Θεσμοί: "η λειτουργία μίας εθνικής αναπτυξιακής τράπεζας θα είναι ασύμβατη και ευθέως ανταγωνιστική με το υφιστάμενο τραπεζικό σύστημα" ...ειδικά στην Ελλάδα...

ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ

του Νικόλαου Καρατσόρη*

Οι "θεσμοί" θεωρούν ότι η λειτουργία μίας εθνικής αναπτυξιακής τράπεζας "θα είναι ασύμβατη και ευθέως ανταγωνιστική με το υφιστάμενο τραπεζικό σύστημα."**

Η Γερμανία έχει 2 εθνικές και 17 περιφερειακές αναπτυξιακές με ενεργητικό που υπερβαίνει το 1 τρις ευρώ. 

Η Ένωση Δημοσίων Τραπεζών της Γερμανίας είχε εκδώσει τον Ιανουάριο του 2014 ένα ενημερωτικό έντυπο αναφορικά με τον ρόλο των αναπτυξιακών στη Γερμανία. 

Στο έντυπο γίνεται αναφορά στο γεγονός ότι οι αναπτυξιακές έχουν όχι μόνο μία "μη ανταγωνιστική συνεργασία με τις εμπορικές τράπεζες" [1] αλλά και ότι οι "κρατικές εγγυήσεις είναι εγκεκριμένες από τις Βρυξέλες" στα πλαίσια μίας συμφωνίας "κατανόησης μεταξύ της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και της γερμανικής ομοσπονδιακής κυβέρνησης" από το 2002 που ονομάζεται "Understanding II". [2], [3]. 

Οι αναπτυξιακές τράπεζες αναφέρονται ως "ειδικά πιστωτικά ιδρύματα" που οι δραστηριότητες καλύπτουν ένα εύρος "διαρθρωτικών, οικονομικών και κοινωνικών πολιτικών" και καλύπτουν ένα ευρύτατο φάσμα χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών. Ευρύτατο!

Σε πρόσφατη έκθεση της Deutsche Bank για τον ρόλο των αναπτυξιακών, αφού διαπιστώνεται ότι με αφορμή την κρίση έχουν βρεθεί και πάλι στο επίκεντρο, επισημαίνεται η σημασία τους ως "μέρος της εργαλειοθήκης της οικονομικής πολιτικής για να ξεπεραστούν οι κυκλικές και διαρθρωτικές δυσκολίες των οικονομιών" ενώ ο χαρακτήρας τους είναι "συμπληρωματικός" στο "χρηματοπιστωτικό σύστημα." [4] 

Κλείνοντας, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ορίζει ως εθνική αναπτυξιακή τις "νομικές οντότητες που εκτελούν χρηματοοικονομικές εργασίες κατ' εντολή των κρατών μελών ή οντότητες των κρατών μελών σε κεντρικό, περιφερειακό ή τοπικό επίπεδο για να εκτελέσουν αναπτυξιακές ... δραστηριότητες." [5]

Όπως λέει το άρθρο "κάθε άλλο παρά λογική πρέπει να κρίνεται η αντίθεση των θεσμών." 

Κάθε άλλο! 

Κάθε άλλο παρά μόνο λογική είναι η αντίδραση των θεσμών, και απλώς συμπληρώνω όχι μόνο των θεσμών που εκπροσωπούνται στο κουαρτέτο αλλά και εγχώριων θεσμών και γραφειοκρατών! Αυτά για τους παροικούντες την Ιερουσαλήμ .. 

Ειδική συμφωνία Επιτροπής-Γερμανίας, 1 τρις ενεργητικό εκεί .. 

Ειδικό μνημόνιο για την Ελλάδα, μηδέν εδώ ... 

Τώρα αν εσείς μου βρείτε εντός ευρωζώνης άλλον θεσμικά κατοχυρωμένο αντικυκλικό μηχανισμό εκτός από τις αναπτυξιακές πείτε μου και εμένα ... 

Δεν είναι ο στόχος του μνημονίου η ανάταξη της οικονομίας, ποτέ δεν ήταν, ποτέ δεν θα γίνει.


[1] σελ. 6, Promotial banks in Germany - Acting in the public interest,https://www.voeb.de/…/publikation-foerderbanken-englisch.pdf
[2] σελ. 7, Promotial banks in Germany - Acting in the public interest,https://www.voeb.de/…/publikation-foerderbanken-englisch.pdf
[3] Το κείμενο Understanding II περιλαμβάνεται αυτούσιο στις σελ. 29-33 του ίδιου εντύπου και για λογαριασμό της Επιτροπής το υπογράφει ο Mario Monti.
[4] σελ. 1, Promoting investment and growth: The role of development banks in Europe, https://www.dbresearch.com/…/Promoting_investment_and_growt…
[5] http://eur-lex.europa.eu/legal-content/en/TXT/…

*πηγή facebook.com/nikolaos.karatsoris

** άρθρο στο euro2day: "Μπλόκο" από τους δανειστές για το Αναπτυξιακό Ταμείο

Μια αυστηρή ενδοαριστερή κριτική του νέου αναπτυξιακού νόμου: "δεν αφορά στην ενίσχυση της ελληνικής μεταποίησης συνολικά αλλά ελάχιστους επενδυτές"

Ένας ακόμα Αναπτυξιακός νόμος που δεν θα φέρει την Ανάπτυξη

του Αλέξανδρου Οικονομίδη*

Τις προηγούμενες μέρες κατατέθηκε στη βουλή ένας ακόμα νέος αναπτυξιακός νόμος. Ένας νόμος, που πέρα από τις όποιες καλές και αγαθές προθέσεις των συντακτών του, στην ουσία και στην πράξη δεν αλλάζει τίποτα από τους λόγους που τόσα χρόνια οδήγησαν στην διαρθρωτική κατάρρευση του παραγωγικού μας ιστού, στην τεράστια ανεργία, στην γιγάντωση του παρασιτισμού και τελικά στην πτώχευση της χώρας μας.

Ο νόμος αυτός ενώ θα έπρεπε να είναι το εργαλείο μιας γενικότερης αναπτυξιακής και ειδικότερα βιομηχανικής πολιτικής, κατατίθεται χωρίς πρώτα η κυβέρνηση να έχει καταρτίσει, ανακοινώσει και διαβουλευθεί με τους παραγωγικούς φορείς και την κοινωνία, οι οποίοι άλλωστε θα σηκώσουν στους ώμους τους την εφαρμογή του, το στρατηγικό αναπτυξιακό της πρόγραμμα για τα επόμενα 5-10 χρόνια. Μια υποχρέωση που, παρά του ότι είναι και μνημονιακή της υποχρέωση και έπρεπε να έχει κατατεθεί από τον περασμένο Μάρτιο, πήρε παράταση μέχρι τον τρέχοντα Ιούνιο.[1]

Θα σταθώ σε δύο μόνο διατάξεις του νέου αναπτυξιακού νόμου, που είναι χαρακτηριστικές της έλλειψης στρατηγικής και κατεύθυνσης που πρέπει να έχει η ανάπτυξη για τον τόπο μας.

• Η ελάχιστη επένδυση που μπορεί να ενταχθεί στις διατάξεις του νόμου για τις μικρές επιχειρήσεις είναι 100.000€. 

Το 95% των μεταποιητικών επιχειρήσεων στην Ελλάδα είναι πολύ μικρές επιχειρήσεις (απασχολούν 1 έως 9 άτομα). Αλήθεια πιστεύει κανείς σήμερα, σε συνθήκες οικονομικής ασφυξίας και με ανύπαρκτο τραπεζικό τομέα, αυτές οι επιχειρήσεις μπορούν και πρέπει να επενδύσουν αυτό το ποσό; 

Το σημερινό πρόβλημα των επιχειρήσεων και ειδικά των μικρομεσαίων δεν έγκειται στην έλλειψη κτιρίων και μηχανημάτων αλλά κυρίως στην δραματική έλλειψη παραγγελιών, το οποίο συναθροιζόμενο με τις υπέρογκες επιβαρύνσεις όπως φορολογία εισοδήματος 29%, προκαταβολή φόρου 100%, υψηλές ασφαλιστικές εισφορές (από τις μεγαλύτερες σε όλη την Ευρώπη), ενεργειακό κόστος, παράλογα δημοτικά τέλη κλπ, τις οδηγεί στη συρρίκνωση και στο κλείσιμο. 

Η έλλειψη, από την μεγάλη πλειοψηφία των μικρών μεταποιητικών επιχειρήσεων, φορολογικής και ασφαλιστικής ενημερότητας, καθώς επίσης και η προφανή τους αδυναμία σήμερα να προσκομίσουν εγγυητική επιστολή, τις αποκλείει, εξ ορισμού, από την δυνατότητα συμμετοχής τους στις δημόσιες προμήθειες του κράτους. Κάτι που φυσικά δεν ισχύει για τις εμπορικές εταιρείες που λειτουργούν «με μία γραμματεία και ένα φαξ».

• Προσφέρει 12ετές ασφαλές φορολογικό περιβάλλον και ταχεία αδειοδότηση για επενδύσεις άνω των 20 εκατ. ευρώ που θα δημιουργήσουν 2 νέες θέσεις εργασίας για κάθε 1 εκατ. επένδυσης! Τρία σε ένα! 

H έλλειψη σταθερού φορολογικού περιβάλλοντος, η αδειοδότηση και η ανεργία, είναι τα τρία πραγματικά πολύ μεγάλα προβλήματα που χαρακτηρίζουν την συνεχή αποβιομηχάνιση της χώρας μας τα τελευταία 35 χρόνια. Αυτά τα «αντιμετωπίζουμε» μόνο για τις πολύ μεγάλες επενδύσεις! 

Χαρακτηριστικό της πολιτικής της κυβέρνησης υπέρ της "μεγέθυνσης" από τις ξένες μεγάλες επενδύσεις και της ακύρωσης, στην πράξη της κάθε δυνατότητας ενδογενούς ανάπτυξης. Η υπόσχεση για τη μείωση της τεράστιας ανεργίας έχει ξεχασθεί, αναγνωρίζοντας μάλιστα ότι οι μεγάλες επενδύσεις δεν πρόκειται να φέρουν νέες θέσεις εργασίας.

1) Έλλειψη σταθερού φορολογικού περιβάλλοντος

Είναι ο πλέον σοβαρός λόγος αποεπένδυσης. Ποιος σοβαρός επενδυτής πρόκειται να επενδύσει στην Ελλάδα τη στιγμή που δεν ξέρει κυριολεκτικά «τι του ξημερώνει»; Ειδικά οι επενδύσεις στη μεταποίηση απαιτούν μεγάλο χρονικό διάστημα ώστε να μπορούν να αποσβεστούν. 

Η υπόσχεση για ασφαλές φορολογικό περιβάλλον από τον πρωθυπουργό, τους υπουργούς και υπηρεσιακούς παράγοντες, μόνο για τις πολύ μεγάλες επενδύσεις, που προφανώς θα έρθουν από το εξωτερικό, αποτελεί τη μέγιστη προσβολή και κοροϊδία για όλες τις υπάρχουσες επιχειρήσεις που ακόμα προσπαθούν να επιβιώσουν παράγοντας και δημιουργώντας σε αυτόν τον τόπο. 

Είναι η επίσημη αποδοχή της συνεχιζόμενης εξαπάτησης και θυματοποίησης του παραγωγικού ιστού της χώρας, μέσω της φορολογίας, από την εκάστοτε κυβέρνηση.[2]

2) Αδειοδότηση

Είναι ευρέως γνωστό τα γραφειοκρατικά, οικονομικά και χρονικά προσκόμματα που η πολιτεία όλα αυτά τα χρόνια χρησιμοποιεί προκειμένου να εμποδίσει την επιχειρηματικότητα. 

Αυτό που δεν είναι γνωστό είναι οι οργανωμένες πολιτικές του κράτους και των δημοτικών αρχών να απομακρύνουν τις βιοτεχνίες σε περιοχές εκτός σχεδίου πόλεως, σε αντίθεση με την πρακτική που ακολουθούν οι μεγάλες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες. «Ας υπάρχουν κάπου μακρυά, αρκεί να μην τις βλέπουμε»[3]

3) Ανεργία ή αλλιώς "Παραγωγή ή Θάνατος"[4]

Τα μνημόνια δεν προκάλεσαν την παραγωγική αποδιάρθρωση της χώρας, αλλά απλώς την επιτάχυναν και την ολοκλήρωσαν. Η παραγωγική αποδιάρθρωση και κατά συνέπεια η τεράστια σημερινή ανεργία, είναι αποτέλεσμα πολιτικών τουλάχιστον των τελευταίων 30 χρόνων.

Ο καθηγητής Κωνσταντίνος Γάτσιος αναφέρει:

"Η συρρίκνωση της παραγωγικής μας ικανότητας, ιδιαιτέρως στον τομέα των διεθνών εμπορευσίμων, είναι αυτό που σήμερα καθορίζει το τι και πόσες θέσεις εργασίας μπορεί η οικονομία να υποστηρίξει, το τι μισθούς μπορεί να πληρώνει, το τι εισόδημα μπορεί να δημιουργεί και να αναδιανέμει.
Μια οικονομία στην οποία το εισόδημά της ανακυκλώνεται μεταξύ καταστημάτων ρουχισμού, καταστημάτων υποδημάτων, καφετέριες και σουβλατζίδικα δεν μπορεί να ελπίζει σε ανάπτυξη.Στα «διεθνώς εμπορεύσιμα» ενσωματώνεται η δυνατότητα ή όχι μιας ενδογενούς ανάπτυξης μιας οικονομίας. Γιατί πολύ απλά ανάπτυξη είναι τι, πώς και πόσο παράγεις" [5].

Το ΚΕΠΕ, σε πρόσφατη του μελέτη του επισημαίνει: "Η μεταποίηση δημιουργεί ζήτηση για ενδιάμεσα προϊόντα τα οποία παράγονται από άλλες επιχειρήσεις. Ακόμη πιο σημαντικό είναι ότι τα προϊόντα της μεταποίησης είναι στο σύνολό τους διεθνώς εμπορεύσιμα αγαθά.

Έχει διαπιστωθεί ότι:

1. υπάρχει θετική συσχέτιση μεταξύ του μεγέθους του μεταποιητικού τομέα και του ρυθμού οικονομικής ανάπτυξης,
2. η επιτάχυνση του ρυθμού οικονομικής ανάπτυξης συνοδεύεται από την αύξηση των μεριδίων της βιομηχανίας στο Ακαθάριστο Εθνικό Προϊόν (ΑΕΠ) και την απασχόληση, και
3. οι χώρες με εξαγωγικούς τομείς υψηλής προστιθέμενης αξίας συνήθως απολαμβάνουν ταχύτερους ρυθμούς αύξησης τόσο των εξαγωγών όσο και του ΑΕΠ.

Καθ’ όλη τη διάρκεια της περιόδου 1995-2014, η ΑΠΑ της ελληνικής μεταποίησης ως ποσοστό του ΑΕΠ της χώρας είναι σταθερά πολύ χαμηλότερη από την αντίστοιχη μεταβλητή τόσο των βιομηχανικά αναπτυγμένων χωρών της Ευρώπης (Γερμανία, Γαλλία, Φιλανδία, Αυστρία) όσο και των χωρών της περιφέρειας (Ιταλία, Ισπανία, Πορτογαλία, Ιρλανδία). Ως προς το μέσο όρο όλης της περιόδου, η Ελλάδα με 8,9% βρίσκεται στην τελευταία θέση της Ευρώπης".[6]



Ο Γενικός Γραμματέας του Υπουργείου Οικονομίας Λόης Λαμπριανίδης πολύ σωστά αναφέρει: "Νομίζω ότι είναι περιττό να ειπωθεί ότι ο φόρος εισοδήματος των επιχειρήσεων δεν μπορεί να συνεχίζει να είναι 29%. Το ΦΠΑ δεν μπορεί να συνεχίζει να είναι 23% πρέπει να μειωθεί. Οι ασφαλιστικές εισφορές είναι από τις υψηλότερες στην Ευρώπη, δεν μπορεί να συνεχίσει αυτό, και βέβαια αντίστοιχα και για τον ΕΝΦΙΑ" και συνεχίζει: "Ο νέος αναπτυξιακός νόμος αναμένεται να δημιουργήσει 16.000 θέσεις εργασίας" [7]. Μα είναι αυτό αρκετό σήμερα;

4) Νέες θέσεις εργασίας

Η στήριξη και ανάπτυξη των μικρών μεταποιητικών επιχειρήσεων, είναι η μόνη που ουσιαστικά μπορεί άμεσα να προσφέρει πολλαπλασιαστικά νέες, ποιοτικές και μακροβιότερες θέσεις εργασίας που τόσο έχει ανάγκη ο τόπος μας.

"Όποιος αυτό δεν το καταλαβαίνει δεν ξέρει που πατά και που πηγαίνει".

Στην Ελλάδα οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις (ΜμΕ) αποτελούν το 99.9% του συνόλου των επιχειρήσεων της χώρας. Εξ αυτών το 96,7% είναι πολύ μικρές επιχειρήσεις (1-9 άτομα). Το 2013 δραστηριοποιούνται στον τομέα της μεταποίησης 57.736 επιχειρήσεις και απασχολούν το 18,5% των εργαζομένων (320.000)[8].

Έχει διαπιστωθεί ότι με κάθε νέα θέση εργασίας που δημιουργείται στη μεταποίηση μπορεί να δημιουργήσει 2 τουλάχιστον νέες θέσεις εργασίας στην υπόλοιπη οικονομία[9].

Όλα τα ανωτέρω οδηγούν στο συμπέρασμα ότι αν θέλουμε να μιλήσουμε για πραγματική ανάπτυξη στην Ελλάδα, τότε οφείλουμε να βοηθήσουμε - επιτρέψουμε στη κάθε μεταποιητική επιχείρηση που λειτουργεί να προσλάβει έστω 2 άτομα. Έτσι μπορούν να δημιουργηθούν γύρω στις 100.000 νέες θέσεις εργασίας, και αυτές μπορούν με τη σειρά τους να δημιουργήσουν τουλάχιστον άλλες 200.000 νέες θέσεις εργασίας στην υπόλοιπη οικονομία.

Αυτές οι 300.000 νέες θέσεις εργασίας δεν χρειάζονται κεφάλαια, κτίρια και μεγαλεπήβολα σχέδια αλλά αντίθετα να αφήσουμε τις μεταποιητικές επιχειρήσεις να ανασάνουν.
Πως; 

Απαλλάσσοντας τες από τις υπέρογκες επιβαρύνσεις φορολογία, ΕΝΦΙΑ, παράλογα δημοτικά τέλη, ασφαλιστικές εισφορές (από τις μεγαλύτερες στην Ευρώπη), κόκκινα δάνεια κλπ, με σκοπό να δημιουργήσουν νέο πλούτο, του οποίου το μεγαλύτερο μέρος του θα επανεπενδυθεί μέσα στην ίδια την επιχείρηση, οι δε μισθοί που θα διανεμηθούν θα φορολογηθούν και θα καταναλωθούν μέσα στην ίδια τη χώρα μας.[10]

Η συναίσθηση της ζωτικής για τη χώρα μας σήμερα μιας τέτοιας παραγωγικής κατεύθυνσης, οδηγεί στην εξίσου ζωτική ανάγκη προστασίας των ανθρώπων που θα την στηρίξουν, δηλαδή των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, των αυτοαπασχολούμενων παραγωγών, των μαστόρων και του επιστημονικού δυναμικού της χώρας.

5) Οι «αναπτυξιακοί» νόμοι στην Ελλάδα φέρνουν πραγματικά την ανάπτυξη;

Όλοι οι αναπτυξιακοί νόμοι έχουν δομηθεί με τόσες πολλές δικλίδες αποκλεισμού, ώστε αυτοί που έχουν πραγματικά την ανάγκη να ενισχυθούν, στην πράξη αποκλείονται.

Όλα τα χρόνια οι αναπτυξιακοί νόμοι, αντί να στοχεύουν και ενισχύουν την παραγωγή διεθνών εμπορεύσιμων προϊόντων υψηλής εγχώριας προστιθέμενης αξίας, περιορίζονται στην ενίσχυση των όποιων προθέσεων, επιδοτώντας κυρίως δαπάνες κτιριακού και μηχανολογικού εξοπλισμού και τις πάσης φύσεως υπηρεσίες.

Ο κατωτέρω πίνακας που έδωσε στην δημοσιότητα το Υπουργείο Οικονομικών είναι χαρακτηριστικός για την καταστροφική «ανάπτυξη» που επιδίωκαν οι νόμοι αυτοί όλα τα τελευταία χρόνια. Ενδεικτικά με τον ν.3908/11 το μέσο μέγεθος επένδυσης που εντάχθηκε ήταν 4,7 εκ ευρώ, η μέση επενδυτική δαπάνη ανά θέση εργασίας ανήλθε στο 1 εκατ. ευρώ!, ενώ ο μέσος αριθμός νέων θέσεων εργασίας ανά επένδυση, στις προθέσεις βέβαια μια που ποτέ δεν κατέστη δυνατόν να επιβεβαιωθεί στην πράξη, ήταν μόλις 4,8!






6) Μια ριζικά άλλη θετική πρόταση για την ανάπτυξη

Επειδή η ανάπτυξη έχει να κάνει με τους ανθρώπους και όχι με τα κτίρια και τα μηχανήματα.

• Όλοι όσοι παράγουν διεθνώς εμπορεύσιμα προϊόντα, ακόμα και με τα χέρια τους, τα δε πωληθέντα προϊόντα τους εμπεριέχουν Εγχώρια Προστιθέμενη Αξία (ΕΠΑ) μεγαλύτερης του 35%, να δικαιούνται έμμεσες ενισχύσεις.[11]
• Κατάργηση της υποχρέωσης υποβολής επενδυτικών σχεδίων και ως εκ τούτου της αναγκαιότητας έγκρισής τους από τις διάφορες υπηρεσίες, που στην πράξη οδηγεί στην διόγκωση της γραφειοκρατίας και του παρασιτισμού η οποία τελικά απομυζά σοβαρό μέρος της όλης επένδυσης. 
• Να δημιουργηθεί σήμα στην ετικέτα κάθε προϊόντος με την αναγραφή του ποσοστού της ΕΠΑ. Με αυτόν τον τρόπο ο καταναλωτής θα γνωρίζει και θα επιλέγει, όχι μόνο με το κριτήριο της τιμής, αλλά και του ποσοστού της εγχώριας κατασκευής.
• Να δημιουργηθεί Κανονισμός Δημόσιων Προμηθειών με βασικό κριτήριο τον Δείκτη της ΕΠΑ.[12]

Είναι γεγονός ότι οι κανονιστικές διατάξεις της Ε.Ε. σήμερα ως έχουν, δεν επιτρέπουν την εφαρμογή παρόμοιων μέτρων. 

Αλήθεια πότε οι ελληνικές αρχές ζήτησαν πραγματικά και τεκμηριωμένα την εξαίρεση της χώρας μας από την εφαρμογή των διατάξεων αυτών; 

Η Ελλάδα σήμερα μπορεί στα πλαίσια της ανθρωπιστικής κρίσης να το ζητήσει αρκεί να το τεκμηριώσει! Για να γίνει όμως αυτό χρειάζεται κάποιοι από τους κρατικούς λειτουργούς να το πιστέψουν και να το παλέψουν.

Τέλος πάντων η ουσία δεν είναι το τι γράφονται στα χαρτιά αλλά τι τελικά εφαρμόζεται στην πράξη. Οι διατάξεις αυτές δεν περιορίζουν τις ανεπτυγμένες βιομηχανικά χώρες της Ευρώπης να εφαρμόζουν τις δικές τους αναπτυξιακές πολιτικές. 

Εμείς;

Ένας υγιής μεταποιητικός τομέας μιας εθνικής οικονομίας προϋποθέτει την ανατροπή της κυριαρχίας των υπηρεσιών από το 87% του ΑΕΠ, με την ανάδειξη της μεταποίησης σε κυρίαρχο παραγωγικό διακύβευμα. 

Συνιστά δε το κλειδί για την ανάπτυξη τεχνικής και τεχνολογίας και στην απεξάρτηση της εθνικής μας οικονομίας από τον τοκογλυφικό ξένο δανεισμό του Δημοσίου. 

Μόνο έτσι θα σταθεί η Ελλάδα στην Ευρώπη ως ισότιμο μέλος και όχι ως επαίτης.


* Αλέξανδρος Οικονομίδης, Μαθηματικός - Μηχανουργός. 

Μέλος του Δ.Σ. του Ινστιτούτου Ενδογενούς Παραγωγικής Ανασυγκρότησης ΙΝΕΠΑ http://endogenis.blogspot.gr 

Μέλος της συντονιστικής επιτροπής του τμήματος Βιομηχανίας του ΣΥΡΙΖΑ.

Πηγή: Ενδογενής Παραγωγική Ανασυγκρότηση, TVXS και  Δρόμος της Αριστεράς 17.6.2016

ΑΝΑΦΟΡΕΣ

[1] Η προχθεσινή ομιλία του πρωθυπουργού στο μουσείο της Ακρόπολης, προφανώς και δεν συνιστά αναπτυξιακό πρόγραμμα, ειδικά στην κρίσιμη κατάσταση που βρίσκεται η χώρα μας. Η επίκληση της λέξης «δίκαιη» δεν είναι αρκετή ώστε να φέρει την ανάπτυξη.

[2] Αλέξανδρος Οικονομίδης και Ανδρέας Κυράνης. Σήμερα όποιος παράγει, ουσιαστικά αντιμετωπίζεται σαν τρομοκράτης.

[3] Αλέξανδρος Οικονομίδης Οι μεταποιητικές επιχειρήσεις να επιτραπεί να λειτουργούν μέσα στην πόλη.

[4] Κωνσταντίνος Γάτσιος: Δίπλα στο εθνικό μας μότο "Ελευθερία ή Θάνατος", θα πρέπει να προσθέσουμε σήμερα το "Παραγωγή ή Θάνατος". Γιατί το πρόβλημα της χώρας είναι παραγωγικό.

[5] Κωνσταντίνος Γάτσιος, Ποια Ανάπτυξη;

[6] ΚΕΠΕ, (Ιανουάριος 2016). Εξελίξεις και προοπτικές της μεταποίησης στην Ελλάδα.

[7]Συνέντευξη τύπου 6/6/2016

[8] ΚΕΠΕ, (Ιανουάριος 2016). Εξελίξεις και προοπτικές της μεταποίησης στην Ελλάδα.

[9] Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 2012

[10] Αλέξανδρος Οικονομίδης, Ανάπτυξη χωρίς μεταποίηση και μικρομεσαίες επιχειρήσεις δεν μπορεί να υπάρξει.

[11] Η πρόταση του ΣΥΡΙΖΑ για τον Νέο Αναπτυξιακό Νόμο.

[12] Αλέξανδρος Οικονομίδης. Η πρόκληση της Εγχώριας Προστιθέμενης Αξίας ως Αναπτυξιακού Εργαλείου για την Ενδογενή Παραγωγική Ανασυγκρότηση.

Οι αναπτυξιακοί νόμοι χρειάζονται ευρύτερες συναινέσεις

του Λόη Λαμπριανίδη*

Χθες υπερψηφίσθηκε στη Βουλή ο νέος αναπτυξιακός νόμος ως ένα πρώτο βήμα για να μπει η χώρα σε αναπτυξιακή πορεία. Όπως επιβεβαιώθηκε από την κοινοβουλευτική συζήτηση, ο νόμος αυτός τυγχάνει ευρύτερης αποδοχής από τους παραγωγικούς φορείς της χώρας, χωρίς όμως να μπορέσει το γεγονός αυτό να συμβάλει τελικά κ στη δημιουργία ευρύτερων πολιτικών συναινέσεων. Παρόλο που αρκετά άρθρα του υπερψηφίστηκαν με ευρύτερη πλειοψηφία, με τις θετικές ψήφους από τη ΝΔ, το ΠΑΣΟΚ- Δημοκρατική Συμπαράταξη και το Ποτάμι. ο νόμος στο σύνολό του υπερψηφίσθηκε μόνο από την κυβερνητική πλειοψηφία, ενώ το ΠΑΣΟΚ-Δημοκρατική Συμπαράταξη ψήφισε παρών. 

Προσωπικά πιστεύω ότι οι αναπτυξιακοί νόμοι εκ των πραγμάτων αποτελούν νομοθετήματα, τα οποία μπορούν να επηρεάσουν την πορεία της οικονομίας. Βέβαια, ο αναπτυξιακός νόμος, παρόλο που αναμφίβολα αποτελεί νομοθέτημα κεντρικής σημασίας, δεν δύναται αυτοτελώς να ανατρέψει την υφεσιακή δυναμική ούτε να αναδιατάξει την παραγωγική δομή της. Μπορεί ωστόσο να σηματοδοτήσει τις επιθυμητές εξελίξεις και να δώσει μια καταλυτική επενδυτική ώθηση, να λειτουργήσει κατά κάποιο τρόπο τροχιοδεικτικά.

Στη χώρα μας τα τελευταία 6 χρόνια υπήρξε μια τεράστιας κλίμακας αποεπένδυση. Για να γίνει αυτό αντιληπτό, σημειώνεται ότι για να υπάρξει επαναφορά του επιπέδου του παγίου κεφαλαίου της ιδιωτικής οικονομίας ως προς το ΑΕΠ στα επίπεδα του 2009, εκτιμάται ότι οι κεφαλαιακές ανάγκες ανέρχονται σε 79 δις €(άλλες εκτιμήσεις το ανεβάζουν σε 100 δις).δηλαδή κεφάλαιο πολλαπλάσιο των πόρων του Δημοσίου. Είναι λοιπόν απαραίτητο να δημιουργήσουμε τις κατάλληλες συνθήκες, ώστε τα επόμενα χρόνια να πραγματοποιηθεί πολύ σημαντικός αριθμός ιδιωτικών επενδύσεων (από την Ελλάδα και το εξωτερικό) και να καταστεί εφικτή η αντιστροφή της τάσης αποεπένδυσης. Η χώρα μας οφείλει τα επόμενα χρόνια να κάνει ένα επενδυτικό και αναπτυξιακό άλμα, με έμφαση στην απασχόληση, προκειμένου να βρεθεί σε τροχιά ανάπτυξης.

Η εικονα των προηγουμενων νομων:

Την τελευταία 20ετία η ελληνική κοινωνία διά των αναπτυξιακών νόμων έδωσε ενισχύσεις ύψους 12 δις ευρώ, οι οποίες συνέβαλαν σε αξιόλογο βαθμό στον σχηματισμό παγίου κεφαλαίου και θέσεων εργασίας. Από το 1998 έως σήμερα, οι αναπτυξιακοί νόμοι συντέλεσαν άμεσα στο σχηματισμό περίπου του 9,8% του παγίου κεφαλαίου αφαιρουμένων των επενδύσεων σε κατοικία και με σημαντική συμβολή στη δημιουργία θέσεων εργασίας. Συνολικά, ωστόσο, επηρέασαν ελάχιστα τη διάρθρωση και τις επιδόσεις της ελληνικής οικονομίας, καθώς:

α) δεν είχαν καθαρή στόχευση και όραμα για το μέλλον της οικονομίας,

β) ο ρόλος τους περιορίστηκε σε έναν μηχανισμό παροχής ρευστότητας, ενισχύοντας τους καθιερωμένους κλάδους,

γ) η μέση ενίσχυση ανά  θέση εργασίας ανήλθε στις  323.000 ευρώ,

δ) το 95% των επενδυτικών σχεδίων ήταν χαμηλής και σχετικά χαμηλής τεχνολογίας,

ε) δυο κλάδοι, ο τουριστικός και ο ενεργειακός (Φ/β & αιολικά) ενισχύθηκαν οριζόντια και πολύ από τους αναπτυξιακούς νόμους (72,2% του προϋπολογισμού του τελευταίου νόμου), παρόλο που είχαν ήδη πολλά συγκριτικά πλεονεκτήματα, τα οποία δεν συνεκτιμήθηκαν ως κριτήρια παροχής ενισχύσεων,.

στ) Κυρίως, όμως, υπήρξε μια πολύ μεγάλη συγκέντρωση ενισχύσεων σε λίγες επιχειρήσεις και ομίλους επιχειρήσεων (4,2% των επενδυτικών σχεδίων αντιπροσώπευε το 43,6% των συνολικών ενισχύσεων, ενώ ελάχιστες επιχειρήσεις πήραν πάρα πολύ μεγάλα ποσά ενισχύσεων: 6 επιχειρήσεις πήραν 1 δις ευρώ, ήτοι το 8,1% του συνόλου των ενισχύσεων,  ενώ  95 επιχειρήσεις πήραν 3 δις ευρώ, ήτοι το 25,4% του συνόλου).

Κατ΄ αυτόν τον τρόπο οι προηγούμενοι αναπτυξιακοί τελικά συνέβαλαν στην επίταση των ανισοτήτων στην χώρα, που με την σειρά τους αποτέλεσαν βασική αιτία της κακής εξέλιξης της οικονομίας μας τα τελευταία χρόνια.

Επισημαίνεται τέλος ότι η σημερινή κυβέρνηση παρέλαβε την αρμόδια υπηρεσία, ουσιαστικά παροπλισμένη από σοβαρά προβλήματα, καθώς είχε να αντιμετωπίσει ένα τεράστιο αριθμό ανολοκλήρωτων επενδυτικών σχεδίων (6.300) με αντίστοιχες συμβασιοποιημένες οφειλές του ελληνικού Δημοσίου ύψους 6,4 δις, ως αποτέλεσμα  πολιτικής υπερδεσμεύσεων χωρίς αντίστοιχους πόρους και χωρίς να της επιτρέπεται να χρησιμοποιήσει κονδύλια της ευρωπαϊκής ένωσης, λόγω κακής αξιολόγησης της πρότερης λειτουργίας της. .

Ο νεος αναπτυξιακος νομος και η ελληνικη οικονομια

Η Ελλάδα υφίσταται εδώ και πολλά χρόνια «διπλή πίεση», καθώς δεν μπορεί να ανταγωνιστεί ούτε τις χώρες χαμηλού κόστους, ούτε τις χώρες που παράγουν προϊόντα ποιότητας με ενσωματωμένη γνώση. Βρίσκεται μπροστά σε ένα ιδιαίτερα κρίσιμο δίλημμα πολιτικής, ενώ συγχρόνως το παραγωγικό μοντέλο της χώρας έφτασε στα όριά του.

Η απάντηση μας είναι σαφής: ούτε μπορούμε, ούτε θέλουμε να ανταγωνιστούμε τις χώρες χαμηλού κόστους (σε μια κούρσα προς τα κάτω - race to the bottom) μειώνοντας τις αμοιβές εργασίας, τους φορολογικούς συντελεστές κλπ. Διότι πάντοτε θα υπάρχουν χώρες που μπορούν προσφέρουν πολύ καλύτερες συνθήκες και τα οφέλη είναι πάρα πολύ περιορισμένα, καθώς στο διεθνές εμπόριο η ανταλλαγή γίνεται πλέον με όρους που ευνοούν τα προϊόντα και τις υπηρεσίες υψηλής προστιθέμενης αξίας. Σημειώνεται ότι οι χώρες που ακολουθούν αυτήν την επιλογή, δεν καταφέρνουν να προσελκύσουν διεθνείς επενδύσεις, καθώς όπως προκύπτει από τα στοιχεία της UNCTAD για την περίοδο 1988-2014, οι αναπτυσσόμενες χώρες διαθέτουν το 25% των παγκόσμιων αποθεμάτων εισροών Ξένων Άμεσων Επενδύσεων, ενώ αποτελούν το 70% του αριθμού  των χωρών!

Αυτό που εμείς προκρίνουμε λοιπόν είναι μια ανάπτυξη, η οποία στηρίζεται στην παραγωγή προϊόντων και υπηρεσιών ποιότητας με ενσωματωμένη γνώση  αξιοποίηση ενός βασικού συγκριτικού πλεονεκτήματος της χώρας, το εξειδικευμένο ανθρώπινο δυναμικό. Χρειάζονται γενναίες τομές, για να μετακινηθεί η χώρα στην αλυσίδα παραγωγής της αξίας, να παράγει πιο σύνθετα προϊόντα και υπηρεσίες και να εξασφαλίσει καλύτερη θέση στο Διεθνή Καταμερισμό Εργασίας.

Ο νέος αναπτυξιακός νόμος διαθέτει όραμα και στρατηγική διεξόδου: επιδιώκει τη δημιουργία καινοτομικών, εξωστρεφών, δυναμικών επιχειρήσεων· την αύξηση της απασχόλησης με έμφαση στο εκπαιδευμένο ανθρώπινο δυναμικό, την αύξηση της προστιθέμενης αξίας, των συνεργασιών, του μέσου μεγέθους των επιχειρήσεων και τέλος την συνολική επανεκβιομηχάνιση της χώρας.

Συνολικότερα στοχεύει στην αναδιάρθρωση της ελληνικής οικονομίας για έξοδο από την κρίση, δίνοντας έμφαση σε τομείς που συμβάλλουν στην τεχνολογική αναβάθμιση και στη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας, Ο νέος αναπτυξιακός νόμος δίνει ένα σαφές στίγμα της κατεύθυνσης αυτής και αποτελεί κρίσιμο εργαλείο  επίτευξης  του αναπτυξιακού σχεδιασμού  της χώρας για την έξοδο από την κρίση αλλά και τη σκιαγράφηση ενός βιώσιμου ανταγωνιστικού και δίκαιου μοντέλου ανάπτυξης, όντας πλήρως εναρμονισμένος με το Σχέδιο Στρατηγικής Ανασυγκρότησης της χώρας, που ολοκληρώνεται αυτήν την περίοδο.

Εκτιμούμε ότι τα προσεχή  χρόνια θα υπάρξει άμεση συμβολή στην αύξηση της απασχόλησης με τη δημιουργία περίπου 16.000 θέσεων εργασίας και άλλων τόσων από την υλοποίηση των εκκρεμών επενδυτικών σχεδίων των δυο παλιότερων νόμων καθώς και 250.000 περίπου που θα δημιουργηθούν εμμέσως. Συγκεκριμένα, θα δοθούν 3,6 δις ενισχύσεων για το νέο αναπτυξιακό νόμο και τους 2 παλιότερους και έχει ήδη δοθεί στις επιχειρήσεις των δυο παλιότερων 1 δις. Η κρατική αυτή δαπάνη των 4,6 δις αναμένεται με τη σειρά της να δημιουργήσει επενδύσεις 13 δις (4,6 δις Χ 3) καθώς η κρατική συμμετοχή αντιστοιχεί στο 1/3 περίπου των επενδύσεων. Υποθέτοντας πως σε βάθος 3 χρόνων ο πολλαπλασιαστής επενδύσεων είναι 2,  οι επενδύσεις των 13 δις θα προκαλέσουν στα επόμενα χρόνια αύξηση του ΑΕΠ άνω των 25 δις που αντιστοιχεί σε πάνω από 1/3 του απολεσθέντος ΑΕΠ στο διάστημα 2009-2015 (2009 242 δις, 2015  176 δις) κατά συνέπεια αναμένεται να αποκατασταθεί περίπου το 1/3 των απολεσθέντων θέσεων εργασίας (1.000.000) σε αυτό το διάστημα δηλ. περίπου  250.000.

Καινοτομιες νεου νομου

Προκειμένου να επιτελέσει ο νέος νόμος τους φιλόδοξους στόχους του, εισάγει μια σειρά καινοτομιών, όπως:

1. Σύγκλιση με τις ευρωπαϊκές πρακτικές, σύμφωνα με τις οποίες οι φοροαπαλλαγές αποτελούν το βασικότερο εργαλείο ενίσχυσης, καθώς έτσι ενισχύεται πλέον και κατά προτεραιότητα η απόδοση και όχι -όπως  ίσχυε μέχρι σήμερα – οι δαπάνες ανεξαρτήτως τελικού αποτελέσματος.
2. Ορισμός πλαφόν στο ύψος της ενίσχυσης, που μπορεί να λάβει ένα επενδυτικό σχέδιο, αλλά και μεμονωμένες επιχειρήσεις ή όμιλοι επιχειρήσεων, ώστε επιτυγχάνεται η μέγιστη δυνατή διασπορά των ενισχύσεων και να ενισχύονται όσοι πράγματι τις χρειάζονται Εισαγωγή της έννοιας των «Ειδικών Κατηγοριών Ενίσχυσης» ως βασικής έκφρασης των προτεραιοτήτων του νόμου. Αυτές καθορίζονται βάσει δύο ομάδων κριτηρίων: α) Επίδοσης/κλάδου με χαρακτηριστικά όπως εξωστρέφεια, καινοτομία πραγματοποίηση συγχωνεύσεων, αύξηση απασχόλησης, ένταξη στους 2 κλάδους προτεραιότητας (ΤΠΕ – Αγροτοδιατροφικό σύμπλεγμα), β) Γεωγραφίας: Λιγότερο Ευνοημένες Περιοχές (453 Δ. Ενότητες, 43,8% συνόλου, 19,5% μόνιμου πληθυσμού), οργανωμένους υποδοχείς,  περιοχές με ιδιαίτερα αυξημένες μεταναστευτικές ροές και ιδίως: Αγαθονήσι, Κάλυμνος, Καστελόριζο, Κως, Λέρος, Λέσβος, Σάμος, Σύμη, Χίος.  Στα επενδυτικά σχέδια που εντάσσονται στις Ειδικές Κατηγορίες Ενίσχυσης προσφέρονται οι υψηλότερες ενισχύσεις.
3. Υιοθέτηση νέων χρηματοδοτικών εργαλείων με στόχο την μόχλευση των δημοσίων πιστώσεων και την ενίσχυση επενδύσεων με χρήση των μηχανισμών της αγοράς
4. Εισαγωγή διαδικασιών αξιολόγησης των συνεπειών του νόμου, τόσο κατά τη διάρκεια εφαρμογής του (on going) όσο και εκ των υστέρων (ex post).
5. Έμφαση στη μείωση των περιφερειακών ανισοτήτων  και κυρίως την υποβοήθηση της ανταγωνιστικότητας των παραμεθόριων περιοχών. Ιδιαίτερη έμφαση στη δημιουργία συνεργειών και δικτυώσεων
6. Υποβοήθηση της αξιοποίησης διατηρητέων και εγκαταλελειμμένων κτιρίων.
7. Δεν είναι ένας οριζόντιος νόμος που απευθύνεται αδιαφοροποίητα σε όλους ,αλλά μέσω 8 στοχευμένων καθεστώτων ενίσχυσης θεραπεύει συγκεκριμένες δυστοκίες.
8. Απλοποίηση των διαδικασιών και αύξηση της διαφάνειας,
9. Eνθάρρυνση επενδύσεων από το εξωτερικό
10.  Μεγιστοποίηση της διάχυσης της πληροφορίας προς όλους τους ενδιαφερόμενους μέσω του portal ependyseis.gr, το οποίο επανασχεδιάζεται και εμπλουτίζεται με νέο πληροφοριακό υλικό..  

Διαθεσιμοι ποροι

Έχει ήδη διασφαλιστεί ποσό 3.61 δις ευρώ για την απρόσκοπτη χρηματοδότηση τόσο των παλαιών, όσο και του νέου αναπτυξιακού νόμου. Εξ αυτών τα 1,68 δις θα διατεθούν μέσω φοροαπαλλαγών και τα υπόλοιπα 1,93 μέσω επιχορηγήσεων και άλλων εργαλείων. Ήδη έχει εξευρεθεί η απαραίτητη χρηματική ροή για την ικανοποίηση της ζήτησης για όλα τα επενδυτικά σχέδια που είναι σε διαδικασία ολοκλήρωσης από τους παλιότερους επενδυτικούς νόμους (2,51 δις), καθώς και για αυτά που θα ενταχθούν στο νέο αναπτυξιακό νόμο (1,1 δις), μέσω αφενός του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων και του ΕΣΠΑ και αφετέρου μέσω φοροαπαλλαγών.

Αναλόγως με την πορεία αιτήσεων – εντάξεων στο νέο νόμο, το υπουργείο προτίθεται να αυξήσει το ήδη δεσμευμένο ποσό, ώστε να το προσαρμόσει στις αναπτυξιακές ανάγκες..

Βέβαια, βασική προϋπόθεση για την ύπαρξη της απαραίτητης χρηματοδότησης είναι να συνειδητοποιηθεί ευρύτερα η αναγκαιότητα δημιουργίας μεγάλου κύματος επενδύσεων, ώστε να ξεπεράσουμε την κρίση και να μπούμε σε μια πορεία βιώσιμης και κοινωνικά δίκαιης ανάπτυξης. Να επαναλάβω κάτι, το οποίο αποτελεί πλέον κοινό τόπο, ότι δηλαδή στην κατάσταση της οικονομίας συμβάλλει σημαντικά το «κλίμα», το οποίο πρέπει επιτέλους να αλλάξει, ώστε να δημιουργηθεί ένα ευρύ πλειοψηφικό κοινωνικό και πολιτικό ρεύμα στήριξης της αναγκαιότητας υλοποίησης επενδύσεων.

* Λόης Λαμπριανίδης, ΓΓ Στρατηγικών και Ιδιωτικών Επενδύσεων, Υπουργείο Οικονομίας, Ανάπτυξης & Τουρισμού

πηγή tvxs

Η πρόταση του τμήματος Βιομηχανίας του ΣΥΡΙΖΑ για τον Νέο Αναπτυξιακό Νόμο

Σύντομη παρουσίαση από τον Αλέξανδρο Οικονομίδη*:


Με αφορμή τη δημοσιοποίηση από την Εφημερίδα Συντακτών των βασικών μερών της πρότασης του τμήματος Βιομηχανίας του Σύριζα με θέμα τον Νέο Αναπτυξιακό Νόμο (εδώ) σας στέλνουμε την πρόταση που έχει κατατεθεί στο Υπουργείο Οικονομίας.

Αυτή η πρόταση δεν περιορίζεται μόνο στον Νέο Αναπτυξιακό Νόμο, αλλά κατατίθεται και ως κορμός ενός γενικότερου σχεδίου στρατηγικής για την ανάπτυξη όχι μόνο της Εγχώριας Βιομηχανίας αλλά και  γενικότερα της Οικονομίας της χώρας μας. 

Ο βασικός στόχος και κατεύθυνση της πρότασης αυτής, είναι η μεγιστοποίηση της παραγώμενης Εγχώριας Προστιθέμενης Αξίας (ΕΠΑ).

Είναι γνωστό ότι οι διάφοροι αναπτυξιακοί νόμοι που εφαρμόσθηκαν μέχρι σήμερα, αντί να στοχεύουν και σκοπεύουν στο ζητούμενο, που είναι η δημιουργία ενός ελληνικού διεθνώς εμπορεύσιμου τελικού προϊόντος, περιορίζονται στην ενίσχυση των «προθέσεων», επιδοτώντας κυρίως δαπάνες κτιριακού και μηχανολογικού εξοπλισμού (πάντα εισαγόμενου μια που δεν υπάρχει η δυνατότητα έκδοσης πιστοποιητικού για τα εγχωρίως κατασκευαζόμενα!), και πάσης φύσεως υπηρεσίες (ταξίδια, εκθέσεις, υπηρεσίες εξωτερικών συμβούλων και μιας βαριάς βιομηχανίας υπηρεσιών «δημιουργίας» business plan -«paper-ρολογίας» και όχι μόνο).

Το τελικό αποτέλεσμα όλων αυτών δεν είναι άλλο από τη διόγκωση του παρασιτισμού και της διαφθοράς.

Οι βασικοί στόχοι της πρότασης είναι: 

α) η επικέντρωση στην δημιουργία προιόντων με δείκτη Εγχώριας Προστιθέμενης Αξίας (ΕΠΑ) μεγαλύτερης του 35%,
β) Η πρότασή μας αφορά ΜΟΝΟ τη δημιουργία τελικού προϊόντος, αποκλείοντας τις κάθε φύσης υπηρεσίες, ανεξάρτητες από το προϊόν,
γ) Οι έμμεσες ενισχύσεις θα υλοποιούνται, από τις ίδιες τις επιχειρήσεις, μέσω των λογιστικών τους βιβλίων,
δ) η έμμεση ενίσχυση που βασίζεται σε αντικειμενικά κριτήρια και δεν εξαρτάται από εξωτερικούς παράγοντες, π.χ. το χρόνο της καταβολής της ενίσχυσης, ώστε αυτή να παράγει άμεσα αποτελέσματα στη λειτουργία της επένδυσης,
ε) η εξάλειψη της γραφειοκρατίας και της διαφθοράς, και τέλος
στ) ενίσχυση που δεν θα επιβαρύνει άμεσα τη δημοσιονομική θέση της χώρας, ενώ η ίδια παροχή των ενισχύσεων δεν θα επηρεάζεται από την κατάσταση ρευστότητας του δημοσίου.

Αλέξανδρος Οικονομίδης

Μέλος του συντονιστικού της γραμματείας του τμήματος Βιομηχανίας του ΣΥΡΙΖΑ

Τμήμα Βιομηχανίας του ΣΥΡΙΖΑ

Πρόταση για τον Νέο Αναπτυξιακό Νόμο

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Όταν ένας Νόμος ονομάζεται «Αναπτυξιακός Νόμος» αναμένεται μέσα από τα άρθρα του να ορίζεται, διακρίνεται ή έστω τεκμαίρεται το Αναπτυξιακό Σχέδιο για τις οικονομικές δραστηριότητες της χώρας που αυτός αφορά.

Ωστόσο, όπως είχαν διατυπωθεί οι Αναπτυξιακοί Νόμοι την τελευταία εικοσαετία, δεν ήταν δυνατόν να διακριθεί ή αναδειχθεί οποιοδήποτε σχέδιο! Αυτό είναι το πρώτο και βασικό πρόβλημα.

Η εφαρμογή των προηγούμενων αναπτυξιακών νόμων, τελικά βοήθησε στη μεγέθυνση των υπηρεσιών (σύμβουλοι-βιομηχανίες υπηρεσιών δημιουργίας business plan και όχι μόνο), του παρασιτισμού, της αθρόας εισαγωγής μηχανολογικού εξοπλισμού και του αυξημένου διαχειριστικού κόστους, με αποτέλεσμα την κατασπατάληση σημαντικών πόρων σε βάρος των πραγματικά δικαιούχων.

Από την είσοδο της χώρας στην ΕΟΚ και μέχρι το 2008, που άρχισε η διεθνής κρίση, η μαζική εισροή χρήματος μέσω ευρωπαϊκών κονδυλίων (τα οποία διαχειριζόταν η κυβέρνηση) και η εύκολη χρηματοδότηση με εξωτερικό δανεισμό του γενναιόδωρου κράτους, έστρεψε τους ανθρώπινους και μη πόρους της οικονομίας μακριά από την παραγωγή και προς δραστηριότητες που εξασφάλιζαν την πρόσβαση σε αυτά τα χρήματα. Η εισροή αυτών των χρημάτων οδήγησε σε μια όλο και αυξανόμενη διάβρωση των θεσμών.

«Η Ελλάδα που παράγει» έφθινε, παρόλο που η κατανάλωση σαν ποσοστό του ΑΕΠ αυξανόταν κατά πολύ πάνω από τον αντίστοιχο ευρωπαϊκό μέσο όρο, τροφοδοτούμενη από τις σημαντικές εισροές που δεν βρίσκανε απέναντί τους μια υγιή παραγωγική βάση. (1)

Ως προς τα αίτια της ελληνικής κρίσης, ο καθ. Κωνσταντίνος Γάτσιας (2) αναφέρει τα εξής:

• Η Ελληνική κρίση είναι αυτοτελής και ενδογενής σε μεγάλο βαθμό. Αυτό σημαίνει ότι θα είχαμε κρίση ανεξάρτητα από την παγκόσμια ή την Ευρωπαϊκή
• Την περίοδο 1999-2009, δηλαδή περίοδο που είμαστε στην Ενωμένη Νομισματική Ένωση ΟΝΕ, δεν είχαμε καθόλου ανάπτυξη αλλά υποανάπτυξη και απόκλιση, ΟΧΙ σύγκλιση.
• Οι εξαγωγές μας κυριαρχούνταν από λιγότερο σύνθετα, χαμηλής προστιθέμενης αξίας προϊόντα. Δηλαδή, πήγε άσχημα, όχι μόνο σχετικά με τα σύνθετα προϊόντα (μηχανολογικό εξοπλισμό, χημικά προϊόντα, μέταλλα κλπ, αλλά και με τα λιγότερο σύνθετα προϊόντα (ανεπεξέργαστες πρώτες ύλες, ξυλουργικά προϊόντα, αγροτικά προϊόντα κλπ).
• Αυτή η συρρίκνωση της παραγωγικής ικανότητας της χώρας σε διεθνώς εμπορεύσιμα προϊόντα και η καθήλωση της σε τεχνολογίες και προϊόντα μεσαίας και χαμηλής εξειδίκευσης, είναι τελικά εκείνη που καθορίζει τι θέσεις εργασίας μπορεί να προσφέρει η οικονομία, τι μισθούς μπορεί να πληρώνει, τι εισόδημα μπορεί να δημιουργεί και να αναδιανείμει.

Χαρακτηριστικά προσθέτει: Αν σήμερα έπεφταν χρήματα από ελικόπτερο, θα διογκώνονταν οι παρασιτικοί χώροι της αγοράς.

Συνέπεια των παραπάνω ήταν η πτώση της συμμετοχής της μεταποίησης στη δημιουργία της Προστιθέμενης Αξίας της οικονομίας στα χρόνια προ της κρίσης, όπως φαίνεται στο παρακάτω διάγραμμα:

Επίσης, στο διάγραμμα που ακολουθεί καταγράφεται η χαμηλή́ «πολυπλοκότητα» των προϊόντων που εξάγει η χώρα μας, με τη μικρή συμμετοχή́ της μεταποίησης στο (προ κρίσης) ΑΕΠ της χώρας: (3)

Τέλος, στα έτη της κρίσης 2008 έως 2013, σύμφωνα με την Eurostat (4), η συνολική Ακαθάριστη Προστιθέμενη Αξία της χώρας (σε εκατ. Ευρώ) μειώθηκε κατά 25% (από 213.933 εκ σε 160.544 εκ.).

Ο πρωτογενής τομέας (Α) ενώ μειώθηκε από 6.624 εκ. σε 6.106 εκ. εμφανίζεται σε ποσοστό αυξημένος (από 3,1% σε 3,8%) λόγω της μείωσης του ΑΕΠ. Η μεταποίηση (C) υπέστη τη μεγαλύτερη μείωση κατά 30% από 19.428 εκ. το 2008 σε 13.622 εκ. το 2013 (αντίστοιχα από 9,1% του ΑΕΠ σε 8,5%). Oι δε υπηρεσίες παντός είδους εκτινάχθηκαν σε ποσοστό 88%.

Όλα τα ανωτέρω βέβαια δεν συνέβησαν τυχαία. Είναι η απολύτως προδιαγραμμένη συνέπεια της οικονομικής πολιτικής, όλων των περασμένων κυβερνήσεων.

Οι διάφοροι αναπτυξιακοί νόμοι μέχρι σήμερα, υπηρετούν απόλυτα αυτήν την καταστροφική πορεία της χώρας μας.

Αντί να στοχεύουν και σκοπεύουν στο ζητούμενο, που είναι η δημιουργία ενός ελληνικού διεθνώς εμπορεύσιμου τελικού προϊόντος, περιορίζονται στην ενίσχυση των «προθέσεων», επιδοτώντας κυρίως δαπάνες κτιριακού και μηχανολογικού εξοπλισμού (πάντα εισαγόμενου μια που δεν υπάρχει η δυνατότητα έκδοσης πιστοποιητικού για τα εγχωρίως κατασκευαζόμενα!), και πάσης φύσεως υπηρεσίες (ταξίδια, εκθέσεις, υπηρεσίες εξωτερικών συμβούλων και μιας βαριάς βιομηχανίας υπηρεσιών «paper-ρολογίας»), με τελικό αποτέλεσμα τη διόγκωση του παρασιτισμού και της διαφθοράς.

Με αυτές τις συνθήκες, δεν ωφελείται σε τίποτα η επιχείρηση διότι πρέπει αυτή με ίδιες δυνάμεις να υλοποιήσει ΠΡΩΤΑ την επένδυση και στο τέλος, μετά από έλεγχο, να εισπράξει την ενίσχυση. Ακόμα και αν χρησιμοποιηθεί τραπεζικός δανεισμός για την υλοποίηση, η επιχείρηση, εκτός από την σύμβαση, πρέπει να καταβάλει πλήρεις εγγυήσεις στην τράπεζα, κάτι που την κάνει την ενίσχυση αχρείαστη για την επιχείρηση έτσι και αλλιώς.

Τελικά, μέχρι σήμερα, λειτούργησε αντιαναπτυξιακά, αντιεπιστημονικά και ως προϊόν διαπλοκής, η επιχορήγηση δραστηριοτήτων που δεν προωθούσαν την επιχειρηματικότητα, δημιουργούσαν έλλειμμα στο εμπορικό ισοζύγιο της χώρας, και πρόσφεραν μηδενικές θέσεις εργασίας (πχ φωτοβολταϊκά), εμποδίζοντας τη ροή πόρων σε πραγματικά παραγωγικές επενδύσεις.

Το αποτέλεσμα ήταν να απευθύνεται η ενίσχυση μόνο σε αυτούς που δεν την είχαν ανάγκη, δηλαδή σε αυτούς που είχαν οικονομικούς πόρους για να ξεκινήσουν.

Ένας αναπτυξιακός νόμος μπορεί να υπηρετήσει την αναγκαία οικονομική και κοινωνική βελτίωση επικουρικά, δεν μπορεί, όμως από μόνος του να την ικανοποιήσει. Θα πρέπει να ενταχθεί σε ένα ολοκληρωμένο αναπτυξιακό σχέδιο, δεκαετούς τουλάχιστον χρονικού ορίζοντα και να υπηρετεί τους στόχους του. Διαφορετικά υπάρχει κίνδυνος να αναπαραχθεί ένας αποσπασματικός τρόπος ανάπτυξης και να υπάρξει μια ακόμη σπατάλη πόρων.

Είναι εξαιρετικής σημασίας, η συσχέτιση του αναπτυξιακού νόμου με τα υπόλοιπα χρηματοδοτικά εργαλεία και τις δράσεις του ΕΣΠΑ καθώς και με το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων και τις υποδομές. Η χρηματοδότηση του αναπτυξιακού νόμου πρέπει να είναι συμπληρωματική προς τη χρηματοδότηση των υποδομών και όχι να γίνει σε βάρος των τελευταίων. Θα ήταν εξαιρετικά αντιφατικό να επιχορηγούμε τις ιδιωτικές επενδύσεις σε βάρος των δημόσιων υποδομών όταν είναι δεδομένη η σημασία των τελευταίων στη βελτίωση της κοινωνικής παραγωγικότητας και της ανταγωνιστικότητας.

Ανάλογης σημασίας είναι και η εναρμόνιση του αναπτυξιακού νόμου με τη λειτουργία συνολικά του χρηματοπιστωτικού συστήματος, αφού κανένας αναπτυξιακός νόμος δεν μπορεί να υποκαταστήσει το τελευταίο. Η αποδοτική εφαρμογή του αναπτυξιακού νόμου προϋποθέτει και απαιτεί και ένα χρηματοπιστωτικό σύστημα το οποίο θα υπηρετεί και θα στηρίζει την πραγματική οικονομία και τις παραγωγικές επενδύσεις.

Μια ισχυρή παραγωγική, μεταποιητική βάση, τελικά είναι απαραίτητη για να διασφαλίσει σε μια οικονομία την ύπαρξη μιας επαρκούς ποικιλίας δραστηριοτήτων που μεταξύ τους αναπτύσσουν συνέργειες, επιτυγχάνουν μη φθίνουσες οικονομίες κλίμακας και συνεπώς είναι βιώσιμες.

Αυτή είναι και η κρίσιμη παράμετρος για να αντιμετωπισθεί η μακροχρόνια επίπτωση της αποβιομηχάνισης μιας χώρας.

Τα κύρια προτάγματα λοιπόν ενός άλλου αναπτυξιακού σχεδίου είναι:

Ενδογενής ανάπτυξη θα προκύψει μόνο όταν υποστηρίξεις δράσεις που θα επιτρέψουν να μπουν στο ποιοτικό επιχειρηματικό μεταποιητικό προσκήνιο χιλιάδες και εκατοντάδες χιλιάδες μικροί παραγωγοί

Με αφορμή τον διάλογο περί του νέου αναπτυξιακού νόμου

του Ανδρέα Κυράνη*

α. Η ρίζα του κακού

Μιλώντας για ένα νέο αναπτυξιακό νόμο, θα έπρεπε, πρώτα από όλα, να προσδιορίσουμε με ακρίβεια:

•       ποια είναι «η ρίζα του κακού» που επιζητούμε να γιατρέψουμε με την εφαρμογή του
•       ποια είναι η ακριβής σημασία των εννοιών που χρησιμοποιούμε για να διατυπώσουμε  την πρόταση μας.

Ποια είναι λοιπόν εκείνη η νέα και διαφορετική για τη χώρα στρατηγική επιλογή που επιδιώκει να υπηρετήσει αυτός ο αναπτυξιακός νόμος;

Εδώ η απάντηση περί «αναπτυξιακού σχεδίου δεκαετίας» και από μόνη της δεν λέει τίποτε απολύτως, αν δεν προσδιορίσει το όραμα και το υποκείμενο, υπέρ του οποίου και από το οποίο, θα εκπονηθεί αλλά και θα στηριχτεί αυτό το σχέδιο.

Έχοντας την εξουσία χωρίς αυτόν τον σαφή προσδιορισμό, ψάχνεις στα τυφλά το πως θα μοιράσεις ξένο χρήμα. Τότε, γυμνός από δικές σου δυνάμεις και στρατηγική, θα οδηγηθείς μοιραία στην ανάγκη να εξυπηρετήσεις εκείνους που στ αλήθεια κινούν τα νήματα , ψάχνοντας απεγνωσμένα να επουλώσεις την δραματική σου ανεπάρκεια με ιδεολογικά προσχήματα.

Τοποθετούμενος λοιπόν κατευθείαν, θα έλεγα πως:

το κύριο ζήτημα που οφείλει να αντιμετωπίσει ένα εναλλακτικό αναπτυξιακό σχέδιο είναι εκείνο της αποκατάστασης της γεωοικονομικής ταυτότητας αυτής της χώρας, ταυτότητας που έχει διαταραχτεί βάναυσα από αδόκιμες εξωγενείς πολιτικές δεκάδων δεκαετιών, με την διαυγή συνείδηση και συναίσθηση του ότι, αυτή η αποκατάσταση ευνοείται τα μάλα «εις τα καθ ημάς», από την διεθνή οικονομική, παραγωγική και τεχνολογική συγκυρία.

Αυτός ο τόπος οφείλει να επιχειρήσει να ανακτήσει τις πρωταρχικές ενδογενείς και ιστορικές γεωοικονομικές του δυνατότητες και δημιουργικές αρετές, προκειμένου να αποκτήσει μια ουσιαστική οικονομική επανεκκίνηση συμβατή με το διεθνές περιβάλλον, επ ωφελεία της μεγίστης πλειοψηφίας του λαού του.

Για να γίνω σαφέστερος:

·     Η κύρια ρίζα του κακού που αναπαράγει τα αδιέξοδα εις το διηνεκές, είναι η παρά φύση συγκέντρωση του κορμού της αναπτυξιακής υπόστασης αυτής της χώρας σε ένα υδροκέφαλο κέντρο, στο όνομα της μίμησης προτύπων της γεωοικονομικής πραγματικότητας άλλων χωρών, παντελώς ανόμοιων γεωμορφολογικά και ιστορικά από τον δικό μας.

·     Αυτή η πρωταρχική παρά φύση για τον τόπο επιλογή, εδώ και διακόσια χρόνια, γεννά σαν άμεση συνέπεια επόμενες, με κορμό πάντα μοντέλα που χαρακτηρίζονται από υπερσυγκεντρώσεις, πυκνότητες και μεγέθη άτοπα άσχετα και τελικά εχθρικά με την ιδιαίτερη ιστορική και τεχνική μας ταυτότητα. Μεγέθη και πυκνότητες που την αντιπαλεύουν και την αφανίζουν.

·     Η ρίζα του κακού για μας και τον τόπο μας είναι οι οικονομικές και ψευδό κοινωνικές συγκροτήσεις που έχουν σαν κορμό και ηγήτορα τους το κεντρικό, μεγάλο, ποσοτικό και μαζικό και φτωχούς δορυφόρους το περιφερειακό, μικρό,  ταυτοτικό και τελικά ποιοτικό.

·     Υπό αυτή την οπτική, κορμός ενός εναλλακτικού αναπτυξιακού σχεδίου στο σημερινό κεντροβαρές, συγκεντρωτικό, σαράφικο, παρασιτικό μοντέλο, θα ήταν το εγχείρημα μιας πλήρους αναστροφής με την στήριξη και συγκρότηση:

1.   ενός άλλου μεγάλου, μέσα από την ομότιμη συνέργεια ποικίλων και πολύμορφων μικρών οργανικών οικονομικών παραγωγικών οικιστικών οντοτήτων, διάσπαρτων στην περιφέρεια της χώρας. Οι σχετικά αυτοδύναμες αυτές μικρές οικονομικές οντότητες, συγκροτούνται επί τη βάση μονάκριβων ιδιαιτεροτήτων υψηλής αξίας και ποιότητας που γεννά η ίδια η γεωοικονομία της ιδιόμορφης τοπικότητας τους. 

2. μιας άλλης διαδικτυακής και όχι χωρικής περιφερειακής κεντρικότητας

Κορμός δηλαδή ενός εναλλακτικού σχεδίου, δεν μπορεί να είναι άλλος από εκείνον της διεκδίκησης της συγκρότησης μιας ικανής αυτοδύναμης οικονομικής οντότητας μέσα από την ομότιμη συνέργεια αναρίθμητων μικρών αντιστοίχων. 

Μιλάμε δηλαδή για μια οικονομία που εδράζεται γερά στο κατ εξοχήν ταυτοτικό στοιχείο της κατά δικής μας ιδιαίτερης «κοσμόπολης», που εδράζεται γερά στη συναίσθηση της αξίας «αυτού  του κόσμου του μικρού του μέγα».

Τα κύρια προτάγματα λοιπόν στα μάτια μας ενός άλλου αναπτυξιακού σχεδίου είναι:

·     Η ριζική οργανική και όχι η κατασκευασμένη τεχνητή-διοικητική αποκέντρωση της χώρας

·     Η ενίσχυση της μικρής και πολύ μικρής δημιουργικής μεταποιητικής δραστηριότητας, δραστηριότητας  που στηρίζεται στην μικρή ιδιοκτησία στα μέσα παράγωγης, γεννά οργανικές παραγωγικές σχέσεις, ουσιαστική κοινωνική συγκρότηση και συνεκτικό εθιμικό δίκαιο, κατά τα πρότυπα της ιστορικής κοινοτικής μας παράδοσης.[1]

·     Η συνάρθρωση αυτής της αποκεντρωμένης μικρό-οικονομίας με συμμετοχικό –δημοκρατικό τρόπο σε υπερτοπική εθνική αλλά και διεθνή οικονομική οντότητα.

β. Αναπτυξιακό σχέδιο και δημόσιες επενδύσεις

Υπό το φως αυτής της πρωταρχικής πολιτικής επιλογής, υπό το φως δηλαδή της ανάγκης συγκρότησης ενός τέτοιου εναλλακτικού και ουσιαστικά ενδογενούς αναπτυξιακού σχεδίου, προκύπτει η ανάγκη για δυο στοχευόμενες κινήσεις.

·     Η πρώτη αφορά στις αναγκαίες υποδομές για την εξυπηρέτηση του στρατηγικού στόχου, στόχου που θέλει να ανάγει την περιφέρεια σε κρίσιμη πηγή και ψυχή της εθνικής παραγωγικής μας κεντρικότητας, ανακτώντας ξανά μετά από 200 χρόνια, τις αρετές ενός κοινοτικού τρόπου οργανικής παραγωγικής κοινωνικής και οικιστικής συγκρότησης, ανακτώντας δηλαδή την αξία και σημασία της μικρής και ιερής παραγωγικής-οικιστικής κόγχης του δικού μας ιστορικού παραδείγματος, παραδείγματος που δημιούργησε τους υλικούς όρους της, πρόσφατης ιστορικά, ανεξάρτητης κρατικής μας υπόστασης, κι ας εγκαταλείφτηκε υπό το κράτος βίαιων εξωγενών παραγόντων.

·     Η δεύτερη αφορά στην ενίσχυση της μεταποιητικής παραγωγικής δραστηριότητας των χιλιάδων μικρών επιχειρηματιών και όχι των ολίγων μεγάλων, σαν ελαχίστη εκδήλωση μιας σύγχρονης και βιώσιμης δημοκρατικής συνθήκης κοινωνικής συγκρότησης. Δεν επιζητούμε δηλαδή με κάθε κόστος απασχολησιμότητα για ανθρωποειδή. Επιζητούμε μια κοινωνία μικρών ελεύθερων παραγωγών, και προκειμένου για την χώρα μας, το μπορούμε σχεδόν εδώ και τώρα.

«Η χρηματοδότηση του αναπτυξιακού νόμου πρέπει να είναι συμπληρωματική προς τη χρηματοδότηση των υποδομών και όχι να γίνει σε βάρος των τελευταίων. Θα ήταν εξαιρετικά αντιφατικό να επιχορηγούμε τις ιδιωτικές επενδύσεις σε βάρος των δημόσιων υποδομών όταν είναι δεδομένη η σημασία των τελευταίων στη βελτίωση της κοινωνικής παραγωγικότητας και της ανταγωνιστικότητας.»

Σε αυτό το σημείο συμφωνώ απόλυτα με την διατύπωση της Μαργαρίτας, αρκεί να αποσαφηνίσουμε επακριβώς για το ποιες υποδομές εννοούμε και στηρίζουμε.

Εδώ θα ήθελα να επιμείνω:

• στον εκσυγχρονισμό και την ενίσχυση των δικτύων ψηφιακής και πραγματικής επικοινωνίας,
• στην ενίσχυση της καινοτόμου οικονομικής και αποκεντρωμένης παραγωγής ενέργειας από και για τις περιφέρειες της χώρας,
• στα καινοτόμα και οικονομικά δίκτυα μεταφοράς προϊόντων και ανθρώπων, στοιχείου πρωταρχικού για την αυτοδύναμη ύπαρξη του γεωοικονομικού μας χώρου. Μιλάμε εδώ κυρίως για τρένο και θαλάσσιες μεταφορές.
• στις υπηρεσίες του δημόσιου τομέα οι οποίες, διασυνδεδεμένες με τα πνευματικά και τεχνικά ιδρύματα της χώρας, θα στηρίζουν τα προϊόντα μιας πληθώρας από μικρούς έως πολύ μικρούς παραγωγούς όσον αφορά:

1. στην καταγραφή τις ύπαρξης και της δραστηριότητας τους σε κοινό διαδικτυακό τόπο

2. στην επικοινωνία μεταξύ τους και με την αγορά

3. στην καινοτομία

4. στις μεταξύ τους συνέργειες 

5. στην πιστοποίηση της ποιότητας

6. στη συγκρότηση εθνικών και υπερεθνικών μεταποιητικών και εμπορικών δικτύων επί τη βάση διαδικτυακών εδώ και τώρα και όχι χωρικών στο εγγύς μέλλον πυκνώσεων ( τύπου Β.Ζ. ) που είναι και κοστοβόρες και αμφιβόλου ωφελιμότητας για ένα τέτοιο μοντέλο ανάπτυξης.

7. στα εγχειρήματα εξωστρέφειας

Εδώ η σύνοψη μιας σειράς από προτάσεις από τον Βαγγέλη Αχιλλόπουλο, συνιστά μια πολύ ουσιαστική βάση ενός αντιστοίχου σύγχρονου πλαισίου στήριξης της επιχειρηματικότητας και της καινοτομίας.

Με άλλα λόγια ένα τέτοιο μοντέλο δημοσίων επενδύσεων θα έχει σαφές πως:

ενδογενής ανάπτυξη θα προκύψει μόνο όταν υποστηρίξεις δράσεις που θα επιτρέψουν να μπουν στο ποιοτικό επιχειρηματικό μεταποιητικό προσκήνιο όχι κάποιο λίγοι μεγάλοι «φερέγγυοι» παραγωγοί, αλλά αντίθετα χιλιάδες και εκατοντάδες χιλιάδες μικροί, οι όποιοι θα αποκτήσουν ένα μέγεθος για τα διεθνή δεδομένα, μέσα από μια κοινοτιστικού τύπου μεταξύ τους διασύνδεση σε πραγματικούς μικρούς τοπικούς παραγωγικούς πυρήνες. 

Αυτές οι μικρές τοπικές οργανικές οντότητες, θα συναρθρωθούν στη συνέχεια σε ένα αντίστοιχο εθνικό δίκτυο με συμμετοχικές –δημοκρατικές αρχές λειτουργίας.

Στα πλαίσια μιας τέτοιας αναπτυξιακής λογικής που στηρίζεται κυρίως στην πολύ μικρή ιδιοκτησία, ανά μικρούς οικιστικούς περιφερικούς πυρήνες που συγκροτούνται στη βάση της κοινοτικής παραγωγικής τους υπόστασης, επί τη βάση της αξιοποίησης του τοπικού πλούτου σε επίπεδο πρωτογενούς δευτερογενούς και τριτογενούς τομέα από κοινού, το δημόσιο αποκτά τον ρόλο εκείνης ...