DRAGHI - NOMICS: Τι κάνει, τι δεν κάνει και τι θα έπρεπε να κάνει η ΕΚΤ

Παραδοχή Ντράγκι: "η κρίση του ευρώ έχει προχωρήσει τόσο πολύ, και σε τέτοιο «βάθος»,
που είναι αδύνατον να νικηθεί χωρίς αντιστροφή της γενικευμένης λιτότητας"

του Γιάνη Βαρουφάκη*

Τις τελευταίες μέρες οι πρόσφατες φραστικές παρεμβάσεις του κ.Μάριο Ντράγκι οδήγησαν πολλούς σχολιαστές στη δημιουργία ενός ακόμα όρου: Draghi-nomics, κατά το Abe-nomics που αναφέρεται στην τριπλή οικονομική παρέμβαση του πρωθυπουργού της Ιαπωνίας Σχίντζο Άμπε η οποία στόχο είχε την υπέρβαση της ύφεσης που πλήττει την Ιαπωνία εδώ και χρόνια. Ο λόγος για τον παραλληλισμό Ντράγκι και Άμπε είναι το γεγονός ότι ο κ. Ντράγκι, όπως και ο κ. Άμπε πριν καιρό, εξέφρασε την πεποίθησή του ότι, για να νικηθεί το τέρας της Ευρωζωνικής Ύφεσης, απαιτούνται τρία «βέλη»:

* Επεκτατική δημοσιονομική πολιτική (δηλαδή το αντίθετο της λιτότητας, τουλάχιστον στα κράτη-μέλη που έχουν το δημοσιονομικό περιθώριο να δαπανήσουν πιο πολλά και να μειώσουν φόρους)

* Επεκτατική νομισματική πολιτική, η οποία θα βασίζεται σε αγορές της κεντρικής τράπεζας χρέους (ιδιωτικού και δημοσίου) από τις ιδιωτικές τράπεζες (ώστε να μπορούν εκείνες να δανείζουν ένα μέρος των χρημάτων που λαμβάνουν από την κεντρική τράπεζα σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις)

* Δομικές μεταρρυθμίσεις που να επιτρέπουν στην οικονομία να ωφεληθεί τα μέγιστα από τα (1) και (2) πιο πάνω (π.χ. πάταξη της γραφειοκρατίας).

Η παραδοχή Ντράγκι

Το γεγονός ότι ο πρόεδρος της ΕΚΤ, κ. Μάριο Ντράγκι, παραδέχθηκε ότι η κρίση του ευρώ έχει προχωρήσει τόσο πολύ, και σε τέτοιο «βάθος», που είναι αδύνατον να νικηθεί χωρίς αντιστροφή της γενικευμένης λιτότητας αποτελεί μια μεγάλη κατάκτηση της αλήθειας σ' έναν ευρωπαϊκό χώρο όπου επικυριαρχεί ο παραλογισμός και το ψέμα. Όμως, δυστυχέστατα, κάπου εδώ σταματούν τα χαρμόσυνα νέα και ο παραλληλισμός των Draghi-nomics με τα Abe-nomics. Γιατί;

Ο κ. Άμπε, ως πρωθυπουργός μιας ανεξάρτητης και ενιαίας χώρας, έχει τη δυνατότητα, το δικαίωμα, τη δικαιοδοσία να προσπαθήσει να εφαρμόσει και τις τρεις αυτές πολιτικές του ταυτόχρονα - να βάλει τα τρία αυτά βέλη στο τόξο του και να τα στείλει στην κοιλιά της ιαπωνικής ύφεσης, ελπίζοντας να την πληγώσει θανάσιμα. Ο κ. Ντράγκι, σε θλιβερή αντίθεση, δεν έχει τη δικαιοδοσία, την ισχύ να κάνει κάτι αντίστοιχο με τα τρία βέλη τα οποία, αντιγράφοντας τον κ. Άμπε, επικαλείται. Το πρώτο βέλος αφορά μόνο τις κυβερνήσεις των κρατών-μελών, το Ecofin, το Eurogroup, την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και την τρόικα που επιβλέπουν τους προϋπολογισμούς των κρατών-μελών. Στην ΕΚΤ δεν πέφτει λόγος. Το ίδιο και με το τρίτο βέλος, το θέμα των μεταρρυθμίσεων. Το δεύτερο βέλος τουλάχιστον, που αφορά τη νομισματική πολιτική, το ελέγχει ο κ. Ντράγκι; Δυστυχώς, ούτε αυτό ελέγχει!

Η αγορά χρέους

Σίγουρα ο κ. Ντράγκι θέλει να χαλαρώσει κι άλλο τη νομισματική πολιτική - να δημιουργήσει συνθήκες που θα αυξήσουν τη ρευστότητα στις οικονομίες μας. Κανονικά, οι κεντρικές τράπεζες το κάνουν αυτό ρίχνοντας τα επιτόκια. Όμως, τώρα που τα επιτόκια είναι ήδη πολύ κοντά στο μηδέν, η ΕΚΤ πρέπει να κάνει κάτι άλλο. Κάτι σαν αυτό που κάνει η κεντρική τράπεζα της Ιαπωνίας, της Αγγλίας, της Αμερικής: Να αγοράσει από τις τράπεζες χρέος που εκείνες έχουν στα βιβλία τους ελπίζοντας ότι, έτσι, οι τράπεζες θα δανείσουν πιο πολλά χρήματα σε άτομα και επιχειρήσεις.

Γιατί λοιπόν δεν το κάνει; Η απάντηση είναι: Γιατί δεν ξέρει τι χρέος να αγοράσει χωρίς να πέσουν πάνω του να τον κατακρεουργήσουν οι πολιτικοί. Ας το δούμε αλλιώς: Στην Αμερική, στην Ιαπωνία και στην Βρετανία οι κεντρικές τράπεζες αγοράζουν, ως επί το πλείστον, δημόσιο χρέος - ομόλογα της δικής τους κυβέρνησης. Η ΕΚΤ όμως δεν μπορεί να το κάνει αυτό επειδή δεν υπάρχει ευρωζωνική κυβέρνηση που να εκδίδει ευρωομόλογα για να τα αγοράσει η ΕΚΤ! Αν ο κ. Ντράγκι τολμήσει να αγοράσει, π.χ., ιταλικά ομόλογα, το Βερολίνο θα βάλει τις φωνές ότι αυτό αποτελεί «διάσωση» του ιταλικού Δημοσίου που απαγορεύουν οι Συνθήκες και το Καταστατικό της ΕΚΤ. Αν πάλι αγοράσει γερμανικά, εμείς οι της Περιφέρειας (πολύ σωστά) θα εξαγριωθούμε.

Μια άλλη λύση είναι η ΕΚΤ να αγοράσει ιδιωτικό χρέος. Κι αυτό όμως είναι πρόβλημα. Τι να αγοράσει; Ελληνικά ή γαλλικά στεγαστικά δάνεια; Γερμανικά ή πορτογαλικά επιχειρηματικά δάνεια; Μύλος θα γίνει ό,τι και να αποφασίσει.

Τοξικά παράγωγα

Έτσι φτάσαμε στην λύση που ανακοίνωσε ο κ. Ντράγκι τις προάλλες: Θα αγοράσει, λέει, δομημένα παράγωγα, τα οποία αποτελούνται, το κάθε ένα, από μικρά ...

Γιατί η Ευρώπη δεν τυπώνει χρήμα όπως οι ΗΠΑ, Βρετανία, Ιαπωνία; (#techie chan, η ευρωπαική κρίση των ομολόγων είναι μια κατασκευασμένη κρίση, το 1 τρις του Ντράγκι)

Η ανάλυση μιας μη είδησης σε ταληράκια (ή το σχέδιο της νέας φεουδαρχίας)

από τον Techie Chan

Οι περισσότερες μη ειδήσεις, είναι τόσο αδιάφορες και αποπροσανατολιστικές που τις περισσότερες φορές είναι καλύτερο να μην τις διαβάσεις καθόλου, διότι ο στόχος τους είναι να βάλουν τη σκέψη σου σε λάθος αυλάκια.

Όταν λες πχ “η δικαιοσύνη διερευνά την περίπτωση να διαπράχθηκε το κακούργημα της παράνομης καταγραφής στο βίντεο μπαλτάκου”, φτιάχνεις μια μη-είδηση. Γιατί? Διότι

α) φυσικά και η καταγραφή ήταν παράνομη

β) αν πήγαινε για κακούργημα ο κάθε ένας που με έχει καταγράψει παρανόμως, θα είχα στείλει πολύ κόσμο στη φυλακή

γ) ασχολούμαστε με τον ψύλλο, αντί να ασχολούμαστε με τον ελέφαντα στο δωμάτιο.

Κάπως έτσι ξεκίνησε και η σχέση μου με την παρακάτω μη-είδηση. Μου την έστειλε ένας φίλος που τον είχε πιάσει ντελίριο με το που διάβασε τον τίτλο. Και πράγματι ο τίτλος ήταν ασθησιακός (χωρίς κανένα περιεχόμενο):

“ECB has modelled trillion euro asset purchase programme” ,

δηλαδή η ευρωπαική κεντρική τράπεζα έφτιαξε ένα (στουρνάριο) μοντέλο για να δει τις επιπτώσεις που θα είχε στην οικονομία το τύπωμα 1τρις ευρώ. Άρα όχι η ευρωπαϊκή κεντρική τράπεζα δεν πρόκειται να τυπώσει 1τρις ευρώ όπως έχει στόχο να παραπλανήσει ο τίτλος, αλλά έτρεξε κάτι μοντέλα σε περίπτωση που χρειαστεί να το κάνει αυτό. Οι δηλώσεις του ντράγκι που υπάρχουν στο κείμενο είναι κατατοπιστηκές

“ECB President Mario Draghi said on Thursday that there was unanimity on the Governing Council for the central bank to consider printing money to boost the euro zone economy if inflation stayed very low for a long time.“

Σε απλή γλώσσα δηλαδή ο ευρωπαίος πατριάρχης της θρησκείας των οικονομικάριων, δήλωσε πως αν ο πληθωρισμός παραμείνει χαμηλά για μεγάλο χρονικό διάστημα (ίσα με 4 τέρμινα δηλαδή) και αν συμφωνήσουν και οι κυβερνήσεις, οι κεντρικοί ιεράρχες της ευρώπης είναι έτοιμοι να τυπώσουν 1τρις ευρώ.

Orwell Speak

Σε όλη αυτή τη μη είδηση υπάρχει μια μικρή είδηση. Ακόμα και οι πατριάρχες της θρησκείας των οικονομικών αναφέρονται ανοιχτά στο QE ως αυτό που είναι, δηλαδή τύπωμα χρήματος. Όταν το QE πρωτοαναφέρθηκε ως ορολογία πριν 3 χρόνια, ο αμερικάνος πατριάρχης μπερνάνκι, είχε γράψει δύο ολόκληρες παραγράφους γεμάτες αλαμπουρνέζικα προκειμένου να πείσει τους πιστούς πως οοοοχχχι παιδιά το QE ή Quantitative Easing δεν είναι απλά ένα όμορφο όνομα για μια απλή διαδικασία, αλλά κάτι εντελώς διαφορετικό και καινούργιο. Ένα “ανορθόδοξο” εργαλείο που έλεγαν και οι κεντρικοί τραπεζίτες.

Εκείνη την εποχή είχαν πέσει να με φάνε διάφοροι πιστοί των οικονομικών ακριβώς επειδή τόλμησα εγώ ο άσχετος, να αμφισβητήσω τα αλαμπουρνέζικα του μπερνάνκυ και να πω ότι το QE είναι πρακτικά τύπωμα χρήματος από την κεντρική τράπεζα. Μπορείτε ακόμα να ανατρέξετε σε αυτά τα σχόλια για να δείτε τη δεινότητα των απαντήσεων των πιστών που με κατηγορούσαν λίγο πολύ ως λαϊκιστή που το αναφέρω ως τύπωμα μόνο και μόνο για να προσελκύσω την προσοχή των αναγνωστών. Αναρωτιέμαι σήμερα τι θα λένε που όλοι μιλάνε ανοιχτά για τύπωμα. Θα έχουν κάνει 3 μετάνοιες για τα παλιά αμαρτήματα? Όχι φυσικά. Απλά θα μιλάνε με περίσσια θεολογική επάρκεια για τη θρησκεία τους που οι απλοί πιστοί δεν μπορούν να καταλάβουν. Άλλωστε είναι σίγουρο πως και τότε δεν έλεγαν μαλακίες στον κύβο, απλά εμείς δεν καταλάβαμε σωστά τα σοφα λόγια τους, γιατί είναι τεχνικά ζητήματα και δεν είναι εύκολο να γίνουν κατανοητά από το ευρύ κοινό.

Ποιο είναι το ηθικό δίδαγμα από το παραπάνω? Πως αν έχετε σπουδάσει οικονομικά στη ζωή σας, θα είστε έτοιμοι να αρνηθείτε ακόμα και τον πιο απλό έλλογο συλλογισμό, αν ο πατριάρχης της θρησκείας σας, σας έχει προστάξει να το κάνετε. Κι αυτό ακόμα κι αν θεωρείτε τον εαυτό σας αριστερό πιστό της θρησκείας των οικονομικών. Αν ανατρέξετε σε παλιότερα άρθρα θα βρείτε το πόσο διασκεδαστική είναι αυτή η προσπάθεια από διάφορους σχολιαστές.

Και τα ψιλά γράμματα της νεο-φεουδαρχίας

Όμως δεν θα καθόμουν να γράψω ένα ολόκληρο άρθρο για μια μη-είδηση που έκανε το γύρο του κόσμου και έριξε προσωρινά την ισοτιμία του ευρώ, μόνο και μόνο για να σπάσω πλάκα με τους πιστούς οικονομολόγους. Αυτά τα έκανα πριν από χρόνια, όταν ακόμα πιστεύατε τους παπάδες των οικονομικών. Τώρα που δεν έχει περισσέψει πολύ πίστη, θα ήταν απλά χαιρέκακο από μέρους μου. Και παρότι δέχομαι ότι λίγη χαιρεκακία θα ήταν διασκεδαστική (άλλωστε ζω στη χώρα που έχει και μια διάσημη λέξη για το ζήτημα), σας διαβεβαιώ πως το να κυλιέμαι στις εξοχες του βερολίνου μου είναι απείρως πιο διασκεδαστικό και δεν θα το απαρνιόμουν για σήμερα, μόνο και μόνο για να την πέσω στους οικονομολογίζοντες.

Ο βασικός λόγος που ασχολούμαι με αυτή τη μη είδηση, είναι γιατί μέσα της κρύβει μια πραγματική είδηση, λιγο άσχετη με τον αισθησιακό τίτλο. Μια είδηση που θα κάνει την αμερικάνικη κεντρική τράπεζα να φαίνεται υπέρμαχος του σοσιαλισμού και του κεντρικού σχεδιασμού. Μια είδηση που μας δείχνει πόσο αδιάφορο γίνεται το ευρωπαϊκό πρότζεκτ την ίδια στιγμή που οι ελίτ του προσπαθούν να επιβάλουν μια κανονικότατη δικτατορία μέσα από τη νεο-φεουδαρχία.

Πως δουλεύει το QE και το τύπωμα σε μία παράγραφο.

Τα κράτη και οι επιχειρήσεις εκδίδουν ομόλογα μαζεύοντας χρήματα από την αγορά για να χρηματοδοτήσουν τις ανάγκες τους. Αυτή η διαδικασία δεν ισοδυναμεί με τύπωμα φρέσκου χρήματος, καθώς το χρήμα υπάρχει ήδη στην αγορά και το κράτος με το ομόλογο απλά ...