Τι διαφορετικό προτείνει ο ΣΥΡΙΖΑ για την ανεργία;

Η προοπτική που ήδη διαφαίνεται να αναλάβει ο ΣΥΡΙΖΑ με τους συμμάχους του την κυβερνητική διαχείριση, κάνει άμεσα ενδιαφέρουσες τις προτάσεις του και την ενδεχόμενη αποτελεσματικότητά τους στα φλέγοντα ζητήματα της χρεοκοπημένης οικονομίας μας, με πρώτο αυτό της ανεργίας. Ενθαρρυντική είναι η ολιστική σκοπιά στην αντιμετώπισή της που περιλαμβάνει τις ΜμΕ, τις δημόσιες και ιδιωτικές επενδύσεις, την αυτοδιοίκηση, κάποιους απαραίτητους διορισμούς στο Δημόσιο, τον ΟΑΕΔ αλλά και την αλληλέγγυα οικονομία: (ΑΣ)

Ο ΣΥΡΙΖΑ και η πρόκληση της ανεργίας

της Μαρίας Καραμεσίνη*

(Το άρθρο αυτό συνοψίζει τη λογική και τις κατευθύνσεις του "Σχεδίου Δράσης του ΣΥΡΙΖΑ για την καταπολέμηση της ανεργίας", που δόθηκε για κοινωνική διαβούλευση)

Η τριπλή πρόκληση - το πολιτικό στοίχημα - η τριπλή απάντηση

Κάθε σοβαρή απάντηση στο ερώτημα τι πρέπει και τι μπορεί να κάνει μια αριστερή κυβέρνηση για την ανεργία οφείλει προκαταβολικά να αποσαφηνίσει το είδος της πρόκλησης που αυτή θα κληθεί να αντιμετωπίσει, εφόσον πάρει τη λαϊκή εντολή. 

Η πρόκληση στην προκειμένη περίπτωση είναι τριπλή και συνίσταται 

• α) στην πρωτοφανή κλίμακα της ανεργίας,
• β) στη γρήγορη ποιοτική της μετάλλαξη από κυκλική σε διαρθρωτική, λόγω της εξάπλωσης της μακροχρόνιας ανεργίας, 
• γ) στα αίτιά της, που δεν είναι μια παροδική ύφεση, αλλά η συρρίκνωση του παραγωγικού ιστού της χώρας. 

Στην Ελλάδα σήμερα η ανεργία έχει ξεπεράσει το επίπεδο των ΗΠΑ στη Μεγάλη Ύφεση του 1930, μακροχρόνια ανεργία βιώνει το 72% των ανέργων, ενώ 42% των ανέργων είναι άνεργοι για πάνω από δύο χρόνια. Ο αριθμός αυτών που κινδυνεύουν να μην επιστρέψουν ποτέ πια στην απασχόληση συνεχώς διευρύνεται.

Το πολιτικό στοίχημα για το ΣΥΡΙΖΑ είναι να επιτύχει σε σύντομο διάστημα αισθητή αποκλιμάκωση της ανεργίας -ιδίως της μακροχρόνιας- δίνοντας μεγάλη ώθηση στην απασχόληση, ταυτόχρονα με την αναβάθμιση των εργασιακών δικαιωμάτων και αποδοχών των εργαζομένων, εν μέσω της πιο βαθιάς και δομικής κρίσης της σύγχρονης ιστορίας του ελληνικού καπιταλισμού.

Στην τριπλή πρόκληση της ανεργίας, η απάντηση είναι τριπλή: 

• ισχυρή ώθηση της εσωτερικής ζήτησης (σοκ ζήτησης), 
• άμεση δημιουργία θέσεων απασχόλησης (σοκ απασχόλησης), 
• μεγάλης κλίμακας επενδύσεις (επενδυτικό σοκ). 

Η απάντηση απαιτεί τη συνέργεια της οικονομικής και της κοινωνικής πολιτικής με την πολιτική απασχόλησης.

Ώθηση της ζήτησης και μέτρα για μικρομεσαίες επιχειρήσεις, κοινωνική οικονομία, νέους αγρότες

Αφετηρία της απάντησης του ΣΥΡΙΖΑ στην πρόκληση της ανεργίας είναι το σταμάτημα της λιτότητας και των απολύσεων στο Δημόσιο και η ανάσχεση των απολύσεων στον ιδιωτικό τομέα με ακύρωση του Μνημονίου και επαναφορά της προστατευτικής νομοθεσίας για τις απολύσεις. 

Έπεται η πυροδότηση της οικονομικής ανάκαμψης με 

α) μέτρα αναδιανομής του εισοδήματος υπέρ των λαϊκών τάξεων και στρωμάτων (επαναφορά κατώτατου μισθού και επιδόματος ανεργίας, κατάργηση άδικων φόρων και κοινωνικά δίκαιη αναμόρφωση της φορολογίας, ρύθμιση χρεών υπερχρεωμένων νοικοκυριών κ.λπ.) που ενισχύουν τη λαϊκή κατανάλωση και τη ζήτηση στην οικονομία 

β) μέτρα αποκατάστασης του δανεισμού των ιδιωτικών επιχειρήσεων, 

γ) ειδικό πακέτο μέτρων στήριξης των ΜμΕ που αποτελούν την κύρια πηγή αύξησης της απασχόλησης σε κάθε οικονομία (ρύθμιση επιχειρηματικών δανείων, κεφαλαιοποίηση οφειλών σε ασφαλιστικούς φορείς, φορολογικά μέτρα κ.λπ.).

Ο συνδυασμός αύξησης της λαϊκής κατανάλωσης και η εφαρμογή του πακέτου μέτρων στήριξης των ΜΜΕ, που σήμερα ανέρχονται σε 610.000, αναμένεται να οδηγήσει σε 200-300 χιλιάδες νέες θέσεις εργασίας. Ταυτόχρονα, η ολοκληρωμένη στήριξη της κοινωνικής και αλληλέγγυας οικονομίας -με θεσμικά και οικονομικά μέτρα- καθώς και η αναμόρφωση της πολιτικής για τους νέους αγρότες θα δημιουργήσει επιπλέον θέσεις εργασίας στην οικονομία.

Ώθηση της απασχόλησης με άμεση δημιουργία θέσεων εργασίας

Η οικονομική ανάκαμψη δεν μπορεί από μόνη της να μειώσει γρήγορα την ιστορικών διαστάσεων ανεργία και πολύ λίγο τη μακροχρόνια ανεργία, εφόσον ως γνωστόν οι εργοδότες αποφεύγουν να προσλαμβάνουν μακροχρόνια άνεργους όταν υπάρχει μεγάλος εφεδρικός στρατός εργασίας. 

Γι' αυτό χρειάζεται ένα «σοκ απασχόλησης» κατά τα πρώτα χρόνια διακυβέρνησης, που θα στηρίζεται σε δύο πυλώνες. 

• Ο πρώτος αντιστοιχεί σε ένα λογικό αριθμό προσλήψεων μόνιμου προσωπικού στον δημόσιο τομέα για την ενίσχυση τομέων προτεραιότητας του (κοινωνικού) κράτους, σύμφωνα με το σχέδιο διοικητικής μεταρρύθμισης του κράτους του ΣΥΡΙΖΑ και ανάλογα με τις δημοσιονομικές δυνατότητες της κυβέρνησης. 
• Ο δεύτερος πυλώνας περιλαμβάνει μεγάλης κλίμακας προγράμματα επιδοτούμενης απασχόλησης μακροχρόνια ανέργων, ανέργων σε νοικοκυριά με ανήλικα παιδιά και κανέναν εργαζόμενο και ομάδων ανέργων με μεγάλες δυσκολίες πρόσληψης από τον ιδιωτικό τομέα, που θα σχεδιαστούν και θα υλοποιηθούν από τις περιφέρειες και τους δήμους σε συνεργασία με τον ΟΑΕΔ.

Οι προσλήψεις στον δημόσιο τομέα και τα ειδικά προγράμματα απασχόλησης μεγάλης κλίμακας κατά τα πρώτα χρόνια διακυβέρνησης, θα μειώσουν και δευτερογενώς την ανεργία, αυξάνοντας το εισόδημα στα νοικοκυριά ανέργων, τη ζήτηση στην οικονομία και άρα την ανάπτυξη και την απασχόληση.

Προτεραιότητα η καταπολέμηση της μακροχρόνιας ανεργίας - ο κομβικός ρόλος της Αυτοδιοίκησης

Το πρώτο στοίχημα των προγραμμάτων απασχόλησης είναι να παρέχουν στους ανέργους σύμβαση ικανοποιητικής διάρκειας με πλήρη εργασιακά και ασφαλιστικά δικαιώματα και, μετά τη λήξη της σύμβασης, πρόσβαση σε επίδομα ανεργίας και προοπτική εργασιακής/επαγγελματικής ένταξης στον ιδιωτικό, δημόσιο ή κοινωνικό τομέα της οικονομίας. 

Το δεύτερο στοίχημα είναι να συνδυάσουν την επιτακτική ανάγκη άμεσης απασχόλησης των ανέργων με την κάλυψη αναγκών κοινωνικής αναπαραγωγής και παραγωγικής ανασυγκρότησης σε τοπικό και ...