
Γιατί η συζήτηση για τη μεταρρύθμιση της ΕΕ πρέπει τώρα να επικεντρωθεί στον
προϋπολογισμό
του Δημήτρη Γουμάγια
Στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στις 26-27 Ιουνίου οι ηγέτες των κρατών μελών για πρώτη φορά καθόρισαν μια στρατηγική ατζέντα για την μελλοντική Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Εν ολίγοις, μπορεί αυτή να αποδοθεί με δύο βασικές κεντρικές εισηγήσεις:
του Δημήτρη Γουμάγια
τέως Δημοτικού Συμβούλου στο Βερολίνο (1999-2011),
μέλους των Πράσινων της Γερμανίας (Bündnis 90/Die Grünen)
Στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στις 26-27 Ιουνίου οι ηγέτες των κρατών μελών για πρώτη φορά καθόρισαν μια στρατηγική ατζέντα για την μελλοντική Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Εν ολίγοις, μπορεί αυτή να αποδοθεί με δύο βασικές κεντρικές εισηγήσεις:
πρώτον, η ΕΕ θα πρέπει πλέον από εδώ και πέρα να περιορίζεται σε εκείνες τις δραστηριότητες με τις οποίες μπορεί πραγματικά να επηρεάσει κάτι και δεύτερον, η ΕΕ θα πρέπει να συνεχίσει να κάνει όλα αυτά που ήδη κάνει, αλλά βεβαίως σαφώς καλύτερα.
Δεν κάνει καμία τοποθέτηση όμως, η στρατηγική ατζέντα, για το πώς, δηλαδή
τα μέσα με τα οποία οι στόχοι αυτοί μπορούν να επιτευχθούν. Παράλληλα θεωρείται
δεδομένο ότι η θητεία της επόμενης Ευρωπαϊκής Επιτροπής θα χαρακτηριστεί από
μια νέα συζήτηση για τη μεταρρύθμιση.
Ένα σημαντικό εργοτάξιο της μεταρρύθμισης
θα πρέπει να είναι οπωσδήποτε ο προϋπολογισμός της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Για το
τρέχον πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο (2014-2020) είναι προγραμματισμένη για το
2016, μια επανεξέταση.
Αν η Ευρώπη θέλει να έρθει πιο κοντά και καλύτερα με τους πολίτες, τότε
αυτή η ευκαιρία θα πρέπει να χρησιμοποιηθεί για να παρέχει περισσότερα
αποτελέσματα, μεγαλύτερη διαφάνεια και μια καλύτερη κατανόηση της ευρωπαϊκής
προστιθέμενης αξίας.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει υποστεί αμέτρητες μεταρρυθμίσεις κατά τα τελευταία
είκοσι χρόνια. Ο προϋπολογισμός της ΕΕ και ειδικότερα το σύστημα του πολυετούς
χρηματοδοτικού σχεδιασμού έχει αποδειχθεί, όλα αυτά τα χρόνια, σχεδόν ως
καταφύγιο της σταθερότητας.
Από το 1988 τα επταετή οικονομικά πακέτα καθορίζουν το συνολικό ποσό και την
κατανομή που καθορίζεται για τις βασικές κατηγορίες δαπανών. Με τη Συνθήκη της
Λισαβόνας, το πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο έχει καθοριστεί, ακόμη και ως μέσο
για τον δημοσιονομικό προγραμματισμό, βάσει σύμβασης. Με αυτό όμως υπάρχει
βασική αιτία να υποψιαζόμαστε ότι, αυτή η ακαμψία του προϋπολογισμού της ΕΕ
συνέβαλε σε μεγάλο βαθμό στην έλλειψη κατανόησης των πολιτών της Ευρωπαϊκής
Ένωσης.
Επίσης, πολλοί πολιτικοί φαίνεται να μην διαθέτουν την κατανόηση του
πολύπλοκου δημοσιονομικού συστήματος. Έτσι, η πρόταση του Γάλλου Προέδρου, πριν
λίγο καιρό, για ένα «New Deal» της Ευρώπης με το ποσό των 1.200 δισεκατομμυρίων
€, μπορεί μόνο έκπληξη να προκαλέσει αν γνωρίζετε ότι αυτό είναι μόλις τρία
δισεκατομμύρια περίπου περισσότερα από το σύνολο του προϋπολογισμού της ΕΕ για
τα έτη 2014-2020, που μόλις συμφωνήθηκε. Εξίσου έκπληξη προκαλεί και η απόφαση
των αρχηγών κρατών και κυβερνήσεων τον Ιούνιο του 2013, να προσφέρουν για την
καταπολέμηση της ανεργίας των νέων 6 δις €, χωρίς όμως να εισρέουν περισσότερα
χρήματα στον προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Όποιος είχε ποτέ να κάνει με
ευρωπαϊκά προγράμματα ξέρει ότι μπορούν να κάνουν πολλά πράγματα, μόνο απλά δεν
μπορούν να λύσουν "έτσι στα γρήγορα" ένα πρόβλημα.
Αρχικά ήταν τα πολυετή δημοσιονομικά πλαίσια μια χρήσιμη καινοτομία για την ΕΕ (τότε ΕΚ), για να εξασφαλίσει την ικανότητα της να λειτουργήσει. Αφού η κατάθεση ενός νόμιμου κοινοτικού προϋπολογισμού από τα τέλη της δεκαετίας του '70 απέτυχε πολλές φορές, λόγω διαφορών μεταξύ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (ΕΚ) και του Συμβουλίου, προσέφερε η συμφωνία για ένα πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο έναν τρόπο για να περιοριστούν οι ετήσιες συγκρούσεις και δια μέσου ``λύσεις πακέτο`` να διευρυνθούν τα περιθώρια διαπραγματεύσεων. Συγχρόνως όμως αυτή η κατασκευή τροφοδότησε δύο τάσεις εξέλιξης οι οποίες αποδεικνύονται σαν κακή κληρονομιά.
Στενό πλαίσιο για μια ευέλικτη αντίδραση της ΕΕ
Κατά πρώτον αποδεικνύεται ότι το πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο είναι ένα στενό πλαίσιο για την ευέλικτη ανταπόκριση της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Εκεί όπου σε εθνικό επίπεδο οι πολιτικές προτεραιότητες ορίζονται από την κυβέρνηση και το κοινοβούλιο και πάνω σε αυτήν την βάση σχεδιάζεται ο προϋπολογισμός, αντιμετωπίζει κάθε ευρωπαϊκή ώθηση το αργότερο στη χρηματοδότηση τα όριά του - βλέπε πρωτοβουλία κατά της ανεργίας των νέων.
Επιπλέον, από την σύνδεση με την
προσέγγιση του περιεχομένου (κυρίως στη γεωργική και διαρθρωτική πολιτική) με
το πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο, εξελίχθηκε ένα σύστημα των κύκλων του
προγράμματος στο οποίο κάθε επτά χρόνια ένα μεγάλο μέρος των χρηματοδοτούμενων
από την ΕΕ έργων τίθεται σε μια νέα βάση. Όχι μόνο πολιτικά καθορίζονται νέες
πτυχές αλλά και οι τεχνικές απαιτήσεις αλλάζουν. Μεταξύ του τέλους των παλιών
και το ξεκίνημα των νέων κανόνων χρηματοδότησης θα πρέπει να αποτελέσουν
αντικείμενο διαπραγμάτευσης για ευρωπαϊκούς νομικούς κανόνες και σε όλα τα
κράτη μέλη να δημιουργηθούν αντίστοιχα αρχεία εφαρμογής ή προγράμματα που έχουν
εγκριθεί από την Επιτροπή. Θα πρέπει να αναπτυχθούν και εξηγηθούν νέες
διαδικασίες εφαρμογών, και να γραφτούν και εγκριθούν αιτήσεις εφαρμογών.
Αυτό δημιουργεί αβεβαιότητα και παράλογη συμπεριφορά στους εμπλεκόμενους
φορείς.
Για παράδειγμα σε μία μελέτη για τα κράτη της Βαλτικής διαπιστώθηκε ότι,
πολλές εταιρείες από το δεύτερο εξάμηνο του 2013 είχαν αναβάλλει συνειδητά
επενδύσεις για να περιμένουν την νέα προγραμματική περίοδο έτσι ώστε να
...


.jpg)



.jpg)
.jpg)
.jpg)


