελληνική κυβέρνηση αντί να επιδιώξει κάποιου τύπου «τελική λύση» –που δεν πρόκειται να έλθει– είναι καλύτερο να στοχεύσει στη μεγιστοποίηση του αναπτυξιακού αποτελέσματος της αναδιάρθρωσης. Δηλαδή, πρέπει να στοχεύσει στην ελαχιστοποίηση των δαπανών εξυπηρέτησής του χρέους κατά την επόμενη πενταετία προκειμένου να απελευθερωθούν πόροι για επενδύσεις και δημιουργία θέσεων εργασίας. Έτσι σε λίγα χρόνια, όταν αισίως η κατάσταση της ελληνικής οικονομίας θα είναι καλύτερη, η επόμενη κυβέρνηση να μπορέσει να διαπραγματευτεί μια νέα αναδιάρθρωση από καλύτερη θέση.

Πίνακας 1: Δαπάνες εξυπηρέτησης χρέους, 2013-2030
Έτος	Χρεολύσια (δις €)	Τόκοι (δις €)	Σύνολο (δις €)
2013	12,9	5,9	18,8
2014	24,9	6,0	30,9
2015	16,0	5,9	21,9
2016	7,1	6,0	13,1
2017	7,5	6,4	13,9
2018	4,7	6,6	11,3
2019	9,9	6,6	16,6
2020	7,1	6,4	13,4
2021	7,2	11,0	18,1
2022	8,9	24,5	33,4
2023	11,2	17,6	28,7
2024	10,9	13,6	24,5
2025	8,8	9,0	17,8
2026	8,6	8,6	17,2
2027	8,5	8,2	16,7
2028	8,1	7,8	15,8
2029	7,3	7,3	14,6
2030	7,3	6,9	14,2
Πηγή: ΟΔΔΗΧ

Το ζήτημα της ανάπτυξης

Προκειμένου όμως να έλθει η ανάπτυξη πρέπει να αλλάξει και η φυσιογνωμία της οικονομικής πολιτικής. Η ακολουθούμενη πολιτική αντιμετωπίζει δύο σημαντικά προβλήματα. Κατ’ αρχήν, επιδιώκει την παραγωγή πρωτογενούς πλεονάσματος μέσα από μία πολιτική λιτότητας χωρίς να δίνει καμία σημασία στις κοινωνικές συνέπειες (ανεργία, ύφεση, φτώχεια), κάτι που καθιστά αυτόματα το πρόγραμμα δημοσιονομικής προσαρμογής υφεσιακό και εχθρικό προς την κοινωνία. Κατά δεύτερο λόγο, η ακολουθούμενη πολιτική δεν αντιμετωπίζει το πρόβλημα της ανεργίας. Τέλος, το κύριο πρόβλημα της κυβερνητικής πολιτικής αφορά τις υπερβολικές εκτιμήσεις ως προς το ύψος των ιδιωτικών επενδύσεων.

Σε όλες τις ανεπτυγμένες οικονομίες ο κύριος όγκος των επενδύσεων είναι ιδιωτικές επενδύσεις. Ωστόσο, στην περίπτωση της Ελλάδας οι ιδιωτικές επενδύσεις έχουν καταβυθιστεί. Όπως βλέπουμε στον πίνακα 2,το ύψος των ιδιωτικών επενδύσεων το 2013 αναμένεται να διαμορφωθεί κοντά στα 17,8 δις ευρώ, έναντι 44,2 δις το 2008 (δηλαδή το τελευταίο έτος πριν την ύφεση). Αυτό σημαίνει ότι οι ιδιωτικές επενδύσεις μειώθηκαν κατά 59,6% και υπολείπονται κατά 136,3% του μέσου όρου των ιδιωτικών επενδύσεων της πενταετίας 2004–2009 που είναι μια περίοδος ήπιας ανάπτυξης.

Πίνακας 2: Εξέλιξη και ποσοστιαία μεταβολή ΑΕΠ και επενδύσεων (2004-2013)
	ΣΥΝΟΛΟ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ			ΙΔΙΩΤΙΚΕΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ
	τιμές προηγ. έτους	% μεταβολή	% ΑΕΠ	τιμές προηγ. έτους	% μεταβολή	% ΑΕΠ
2008	53,35	-8,1%	24,0%	44,2	-10,1%	19,8%
2009	41,94	-27,2%	18,6%	32,6	-26,3%	14,4%
2010	38,51	-8,9%	17,5%	30,2	-7,4%	13,7%
2011	33,24	-15,9%	16,1%	26,7	-11,5%	12,9%
2012	26,54	-25,2%	13,6%	20,4	-23,6%	10,4%
2013	24,67	-7,6%	13,2%	17,8	-12,5%	9,5%
Μεταβολή 2008-2013	-53,8%			-59,7%
Πηγή: Κρατικοί Προϋπολογισμοί 2008-2013

Βάσει των παραπάνω, απαιτείται να γίνουν όλες οι δυνατές ενέργειες για την υποστήριξη της υπεύθυνης επιχειρηματικότητας και για την προσέλκυση άμεσων ξένων επενδύσεων, αλλά είναι απολύτως εξωπραγματικό να υποθέσουμε ότι από το 2014 και μετά οι ιδιωτικές επενδύσεις θα ...