Υπερταμείο και λαϊκισμός: θα μας πάρουν τον ΟΣΕ και θα τον μεταφέρουν στο Βερολίνο...;

Η ελληνική πελατειακή αστική τάξη οδύρεται για τον αστικό εκσυγχρονισμό που πραγματοποιεί η ...Αριστερά!
(σχόλιο του ιστολογίου)

Κλαυθμός και οδυρμός για τις μεταρρυθμίσεις...

του Κώστα Καλλίτση*

Στο νέο υπερταμείο θα υπαχθούν και οι ΔΕΚΟ και περίπου 70.000 ακίνητα του Δημοσίου, θα διοικείται από 5μελές συμβούλιο (τρία της Ελλάδας, δύο των θεσμών), θα αποφασίζει με πλειοψηφία 4 επί των 5, θα έχει διάρκεια ζωής 99 χρόνια.  

Γιατί (στα αλήθεια!..) κάποιοι ενοχλούνται;

Διότι δημιουργούνται προϋποθέσεις για επαγγελματική διαχείριση των ΔΕΚΟ, ώστε να μην μπορεί η κάθε κυβέρνηση να διορίζει τα δικά της παιδιά, να μοιράζει τις δουλειές σε «πελάτες» της, να τους παραχωρεί τα κτίρια έναντι συμβολικού τιμήματος κ.λπ. Να μην μπορεί, με δυο λόγια, να μεταχειρίζεται τη δημόσια περιουσία ως λάφυρο. 

Το πολιτικό προσωπικό χάνει το «βάζο με το μέλι» – γι’ αυτό ένα μέρος του οδύρεται.

Οι κραυγές «ξένοι στη διοίκηση του Ταμείου!» επιδιώκουν να συγκαλύψουν την κοινωνική-οικονομική ουσία της διαχείρισης που θα ασκείται. Και η ουσία είναι ότι επαγγελματική διαχείριση της δημόσιας περιουσίας μπορεί: 

(α) Να την προστατεύσει από τα τρωκτικά που έμαθαν να πλουτίζουν λεηλατώντας την. 

(β) Να δημιουργήσει νέο πλούτο, πολλώ μάλλον που το 50% των εσόδων του Ταμείου θα επανεπενδύονται. 

(γ) Ετσι, το υπερταμείο θα λειτουργήσει, πράγματι, ως εγγύηση προς τους δανειστές, προκειμένου να μπορέσει η χώρα να διεκδικήσει τη μεγαλύτερη δυνατή ελάφρυνση χρέους. Ποιον, αλήθεια, βλάπτει αυτό;..

Ας είμαστε ειλικρινείς. 

Εθνική ντροπή δεν είναι η δημιουργία του Ταμείου. 

Είναι η άθλια διαχείριση που μας οδήγησε στο σημερινό κατάντημα. 

Είναι και οι κραυγές για «αποικία», «ξεπούλημα» ή ότι «κάποιοι θα κάτσουν στο σκαμνί» – απειλές για «Γουδί», που αυτή τη φορά εκστομίζονται από συντηρητικούς πολιτικούς. 

Ας ηρεμήσουν: Τα δύο ξένης επιλογής μέλη της διοίκησης του Ταμείου από μόνα τους δεν μπορούν να αποφασίζουν, θα απαιτείται πλειοψηφία 4 στους 5. Ως εκ τούτου, άδικα ανησυχούν, οι ξένοι δεν θα μπορέσουν να μας πάρουν τον ΟΣΕ και να τον μεταφέρουν στο Βερολίνο...

Αν το Ταμείο μπορεί να αποτελέσει μια ιστορικής σημασίας τομή (υπό την προϋπόθεση σταθερής πολιτικής βούλησης...) η δεύτερη απόφαση, για τα «κόκκινα» δάνεια, μπορεί να γίνει η θρυαλλίδα για την αποδόμηση ενός παρασιτικού κατεστημένου, που έμαθε να ευημερεί μέσα στο τέλμα της διαπλοκής και, γι’ αυτό, υπονομεύει κάθε υγιή επιχειρηματική προσπάθεια.

Το θέμα δεν είναι τα στεγαστικά δάνεια – ουδείς θέλει να πάρει τα σπίτια, ούτε οι τράπεζες να τα βγάλουν στο σφυρί, γιατί αν το κάνουν θα καταρρεύσουν οι τιμές και μαζί θα καταρρεύσει η δική τους κεφαλαιακή επάρκεια. Το πραγματικό θέμα είναι τα «κόκκινα» επιχειρηματικά δάνεια. 

Υπάρχουν επιχειρήσεις που έχουν οριστικά τελειώσει. Υπάρχουν όμως πολλές άλλες, που έπεσαν έξω αλλά μπορούν να γίνουν κερδοφόρες ύστερα από γενναία αναδιάρθρωση και είσοδο φρέσκων κεφαλαίων. Αν αυτό δεν συμβεί, όλες αυτές οι επιχειρήσεις θα σέρνονται, θα μολύνουν και άλλες, θα συνεχιστεί η καταστροφή θέσεων εργασίας και, σε μερικούς μήνες, θα καταστεί αναγκαία νέα κεφαλαιοποίηση των τραπεζών.

Υπάρχουν καλές επιχειρήσεις με αφοσιωμένους μάνατζερ, που απλώς έπεσαν έξω – συμβαίνουν και χρεοκοπίες, δεν είναι αμαρτία ούτε ελληνικό φαινόμενο. Ωστόσο, το μέγεθος του ελληνικού προβλήματος «κόκκινων» επιχειρηματικών δανείων παραπέμπει σε ένα άρρωστο επιχειρηματικό μοντέλο, υπερδανεισμού και μετατροπής των δανείων σε ατομικό πλούτο. 

Με υπερτιμολογήσεις που πλούτιζαν τον επιχειρηματία και τσάκιζαν τις επιχειρήσεις από τη γέννησή τους, με λεηλασίες επιχειρήσεων που καλύπτονταν με συνεχή υπερδανεισμό, η χώρα γέμισε με πλούσιους επιχειρηματίες μεν, με επιχειρήσεις που είτε ασθμαίνουν για να εξυπηρετήσουν τα δάνειά τους είτε έχουν χρεοκοπήσει ουσιαστικά ή και τυπικά, δε.

Η αντιμετώπιση του προβλήματος εκκρεμεί εδώ και τρία χρόνια. 

Η συγκυβέρνηση Ν.Δ.-ΠΑΣΟΚ πεισματικά αρνιόταν να το αγγίξει. Τώρα δημιουργείται το πλαίσιο να παρακαμφθεί η «απροθυμία» τραπεζών να θίξουν τους «πελάτες» τους, και να ξεκινήσει άμεσα η αναδιάρθρωση βιώσιμων επιχειρήσεων, είτε συναινούν είτε (με λίγους μήνες δικαστική καθυστέρηση...) όχι οι ιδιοκτήτες τους. 

Η διαχείριση των «κόκκινων» επιχειρηματικών δανείων (εφόσον γίνει με διαφάνεια και όχι με νοοτροπία «αρπαχτής»...) μπορεί να διευκολύνει την ανάδυση μιας νέας υγιούς επιχειρηματικότητας, να αποτελέσει το πρώτο σκαλοπάτι για προσέλκυση ξένων ιδιωτικών μακροπρόθεσμων κεφαλαίων που τόσο ανάγκη έχει μια οικονομία με χρόνια αρνητική αποταμίευση, να υποχρεώσει σταδιακά την ανεργία σε αναδίπλωση. 

Ισως, σε ορίζοντα δύο-τριών ετών, αν ο παρασιτισμός δεν καταφέρει να ανατρέψει τις διαδικασίες, να έχει αλλάξει ριζικά η ίδια η εικόνα της ελληνικής επιχειρηματικότητας.

Αυτές οι δύο μεταρρυθμίσεις, μαζί με τη σύσταση της ανεξάρτητης αρχής δημοσίων εσόδων και τη (μνημονιακή) δέσμευση για ριζικές αλλαγές στο κράτος και στη Δικαιοσύνη, εφόσον υλοποιηθούν, θα αλλάξουν ριζικά τη ζωή και την επιχειρηματική δράση στη χώρα. 

Η αντιπολίτευση θα ήταν χρήσιμο να τις ψηφίσει και να απαιτήσει τη συνεπή εφαρμογή τους. Όχι να συμπαραταχθεί με το παρασιτικό κατεστημένο, σκοπίμως ως εκπρόσωπός του είτε αφελώς, ως ένας «χρήσιμος ηλίθιος».

*πηγή Καθημερινή

Μια αδιέξοδη πολιτική (άνισης) λιτότητας χωρίς αναπτυξιακές, δημοκρατικές μεταρρυθμίσεις (#Και ρεκόρ 22% μείωση κόστους εργασίας -Και πάτοι στην ανταγωνιστικότητα!)

Ιρλανδία, Πορτογαλία, Ελλάδα: τρεις χώρες, δύο πολιτικές

του Βαγγέλη Παπαβασιλείου

Επιτυχία ή αποτέλεσμα της απουσίας αναγκαίων μεταρρυθμίσεων το πρωτογενές πλεόνασμα;

του Κώστα Καλλίτση από την Καθημερινή

Η Ιρλανδία μπήκε σε πρόγραμμα προσαρμογής τον Νοέμβριο 2010, που συνοδευόταν από χρηματοδότηση 85 δισ. ευρώ – ίση με το 58% του ΑΕΠ. Στα τέλη του 2013 βγήκε από το πρόγραμμα. Στα τρία χρόνια εφαρμογής του προγράμματος, το ιρλανδικό ΑΕΠ αυξήθηκε 1,7%, οι επενδύσεις αυξήθηκαν 8,3%, η ανεργία μειώθηκε από το 14,7% στο 13,1% και οι ιρλανδικές εξαγωγές αυξήθηκαν κατά 12,6%. Η Πορτογαλία μπήκε σε πρόγραμμα τον Απρίλιο 2011, με χρηματοδότηση 78 δισ. ευρώ –ί ση με το 46% του ΑΕΠ. Στις 5 Μαΐου θα βγει από το πρόγραμμα. Στα τρία χρόνια εφαρμογής του, το ΑΕΠ μειώθηκε 3,4%, οι επενδύσεις 19,2%, η ανεργία αυξήθηκε 4,5 μονάδες από το 12% στο 16,5% αλλά οι εξαγωγές αυξήθηκαν 24,6%. Οι δύο λαοί πέρασαν δύσκολες ώρες αλλά τα κατάφεραν. Οι οικονομίες τους ανασυγκροτήθηκαν, δεν σωριάστηκαν σε ερείπια. Οι δύο χώρες στάθηκαν στα πόδια τους.

Η Ελλάδα είχε μπει σε πρόγραμμα τον Μάιο 2010, συνοδευόμενο με χρηματοδότηση 110 δισ. ευρώ. Προβλεπόταν ότι το 2012 θα άρχιζε η ανάκαμψη, ότι η ανεργία δεν θα ξεπερνούσε το 14,8%, το χρέος θα έφτανε μέχρι το 149% του ΑΕΠ και η χώρα θα έβγαινε στις αγορές το 2013. Η εξέλιξη ήταν διαφορετική. Το πρόγραμμα ναυάγησε, η χώρα σύρθηκε σε «κούρεμα» του χρέους (κυρίως, σε «κούρεμα» των κεφαλών των ιθαγενών...) και μπήκε σε δεύτερο πρόγραμμα, με νέα δανειοδότηση 130 δισ. με χαμηλό επιτόκιο. Συνολικά, χρηματοδοτηθήκαμε με 220 δισ. ευρώ περίπου – όσο το 125% του ΑΕΠ. Και τι πετύχαμε αυτά τα χρόνια; Το ΑΕΠ μειώθηκε πάνω από 22% (τώρα, 50 δισ. μικρότερο από το 2009), η ανεργία εκτινάχθηκε από 9,5% σε 27,3%, οι επενδύσεις μειώθηκαν 46%, οι εξαγωγές, μετά από αύξηση 6% το 2010 έμειναν στάσιμες και μετά άρχισαν να μειώνονται (-2,8% το τελευταίο 12μηνο), ενώ το χρέος ανέβηκε από 130% σε 177% του ΑΕΠ.

Τα στοιχεία (www.europa.eu/economy_finance) εμφανίζουν την Ελλάδα ως υπόδειγμα αποτυχίας σε σχέση με τους στόχους που είχαν τεθεί. Τι πήγε στραβά; Αυτό που πήγε λάθος με την Ελλάδα, γράφει ο Ντανιέλ Γκρος (What makes Greece special? ) - δεν ήταν η δημοσιονομική προσαρμογή. Αντιθέτως -τονίζει- η λιτότητα ήταν υπερβολικά επιτυχής (και επώδυνη), αλλά ήταν ο λάθος στόχος. 

Ο σημαντικός στόχος έπρεπε να είναι η αύξηση των εξαγωγών. Η Ελλάδα απέτυχε γενικώς, επειδή απέτυχε σε αυτό. Οι ελληνικές εξαγωγές, που πριν από λίγα χρόνια ήταν ίσες με της Πορτογαλίας, μειώνονται. Η ισορροπία που επετεύχθη στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών, σε αντίθεση με τις άλλες χώρες της ευρωπαϊκής περιφέρειας οφείλεται μόνο και μόνο στη μείωση των εισαγωγών. Χωρίς αύξηση των εξαγωγών, όμως, δεν υπάρχει διατηρήσιμη ανάκαμψη. Και ο Γκρος, σύμβουλος των ευρωπαϊκών θεσμών, τονίζει: Μη εξαγωγές=μη μεγέθυνση=μη βιώσιμο χρέος.

Γιατί απέτυχε σε αυτό; Γιατί, η ανταγωνιστικότητα μιας χώρας –γράφει ο Λορέντζο Σμάγκι (Austerity, European Democracies against the Wall), έως το 2012 μέλος της διοίκησης της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας- εξαρτάται από πολλά. Για να τη βελτιώσεις πρέπει να μεταρρυθμίσεις το κράτος, τη δικαιοσύνη, να πατάξεις τη διαφθορά, να φροντίσεις την έρευνα, να ανοίξεις τις κλειστές αγορές, να στηρίξεις μια νέα επιχειρηματικότητα, κόντρα στην κρατικοδίαιτη. 

Στην Ελλάδα -εκτιμά ο Σμάγκι- η προσαρμογή απέτυχε γιατί το βάρος έπεσε στη λιτότητα χωρίς μεταρρυθμίσεις. Το ελληνικό πολιτικό σύστημα είτε δεν είχε τη δύναμη να τις κάνει είτε τις υπονόμευε, όπως έκανε -σχολιάζει- η τότε αντιπολίτευση, το 2010-2012, πολεμώντας την κυβέρνηση Παπανδρέου.

Αλλά αυτά δεν τα λένε μόνο οι ξένοι γνώστες των πραγμάτων. 

Το 2013 κατεγράφη ο υψηλότερος ρυθμός μείωσης των μισθών κατά την τελευταία 4ετία λέει η Τράπεζα της Ελλάδος (Εκθεση του διοικητή), με αποτέλεσμα η ...

Πότε θα πάνε χαμένες οι θυσίες

του Χρήστου Παπανίκου

του Κώστα Καλλίτση*

Υπάρχει κίνδυνος να πάνε χαμένες οι θυσίες του ελληνικού λαού;

Πολλά μπορούν (και πρέπει) να ειπωθούν για το πώς φτάσαμε στο ξέσπασμα της κρίσης, ποια ήταν η αντίδραση των Ευρωπαίων ηγετών, του ημεδαπού πολιτικού συστήματος και της κοινωνίας, όταν οι αγορές αρνήθηκαν να συνεχίσουν να μας δανείζουν. 

Πέραν της πολιτικής υπάρχει, ωστόσο, και η οικονομία. Κι η αλήθεια είναι ότι η κρίση δεν ήρθε ως αποτέλεσμα μιας «λαθεμένης» πολιτικής. Ήταν η βίαιη εκδήλωση της εξάντλησης ενός ολόκληρου μοντέλου ανάπτυξης, κρίση του μοντέλου παρασιτικού καπιταλισμού με τα παρακολουθήματά του – διευρυμένες ανισότητες, βαθιά διαφθορά, στέγνωμα της δημοκρατίας σε ένα καθεστώς με καταθλιπτική την κυριαρχία στη λήψη των αποφάσεων μιας ευάριθμης ομάδας πλούτου-media-εξουσίας.

Στα χρόνια που μεσολάβησαν, αυτό το μοντέλο συρρικνώθηκε αλλά επιβιώνει. Και καθιστά τις συνέπειες της ύφεσης πιο επώδυνες και παρατεταμένες. Οι θυσίες θα πάνε χαμένες εφόσον αυτό το μοντέλο καταφέρει να διασωθεί. Οπως επιχειρείται.

• Οι μεταρρυθμίσεις με θετικό κοινωνικό και παραγωγικό φορτίο καρκινοβατούν, η ίδια η έννοιά τους διασύρεται καθώς επικολλάται σε δήθεν μεταρρυθμιστικά μέτρα, που είναι προσανατολισμένα στο βαθύ παρελθόν της Ελλάδας της «φτηνής εργασίας». 
• Το κοινωνικό κράτος υποχωρεί παρατώντας τις υποχρεώσεις του στα κοινωνικά δίκτυα αλληλεγγύης, το κράτος απουσιάζει όλο και συχνότερα εκεί όπου και όταν το χρειάζεσαι, πιο δαιδαλώδες και εχθρικό, δαπανά λιγότερα αλλά το πλέγμα μιας κακής γραφειοκρατίας μεγαλώνει, ταλαιπωρεί την ανάπτυξη και την κοινωνία περισσότερο από κάθε άλλη φορά. 
• Ξένα κεφάλαια δεν αγγίζουν την Ελλάδα, οι τράπεζες δεν διευκολύνουν τη μεταφορά πόρων σε δυναμικούς τομείς, οι περιορισμένοι πόροι εγκλωβίζονται σε αδιαφανείς ρυθμίσεις και στην απροθυμία του τραπεζικού κατεστημένου να συγκρουστεί με συμφέροντα που πλούτισαν κλέβοντας τις επιχειρήσεις τους και τώρα τις ρίχνουν στον Καιάδα. 
• Η προϋπάρχουσα παραγωγική δυναμικότητα καταστρέφεται, νέα δυναμικότητα δεν δημιουργείται.

Ο ελληνικός λαός έχει κάνει τεράστιες θυσίες. Αλλά, το άρρωστο πολιτικό σύστημα δεν τις σεβάστηκε. 

Στα τέσσερα χρόνια περίπου, αφότου οι αγορές αρνήθηκαν να μας δανείζουν, αυτό που κυρίως έλειψε δεν ήταν τα λεφτά – έτσι ή αλλιώς, η τρόικα μας δανειοδοτεί με 220 δισ. ευρώ περίπου. Αυτό που έλειψε ήταν η βούληση να τελειώνουμε με το μοντέλο του παρασιτικού καπιταλισμού.

Έλειψε η βούληση να καταρτιστεί ένα μεταρρυθμιστικό σχέδιο για τη μετά-την-κρίση-Ελλάδα, με τεκμηρίωση και με τη φιλοδοξία της ευρύτερης δυνατής εθνικής συνεννόησης. Αποτέλεσμα, η χώρα να σύρεται ακυβέρνητη, με βασικές παθογένειες (ανισότητες, ανομία, διαφθορά...) να μένουν ως δομές άθικτες, με τη δικαιοκρατία και τη δημοκρατική λειτουργία σε υποχώρηση. Η χώρα φτωχαίνει και φθηναίνει, οι αξίες καταρρέουν σιωπηρά, έτσι χωρίς σχέδιο ανοίγει τον δρόμο της η καταστροφή-χωρίς-δημιουργία.

Σήμερα ακόμη, αντί να κυριαρχεί μια αγωνιώδης προσπάθεια για την επεξεργασία ενός σχεδίου και μιας στρατηγικής για την οικοδόμηση ενός νέου μοντέλου βιώσιμης ανάπτυξης, τον τόνο δίνουν προεκλογικές τακτικές για την εξουσία, κραυγές λαϊκισμού και «συνιστώσες της ανοησίας». Ο παρασιτισμός σαρκάζει.

Δεν είναι τα λεφτά το πρόβλημα. Λεφτά για να χρηματοδοτήσουν ένα νέο παραγωγικό μοντέλο υπάρχουν. 

Δεν εννοώ την ...

Οι φορολογικές "αρπαχτές" είναι μεταρρύθμιση;

του Χρήστου Παπανίκου

του Κώστα Καλλίτση*

Με σημαία (από νάιλον) την Ανάπτυξη, ωθείται να διαλυθεί ό,τι έχει αντέξει μέχρι σήμερα. 

Διότι, παράλληλα με μια (φιλοαεριτζίδικη) ενεργειακή πολιτική που καθιστά απαγορευτική την παραγωγή στην Ελλάδα, έρχεται τώρα η φορολογική πολιτική (της οποίας υποτίθεται ότι έχει ολοκληρωθεί η μεταρρύθμιση!..) για να δώσει τη χαριστική βολή σε χιλιάδες ατομικές και άλλες μικρές επιχειρήσεις αφενός και, αφετέρου, σε μεγάλες επιχειρήσεις που έχουν αντέξει, δεν επέλεξαν να φύγουν εκτός ελληνικής επικράτειας ούτε πήραν θαλασσοδάνεια. Εξηγούμαι:

Όσον αφορά τις ατομικές και άλλες μικρές επιχειρήσεις, όσες είχαν εισόδημα μικρότερο από 40.000 ευρώ ετησίως σύρονται σε πνιγμό με τα (εξόχως οριζόντια...) φορολογικά μέτρα που ισχύουν από την 1η Ιανουαρίου. 

Εχω σημειώσει, ως παράδειγμα, ότι οι δύο εταίροι μιας ομόρρυθμης εταιρείας που έκανε εισόδημα 40.000 ευρώ, το 2012 πλήρωσαν φόρο 2.000 ευρώ καθένας ενώ, φέτος, με την επιβολή φόρου 26% από το πρώτο ευρώ (λόγω κατάργησης του αφορολογήτου) και την προκαταβολή φόρου 55%, θα κληθούν να πληρώσουν 6.750 ευρώ έκαστος. Ενας μικρός επαγγελματίας, μια ατομική επιχείρηση με εισόδημα 10.000 ευρώ, πλήρωνε 500 ευρώ φόρο. Φέτος θα πληρώσει φόρο 2.600 ευρώ και, μαζί με την προκαταβολή, 4.000 ευρώ περίπου.

Ερώτηση (ρητορική): Υπάρχει κάποιος με εισόδημα 10.000 ή 15.000 ευρώ τον χρόνο, που έχει την ευχέρεια να καταβάλει 4.000 ή τα 6.000 ευρώ φόρο, και δη σε ένα τόσο σκληρό έτος όσο είναι το 2014 και οι προοπτικές του;... Η απλή αριθμητική οδηγεί στο συμπέρασμα ότι θα "εκκαθαριστούν" χιλιάδες επαγγελματίες και πολύ μικρές επιχειρήσεις.

Θα επιβιώσουν, άραγε, οι μεγάλες; Ισως, αν έχουν πολύ μεγάλη τύχη. Μεταξύ αυτών που δεν έχουν τύχη, συγκαταλέγονται εκείνες που έκαναν το «λάθος» να δανειστούν προσφέροντας ως εγγύηση την πιο ισχυρή εξασφάλιση, όσες δανείστηκαν με «sale and leaseback».

Αυτό λειτουργεί ως εξής: Η επιχείρηση «πουλά» ένα περιουσιακό στοιχείο (κτιριακές εγκαταστάσεις της) σε κάποιον από τους μεγάλους χρηματοδοτικούς οργανισμούς (σε μία τράπεζα) και την ίδια στιγμή, αυτομάτως, το επαναγοράζει συνάπτοντας δάνειο με καθορισμένη χρονική διάρκεια. Ετσι, αποκτά ρευστότητα για να μπορέσει να κινηθεί στην αγορά, με εγγύηση το ακίνητό της. Οταν αποπληρωθεί το δάνειο, πληρώνει μια πρόσθετη τελική αμοιβή στην τράπεζα και το κτίριο ξαναπερνά στην κυριότητά της. 

Αυτή η μορφή επιχειρηματικού δανείου θεωρείται ως η πλέον ασφαλής για τον πάροχο δανειοδότηση. Πρώτον, γιατί συνήθως ...

"Μοντέλο Κόσοβου" στην Ελλάδα;

του Χρήστου Παπανίκου

του Κώστα Καλλίτση*

Ο σχεδιασμός είναι η κεντρική ευθύνη μιας διευθυντικής ομάδας. 

Ήτοι, 

(α) θέτει στόχους, (β) διαμορφώνει πρόσφορες στρατηγικές, (γ) προσδιορίζει ή δημιουργεί τα εργαλεία που απαιτούνται και (δ) υλοποιεί, κατευθύνει και παρακολουθεί βήμα-βήμα την αλληλουχία των δράσεων που αποφάσισε. 

Αυτό δεν κάνουν οι κυβερνήσεις της χώρας. 

Κι όταν ο κόμπος φτάνει στο χτένι, ενίοτε δημιουργούν μια μεγαλύτερη κρίση, για να κρύψουν το πραγματικό πρόβλημα.
Παραδοσιακά, ασθμαίνοντας τρέχουν πίσω από τις δόσεις ανά τρίμηνο, πρόθυμα συμφωνούν με την τρόικα και μετά πασχίζουν να μην κάνουν όσα θα έθιγαν το πελατειακό σύστημά τους. 

• Τον Ιανουάριο, παράδειγμα, οι διαπραγματεύσεις θα έσπαγαν λόγω της επιμονής να συνεχιστεί η κυβερνητική χειραγώγηση του φορολογικού μηχανισμού και τον Ιούνιο, λόγω της άρνησης να συγκροτηθεί το Κέντρο Φορολόγησης Μεγάλου Πλούτου. 

Ποτέ δεν υπήρξε διαπραγμάτευση για εναλλακτικό σχέδιο για τη χώρα.

Αλλά, στόχος της τρόικας δεν είναι να φτιάξει... την Ελλάδα των ονείρων μας. Είναι να διασφαλίσει 

(α) ότι δεν θα χρειαστεί να μας δώσει επιπλέον δάνεια και 

(β) ότι θα πάρει πίσω τα λεφτά που ήδη μας δάνεισε. 

Έτσι, την Πέμπτη, η Ευρώπη επανέλαβε ότι ζητεί να αποφασιστούν τώρα μέτρα, όχι μόνο για το 2014 αλλά και για το 2015. Περίπου είπε ότι δεν εμπιστεύεται το πολιτικό σύστημα και ζητεί δεσμεύσεις από τώρα, ως «hedging» σε ενδεχόμενη αθέτηση των υποχρεώσεών μας μετά την απομάκρυνση από το ταμείο της, τον Μάιο. 

Κατά τα λοιπά, η μετά-την-κρίση-Ελλάδα είναι δική μας υπόθεση. Προϋποθέτει δικό μας σχέδιο.

Το πολιτικό σύστημα τσαλαβουτά. 

• Αφού εξαντλήθηκε ο αριθμός των στρατοπέδων, άρχισε να φτιάχνει σε κάθε κωμόπολη μια «ανώτατη» σχολή. Έσπειρε παντού σχολές - για να γίνεται τζίρος. Ολοφάνερα, αυτό πρέπει να αλλάξει. Αντί, όμως, να σχεδιάσει πόσα ΑΕΙ και ΤΕΙ χρειάζονται (λιγότερα, ισχυρά, με campus, γραμματειακή υποστήριξη των καθηγητών, με αξιοκρατία κι όχι νεποτισμό), χωρίς σχέδιο θα συρθεί σε άτσαλες καταργήσεις για να πιαστούν οι δημοσιονομικοί στόχοι. 
• Έσπειρε παντού (ατελή) νοσοκομεία. Η ανατροπή αυτής της κατάστασης είναι ...

Η χώρα μας παζαρεύει μόνο για τον ρυθμό και την ταχύτητα της επιβολής μιας αδιέξοδης πολιτικής

...που μαζί διατηρείτε το κομματικό κράτος και την "σοβιετική" οικονομία!

Αν είχαμε σχέδιο, θα βρίσκαμε συμπαραστάτες

του Κώστα Καλλίτση*

Ποια κληρονομιά θα αφήσει η λιτότητα στην Ευρωζώνη; 

Δύο διάσημοι οικονομολόγοι που ασχολούνται ειδικά με την κρίση της Ευρωζώνης, ο Βέλγος καθηγητής στην Οικονομική Σχολή του Λονδίνου (LSE), κ. Paul De Grauwe, και η Κινέζα καθηγήτρια στο Κολλέγιο του Πανεπιστημίου του Λονδίνου, κ. Yuemei Ji, σε κοινή εργασία τους, μελετούν τα δεδομένα και καταλήγουν στην εξής απάντηση: 

Κληρονομιά της λιτότητας θα είναι τα μη βιώσιμα χρέη, που θα θέτουν σε δοκιμασία τις αντοχές των πολιτικών θεσμών των υπερχρεωμένων. 

Μεταξύ των περιπτώσεων που επικαλούνται για να στηρίξουν το συμπέρασμά τους είναι η Ιταλία, η Πορτογαλία, η Ισπανία και βεβαίως (όπως θα έχετε καταλάβει...) η χώρα μας. 

Αν υποθέσουμε -γράφουν- ότι η Ελλάδα θα πληρώνει επιτόκια όχι μεγαλύτερα από τον ρυθμό της ετήσιας οικονομικής μεγέθυνσής της, για να μειωθεί το χρέος της στο 90% του ΑΕΠ θα απαιτηθούν 22 έως 50 χρόνια, ανάλογα με το ύψος των ετήσιων πρωτογενών πλεονασμάτων. 

Θα απαιτηθούν 50 χρόνια αν το πρωτογενές πλεόνασμα είναι 2% ετησίως, 30 χρόνια αν είναι 3% και 22 χρόνια αν είναι 4%. 

Οπερ σημαίνει, επιβολή πολύ βαριάς λιτότητας επί 22 χρόνια ή βαριάς επί 30 χρόνια ή λιγότερο βαριάς (αλλά, πάντως, λιτότητας…) επί μισό αιώνα, για 50 χρόνια. 

Ποιο πολιτικό σύστημα αντέχει να εφαρμόζει τόσο «προσωρινά» προγράμματα λιτότητας ώστε, αργά και επώδυνα, να μειωθεί ένα χρέος;…

Η κυρίαρχη θεωρία της "αναπτυξιακής λιτότητας" βάλλεται, και όχι με αφορμή μόνο ή κύρια την Ελλάδα. 

Πρωτοεμφανίστηκε το 1988, με κύριο εμπνευστή τον Alberto Alesina, του Μποκόνι. 

Αντίθετα με το John Williamson, εμπνευστή της «Συναίνεσης της Ουάσιγκτον» (1989), που δήλωσε ότι ποτέ δεν θεώρησε τις «δέκα εντολές» του ΔΝΤ ως θεραπεία διά πάσα νόσο, ο Alesina πίστεψε ότι η θεωρία του (1998) ήταν το απόλυτο φάρμακο κατά της κρίσης: 

Μεγάλες περικοπές κοινωνικών δαπανών στη φάση της ύφεσης - αυτό ήταν το φάρμακο. Τον Απρίλιο 2010, ο Alesina κλήθηκε να παρουσιάσει τη θεωρία του στο ECOFIN (Μαδρίτη). Το ECOFIN είχε βρει αυτές τις ιδέες χρήσιμες για τη δικαιολόγηση της κυρίαρχης πολιτικής. Γι’ αυτό τις περιέλαβε στο τελικό ανακοινωθέν του, αναγορεύοντάς τες σε επίσημη πολιτική της Ευρωζώνης.

Τώρα, σε όλη την Ευρώπη (και στις ΗΠΑ) η συζήτηση για τα αδιέξοδα της πολιτικής που επιβάλλουν οι κυρίαρχες δυνάμεις της Ευρωζώνης έχει φουντώσει. 

Διαμορφώνεται ένα κλίμα που θα ήταν πολύ ευνοϊκό για τη χώρα μας, στον βαθμό που θα ήθελε να σταθεί στα πόδια της και να σχεδιάσει η ίδια, το δικό της μέλλον. 

Στον βαθμό, δηλαδή, που θα διέθετε ένα δικό της σχέδιο για τη μετά-την-κρίση-Ελλάδα. 

Αν αυτό έθετε σε διαπραγμάτευση, θα εύρισκε πολλούς συμμάχους. 

Ενώ θα βρει πολύ λίγους, εφόσον παζαρεύει μόνο για τον ρυθμό και την ταχύτητα της επιβολής μιας αδιέξοδης πολιτικής. 

Όπως κάνει σήμερα – αφού ο σχεδιασμός έχει εκχωρηθεί σε ξένα κέντρα και στις αγορές.

*από την Καθημερινή

Πριν διαπραγματευτούμε με την τρόικα, πρέπει να συνεννοηθούμε μεταξύ μας

Συνεννόηση...

Μπορούμε να βγούμε στις αγορές το 2014;

του Κώστα Καλλίτση*

Τον Ιούνιο του 2014 οι Ευρωπαίοι θα μας δώσουν την τελευταία δόση που μας οφείλουν από το δανειακό πακέτο των 240 δισ. και θα απομείνουν οι μικρές δόσεις από το ΔΝΤ που εξαντλούνται στα τέλη του 2016. Το μνημόνιο ουσιαστικά λήγει και, πλέον, δύο είναι τα σενάρια της επόμενης μέρας: 

• (α) Να βγει η Ελλάδα στις αγορές και να δανειστεί από αυτές, όπως είναι ο τελικός στόχος ώστε να ανακτήσουμε τους βαθμούς ελευθερίας στη διαμόρφωση της οικονομικής πολιτικής. 
• (β) Να υπογράψουμε νέα συμφωνία, με ευνοϊκή ρύθμιση του χρέους και συνέχιση της δανειοδότησης. 

Περιθώρια για "μαγκιές" δεν υπάρχουν. Αν τα "σπάσεις" με ΔΝΤ-Ε.Ε., όσοι γνωρίζουν καλά τις διεθνείς αγορές βεβαιώνουν ότι δεν θα σε δανείσει κανείς, ούτε ευρώ. Σε αυτήν την υποθετική περίπτωση, θα κηρύξεις επίσημα χρεοκοπία και θα αποσυρθείς από το ευρώ.

Έστω, όμως, ότι δεν τα "σπας", ότι καταλήγεις σε μια συμφωνία κυρίων με ΔΝΤ και τρόικα, τους λες ότι δεν θέλεις άλλα δάνεια από αυτούς αλλά δεσμεύεσαι να τους αποπληρώνεις κανονικά, και προσφεύγεις στις αγορές για νέα δάνεια - καθώς, ως γνωστόν, χρειάζεσαι 11 δισ. ευρώ για το 2014-2015, με την προϋπόθεση ότι θα έχεις πετύχει τους στόχους για πρωτογενή πλεονάσματα και έσοδα από αποκρατικοποιήσεις. 

Με τις διεθνείς αγορές, βεβαίως, δεν υπάρχει πολιτική διαπραγμάτευση. Σε κρίνουν, αξιολογούν την κατάστασή σου και είτε σε δανείζουν με επιτόκιο που τους αφήνει κέρδος, αφού τιμολογηθούν οι κίνδυνοι που αναλαμβάνουν, είτε δεν σε δανείζουν.

Στοιχειώδης προϋπόθεση για να μην αρνηθούν εξαρχής να σε δανείσουν, είναι να έχεις επεξεργαστεί και να εφαρμόζεις ένα αξιόπιστο πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων, ανασυγκρότησης και ανάπτυξης. 

Ακόμα κι αν έχεις καταρτίσει τέτοιο πρόγραμμα, από τη διεθνή εμπειρία προκύπτουν οι ακόλουθες τέσσερις διαπιστώσεις: 

(α) Αν το χρέος σου δεν θεωρηθεί βιώσιμο, δύσκολα θα βρεις κάποιον να σε δανείσει - ίσως υποχρεωθείς σε χρεοκοπία. 

(β) Στην τρέχουσα διεθνή συγκυρία, ακόμη και κάνοντας σοβαρές μεταρρυθμίσεις που όμως είναι μακροπρόθεσμου χαρακτήρα, όχι άμεσης απόδοσης, συνήθως δεν μπορείς να προσελκύσεις ούτε μεγάλα ούτε φτηνά δάνεια. 

(γ) Η επίτευξη πρωτογενούς πλεονάσματος δεν φαίνεται επαρκής. 

• Πρώτον, διότι οι αγορές τείνουν να προεξοφλούν τον κίνδυνο ότι την απότομη, βίαιη επίτευξη πλεονάσματος ...

Λες και ήταν χθες...

του Altan 

του Κώστα Καλλίτση*

Την άνοιξη του 2012, μέσα σε 50 ημέρες, από τα τέλη Μαρτίου έως τις 10 Μαΐου, η Ελλάδα είχε λάβει από την τρόικα μια δόση μαμούθ, ύψους 75 δισ. ευρώ – από τα οποία τα 30 πήγαν στο PSI, τα 25 στην ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών και τα υπόλοιπα στην κάλυψη ελλειμμάτων και στο χρέος.

Κι όμως! Μόλις λάβαμε εκείνην την τεράστια δόση, το πολιτικό σύστημα κατάφερε να σύρει (πάλι!..) τη χώρα στο χείλος της καταστροφής. 

Ήτοι:

(α) Να καθυστερήσει όλες τις μεταρρυθμίσεις που είχαν συμφωνηθεί (από τον τομέα της Δικαιοσύνης μέχρι την πάταξη της φοροδιαφυγής) και οι οποίες θα έπρεπε να είχαν γίνει με δική μας πρωτοβουλία - και άνευ τρόικας. 

(β) Να αποκόψει τη χώρα από τη δανειοδότηση της τρόικας επί ένα 7μηνο, με συνέπεια να στερέψει η οικονομία και να αποδιαλυθεί το κράτος, με ΕΛ.ΑΣ. χωρίς βενζίνη, νοσοκομεία χωρίς γάζες και εφορίες χωρίς χαρτί. 

(γ) Προκειμένου να αποκατασταθεί η δανειοδότηση, να επιβάλει στον ελληνικό λαό μέτρα συνολικού ύψους 19 δισ. ευρώ, καθαρού αποτελέσματος 13,5 δισ. ευρώ - αντί για μέτρα ύψους 11,5 δισ. ευρώ που θα ελαμβάνοντο κανονικά τον Ιούνιο. 

(δ) Με αποτέλεσμα, τελικά, να πάρουμε με μεγάλη καθυστέρηση, μόλις τώρα τα 34,3 δισ. και έως τα τέλη Μαρτίου τα άλλα 18,1 δισ. ευρώ – εφόσον όλα πάνε καλά. Αυτά, για τα οποία υψώνονται τόσα δοξαστικά της σημερινής κυβέρνησης κι ακούγονται τόσοι διθύραμβοι ότι, αφού τα πήραμε, ε, έχει λήξει το θέμα, η Ελλάδα έχει γλιτώσει τη χρεοκοπία κι έχει, οριστικά και αμετάκλητα, διασωθεί μέσα στην Ευρωζώνη…

Γιατί αυτή η αναφορά στο παρελθόν; 

Γιατί η νωπή εμπειρία του τόπου διδάσκει ότι τα πράγματα δεν είναι απλά ούτε τόσο εύκολα. 

Ο ελληνικός λαός υφίσταται μεγάλη καθίζηση του επιπέδου υλικής ευημερίας του, μεγάλα τμήματά του βλέπουν το εισόδημά τους όχι μόνον να μειώνεται δραστικά αλλά κυριολεκτικά να καταστρέφεται, οι νέοι άνθρωποι αναζητούν μια καλύτερη τύχη σε ξένες αγορές. 

Με τέτοιες θυσίες (χωρίς δικαιοσύνη, αξιοκρατία, χωρίς να θιγεί η φοροδιαφυγή και το βρώμικο χρήμα...) έχει επιτευχθεί η ...

Αυτό επιδιώκει η συμμορία της δραχμής (!;)

Η "δουλειά" να μείνει στους "επαγγελματίες"

του Κώστα Καλλίτση*

Αν δεν τα καταφέρουμε, διολισθαίνουμε σε εθνικό νόμισμα.

Αυτό επιδιώκουν όσοι πλούτισαν κλέβοντας τις επιχειρήσεις τους, κρατικά και ασφαλιστικά ταμεία, όσοι δεν τίμησαν την εμπιστοσύνη που τους έδειξαν οι καταθέτες. 

Αυτό επιδιώκει η συμμορία της δραχμής – όψιμοι εποικιστές του Λονδίνου, μαυραγορίτες με offshore, «αεράτοι» πελάτες ελβετικών τραπεζών, τρανοί διαμορφωτές της πολιτικής σκηνής και της κοινής γνώμης, επιχειρηματίες και τραπεζίτες που δεν σώζονται αν δεν επαναλειτουργήσει ο Χολαργός. 

Αν αποτύχουμε, θα επαναγοράσουν τη χώρα έναντι πινακίου φακής και η νέα γενιά δημοκρατικών αγώνων φοβούμαι ότι θα διεξαχθεί με μέτωπο στον αυταρχισμό και τις συμμορίες της εξουσίας τους.

Είναι εθνικός στόχος να παραμείνουμε στο ευρώ.

Κρίσιμο σκαλοπάτι, η ευόδωση της συμφωνίας της 27ης Οκτωβρίου. Πρόκειται για λεπτή και σύνθετη διαδικασία, με δύο σκέλη. 

Την οριστικοποίηση του μεσοπρόθεσμου προγράμματος, προκειμένου να προχωρήσει η συμμετοχή των ιδιωτών (PSI) στο «κούρεμα» των 206 δισ. Και την ολοκλήρωση της διαπραγμάτευσης με τους ιδιώτες ώστε, ανάλογα με τη συμμετοχή τους, να αποτιμηθούν επιπλέον απαιτήσεις και μέτρα για την προσεχή 3ετία. 

Αν πάμε καλά, θα έχουμε την ευκαιρία συνέχισης της μεταρρύθμισης της χώρας, με τις κοινωνικές και πολιτικές συγκρούσεις να διεξάγονται στο δημοκρατικό πεδίο της ευρωπαϊκής Ελλάδας. 

Κινδυνολογία, μαγικές λύσεις και επικίνδυνες ανοησίες

Έχουμε πια ξεπεράσει τους σεισμολόγους σε προβλέψεις. Όλοι μας. Μέσα σε μια περίπλοκη κατάσταση, απότοκη του άυλου καπιταλισμού και της ελευθερίας του παγκόσμιου εμπορίου από τον προστατευτισμό, η διευθέτηση της βιωσιμότητας του χρέους στην ευρωζώνη και λόγω της απειλής του ντόμινο, ειδικά για την χώρα μας, βασανίζει τα καλύτερα μυαλά στην ΕΕ και υπεισέρχεται διαλυτικά στις πολιτικές ατζέντες ολόκληρης της ηπείρου που βγαίνει οριστικά από την εποχή της αθωότητας και των παχιών αγελάδων. Όμως στην χώρα μας μόνο σύγχυση και πυροτεχνήματα βιώνουμε καθημερινά από τους επίδοξους οικονομικούς σεισμολόγους των ΜΜΕ και των κομμάτων. Ας προσπαθήσουμε να προσανατολιστούμε με νηφαλιότητα, θέτοντας και απαντώντας ερωτήματα. Αυτό κάνουν τα δυο άρθρα που ακολουθούν:

Είναι πτώχευση η «επιλεκτική πτώχευση»;

του Κώστα Kαλλίτση

Κάποιοι αναλώνουν τόσο πολύ χρόνο στην προσπάθειά τους να φανούν έξυπνοι, ώστε δεν τους περισσεύει χρόνος να σκεφτούν κάτι έξυπνο, έγραφε ένας μεγάλος συγγραφέας. Ανοίξτε την τηλεόραση. Θα δείτε πολλούς «ξύπνιους». 

Μιλούν στα τηλεπαράθυρα για πράγματα που δεν καταλαβαίνουν, αλλά που δεν ξέρουν ότι δεν τα καταλαβαίνουν. 

Ή ανεβαίνουν στα πόντιουμ για να απαγγείλουν στιχάκια όμορφα και γλαφυρά γραμμένα, όχι για να κερδίσουν το μυαλό του ακροατηρίου τους, αλλά για να επηρεάσουν το θυμικό του τηλεθεατή τους. 

Η ελαφρότητα μπορεί να είναι έως και διασκεδαστική. Oχι, όμως, όταν παίζει με τη φωτιά. Με τη χρεοκοπία της χώρας.

Oπως κάνει μέρος της αντιπολίτευσης. Επί μήνες «προβλέπει» τη χρεοκοπία της χώρας. Τριγυρνά στην Ευρώπη λέγοντας στους Ευρωπαίους φορολογούμενους ότι θα χάσουν τα λεφτά τους αν μας βοηθήσουν (όπως λέει κι ο ορκισμένος εχθρός του ευρώ, Sinn...) διότι το πρόγραμμα διάσωσης της Ελλάδας «δεν θα βγει». Δοθείσης αφορμής, με το Μεσοπρόθεσμο, δεν δίστασε να δοκιμάσει να προκαλέσει τη χρεοκοπία μας – καταψηφίζοντάς το. Τώρα, αντί να μπουν στην ιστοσελίδα της Standard & Poor’s και να διαβάσουν τι σημαίνει «επιλεκτική πτώχευση», πολιτευτές ελαφρών βαρών εξομοιώνουν αυτή τη βαθμίδα της κλίμακας αξιολόγησης με την ίδια την πτώχευση.

Πτώχευση σημαίνει ότι η Ελλάδα μένει από ρευστότητα. Ακόμα, όμως, κι αν οι οίκοι αξιολόγησης υποβαθμίσουν ένα μέρος του χρέους (εκείνο που θα ανταλλαχθεί με άλλο μακροχρόνιο...) για ένα χρονικό διάστημα (όσο απαιτηθεί για να γίνει η ανταλλαγή...) στη βαθμίδα της «επιλεκτικής πτώχευσης» (selective default), αυτό δεν θα είναι λόγος το κράτος να κάνει στάση πληρωμών ούτε οι τράπεζες να στερέψουν από ρευστότητα.

Το Ευρωσύστημα θα συνεχίσει να παρέχει ρευστότητα στις ελληνικές τράπεζες. 

Είτε με τον συνήθη τρόπο, αφού το καταστατικό της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ) προβλέπει ότι παύει να δέχεται τίτλους ως ενέχυρο μόνο αν αυτοί υποβαθμιστούν στην κατηγορία της «επιλεκτικής πτώχευσης» και από τους τρεις οίκους αξιολόγησης. 

Είτε, κι αν ακόμη συμβεί αυτό, με την ενεργοποίηση του μηχανισμού Eκτακτης Στήριξης Ρευστότητας (ELA) της Τραπέζης της Ελλάδος, ο οποίος προβλέπεται από το άρθρο 14.4 του καταστατικού της EKT και του Ευρωπαϊκού (πέραν της Ευρωζώνης...) Συστήματος Κεντρικών Τραπεζών. 

Με αυτόν τον μηχανισμό, η Τράπεζα της Ιρλανδίας, τον Δεκέμβριο 2010, έδωσε στις ιρλανδικές τράπεζες 50 δισ. ευρώ (30% του ιρλανδικού ΑΕΠ). Αυτά είναι γνωστά. Περιττεύει η κινδυνολογία.

Aλλα ερωτήματα είναι εύλογα. 

Πόσο θα διαρκέσει η υποβάθμιση τμήματος του χρέους στην «επιλεκτική πτώχευση»; 

Τι μπορεί να συνεπιφέρει; 

Μια ειλικρινής απάντηση είναι ότι ο δρόμος δεν είναι γνώριμος. Το μοναδικό προηγούμενο που έχει ορισμένες αναλογίες με το εγχείρημα που σήμερα επιχειρούμε εμείς ίσως είναι εκείνο της Ουρουγουάης, που έκανε 5ετή επιμήκυνση (reprofiling) του χρέους της σε εθελοντική βάση, το 2003. Η ανταλλαγή των ομολόγων είχε ανακοινωθεί στις 10 Απριλίου, ολοκληρώθηκε στις 29 Μαΐου και μετά από 31 ημέρες, στις 30 Ιουνίου 2003, η Ουρουγουάη πέτυχε να ξαναβγεί στις διεθνείς αγορές και να δανειστεί από αυτές.

Οι αναλογίες, όμως, δεν λένε πολλά. 

Κάθε περίπτωση διαφέρει. 

Η ελληνική έχει δύο, μεταξύ άλλων, ιδιαιτερότητες. 

Πρώτον, είμαστε μέλη της Ευρωζώνης. 

Δεύτερον, όλος ο κόσμος ασχολείται με την προετοιμασία της ρύθμισης του χρέους μας, γιατί όλο τον κόσμο αφορά η τύχη της Ελλάδας. 

Ας μην την κλωτσάμε, αναμασώντας επικίνδυνες ανοησίες.

ΠΗΓΗ: Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ

Είναι το ευρωομόλογο η μαγική λύση;

του Γιώργου Προκοπάκη

Η έκκληση των έξι (ή οκτώ) προσωπικοτήτων, πρώην πολιτικών, για την έκδοση ευρωομολόγου μέσω του οποίου θα γίνεται κοινή διαχείριση μέρους (40%-60% του ΑΕΠ) του δημόσιου χρέους των χωρών της ευρωζώνης αντιμετωπίσθηκε αδιάφορα από τις αγορές και τις κυβερνήσεις. Στο αλαλούμ της ελληνικής διαχείρισης της κρίσης φαίνεται να προβάλλεται ως εναλλακτική (βλ. «Το Βήμα», 10/7).
Υπάρχει ένα πραγματικό πρόβλημα που ακολουθεί το ευρώ από τη σύλληψή του: είναι ένα κουτσό νόμισμα που δεν στηρίζεται σε ενιαία δημοσιονομική πολιτική. 

Το ευρωομόλογο αναμφίβολα μπορεί να είναι σταθεροποιητικός παράγοντας. Οχι όμως από τη μια μέρα στην άλλη! 

Η έκκληση των πρώην πολιτικών δημοσιεύθηκε σε ευρωπαϊκές εφημερίδες με τίτλο σχετικό με την προστασία του ευρώ από την κερδοσκοπία. 

Αν η κρίση που ζούμε είναι μόνον (ή κυρίως) αποτέλεσμα της απληστίας των γερακιών της αγοράς, να το συζητήσουμε.
Το ενδιαφέρον είναι ότι οι φωνές υπέρ του ευρωομολόγου έρχονται από πρώην πολιτικούς, πρώην αρχηγούς κυβερνήσεων. Το επικοινωνιακό τέτοιων παρεμβάσεων έχει να κάνει με την «κατάθεση της σοφίας» που αποκτήθηκε από τις καίριες θέσεις που κατείχαν - εντυπωσιακή βέβαια η αποσιώπηση της δικής τους πολιτείας όταν ήταν «νυν». 

Η αδιαφορία των αγορών και των κυβερνήσεων πηγάζει από τα ουσιαστικά ζητήματα: ποιος θα αναλάβει το κόστος το οποίο οι πρώην αποκρύπτουν επιμελώς και ποιες θα είναι οι επιπτώσεις στην αγορά ομολόγων.
Η θάλασσα ρευστού που κατευθύνεται (αποφεύγω τον όρο επενδύεται) σε χρέος δεν βγαίνει από σεντούκια. Είναι, σε σημαντικό βαθμό, προϊόν αλλεπάλληλων εφαρμογών χρηματοπιστωτικών εργαλείων: εγγυοδοσία και ανάκτηση κεφαλαίου προς χρήση, repos, παράγωγα, τιτλοποιήσεις και πάει λέγοντας. 

Καταλύτης σ' αυτόν τον «πολλαπλασιασμό των διαθέσιμων πόρων» είναι οι διαφορές επιτοκίων, ακόμη και ελάχιστες, οι διαφορές φερεγγυότητας, οι μικρές «ανωμαλίες» της αγοράς. 

Φούσκα, θα πείτε, ή καπιταλισμός - καζίνο! 

Πιθανότατα, αλλά ακόμη και εάν υπήρχε η βούληση εκτόνωσης, η απομάκρυνση του «αέρα» πρέπει να γίνει με προσεκτικά και σχεδιασμένα βήματα. 

Διαφορετικά η θεραπεία κινδυνεύει να είναι πιο καταστροφική από την ασθένεια.
Παραδείγματος χάριν, οι πρώην πολιτικοί βλέπουν ότι με την εξομοίωση του επιτοκίου του χρέους στην ευρωζώνη, όλες οι χώρες έχουν ίδια επιτοκιακή επιβάρυνση εξυπηρέτησης του δημόσιου χρέους, άρα δυνατότητες σύγκλισης. 

Πλην όμως, εάν τα διαθέσιμα κεφάλαια μειωθούν στο 50% με το «ξεφούσκωμα», τα επιτόκια θα πάνε στα ουράνια για να μείνουν εκεί. Επίσης, θεωρούν δεδομένο ότι ένας οργανισμός (η ΕΚΤ ή ο EFSF), ο οποίος μπορεί επιτυχώς να δανείζεται από τις αγορές με χαμηλό επιτόκιο κάπου € 100 δισ. (σημερινό επίπεδο δανεισμού με ευρωομόλογα), θα μπορεί να κάνει το ίδιο εάν επιχειρήσει να δανεισθεί € 5 τρισ. (το περίφημο 40%-60% του ευρωπαϊκού ΑΕΠ)! 

Οι νυν πολιτικοί ξέρουν ότι ακόμη και εάν αποφασίσουν να προχωρήσουν σε κοινή διαχείριση του χρέους, αυτό μπορεί να γίνει μόνο μέσα από μια αργή και προσεκτικά σχεδιασμένη διαδικασία. Πόσο αργή; Πιθανότατα μια πενταετία, μάλλον περισσότερο, αφού πρώτα πεισθούν 17 ή 27 κοινοβούλια. Οι πρώην πολιτικοί δεν έχουν τέτοιο πρόβλημα όταν καταθέτουν τη σοφία τους.
Ας έλθουμε και στα δικά μας. 

Το ευρωομόλογο προβάλλεται ως λύση στην ελληνική κρίση χρέους. Δυστυχώς, κάθε άλλο παρά λύση είναι! Από την πρώτη στιγμή εμφάνισης της κρίσης προβλήθηκε ως λύση από κόμματα της Αριστεράς (ΣΥΝ και ΔΗΜΑΡ) και κάθε τόσο επανέρχεται από κυβερνητικά χείλη, αλλά και από άλλα κόμματα. Η έκκληση των πρώην πολιτικών τοποθετείται υπέρ της πρότασης Γιούνκερ - Τρεμόντι. 

Μια μικρή (!) λεπτομέρεια που διαφεύγει (;) είναι ότι η πρόταση των νυν πολιτικών Γιούνκερ και Τρεμόντι προβλέπει ρητά ότι η ανταλλαγή παλαιού χρέους με ευρωομόλογα (αυτό που ενδιαφέρει την Ελλάδα) θα γίνεται με έκπτωση (discount) και λαμβάνοντας υπ' όψιν την αποτίμηση των αγορών. 

Δηλαδή, εάν τα ελληνικά ομόλογα διαπραγματεύονται στο 50% της αξίας τους (αυτό περίπου που βλέπουμε στις αγορές σήμερα), η ανταλλαγή (swap) με ευρωομόλογο καταλήγει σε διπλασιασμό της ονομαστικής αξίας του ανταλλασσόμενου χρέους! Το χάσμα φερεγγυότητας δεν καλύπτεται με ευχολόγια.

Οι πρώην πολιτικοί, ενώ δεν έχουν πρόβλημα να συμφωνήσουν με την πρόταση Γιούνκερ - Τρεμόντι, ξεφεύγουν από τον σκόπελο φερεγγυότητας με αναπομπή στο πουθενά (τι πολιτικοί θα ήταν άλλωστε!). Προτείνουν τα ανταλλασσόμενα ομόλογα να αποσυρθούν από την αγορά και απλώς να εξυπηρετούνται από την κοινή διαχείριση. 

Ο καημένος ο κοινός διαχειριστής ανταλλάσσει ένα 7ετές ελληνικό ομόλογο με 6% (μέση διάρκεια και επιτόκιο του ελληνικού χρέους) αξίας €1 δισ., με ένα 20ετές ευρωομόλογο €1 δισ., με επιτόκιο 3% και εξυπηρετεί το παλιό ελληνικό χρέος. 

Απλούστατο! 

Δηλαδή, επί επτά χρόνια θα εισπράττει από την Ελλάδα €30 εκατ. τον χρόνο και θα αποδίδει στους παλιούς δανειστές €60 εκατ. 

Στο τέλος του έβδομου χρόνου πρέπει να καταβάλει το €1 δισ. (που δεν έχει) στους παλιούς δανειστές. 

Οι πρώην πολιτικοί αυτό το προβάλλουν ως λύση! Προφανώς και δεν είναι λύση, γιατί απλούστατα κάποιος πρέπει να πληρώσει το κόστος που κρύβεται επιμελώς. Αν το αναλάβει η Ελλάδα (το πιο δίκαιο, μιας και πρόκειται για παλιό χρέος), αυτομάτως το χρέος της αυξάνεται από 19% (εάν εξυπηρετούνται μόνον οι τόκοι) έως 45% (εάν αναληφθεί η υποχρέωση εξόφλησης και του χρεολύσιου). Ωραία λύση για την ελληνική κρίση!

Οι πρώην πολιτικοί, χωρίς να παραδεχθούν το πρόβλημα, ξεφεύγουν με άλλη αναπομπή στο πουθενά. Τα νέα ομόλογα να έχουν επιτόκιο που θα συναποφασίσουν οι υπουργοί Οικονομικών της Ευρωζώνης. Το «δίκαιο» επιτόκιο της ανταλλαγής που δεν θα αυξάνει το ονομαστικό χρέος, αντί του γερμανικού 3%, θα είναι απλώς αστρονομικό! Καλούν λοιπόν τους υπουργούς Οικονομικών να αποφασίσουν ένα χαμηλό (φαντάζομαι) επιτόκιο, πράγμα το οποίο σημαίνει ανάληψη υποχρεώσεων εξυπηρέτησης του δυσθεώρητου παλαιού ελληνικού χρέους από τους ευρωπαίους φορολογουμένους. Απλώς οι πρώην πολιτικοί δεν το λένε (τι πολιτικοί θα ήταν άλλωστε!) και κατακεραυνώνουν τους νυν για αναποφασιστικότητα.

Εν ολίγοις, το ευρωομόλογο μπορεί να συνεισφέρει στη σταθερότητα του ευρώ εάν ακολουθηθούν προσεκτικά βήματα σε βάθος χρόνου. 

Δεν είναι όμως λύση για το πρόβλημα του ελληνικού χρέους. 

Σε μια δίκαιη ανταλλαγή, αυξάνεται το ελληνικό χρέος. Εάν ζητάμε κάποιον να αναλάβει αυτό το πρόσθετο χρέος, απαιτείται ευρύτερη ευρωπαϊκή σύγκλιση (αυτά τα καταραμένα 17 ή 27 κοινοβούλια!). Ακόμη και εάν επιτευχθεί η σύγκλιση, είναι μάλλον πιο αποτελεσματικό και πιο φθηνό να μας «χαρίσουν» το ισόποσο του 45% πρόσθετου χρέους από το να μπλέκουμε όλοι μαζί στη διαδικασία έκδοσης ευρωομολόγου.
Τελικά, μαγικές λύσεις δεν υπάρχουν. Καθεμία από τις λύσεις που ως διά μαγείας επιλύουν το ελληνικό πρόβλημα έχει μια πολιτική ατζέντα να εξυπηρετήσει. 

Ας ελπίσουμε ότι η ελληνική κυβέρνηση δεν θα πέσει για ακόμη μια φορά στην παγίδα μιας μαγικής λύσης, η οποία απλώς δεν είναι λύση.
ΠΗΓΗ: ΤΑ ΝΕΑ