Ή θα αλλάξουν πολλά, ή...

Οι αναγκαίες μεταρρυθμίσεις και ο κίνδυνος μιας ελληνικής Βαϊμάρης

του Πάνου Καζάκου

Η δεύτερη διεθνής συμφωνία για συνδρομή προς την Ελλάδα υπό όρους (συνοπτικά Μνημόνιο ΙΙ) υλοποιείται. Η κυβέρνηση έχει αποδυθεί σε αγώνα δρόμου για την ψήφιση διαφόρων νόμων.

Το Μνημόνιο ΙΙ διαφέρει από το πρώτο. Προβλέπει:

• Πρώτον, τη διαγραφή μεγάλου μέρους του ελληνικού χρέους, μείωση των επιτοκίων δανεισμού, επέκταση των περιόδων αποπληρωμής του υπόλοιπου χρέους. Οι ρυθμίσεις αυτές έπρεπε να είχαν γίνει εξαρχής, αλλά ούτε οι εταίροι ήταν προετοιμασμένοι για μια τέτοια μετάλλαξη του συστήματος της ευρωζώνης ούτε η επίσημη Ελλάδα έτοιμη να αναλάβει τις δικές της ευθύνες. 
• Δεύτερον, το Μνημόνιο ΙΙ προβλέπει ενισχυμένη εποπτεία της εφαρμογής των όρων οικονομικής πολιτικής (παρουσία επιτόπου επιθεωρητών της Επιτροπής, εκταμιεύσεις μόνον αν εκπληρώνονται συγκεκριμένοι όροι). 
• Τρίτον, συνοδεύεται από διευρυμένη τεχνική βοήθεια για την ανάπτυξη με την αξιοποίηση πάσης φύσεως εξωτερικών πόρων.

Η προσαρμογή της χώρας όπως προβλέπεται στο Μνημόνιο ανήκει στην κατηγορία των μεταρρυθμίσεων μεγάλης κλίμακας.

Δεν σημαίνει αλλαγή πολιτικής (στόχων ή και μέσων) σε μια συγκεκριμένη περιοχή πολιτικής, ας πούμε στην εκπαίδευση, αλλά σε πολλές περιοχές και σχεδόν ταυτόχρονα. Επίσης, οι μεταρρυθμίσεις που προβλέπονται είναι αλληλένδετες. Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να πραγματοποιηθούν ως δέσμη για να αποδώσουν, άλλως η στασιμότητα στη μια θα εξουδετερώνει την πρόοδο της άλλης. 

Επομένως, αλλάζουν ουσιωδώς την ποιότητα των οικονομικών και πολιτικών σχέσεων, το περιβάλλον εντός του οποίου δραστηριοποιούνται άτομα και επιχειρήσεις.

Από πλευράς ουσίας, πρόκειται για μια δεύτερη μεγάλη προσπάθεια μετάβασης από τον κρατικισμό του παρελθόντος σε μια ανοιχτή οικονομία με νοικοκυρεμένη δημόσια διοίκηση. Σε πιο τεχνική διατύπωση (και παρά τις επιφυλάξεις για επιμέρους μέτρα ή για κρίσιμες παραλείψεις) συνεπάγεται, συνολικά, τη συστηματική αντιμετώπιση των αποτυχιών του κράτους και, συναφώς, τη μετάβαση από μια κοινωνία προσοδούχων (rent-seeking society) σε μια κοινωνία στην οποία αποκαθίστανται διαμετρικά αντίθετες αξίες. 

Με την έννοια αυτή έχει καθεστωτικό χαρακτήρα.

Αντιμνημονιακοί και καθεστωτικοί

Χαῖρε ἀντιμνημονιακὴ συσπείρωση,

ἡ μνημόνιον ἀρειμανίως μισήσασα∙

χαῖρε, ἡ τὸ πῶς (θὰ τὴ βγάλουμε) μηδένα διδάξασα

του Σωτήρη Μητραλέξη*

Τὸ παρὸν ἄρθρο δὲν προσπαθεῖ νὰ λάβει θέση. Προσπαθεῖ νὰ καταδείξει τὸ πόσο δύσκολο εἶναι νὰ λάβει κανεὶς ὑπευθύνως θέση στὰ νέα («ρευστὰ») δεδομένα ποὺ διαμορφώνονται, καὶ νὰ ἀφήσει στὴν ἄκρη τοὺς ἐνθουσιασμοὺς τῶν διαφόρων στρατεύσεων.

Πρὸ πάσης ἐργασίας, ἂς σημειωθεῖ πὼς ὁ γράφων προτιμᾶ νὰ ἀποφασίζουν οἱ λαοὶ δι' ἐκπροσώπων τὶς τῦχες τους, παρὰ νὰ εἰσάγονται τὰ δέοντα γενέσθαι μὲ διεθνῆ μνημονιακὰ μαγειρέματα ποὺ ἐντέλλουν «αὐτὰ ποὺ ἔπρεπε νὰ εἴχαμε κάνει ἀπὸ χρόνια» κ.λπ. κ.λπ. Κοινῶς, δὲν ἀνήκει στοὺς μνημονιολάγνους.

Τώρα ποὺ δόθηκαν τὰ πιστοποιητικὰ ἀντιμνημονιακῶν φρονημάτων, ἂς σημειωθεῖ καὶ ὁ προβληματισμὸς σχετικὰ μὲ τὸ πολύχρωμο ἀσκέρι τοῦ ἀντιμνημονιακοῦ μετώπου. 

Τὸ λάδι μίσγεται μὲ τὸ νερό; 

Οἱ κοινωνικὲς δυνάμεις ποὺ συνιστοῦν τοὺς «outsider» τῆς μεταπολίτευσης καὶ τοὺς ἐνδεχόμενους δομήτορες τοῦ αὔριο μποροῦν νὰ συγχρωτιστοῦν μὲ τοὺς νοσταλγοὺς τοῦ καθεστῶτος ποὺ πεθαίνει, οἱ ὁποῖοι ἀρνοῦνται νὰ καταλάβουν τὸ γιατί ἔκλεισε ἡ κάνουλα μὲ τὰ δανεικὰ καὶ ἁπλῶς θέλουν νὰ ξανανοίξει; 

Τὴν λύση θὰ τὴν φέρει ἡ μάζα τοῦ «βαθέως ΠΑΣΟΚ», τὸ ὁποῖο δὲν τὰ βρῆκε μὲ τὶς μνημονιακὲς μεταλλάξεις τῆς new age κορυφῆς του καὶ ζητεῖ μὲ τὴ σειρά του ἰδία μετάλλαξη ἢ ὅσοι δὲν διετέλεσαν -ἔστω καὶ ἔμμεσοι- συνδαιτημόνες τοῦ κ. Παγκάλου;

Οἱ ἀπαντήσεις στὰ παραπάνω ἐρωτήματα δὲν εἶναι αὐτονόητες γιὰ ὅλους, καὶ ὡς ἐκ τούτου τὰ ἐρωτήματα δὲν τυγχάνουν ρητορικά. 

Διάφορα ἀντιμνημονιακὰ κόμματα, κομματίδια, κινήματα καὶ γκρουπούσκουλα ἐμφανίζονται (χωρὶς νὰ ἑνώνονται ὅμως: «λεγεὼν») καὶ μᾶς καλοῦν νὰ δείξουμε τὴν πυγμή μας ἢ τὴν πυγή μας στοὺς κακοὺς ξένους, χωρὶς νὰ διευκρινίσουν ὅμως τί θὰ κάνουμε μετά. 

Ἢ ὑποδεικνύοντάς μας ὡς ρεαλιστικὸ «μετὰ» μιὰν εἰκόνα μουσουλμανικοῦ παραδείσου, μὲ ἄφθονο πιλάφι καὶ μέλι, μιὰν ἀπολύτως αὐτάρκη Ἑλλάδα ποὺ δυστυχῶς (πραγματικὰ δυστυχῶς) ὑφίσταται μόνον στὴν φαντασία τους.

Αυτός ο δρόμος (της δραχμής), απλά ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΕΙ...

Πριν λίγες μέρες, ο δημοσιογράφος Κώστας Βαξεβάνης ανέβασε στο blog του ένα άρθρο με τίτλο Χρεοκοπημένες αλήθειες και τοκισμένα ψέματα. Το άρθρο ακολουθεί τη νοητική διαδρομή που είναι κυρίαρχη στους κύκλους της "αντιμνημονιακής" Αριστεράς και η ιδιαίτερη αξία του είναι ότι είναι γραμμένο από έναν έμπειρο και θαρραλέο δημοσιογράφο που χάρη στην γνώση του στο μαχητικό ρεπορτάζ τεκμηριώνει όσο καλύτερα γίνεται τις απόψεις του. Γι αυτό και έχουν επίσης ιδιαίτερη αξία οι δυο απαντήσεις που βρήκα στο διαδίκτυο και αποδομούν το λόγο και τα επιχειρήματα του Κ.Β. - που όπως καλά καταλάβατε ήδη, επιχειρηματολογεί υπέρ της παύσης πληρωμών, της μονομερούς χρεοκοπίας, της εξόδου από την ΕΕ και της επιστροφής στην δραχμή. Ακολουθούν και τα τρία κείμενα:

Χρεοκοπημένες αλήθειες και τοκισμένα ψέματα

Δημοσιευμένο στις 11 Φεβ 2012, Κώστας Βαξεβάνης

Σκέφτομαι πολύ καιρό να γράψω αυτό το κομμάτι. Όχι μόνο από δημοσιογραφικό ενδιαφέρον, αλλά και γιατί εγώ ο ίδιος έπρεπε να απαντήσω στον εαυτό μου ποιό είναι το καλύτερο για τη χώρα και για μένα. Όπως όλοι ανησυχώ και φοβάμαι. Και όταν φοβάσαι είναι εύκολο να κάνεις τα χειρότερα. Δεν υπάρχει συνταγή για το φόβο πέρα από τη γνώση.

Ανάμεσα σε θεωρίες για δραχμές, δηνάρια, ριάλια, πτωχεύσεις και σωτηρίες, υπάρχει η γνώση που πρέπει να ακολουθήσεις. Γιατί για παράδειγμα η δραχμή είναι κακή; Όσοι σήμερα δαιμονοποιούν την επιστροφή στη δραχμή, απαντούν επισείοντας τα θηρία της Αποκάλυψης. «Δεν θα έχουμε να φάμε, να ζεσταθούμε, θα ζούμε στην απόλυτη
φτώχεια» κλπ. Δεν έχω διαβάσει πειστικό επιχείρημα γιατί όλα αυτά δεν θα συμβούν αν παραμείνουμε στο ευρώ. Ποιός το εγγυάται; Οι εταίροι δανειστές ή οι πολιτικοί μας οι οποίοι είναι αυτοί και όχι άλλοι που μας έφεραν ως εδώ.

Δεν είμαι ειδικός. Ό,τι διαβάσετε προκύπτει από συνεντεύξεις με ειδικούς, μια τεράστια βιβλιογραφία που την τελευταία χρονιά ήταν ένας εφιάλτης που κατέληξε φίλος, και την εμπειρία που μου δίνουν τα 25 χρόνια δημοσιογραφίας (αυτή μου η εμπειρία δεν αναλύει απαραίτητα την οικονομία αλλά με κάνει να αντιλαμβάνομαι και να εξηγώ τα συμφέροντα μέσα κυρίως από πληροφορίες).

Ότι γραφω είναι αυτό που θα έλεγα στα παιδια μου ότι συμβαίνει. Και το τι απαντάω στο ερώτημά τους τι πρέπει να γίνει

Ευρώ ή δραχμή;

Παρότι ο μεγαλύτερος δράκος για την ελληνική οικονομία, ήταν οι πολιτικές που ακολουθήθηκαν και επί ευρώ και επί δραχμής, η δραχμή εμφανίζεται σήμερα ως κίνδυνος για την χώρα. Αν γυρίσουμε στην δραχμή, για κάποιο λόγο που δεν αναλύεται αλλά συνδέεται με την αρνητική έννοια της χρεοκοπίας, θα επιστρέψουμε στη δεκαετία του 50. Ετσι δημιουργείται ένα είδος φοβικών αντανακλαστικών απέναντι στη λύση της δραχμής. Ας δούμε όμως τι συμβαίνει:

Το ΜΝΗΜΟΝΙΟ 2 σε 63 προτάσεις

Συμπυκνωμένες οι βασικές προτάσεις του μνημονίου 2

Μια χρήσιμη περίληψη για όσους θέλουν να το διαβάσουν και δεν μπορούν και για όσους θέλουν ολόκληρη την εικόνα και όχι μόνο ότι τους προσφέρουν τα ...έγκριτα ΜΜΕ

από τον Στέφανο Παπανίκο*

1. Αποκρατικοποιήσεις
2. Αυξήσεις 25% στα τιμολόγια του ΟΑΣΑ, του ΟΣΕ και της ΤΡΑΙΝΟΣΕ
3. Εξάλειψη φορολογικών απαλλαγών και προνομίων, μείωση φορ.συντελεστών
4. Αναθεώρηση αντικειμενικών αξιών
5. Ποινική δίωξη και δέσμευση κεφαλαίων/περιουσιακών στοιχείων για φορολ. οφειλές
6. Φορολ.έλεγχος φυσ.προσώπων υψηλού πλούτου και ελευθ.επαγγελματιών
7. Κλείσιμο 200 εφοριών
8. Πληρωμή με τραπ.εμβάσματα στις εφορίες για απελευθέρωση προσωπικού
9. Δημοσίευση στο διαδίκτυο της απόδοσης των εφοριών
10. Μονάδα οικ.επιθεωρητών για έλεγχο φοροεισπρακτόρων
11. Ετήσιος έλεγχος περιουσιακών στοιχείων τουλάχιστον 200 εφοριακών
12. Εκ περιτροπή μετακίνηση διευθυντών εφοριών
13. Σύστημα προστασίας πληροφοριοδοτών οι οποίοι αναφέρουν περιπτώσεις διαφθοράς
14. Αντικατάσταση Κώδικα Βιβλίων και Στοιχείων με απλούστερη νομοθεσία
15. Εκκαθάριση ληξιπρόθεσμων οφειλών που οφείλονται σε προμηθευτές από δημοσίους οργανισμούς
16. Μία πρόσληψη ανά 5 αποχωρήσεις
17. Μείωσης των θέσεων στο δημόσιο κατά 150 χιλιάδες ανάμεσα στο τέλος του 2010 και το τέλος του 2015.
18. Η συνολική είσοδος στις επαγγελματικές σχολές (π.χ, στρατιωτικές και αστυνομικές ακαδημίες) ελαττώνεται
19. 15.000 χιλιάδες άτομα πλεονάζοντος προσωπικού μετατίθενται σε καθεστώς εργασιακής εφεδρείας εντός του 2012
20. Δημιουργία ηλεκτρονικής πλατφόρμας δημοσίων προμηθειών
21. Υιοθέτηση δεσμεύσεων Εμπιστευτικότητας στα Στατιστικά Στοιχεία
22. Ενοποίηση όλων των υφιστάμενων ταμείων, μείωση του συνολικού λειτουργικού και Μισθολογικού κόστους,(τουλάχιστον κατά 30%) στο νέο ενιαίο ταμείο
23. Μείωση στις ονομαστικές επικουρικές συντάξεις με σκοπό την εξάλειψη των ελλειμμάτων
24. Μηχανογραφικό σύστημα ατομικών λογαριασμών συνταξιοδότησης
25. Εντοπισμός των ταμείων στα οποία τα εφάπαξ ποσά που καταβλήθηκαν κατά τη συνταξιοδότηση δεν είναι εναρμονισμένα με τις εισφορές που καταβλήθηκαν, και αναπροσαρμογή των πληρωμών