Για την ταυτόχρονη αντιμετώπιση της ανεργίας, της ύφεσης και του χρέους
του Γιώργου Ιωαννίδη, οικονομολόγου*
Μας χρειάζεται μία κιβωτός απασχόλησης που θα αποκλιμακώσει άμεσα το ποσοστό ανεργίας, έως ότου αρχίσουν να αποδίδουν οι επενδύσεις, και που ταυτόχρονα θα δώσει ώθηση στην εσωτερική ζήτηση, που και αυτή ευνοεί τις επενδύσεις. Μία κιβωτός απασχόλησης που θα δημιουργήσει δουλειές για τους νέους ανθρώπους. Δουλειές που θα είναι χρήσιμες για την κοινωνία, προωθητικές για την οικονομία και δημιουργικές για τους ίδιους.
Το ζήτημα του χρέους
Είναι κοινή πλέον παραδοχή ότι η υφιστάμενη δομή του ελληνικού χρέους δεν είναι βιώσιμη. Αφενός διότι απαιτούνται πολύ υψηλές δαπάνες εξυπηρέτησης για τα επόμενα δύο έτη (2014-2015), αφετέρου διότι προβλέπονται υπέρογκες δαπάνες για την περίοδο μετά το 2020 (βλ. πίνακα 1).
Τα παραπάνω οδηγούν στην κοινή παραδοχή όλων των πολιτικών δυνάμεων ότι απαιτείται κάποιου τύπου αναδιάρθρωση του χρέους. Εάν θα είναι κούρεμα, μετακύλιση ή ό,τι άλλο, είναι μια σημαντική πλην όμως τεχνική συζήτηση.
Όπως και να έχει, οι διεθνείς συσχετισμοί υποδεικνύουν ότι η αναμενόμενη αναδιάρθρωση δεν θα είναι η τελευταία. Το πιο πιθανό είναι ότι το ζήτημα του χρέους θα συνεχίσει να μας απασχολεί για πολλά χρόνια.
Με αυτό το δεδομένο, η ελληνική κυβέρνηση αντί να επιδιώξει κάποιου τύπου «τελική λύση» –που δεν πρόκειται να έλθει– είναι καλύτερο να στοχεύσει στη μεγιστοποίηση του αναπτυξιακού αποτελέσματος της αναδιάρθρωσης. Δηλαδή, πρέπει να στοχεύσει στην ελαχιστοποίηση των δαπανών εξυπηρέτησής του χρέους κατά την επόμενη πενταετία προκειμένου να απελευθερωθούν πόροι για επενδύσεις και δημιουργία θέσεων εργασίας. Έτσι σε λίγα χρόνια, όταν αισίως η κατάσταση της ελληνικής οικονομίας θα είναι καλύτερη, η επόμενη κυβέρνηση να μπορέσει να διαπραγματευτεί μια νέα αναδιάρθρωση από καλύτερη θέση.
Πίνακας 1: Δαπάνες εξυπηρέτησης χρέους, 2013-2030
| |||
Έτος
|
Χρεολύσια
(δις €)
|
Τόκοι
(δις €)
|
Σύνολο
(δις €)
|
2013
|
12,9
|
5,9
|
18,8
|
2014
|
24,9
|
6,0
|
30,9
|
2015
|
16,0
|
5,9
|
21,9
|
2016
|
7,1
|
6,0
|
13,1
|
2017
|
7,5
|
6,4
|
13,9
|
2018
|
4,7
|
6,6
|
11,3
|
2019
|
9,9
|
6,6
|
16,6
|
2020
|
7,1
|
6,4
|
13,4
|
2021
|
7,2
|
11,0
|
18,1
|
2022
|
8,9
|
24,5
|
33,4
|
2023
|
11,2
|
17,6
|
28,7
|
2024
|
10,9
|
13,6
|
24,5
|
2025
|
8,8
|
9,0
|
17,8
|
2026
|
8,6
|
8,6
|
17,2
|
2027
|
8,5
|
8,2
|
16,7
|
2028
|
8,1
|
7,8
|
15,8
|
2029
|
7,3
|
7,3
|
14,6
|
2030
|
7,3
|
6,9
|
14,2
|
Πηγή: ΟΔΔΗΧ
| |||
Προκειμένου όμως να έλθει η ανάπτυξη πρέπει να αλλάξει και η φυσιογνωμία της οικονομικής πολιτικής. Η ακολουθούμενη πολιτική αντιμετωπίζει δύο σημαντικά προβλήματα. Κατ’ αρχήν, επιδιώκει την παραγωγή πρωτογενούς πλεονάσματος μέσα από μία πολιτική λιτότητας χωρίς να δίνει καμία σημασία στις κοινωνικές συνέπειες (ανεργία, ύφεση, φτώχεια), κάτι που καθιστά αυτόματα το πρόγραμμα δημοσιονομικής προσαρμογής υφεσιακό και εχθρικό προς την κοινωνία. Κατά δεύτερο λόγο, η ακολουθούμενη πολιτική δεν αντιμετωπίζει το πρόβλημα της ανεργίας. Τέλος, το κύριο πρόβλημα της κυβερνητικής πολιτικής αφορά τις υπερβολικές εκτιμήσεις ως προς το ύψος των ιδιωτικών επενδύσεων.
Σε όλες τις ανεπτυγμένες οικονομίες ο κύριος όγκος των επενδύσεων είναι ιδιωτικές επενδύσεις. Ωστόσο, στην περίπτωση της Ελλάδας οι ιδιωτικές επενδύσεις έχουν καταβυθιστεί. Όπως βλέπουμε στον πίνακα 2,το ύψος των ιδιωτικών επενδύσεων το 2013 αναμένεται να διαμορφωθεί κοντά στα 17,8 δις ευρώ, έναντι 44,2 δις το 2008 (δηλαδή το τελευταίο έτος πριν την ύφεση). Αυτό σημαίνει ότι οι ιδιωτικές επενδύσεις μειώθηκαν κατά 59,6% και υπολείπονται κατά 136,3% του μέσου όρου των ιδιωτικών επενδύσεων της πενταετίας 2004–2009 που είναι μια περίοδος ήπιας ανάπτυξης.
Πίνακας 2: Εξέλιξη και ποσοστιαία μεταβολή ΑΕΠ και επενδύσεων (2004-2013)
| ||||||
ΣΥΝΟΛΟ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ
|
ΙΔΙΩΤΙΚΕΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ
| |||||
τιμές
προηγ.
έτους
|
% μεταβολή
|
%
ΑΕΠ
|
τιμές
προηγ.
έτους
|
%
μεταβολή
|
%
ΑΕΠ
| |
2008
|
53,35
|
-8,1%
|
24,0%
|
44,2
|
-10,1%
|
19,8%
|
2009
|
41,94
|
-27,2%
|
18,6%
|
32,6
|
-26,3%
|
14,4%
|
2010
|
38,51
|
-8,9%
|
17,5%
|
30,2
|
-7,4%
|
13,7%
|
2011
|
33,24
|
-15,9%
|
16,1%
|
26,7
|
-11,5%
|
12,9%
|
2012
|
26,54
|
-25,2%
|
13,6%
|
20,4
|
-23,6%
|
10,4%
|
2013
|
24,67
|
-7,6%
|
13,2%
|
17,8
|
-12,5%
|
9,5%
|
Μεταβολή
2008-2013
|
-53,8%
|
-59,7%
| ||||
Πηγή: Κρατικοί Προϋπολογισμοί 2008-2013
| ||||||
