Σλαβόι Ζίζεκ: αρνούμαι να καταδικάσω την "προδοσία" του Τσίπρα

Η τρίτη επιλογή για τον ΣΥΡΙΖΑ

Όταν το άρθρο μου για την Ελλάδα μετά το δημοψήφισμα με τον τίτλο «Η δύναμη της απελπισίας» αναδημοσιεύτηκε στον ιστότοπο «In these times», ο τίτλος άλλαξε και έγινε «Πώς ο Άλέξης Τσίπρας και ο ΣΥΡΙΖΑ ανέτρεψαν την Άγκελα Μέρκελ και τους Ευρωκράτες» [inthesetimes.com/article/18229/slavoj-zizek-syriza-tsipras-merkel]. Η ουσία αυτού που έγραψα, ωστόσο, ήταν πολύ λιγότερο αισιόδοξη. Παρόλα αυτά, δέχθηκα επίθεση από πολλούς στην Αριστερά, διότι αρνούμαι να διανοηθώ την αποδοχή των όρων της ΕΕ από πλευράς του Τσίπρα ως μια απλή ήττα, αρνούμαι να καταδικάσω την «προδοσία» του Τσίπρα.

Tου Σλαβόι Ζίζεκ*

Η μεταστροφή του «όχι» στο δημοψήφισμα σε «ναι» στις Βρυξέλλες ήταν ένα σοκ, μια συντριπτική οδυνηρή καταστροφή. Ακριβέστερα, ήταν μια αποκάλυψη και με τις δύο έννοιες του όρου: τη συνήθη, της καταστροφής, και την αρχική, την κυριολεκτική, της φανέρωσης, της κοινοποίησης –το βασικό σημείο ανταγωνισμού, το αδιέξοδο, σαφώς αποκαλύφθηκε. 

Πολλοί, όμως, αριστεροί αρθρογράφοι και σχολιαστές (του Γιούργκεν Χάμπερμας συμπεριλαμβανομένου) ερμήνευσαν λανθασμένα τη σύγκρουση μεταξύ της ΕΕ και της Ελλάδας, ως σύγκρουση μεταξύ τεχνοκρατικής αντίληψης και πολιτικής. Η μεταχείριση της ΕΕ προς την Ελλάδα ήταν πολιτική στην πιο καθαρή εκδοχή της, πολιτική τόσο που αντίκειται ακόμη και στο οικονομικό συμφέρον. Άλλωστε το ΔΝΤ, ο σαφής εκπρόσωπος του ψυχρού οικονομικού ορθολογισμού, χαρακτήρισε το σχέδιο διάσωσης ως ανεφάρμοστο.

Εν τέλει, ήταν η Ελλάδα που υποστήριξε τον οικονομικό ορθολογισμό και η ΕΕ που αντιπροσώπευσε το πολιτικο-ιδεολογικό πάθος. Όταν οι τράπεζες και το χρηματιστήριο στην Ελλάδα άνοιξαν ξανά, υπήρξε τεράστια φυγή κεφαλαίου και πτώση των τιμών των μετοχών. Αυτή η κίνηση δεν ήταν σημάδι δυσπιστίας απέναντι στην κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ, αλλά απέναντι στα επιβαλλόμενα από την ΕΕ μέτρα, ένα σαφές, ωμό μήνυμα ότι το κεφάλαιο –όπως συνηθίζουμε να το θέτουμε με το σύγχρονο ανιμιστικό όρο και όπως αντιπροσωπεύεται από θεσμούς διακυβέρνησης, όπως το ΔΝΤ- δεν πιστεύει ότι το σχέδιο διάσωσης της ΕΕ μπορεί να εφαρμοστεί. 

Βεβαίως, το τραπεζικό σύστημα λατρεύει τη διάσωση, αφού τα περισσότερα από τα χρήματα που δόθηκαν στην Ελλάδα πήγαν στις δυτικές ιδιωτικές τράπεζες, πράγμα που σημαίνει ότι η Γερμανία και οι άλλες ευρωπαϊκές υπερδυνάμεις δαπανούν τα χρήματα των φορολογούμενών τους για να σώσουν τις δικές τους τράπεζες, οι οποίες έκαναν το λάθος να δώσουν επισφαλή δάνεια. Για να μην αναφερθώ στο γεγονός ότι η Γερμανία επωφελήθηκε τρομακτικά από τη φυγή ελληνικού κεφαλαίου προς τις γερμανικές τράπεζες.

Η κρατική μηχανή

Όταν ο έλληνας πρώην υπουργός Οικονομικών Γιάνης Βαρουφάκης δικαιολογούσε την ψήφο του ενάντια στα μέτρα που επιβλήθηκαν από τις Βρυξέλλες, σύγκρινε τη συμφωνία με τη Συνθήκη των Βερσαλιών, μια άδικη διεθνή συμφωνία που εξέθρεψε ένα νέο πόλεμο. Παρότι ο παραλληλισμός του είναι ακριβής, προτιμώ να συγκρίνω τα μέτρα της ΕΕ με τη Συνθήκη Μπρεστ – Λίτοφσκ μεταξύ της Σοβιετικής Ρωσίας και της Γερμανίας, στις αρχές του 1918, με την οποία, προς κατάπληξη πολλών εκ των παρτιζάνων, η κυβέρνηση των μπολσεβίκων υποχώρησε στις εξωφρενικές απαιτήσεις της Γερμανίας. Είναι αλήθεια, η Σοβιετική Ρωσία υποχώρησε, αλλά αυτό της έδωσε το χώρο να αναπνεύσει, για να ισχυροποιηθεί και να περιμένει. Το ίδιο ισχύει και για την Ελλάδα σήμερα: δεν είμαστε στο τέλος, η ελληνική συνθηκολόγηση δεν αποτελεί την τελευταία λέξη, για τον απλούστατο λόγο ότι η κρίση θα χτυπήσει ξανά, σε ένα - δυο χρόνια ή συντομότερα, και όχι μόνο στην Ελλάδα. 

Η δουλειά τού ΣΥΡΙΖΑ είναι να προετοιμαστεί για εκείνη τη στιγμή και υπομονετικά να καταλάβει θέσεις και να διαθέτει σχέδιο επιλογών. Η παραμονή στην πολιτική εξουσία σε αυτές τις απίθανες συνθήκες παρέχει τον ελάχιστο χώρο για να προετοιμαστεί το έδαφος για μελλοντική δράση και πολιτική συγκρότηση.
Εκεί ακριβώς εδράζεται το παράλογο της κατάστασης: παρότι το σχέδιο διάσωσης δεν θα δουλέψει, δεν πρέπει να χαθεί η ψυχραιμία και να επιλεγεί η διαφυγή, αντίθετα να ακολουθηθεί μέχρι το επόμενο σημείο έκρηξης. Γιατί; Διότι η Ελλάδα σαφώς δεν ήταν προετοιμασμένη για τη βάρβαρη πίεση της ΕΕ, αλλά την επόμενη φορά πρέπει να είναι. 

Μέχρι σήμερα, ο ΣΥΡΙΖΑ κυβέρνησε χωρίς να ελέγχει πραγματικά το κράτος και τους δύο εκατομμύρια υπαλλήλους του. Η αστυνομία και το δικαστικό σώμα, κυρίως, ελέγχονται από τη Δεξιά και η δημόσια διοίκηση είναι αναπόσπαστο κομμάτι της διεφθαρμένης πελατειακής μηχανής. Είναι αυτή ακριβώς η τεράστια κρατική μηχανή στην οποία ο ΣΥΡΙΖΑ χρειάζεται να στηρίξει την απέραντη δουλειά που χρειάζεται η πιθανότητα ενός Grexit ή η ακόμα πιο απαιτητική πιθανότητα της νομισματικής αυτονομίας με παράλληλο νόμισμα παραμένοντας εντός ευρωζώνης –αυτή η τελευταία ήταν η πολιτική που υπερασπίστηκε ο Γ. Βαρουφάκης.

Ένα αγκάθι στην ευρωζώνη

Χρειάζεται, επίσης, να έχουμε στο νου μας ότι το Grexit ήταν το σχέδιο του εχθρού. Υπάρχουν και φήμες ότι ο Σόιμπλε πρόσφερε στην Ελλάδα δισεκατομμύρια για να φύγει από την ευρωζώνη. Αυτό που κάνει τον ΣΥΡΙΖΑ τόσο ενοχλητικό για τους ευρωκράτες, είναι ακριβώς το γεγονός ότι πρόκειται για την κυβέρνηση μιας χώρας εντός ευρωζώνης. Σε κείμενό του στο «Open democracy», ο Στάθης Γουργούρης παρατηρεί: «Η διεθνής σημασία αυτού του γεγονότος και η σφοδρότητα με την οποία αντικρούστηκε οφείλεται ακριβώς στην ύπαρξη της Ελλάδας εντός της ευρωζώνης. Ποιος θα νοιαζόταν, τώρα που πια δεν υπάρχει ψυχρός πόλεμος, αν μια αριστερή κυβέρνηση αναδεικνυόταν σε μια μικρή χώρα με τη δραχμή ως νόμισμά της;»

Τι περιθώρια έχει ο ΣΥΡΙΖΑ να κινηθεί, όταν περιορίζεται να εφαρμόζει την πολιτική του εχθρού του; Πρέπει να αποχωρήσει αντί να εφαρμόσει μια πολιτική που είναι ευθέως αντίθετη με το πρόγραμμά του; Μια τέτοια κίνηση είναι πολύ εύκολη. Είναι τελικά μια νέα εκδοχή αυτού που ο Χέγκελ ονόμαζε «όμορφη ψυχή»: η αντιπαράθεση ενός ηθικολόγου που κάνει κριτική στην πραγματικότητα από μια βολική απόσταση, παραβλέποντας το γεγονός ότι είναι μέρος αυτής της πραγματικότητας. Όπως το έθεσε ο Ετιέν Μπαλιμπάρ, ο ΣΥΡΙΖΑ χρειάζεται πάνω από όλα να κερδίσει χρόνο και οι δυνάμεις της ΕΕ κάνουν ό,τι μπορούν για να του στερήσουν χρόνο, επιχειρούν να ωθήσουν τον ΣΥΡΙΖΑ στη γωνία, εξαναγκάζοντας μια γρήγορη απόφαση: είτε πλήρη συνθηκολόγηση (να παραιτηθεί και να ανοίξει το δρόμο για έναν απολίτικο κυβερνητικό εμπειρογνώμονα εθνικής ενότητας) είτε Grexit.

Χρόνο για ποιο πράγμα;

Χρόνο για ποιο πράγμα; Όχι μόνο για να προετοιμαστεί για την επόμενη κρίση. Χρειάζεται να έχουμε πάντα στο νου μας ότι η βασική δουλειά τής κυβέρνησης του ΣΥΡΙΖΑ δεν είναι το ευρώ ούτε το ξεκαθάρισμα των λογαριασμών με την ΕΕ, αλλά η ριζική αναδιοργάνωση των από καιρό διεφθαρμένων κοινωνικών και πολιτικών θεσμών στην Ελλάδα. «Το ασύνηθες πρόβλημα του ΣΥΡΙΖΑ», γράφει ο Γουργούρης, «το οποίο δεν θα αντιμετωπιστεί από κανένα άλλο κόμμα στην κυβέρνηση, είναι να αλλάξει τα εσωτερικά θεσμικά πλαίσια σε συνθήκες εξωτερικής θεσμικής επίθεσης» -σχεδόν ό,τι έκανε η ίδια η Γερμανία, στις αρχές του 1800, υπό γαλλική κατοχή.

Το πρόβλημα που η Ελλάδα αντιμετωπίζει τώρα, γράφει ο Γουργούρης, είναι αυτό της «αριστερής κυβερνησιμότητας». Με άλλα λόγια, η σκληρή πραγματικότητα του τι σημαίνει για τη ριζοσπαστική αριστερά να κυβερνά στον κόσμο του παγκόσμιου κεφαλαίου. Τι δυνατότητες έχει η κυβέρνηση; Οι προφανείς –κοινωνικός εκδημοκρατισμός, κρατικός σοσιαλισμός, απόσυρση από το κράτος και στήριξη στα κοινωνικά κινήματα- δεν είναι αρκετές. Οι πρώτες δύο ανήκουν στην περίοδο πριν τη νέα φάση του παγκόσμιου καπιταλισμού, που ξεκίνησε τρεις δεκαετίες πριν. Πρέπει να αποδεχτούμε ότι η εποχή του κράτους πρόνοιας έχει τελειώσει και ότι η λύση για την Αριστερά δεν είναι να γυρίσει στη χρυσή εποχή της κοινωνικής δημοκρατίας. Όσο για την τρίτη προαναφερθείσα δυνατότητα, η πραγματική καινοτομία της κυβέρνησης του ΣΥΡΙΖΑ είναι ότι αποτελεί ένα μη κυβερνητικό γεγονός: είναι η πρώτη φορά που ένα κόμμα της δυτικής ριζοσπαστικής αριστεράς –και όχι ένα κομμουνιστικό κόμμα παλαιού τύπου- αναλαμβάνει κρατική εξουσία. 

Ολόκληρη η ρητορική, που τόσο αγαπήθηκε από τη νέα αριστερά, της δράσης σε απόσταση από το κράτος, χρειάζεται να εγκαταλειφθεί. Χρειάζεται να αναλάβει όλη την ευθύνη για την ευημερία όλου του λαού και να αφήσει πίσω τη βασική αριστερή «κριτική» στάση της ανέρευσης διεστραμμένης ικανοποίησης στην παροχή εκλεπτυσμένων εξηγήσεων γιατί τα πράγματα έπρεπε να πάρουν το λάθος δρόμο.

Τότε με τανκς, τώρα με banks

Ο Ταρίκ Αλί, στο άρθρο του στον ιστότοπο «London review of books», με τίτλο «Η Ελλάδα προδόθηκε» [www.lrb.co.uk/v37/n15/tariq-ali/diary], γράφει: «Στην αρχή του μήνα γιορτάζανε το “όχι”. Ήταν έτοιμοι να κάνουν κι άλλες θυσίες δοκιμάζοντας τη ζωή έξω από την ευρωζώνη. Ο ΣΥΡΙΖΑ τους γύρισε την πλάτη. Η ημερομηνία 12η Ιουλίου 2015, όταν ο Τσίπρας συμφώνησε στους όρους της ΕΕ, θα αναδειχθεί τόσο απεχθής όσο η 21η Απριλίου 1967.»

Μετά την παραίτησή του, ο Γ. Βαρουφάκης το έθεσε ως εξής: «Στο πραξικόπημα, το όπλο για την κατάλυση της δημοκρατίας ήταν τα τανκς. Αυτή τη φορά ήταν οι τράπεζες. Οι τράπεζες χρησιμοποιήθηκαν από ξένες δυνάμεις για να καταλάβουν την κυβέρνηση. Η διαφορά ήταν ότι αυτή τη φορά καταλάμβαναν όλη τη δημόσια περιουσία.»
Αυτός ο παραλληλισμός μεταξύ 2015 και 1967 είναι πειστικός αλλά ταυτόχρονα και βαθύτατα παραπλανητικός. Πράγματι, τα τανκς κάνουν ομοιακαταληξία με το banks (=τράπεζες), το οποίο σημαίνει ότι η Ελλάδα είναι εκ των πραγμάτων υπό οικονομική κατοχή, με μειωμένη κυριαρχία και όλες οι κυβερνητικές προτάσεις πρέπει να εγκρίνονται από την τρόικα, πριν πάνε προς ψήφιση στο κοινοβούλιο. Στη σημερινή Ελλάδα, όχι μόνο οι οικονομικές αποφάσεις, αλλά και τα οικονομικά στοιχεία είναι όλο και περισσότερο υπό ...

Slavoj Žižek: Το Όχι του ελληνικού δημοψηφίσματος μπορεί να επιβιώσει στον τρόπο με τον οποίο η Ελλάδα θα θεσπίσει την υποχρεωτική της παράδοση, διεξάγοντας έναν υπομονετικό ανταρτοπόλεμο ενάντια στην οικονομική κατοχή

Grexit: Σωστό ή λάθος;

"το αληθινό θάρρος είναι να παραδεχθούμε ότι το φως στο τέλος του τούνελ πιθανώς να είναι το φως ενός άλλου τρένου που μας πλησιάζει από την αντίθετη κατεύθυνση"

• Όπως το έθεσε ο Κρούγκμαν, "η ουσιαστική παράδοση δεν είναι αρκετή για τη Γερμανία, η οποία θέλει αλλαγή καθεστώτος και τη συνολική ταπείνωση - υπάρχει δε μια σημαντική φατρία που θέλει μόνο να εκδιώξει την Ελλάδα και θα καλωσόριζε λίγο ώς πολύ ένα αποτυχημένο κράτος ως προειδοποίηση για τους υπόλοιπους"
• Ζητείται τώρα από τους Έλληνες να πληρώσουν το υψηλό τίμημα, αλλά όχι για μια ρεαλιστική προοπτική ανάπτυξης. Το τίμημα που τους ζητείται να πληρώσουν είναι για να διατηρηθεί το όνειρο άλλων (των ευρωκρατών)
• Δεν υπάρχει καμία ψευδαίσθηση δημοκρατικής συνεργασίας και αλληλεγγύης στην Ε.Ε.: οποιαδήποτε σοβαρή ανάλυση έχει αποκλειστεί, η Ελλάδα βάναυσα εκβιάστηκε σε υποταγή και ήταν μια ηρωική πράξη από μόνη της να το δηλώσει αυτό δημοσίως.
• Τι πρέπει να κάνει κάποιος μπροστά σε μια τέτοια απελπιστική κατάσταση; Πρέπει να αντισταθεί ιδιαίτερα στον πειρασμό ενός Grexit, μιας μεγάλης ηρωικής πράξης απόρριψης περαιτέρω ταπεινώσεων και εξόδου - προς ποια κατεύθυνση, αλήθεια; Σε τι είδους θετική τάξη μπαίνουμε; H επιλογή του Grexit εμφανίζεται ως το "πραγματικά αδύνατον", ως κάτι που θα οδηγούσε σε άμεση κοινωνική αποσύνθεση
• Ένα απότομο Grexit τώρα θα οδηγούσε σε απόλυτη οικονομική και κοινωνική καταστροφή. Εκείνοι που χαράσσουν την οικονομική στρατηγική του ΣΥΡΙΖΑ γνωρίζουν καλά πως μια τέτοια χειρονομία θα προκαλούσε άμεση περαιτέρω πτώση του βιοτικού επιπέδου κατά 30% (στην καλύτερη περίπτωση), προκαλώντας δυστυχία σε νέο δυσβάσταχτο επίπεδο, με την απειλή της λαϊκής αναταραχής, ακόμη και της στρατιωτικής δικτατορίας. Η προοπτική τέτοιων ηρωικών πράξεων είναι λοιπόν πειρασμός στον οποίο πρέπει να αντισταθούμε.
• Υπάρχουν και εκκλήσεις για επιστροφή του ΣΥΡΙΖΑ στις ρίζες του: o ΣΥΡΙΖΑ δεν θα έπρεπε να μετατραπεί σε ένα ακόμη κυβερνητικό κοινοβουλευτικό κόμμα, η πραγματική αλλαγή μπορεί να έρθει μόνο από τα κάτω, από τον ίδιο τον κόσμο, από την αυτοοργάνωσή του, όχι από τους κρατικούς μηχανισμούς... Άλλη μια περίπτωση κενού κομπασμού, αφού αποφεύγει το καίριο πρόβλημα, που είναι το πώς θα διαχειριστείς τη διεθνή πίεση αναφορικά με το χρέος ή, γενικά, πώς θα ασκήσεις εξουσία και θα διοικήσεις το κράτος
• Ερχόμαστε λοιπόν να απαιτήσουμε κάτι περισσότερο από την πολιτική δημοκρατία - τον εκδημοκρατισμό της κοινωνικής και οικονομικής ζωής
• Σε αυτήν ακριβώς τη συγκυρία, η ριζοσπαστική χειραφετητική πολιτική αντιμετωπίζει τη μεγαλύτερη πρόκλησή της: πώς να σπρώξει τα πράγματα πριν τελειώσει το πρώτο ενθουσιώδες στάδιο, πώς να κάνει το επόμενο βήμα χωρίς να υποκύψει στην καταστροφή του "ολοκληρωτικού" πειρασμού - εν ολίγοις, πώς να πάει πιο πέρα από τον Μαντέλα χωρίς να γίνει Μουγκάμπε.
• Το Όχι του ελληνικού δημοψηφίσματος μπορεί να επιβιώσει στον τρόπο με τον οποίο η Ελλάδα θα θεσπίσει την υποχρεωτική της παράδοση, διεξάγοντας έναν υπομονετικό ανταρτοπόλεμο ενάντια στην οικονομική κατοχή.

Slavoj Žižek: Το θάρρος της απελπισίας

του Slavoj Žižek

• Ο Σλοβένος φιλόσοφος γράφει αποκλειστικά στην "Αυγή" για τη στρατηγική του ΣΥΡΙΖΑ και την κυβέρνησή του, την Ε.Ε. και τις "αντιφάσεις" μετά το Όχι

Ο Giorgio Agamben δήλωσε σε συνέντευξή του ότι "η σκέψη είναι το θάρρος της απελπισίας" - εικόνα ιδιαίτερα σημαντική για την ιστορική μας στιγμή, για την οποία ακόμη και τα πιο απαισιόδοξα διαγνωστικά κατά κανόνα τελειώνουν με κεφάτο υπαινιγμό σε κάποια εκδοχή του παροιμιώδους φωτός στο τέλος του τούνελ. Το αληθινό θάρρος δεν είναι να φανταστείς μια εναλλακτική λύση, αλλά να δεχθείς τις συνέπειες του γεγονότος ότι δεν υπάρχει ξεκάθαρη, ευδιάκριτη εναλλακτική λύση: το όνειρο μιας εναλλακτικής λύσης είναι σημάδι θεωρητικής δειλίας, λειτουργεί ως φετίχ που μας εμποδίζει να σκεφτούμε μέχρι τέλους το αδιέξοδο της κατάστασής μας. Εν ολίγοις, το αληθινό θάρρος είναι να παραδεχθούμε ότι το φως στο τέλος του τούνελ πιθανώς να είναι το φως ενός άλλου τρένου που μας πλησιάζει από την αντίθετη κατεύθυνση. Δεν υπάρχει καλύτερο παράδειγμα της ανάγκης ενός τέτοιου θάρρους από την Ελλάδα σήμερα.

Η διπλή αναστροφή που έκανε η ελληνική κρίση τον Ιούλιο του 2015 παρουσιάζεται ως βήμα όχι απλώς από την τραγωδία στην κωμωδία αλλά, όπως σημείωσε ο Στάθης Κουβελάκης, από τραγωδία γεμάτη κωμικές ανατροπές απευθείας σε ένα θέατρο του παραλόγου. Υπάρχει άλλος τρόπος να χαρακτηρίσουμε την πρωτοφανή αντιστροφή ενός άκρου στο αντίθετό του, που θα άφηνε έκθαμβο ακόμα και τον πιο δογματικό εγελιανό φιλόσοφο;

Κουρασμένος από τις ατελείωτες διαπραγματεύσεις με τους αξιωματούχους της Ε.Ε., στις οποίες η μια ταπείνωση ακολουθούσε την άλλη, ο ΣΥΡΙΖΑ εξήγγειλε το δημοψήφισμα της 5ης Ιουλίου ρωτώντας τους Έλληνες πολίτες αν υποστηρίζουν ή απορρίπτουν την ευρωπαϊκή πρόταση των νέων μέτρων λιτότητας. Παρ' ότι η κυβέρνηση μόνη της ξεκάθαρα δήλωσε ότι υποστηρίζει το Όχι, το αποτέλεσμα ήταν και για την ίδια την κυβέρνηση έκπληξη: η εκπληκτικά συντριπτική πλειοψηφία άνω του 61% ψήφισε Όχι στον ευρωπαϊκό εκβιασμό. Φήμες άρχισαν να κυκλοφορούν ότι το αποτέλεσμα -νίκη για την κυβέρνηση- ήταν μια δυσάρεστη έκπληξη για τον ίδιο τον Τσίπρα, που κρυφά ήλπιζε ότι η κυβέρνηση θα χάσει, έτσι ώστε μια ήττα να του επιτρέψει να γλιτώσει τον εξευτελισμό τού να υποκύψει στις απαιτήσεις της Ε.Ε. («πρέπει να σεβαστούμε τη φωνή των ψηφοφόρων»).

Ωστόσο, στην κυριολεξία το επόμενο πρωί, ο Αλέξης Τσίπρας ανακοίνωσε ότι η Ελλάδα είναι έτοιμη να συνεχίσει τις διαπραγματεύσεις και μέρες μετά η Ελλάδα διαπραγματεύθηκε μια πρόταση της Ε.Ε. που ήταν βασικά η ίδια με αυτήν που οι ψηφοφόροι απέρριψαν (σε κάποιες λεπτομέρειες ακόμα σκληρότερη) - εν ολίγοις έπραξε λες και η κυβέρνηση είχε χάσει, όχι κερδίσει, το δημοψήφισμα.

Το δημοψήφισμα και το θέατρο του παραλόγου

Πώς είναι δυνατόν ένα συντριπτικό Όχι στις μνημονιακές πολιτικές λιτότητας να ερμηνευθεί ως πράσινο φως για νέο Μνημόνιο; Η αίσθηση του παραλόγου δεν είναι μόνο προϊόν αυτής της απροσδόκητης ανατροπής. Προέρχεται κυρίως από το γεγονός ότι όλο αυτό εκτυλίσσεται μπροστά στα μάτια μας σαν να μην έχει συμβεί τίποτα, σαν το δημοψήφισμα να ήταν κάτι σαν συλλογική ψευδαίσθηση που ξαφνικά τελείωσε, αφήνοντάς μας να συνεχίσουμε ελεύθερα ό,τι κάναμε πριν. Αλλά επειδή δεν έχουμε γίνει όλοι λωτοφάγοι, ας δώσουμε τουλάχιστον μια σύντομη σύνοψη των όσων έλαβαν χώρα κατά τη διάρκεια των τελευταίων ημερών. Από το πρωί της Δευτέρας, πριν ακόμα σβήσουν τελείως οι κραυγές νίκης στις πλατείες της χώρας, το θέατρο του παραλόγου ξεκίνησε.

Ο λαός, ακόμα στη χαρούμενη ομίχλη της Κυριακής, παρακολουθεί πώς ο εκπρόσωπος του 62% υποκύπτει στο 38% αμέσως μετά από μια θριαμβευτική νίκη για τη δημοκρατία και τη λαϊκή κυριαρχία. Αλλά το δημοψήφισμα συνέβη. Δεν ήταν μια ψευδαίσθηση από την οποία ο καθένας έχει πλέον συνέλθει. Αντιθέτως, η ψευδαίσθηση είναι η προσπάθεια να υποβαθμιστεί σε ένα προσωρινό ξέσπασμα πριν τη συνέχιση της πτωτικής πορείας προς το τρίτο Μνημόνιο.

Και τα πράγματα πήγαν προς αυτή την κατεύθυνση. Το βράδυ της 10ης Ιουλίου, το ελληνικό Κοινοβούλιο έδωσε στον Αλέξη Τσίπρα την εξουσιοδότηση να διαπραγματευθεί μια νέα συμφωνία διάσωσης, με 250 ψήφους υπέρ, κατά 32, αλλά 17 βουλευτές της κυβέρνησης δεν υποστήριξαν το σχέδιο, που σημαίνει ότι έλαβε περισσότερη υποστήριξη από τα κόμματα της αντιπολίτευσης από ό,τι από το δικό του κόμμα.

Έπειτα από ημέρες, η Πολιτική Γραμματεία του ΣΥΡΙΖΑ, που κυριαρχείται από την αριστερή πτέρυγα του κόμματος, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι οι τελευταίες προτάσεις της Ε.Ε. είναι «παράλογες» και «υπερβαίνουν τα όρια αντοχής της ελληνικής κοινωνίας» - αριστερός εξτρεμισμός; Αλλά το ίδιο το ΔΝΤ (σε αυτήν την περίπτωση η φωνή ενός ελάχιστα ορθολογικού καπιταλισμού) υποστήριξε ακριβώς την ίδια άποψη: Μελέτη του ...

Η βαθύτερη λογική των πραγμάτων: η σχέση του "υπαρκτού" Ελληνικού Αστισμού, των micro-survivors της κρίσης και της κυβέρνησης του ΣΥΡΙΖΑ

Σ.Ζίζεκ: "κάθε  σαράντα-πενήντα χρόνια αφήνουν κάποιο
τέτοιο κόμμα να έρθει στην εξουσία για έναν χρόνο
και τότε όλα πάνε στραβά, ακολουθεί οικονομικό χάος
και οι άνθρωποι παίρνουν το μάθημά τους."

Η αγωνία

του Γιάννη Παγιασλή από το blog Hypothesis

Το Σάββατο στην εφημερίδα των Συντακτών ο Σ.Ζίζεκ, διατύπωσε σε αυθεντική πολύσημη  zizek speech το απόλυτο σενάριο  που τρομάζει τους εναπομείναντες insiders και survivors της τρέχουσας κρίσης. Αν η πρώτη  διαχείριση  ήταν η τιμωρία  για τις ατασθαλίες των Ελληνικών Ελίτ , τότε η πραγματική τιμωρία ακολουθεί: μια κυβέρνηση της αριστεράς η οποία θα ωθηθεί σε αποτυχία με όλους τους δυνατούς τρόπους γιατί  "κάθε  σαράντα-πενήντα χρόνια αφήνουν κάποιο τέτοιο κόμμα να έρθει στην εξουσία για έναν χρόνο και τότε όλα πάνε στραβά, ακολουθεί οικονομικό χάος και οι άνθρωποι παίρνουν το μάθημά τους."(πηγή)

Την ώρα που αυτά είχαν δημοσιευτεί, το Ποτάμι, ένα από τα ρεύματα εκπροσώπησης αυτού το φόβου, συνδιαλεγόταν στον καταπληκτικό χώρο της  ανάπλασης μιας βιομηχανικής εξαίρεσης του 19ου αιώνα. Ο φόβος βέβαια, δεν αφορά  τη συριζαική πρόταση per ce, αλλά την αρχιτεκτονική μιας 
σύγκρουσης που αναδύεται ως αποτέλεσμα της συριζαικής ενίσχυσης.

Ο συμβολισμός του Λαυρίου ήταν απόλυτος.

Ο φιλοευρωπαϊκός μεταρρυθμισμός του Ποταμιού, στοχάστηκε ως εάν στην Ελλάδα έχουμε την αστική κληρονομιά εκατό  Λαυρίων. Το σύνολο των προσδοκιών των προτάσεων αλλά το αισθητικό περίγραμμα της ποταμίσιας ανθρωπογεωγραφίας δομείται ως παράπονο  ή ευχή ή  σχεδόν παραίσθηση : Τι ωραία που θα ήταν αντί για τους Μελισανίδηδες είχαμε τίποτε Nielsen, Henkel, Phillips , δηλαδή μια άλλη αστική βιομηχανική  τάξη;

Το ίδιο πρόβλημα  διατύπωσε ο Ζίζεκ σε μια άλλη γλώσσα, πιο κατανοητή στο έσω κόμμα του Σύριζα: Παιδιά μη τρελαθείτε να κάνετε κανένα αντικαπιταλισμό, βρείτε τα με όσους δυτικότροπους αστούς γιατί αυτό που θεωρείτε ευρωπαϊκή αριστερή  επιτυχία, μια αριστερή κυβέρνηση, μπορεί να αποτελεί τη βαθύτερη λογική των πραγμάτων, όπως τα αφήνουν (ωθούν) οι τεχνοφιλελεύθερες ευρωπαϊκές ελιτ.

Η προσέγγιση του Συριζα προς την κυβέρνηση, αποκαλύπτει σταδιακά το ελληνικό πρόβλημα. Ο Συριζα διακινεί ουσιαστικά το ίδιο παράπονο, ευχή ή  παραίσθηση. Βέβαια εδώ υπάρχει πιο «έξυπνη» αφήγηση.  

Το πλέγμα των  θεσμικών, οικονομικών, κοινωνικών διεκδικήσεων που έχει ενσωματώσει, όχι ως αριστερά αλλά  ως εκάστοτε δομική αντιπολίτευση, αφορά ουσιαστικά τις ατομικές προσδοκίες των κλασσικών επικυρίαρχων ομάδων εντός όλων των κομμάτων: των ΔΥ, των υπαλλήλων Δεκο, των διάφορων CV με sabbatical στην Εσπερία, των πρώην επαγγελμάτων με φόρους υπέρ τρίτων,  των micro insiders και micro survivors της κρίσης κλπ .

Όμως οι ατομικές προσδοκίες ενσωματώνονται ως μικρά υποσύνολα στο μεγάλο σύνολο του μέγιστου αιτήματος για να «αποτραπεί η ανθρωπιστική κρίση» .

Με την ανεργία και τους υπάρχοντες μισθούς ,  ο "υπαρκτός" Ελληνικός Αστισμός  μπορεί να ικανοποιήσει επιλεκτικά μόνο μερικούς από τους διακομματικούς insiders βασιζόμενος στην συναίνεση που διαχέεται μέσω της τυπικής ελληνικής ...