Ο (μάταιος) αυταρχισμός αναπόφευκτο συστατικό μέρος ενός εθελοντικού Grexit #μοντέλο Λαπαβίτσα

Το ισχυρό; χαρτί του μοντέλου "έξοδος" (σκίτσο του Βαγγέλη Παπαβασιλείου)

"Όταν οι πολίτες σου δεν συμπεριφέρονται με τον τρόπο που οικονομικά έχεις αποφασίσεις, τότε σε πιάνει η τάση να βαράς τους ανθρώπους αντί για το μοντέλο."

Η κυβέρνηση - και σωστά - έχει αποφασίσει να μην παίξει εκείνη το χαρτί του Grexit - απολαύστε τους λόγους τού γιατί σε ένα απολαυστικό - όπως πάντα - κείμενο του techie chan:

TEOTWAYKI 3.1 (Μερικά ταληράκια που δεν σας είπε ποτέ ο λαπαβίτσας για τη φέτα)

του techie chan

Θα ξεκινήσω με έναν αφορισμό από το TEOTWAYKI 1 για τον οποίον επιμένω ακόμα. Το νόμισμα είναι ένα εργαλείο οικονομικής πολιτικής. Δεν είναι ούτε αριστερό ούτε δεξιό από μόνο του. Είναι όλα τα υπόλοιπα πέρα από το νόμισμα που το καθορίζουν. Οι συσχετισμοί που λένε στην ξύλινη γλώσσα. Συσχετισμοί που αφορούν τόσο το εσωτερικό της χώρας όσο και τον εξωτερικό περίγυρο όπου αυτή η χώρα δρα.

Η μέχρι τώρα θέση μου ήταν πως το ζύγισμα αυτών των παραμέτρων έγερνε υπέρ του ευρώ πολύ συχνά για λόγους αδράνειας. Δηλαδή το κόστος της αλλαγής νομίσματος ήταν μεγαλύτερο από τα όποια θετικά αποτελέσματα θα έφερνε. Άλλωστε η δική μου φαντασίωση περί απο-εμπορευματοποίησης των ζωών μας μια χαρά εξυπηρετείται μέσα στο στενό κορσέ του ευρώ ή απέξω. Στους επόμενους 3 μήνες αυτό είναι πιθανό να αλλάξει. Κι επειδή δεν μου αρέσουν οι εκπλήξεις, είπα να ανοίξω για μια ακόμη φορά, τη συζήτηση.

Όπως πάντα σε μια τέτοια συζήτηση είναι πολύ πιο σημαντικό να πούμε για το τι ζωή θέλουμε να ζούμε, κι όχι να επικαλούμαστε το τοτέμ του νομίσματος ως πανάκια ή ως κατάρα. Δηλαδή είναι πιο σημαντικό να αναρωτηθούμε, “θέλουμε να γίνουμε εξαγωγική χώρα?” και μετά αν θέλουμε “μπορούμε?”. Θέλουμε πλήρη και σταθερή απασχόληση για όλους με όποιο κόστος? Θέλουμε iphone? Διότι μόνο τότε θα μπορέσουμε να αποφασίσουμε αν πχ η σκληρή ή η μαλακή φέτα (από εδώ και πέρα το νέο νόμισμα το ονομάζω φέτα) έχει νόημα.

Δυστυχώς η δικτάτωρ δεν μπορεί να αποφασίσει για εσάς τι ζωή θέλετε να κάνετε. Αν το όνειρό σας πχ είναι να γεμίσετε τις νέες φάμπρικες παράγοντας προϊόντα σαν κινεζάκια (δουλειά δεν θέλατε κωθώνια?) ή απλά να χαίρεστε το καινούργιο iphone. Εγώ αυτό που μπορώ να κάνω, είναι να κάνω ταληράκια το τι σημαίνει η κάθε οικονομική κίνηση και προς ποιου είδους ζωής μας σπρώχνει. Διότι αυτό είναι το βασικό κόλπο της οικονομικής πολιτικής. Σπρώχνει τους παίκτες προς ορισμένους τύπους “επιτυχίας”. Σε ωθεί να εναρμονιστείς σε ένα μοντέλο ζωής.

Ας πάμε λοιπόν σε μερικά βασικά μοτίβα των νομισμάτων. Και θα αρχίσω (και θα τελειώσω για το σημερινό άρθρο) με το αγαπημένο μου impossible trinity. Και θα αρχίσω από αυτό ακριβώς για να δείξω πως τα νομίσματα δεν είναι κάτι σουπερμαν που σου λύνουν τα πάντα με μια μαγική κίνηση, φέρνουν τον σοσιαλισμό και γιατρεύουν τον καρκίνο.

Η αγία τριάδα της νομισματικής πολιτικής

Υπάρχει μια πεποίθηση στα οικονομικά, ότι από τις 3 παρακάτω καταστάσεις μπορείς να επιλέξεις να ακολουθήσεις μόνο δύο ταυτόχρονα. Δεν είναι νόμος όπως θα ήθελαν να τον ονομάσουν οι οικονομολόγοι, απλή πεποίθηση είναι που βασίζεται στην παρατήρηση πως καμία χώρα δεν έχει καταφέρει να ακολουθήσει και τις 3 επιλογές ταυτόχρονα. Αν βρεθεί κάποιος να μας δείξει πως μπορεί να επιτευχθεί αυτό, κανένα θέμα, αλλά μέχρι τότε μπορούμε να συνεχίσουμε να πιστεύουμε ότι μπορείς να ακολουθήσεις μόνο 2 από τα 3.

1. Σταθερή ισοτιμία.

2. Ανεξάρτητη οικονομική πολιτική

3. Ελεύθερες ροές κεφαλαίων

Αυτή τη στιγμή με το ευρώ έχουμε σταθερή ισοτιμία, ελεύθερες ροές, αλλά φυσικά δεν έχουμε ανεξάρτητη οικονομική πολιτική. Αυτό που θα αποδειχθεί πειραματικά στους επόμενους 4 μήνες, θα είναι αν πράγματι αυτή η μη ανεξαρτησία είναι σχετική ή απόλυτη.

Το μήκος της αλυσίδας σήμερα

Μέχρι σήμερα η μη ανεξαρτησία είναι σχετική. Τι σημαίνει αυτό? Ότι η ευρωζώνη σου θέτει έναν νομισματικό κορσέ με τον οποίο δεν μπορείς να κάνεις ό,τι θέλεις, αλλά οι εν μέρη αποφάσεις μέσα σε αυτόν τον κορσέ είναι αυτόνομες από την κάθε χώρα ξεχωριστά. Αν λοιπόν εσύ (πχ ιρλανδία, μάλτα, κύπρος, βουλγαρία κλπ), θέλεις να καταργήσεις πρακτικά την άμεση φορολογία, τότε είσαι ελεύθερος να το πράξεις. Ή αν πχ θέλεις να φορολογήσεις τους πλούσιους είσαι πάλι ελεύθερος (μέσα στα όρια της νομισματικής πολιτικής) να το πράξεις.

Εδώ και 3-4 χρόνια όμως οι γερμανικές κυβερνήσεις και μερικοί ακόμα τριγύρω στη βρυξέλλα πιέζουν έτσι ώστε να δημιουργηθεί μια ενιαία οικονομική πολιτική σε όλη την ευρωζώνη. Κι αυτό προσπαθούν να το κάνουν εξωθεσμικά μέσω της κεντρικής τράπεζας. Διότι θεσμικά στην ευρωζώνη η κάθε οικονομία έχει αυτόνομη πολιτική. Όταν πίεσαν τους ιρλανδούς να αυξήσουν τη άμεση φορολογία στις επιχειρήσεις, αυτοί ανακάλυψαν τον ELA και ξέφυγαν με τρίπλα. Ή όταν αποφάσισαν να καταστρέψουν το πλυντήριο της κύπρου τελικά τα κατάφεραν με το bail-in, δηλαδή το κούρεμα των καταθέσεων. Όλα αυτά φυσικά μειώνουν την αξιοπιστία της ευρωένωσης, αλλά αυτό είναι άλλου παπά ευαγγέλειο.

Με την ελλάδα στην ουσία επιχειρείται μια ακόμα πιο άμεση προσέγγιση. Η τρόικα αποφασίζει απευθείας ακόμα και την τιμή της φέτας ή το ωράριο λειτουργίας των φαρμακείων στην ελληνική αγορά, λειτουργώντας ως ντεφάκτο υπουργός οικονομικών. Μέχρι τις 25 γενάρη, οι ελληνικές κυβερνήσεις ήταν παραπάνω από χαρούμενες να εκτελούν τις εντολές της τρόικα, χρησιμοποιώντας την άλλωστε ως κακό μπάτσο για τις αποφάσεις που οι ίδιες ήθελαν να πάρουν.

Με την κυβέρνηση σύριζα έχουμε λοιπόν το εξής ενδιαφέρον πείραμα που βρίσκεται σε εξέλιξη. Έχουμε μια κυβέρνηση που ντεφάκτο δεν θέλει να εφαρμόσει τις μαλακίες της τρόικα και αντιδρά σε αυτό. Το ερώτημα είναι το εξής.

Η υπόθεση εργασίας μου από το 2012 μέχρι σήμερα βλέποντας και το πως λειτουργούν οι υπόλοιπες χώρες της ευρωζώνης (προσποιούμενες ότι συμμορφώνονται), είναι ότι το υπουργείο οικονομικών της χώρας μπορεί να κάνει ό,τι γουστάρει ακόμα και μέσα στο αυστηρό νομισματικό πλαίσιο του χρυσού κανόνα της ΕΚΤ. Πράγμα που σημαίνει ότι ο κορσές των ισοσκελισμένων προϋπολογισμών δεν εκλείπει (άρα η αυτονομία είναι περιορισμένη), αλλά ο τρόπος για να φέρεις αυτόν τον ισοσκελισμό είναι δικό σου. Κι αυτός είναι ο τρόπος που γουστάρω εγώ, διότι η μόνη αριστερή πολιτική με αυτόν τον κορσέ, είναι η αναδιανομή του πλούτου.

Αν όμως τελικά η ευρώπη ως τρόικα (σόρυ που δεν ακολουθώ την καινούργια μόδα να τους ονομάζει θεσμού) πιέσει τη χώρα να βγει από το ευρώ αν δεν συμμορφωθεί πλήρως με το ωράριο λειτουργίας των φαρμακείων (τα υπερκέρδη των οποίων ακόμα να σκίσουμε επαρκώς), τότε γίνεται εμφανές για εμένα ότι η πορεία της χώρας μέσα στο ευρώ δεν είναι επιθυμητή.

Γιατί είναι τόσο κομβικό αυτό για εμένα?

Διότι ακολουθώντας την αδύνατη τριάδα, μπορώ να πω ότι ακόμα και με το νέο νόμισμα (φέτα) η κατάσταση δεν θα είναι πολύ διαφορετική. Και με το επιπλέον μειονέκτημα ότι η ...

Αν επικρατήσουν οι λαϊκιστές...

Ξεχάστε το χρέος, σας έχω πει ότι αυτό θα διευθετηθεί. Θα μας το διαγράψουν με κάποιο τρόπο για να γίνουμε βιώσιμοι. Το πρόβλημα είναι το πολιτικό σύστημα, που είναι ανίκανο να κάνει τις αλλαγές που απαιτούνται για να γίνει πιο ανταγωνιστική η οικονομία και να ενθαρρύνει την ανάληψη ρίσκου εκ μέρους του ιδιωτικού τομέα.

Παράλληλοι βίοι: Οι σειρήνες του λαϊκισμού σε Ελλάδα και Αίγυπτο

του Γιώργου Καισάριου

Στις 22 Ιανουαρίου, η Αίγυπτος προσπάθησε να πουλήσει ομόλογα αξίας 3,5 δισ. λίρες Αιγύπτου (περίπου 580 εκατ. δολάρια). Παρά το επιτόκιο του 16%, η κυβέρνηση κατάφερε να πουλήσει μόνο το ένα τρίτο του ποσού. Η αποτυχία της δημοπρασίας είναι μόνο ένα από τα πολλά προβλήματα που έχει η Αίγυπτος. Η χώρα αντιμετωπίζει οικονομικά προβλήματα βιβλικών διαστάσεων. Τα συναλλαγματικά αποθέματα της Αιγύπτου έχουν μειωθεί κατά το ήμισυ το 2011, από τα $36 δισ. στα $18 δισ.
Μόνο τον Δεκέμβριο, τα συναλλαγματικά αποθέματα μειώθηκαν κατά $4,4 δισ. (κατά την RBS). Η πώληση ενός δολαριακού ομολόγου $1 δισ. και ένα δάνειο $1 δισ. από τον στρατό της Αιγύπτου, μείωσαν τις πραγματικές εκροές στα $2,4 δισ. Τα συναλλαγματικά αποθέματα της Αιγύπτου πλέον αρκούν για μόνο 4 μήνες εισαγωγών.
Στις πρόσφατες εκλογές που διενεργήθηκαν, η Μουσουλμανική Αδελφότητα κέρδισε το 47% και το κόμμα AL-Nour, που είναι ακόμα πιο εξτρεμιστικό και ακραίο από την Μουσουλμανική Αδελφότητα, πήρε 25%.

Αναφορές στο Bloomberg κάνουν λόγο ότι υπάρχει μεγάλη έλλειψη τροφίμων σε πολλές περιφέρειες της Αιγύπτου. Στην πόλη Ismailia έχουν γίνει αναφορές για λεηλασίες και βανδαλισμούς σαν αποτελέσματά της έλλειψης ψωμιού. Παρόμοιες αναφορές έχουν γίνει για πολλές πόλεις της Αιγύπτου.
Η έλλειψη καύσιμων είναι πλέον καθημερινό φαινόμενο και επικρατεί πανικός μεταξύ των καταναλωτών όταν βρεθεί λίγη βενζίνη προς πώληση. Σε ορισμένες πόλεις όπως αυτή του Luxor, η έλλειψη πετρελαίου είναι ένας από τους λόγους που δεν μπορούν πολλοί φούρνοι να ψήσουν ψωμί.
Η κυβέρνηση της Αιγύπτου τώρα προσπαθεί να διαπραγματευτεί ένα δάνειο 3,2 δισ. δολάρια με το ΔΝΤ, αλλά αυτό το πόσο είναι μόνο αυτό που έφυγε από την Αίγυπτο τον Δεκέμβριο. Μια μεγάλη υποτίμηση του νομίσματος είναι δεδομένη, κάτι που θα μειώσει ακόμα περισσότερο την αγοραστική δύναμη του μέσου πολίτη.
Οι εισαγωγές κρεάτων έχουν μειωθεί κατά 60% τους τελευταίους 12 μήνες, αποτέλεσμα της μειωμένης αγοραστικής δυνατότητας των καταναλωτών. Αναφορές για λεηλασίες κυβερνητικών αποθηκών έχουν γραφτεί στα αραβικά μέσα ενημέρωσης και blogs. Δεν είναι γνωστό αν οι ελλείψεις οφείλονται σε αγοραστικό πανικό, σε λεηλασία ή στο ότι έχουν εξαντληθεί τα αποθέματα ή όλα τα παραπάνω.

Είναι αλήθεια ότι για τα κόμματα που αναδείχτηκαν στην εξουσία ακολουθήθηκαν δημοκρατικές διαδικασίες. Και ως προς αυτού, δεν έχω εγώ ή κανένας άλλος το δικαίωμα να ασκήσουμε κριτική στις επιλογές του Αιγυπτιακού λαού.
Το αν αυτός ο λαός επιθυμεί να κυβερνηθεί από ακραία στοιχεία, που θα οδηγήσουν την Αίγυπτο σε μια θεοκρατία, είναι δικό του θέμα. Αυτό όμως που είναι σχεδόν σίγουρο, είναι ότι, ο τουρισμός της Αιγύπτου (μια από τις ελάχιστες πηγές συναλλάγματος της χώρας) θα μειωθεί στο ελάχιστο σαν αποτέλεσμα μιας τέτοιας επιλογής. Ήδη ο τουρισμός έχει καταγράψει μείωση 30% σε σχέση με πέρσι και συνεχίζει να υποχωρεί.

Το ότι η Αίγυπτος έχει δικό της νόμισμα δεν θα βοηθήσει την κατάσταση. Σε αντίθεση με ό,τι πολλοί νομίζουν, δεν μπορεί η κεντρική τράπεζα της Αιγύπτου να πάει να πουλήσει αιγυπτιακές λίρες στην αγορά συναλλάγματος και να αγοράσει δολάρια, με τα οποία θα αγοράσει προϊόντα και υπηρεσίες που δεν παράγει η Αίγυπτος.

Η (ελληνική) πάλη των τάξεων

του Θανάση Πολλάτου

Έχω πάψει από καιρό να πιστεύω στη μαρξική θεωρία της πάλης των τάξεων· ίσως μάλιστα να μην την πίστεψα ποτέ. Δεν βλέπω γύρω μου εργάτες να αντιμάχονται τα αφεντικά τους, βλέπω μια κοινωνία να καταφάσκει σύσσωμη τη θεαματική και καταναλωτική της αναπαράσταση. Είναι επειδή, έχοντας διαβάσει τον Καστοριάδη και τον Λεφόρ, αναζητώ την τάξη όχι με βάση τα αντικειμενικά της χαρακτηριστικά, τη θέση των υποτιθέμενων μελών της στην παραγωγή, αλλά με βάση το βαθμό που η συνομάδωση αυτή συμμετέχει σε έναν ανταγωνισμό πολιτικό, φαντασιακό, πολιτισμικό της υπάρχουσας κοινωνικής θέσμισης. 

Η τάξη, έλεγε ο μεγάλος θεωρητικός του εργατικού κινήματος, ο Ε.Π. Τόμσον, δεν είναι ένα πράγμα, αλλά μια σχέση. Οι τάξεις για να είναι τάξεις πρέπει να συμπεριφέρονται σαν τάξεις, να ορίζουν τον εαυτό τους ως τέτοιες μέσα στην πράξη τους, στην διεκδίκησή τους και κυρίως στην τοποθέτησή τους απέναντι στο υπάρχον καθεστώς και στις άλλες τάξεις. 

Η εργατική τάξη υπήρξε, την περίοδο της ακμής του εργατικού κινήματος, μια πραγματική τάξη που αντιπροσώπευε μια νέα κοινωνική θέσμιση, μια άλλη κουλτούρα που βρισκόταν σε αντιπαράθεση με την κυρίαρχη (;) κουλτούρα της αστικής τάξης. 

Αυτό ίσχυε εκείνη την εποχή ως γενική αρχή, πράγμα που έκανε τον Μαρξ να προβάλλει αυτό το σχήμα σε ολόκληρη την ιστορία, γενικευτικά και λανθασμένα νομίζω στο βαθμό που αυτό έτεινε να αποτελέσει απόλυτο δόγμα. Και έγινε πράγματι απόλυτο δόγμα, ιδεολογία, ψευδής συνείδηση, ιδεοληπτική αναπαράσταση που υποκαθιστά την πραγματικότητα στα μυαλά των μαρξιστών που πασχίζουν μέχρι σήμερα να κρατηθούν με νύχια και με δόντια από ένα σχήμα που θέλουν να το βαφτίσουν υπεριστορικό ενώ δεν είναι. 

Συνεπώς, η περίφημη αντίθεση κεφαλαίου και εργασίας που κινεί τη σκέψη πολλών επιγόνων του Μαρξ, ακόμα και των πιο φιλελεύθερων, δεν πρέπει να υποστηρίζεται άκριτα, αλλά να υφίσταται τη βάσανο της αμφισβήτησης για να μπορούμε σε κάθε περίπτωση να ανακαλύπτουμε την αλήθεια της, την πρόσδεσή της στην πραγματικότητα.Δε θέλω όμως να συνεχίσω αυτή τη σκέψη, η οποία έχει αναμφισβήτητα πολλές πτυχές και μπορεί να εγείρει πολλές αντιρρήσεις. Θέλω να σταθώ κάπου αλλού, για να συνδέσω τη θεωρία της τάξης με τη σημερινή κατάσταση. 

Ο Καστοριάδης και ο Λεφόρ, λοιπόν, προσπαθώντας να παραμείνουν μαρξιστές και να αποσυνδεθούν από το υπόδειγμα του κομουνιστικού ολοκληρωτισμού, εισηγήθηκαν πριν από 60 περίπου χρόνια μια νέα θεωρία. Για την ακρίβεια επρόκειτο για την αναθεώρηση μιας παλιάς θεωρίας, της θεωρίας του Μαρξ. Είπαν, λοιπόν, πως πρέπει να εγκαταλείψουμε την αυταπάτη πως η ρωσική κοινωνία ήταν μια αταξική κοινωνία ή μια κοινωνία που βαδίζει έστω προς τον σοσιαλισμό. Η ρωσική κοινωνία είναι μια ταξική κοινωνία όπου το ρόλο της κυρίαρχης τάξης δεν τον έχει η βδελυρή μπουρζουαζία, αλλά η γραφειοκρατική τάξη, η τάξη του Κόμματος. Η ταξικότητα της κοινωνίας και η εκμετάλλευση παραμένει, μόνο που την υπεραξία που παράγεται από την δραστηριότητα της κοινωνίας την καρπώνεται η γραφειοκρατική τάξη. 

Αυτή η ανάλυση μας επιτρέπει να ανοίξουμε λίγο τους ορίζοντές μας και να δούμε την τάξη εκτός του μαρξικού ιστορικιστικού πλαισίου.

Γιατί τα λέω όλα αυτά τώρα. Μου φαίνεται πως στην ελληνική περίπτωση, εμφανίζεται μερικούς αιώνες καθυστερημένο το φάντασμα μιας τάξης. Και δεν μιλάω για μια τάξη επαναστατική, μια τάξη που θέλει να αλλάξει τα πράγματα. Μιλάω για μια τάξη που είναι κυρίαρχη όπως η ρωσική γραφειοκρατία του Κόμματος. Συλλαμβάνω διαισθητικά, όλους όσους ο φίλος μας ο Λεό έχει ονομάσει παραστατικότατα insiders του συστήματος, ως μέλη μιας τάξης ή "τάξης" αν θέλετε. 

Όλο αυτό το συνονθύλευμα των συνδικαλιστών, των λαϊκιστών πολιτικών, των κομματικών γραφειοκρατιών, των ανθρώπων των μίντια, των ανθρώπων των πανεπιστημίων, των επιχειρηματιών, των αγανακτισμένων, ενοποιείται στα μάτια μου με βάση τη φαντασιακή ένταξή του σε ένα σύστημα και σε μία κουλτούρα. 

Προσοχή: φαντασιακή ένταξη δεν σημαίνει φανταστική ένταξη, όπως συχνά πιστεύεται. Η φαντασιακή ένταξη είναι απολύτως πραγματική, μόνο που αφορά σε μια κοινότητα νόων, τη συνέχει μια πολιτισμική διάσταση. Το φαινόμενο αυτής εδώ της τάξης είναι απόλυτα διακομματικό. Αφορά στην υπεράσπιση του παλιού κόσμου, του κόσμου που δημιουργήθηκε από το ’81 και έπειτα, ενώ οι ρίζες του μπορούν να αναζητηθούν σε παλιότερες εποχές. 

Η δημοσιογραφία της δραχμής

του Σταύρου Τσακυράκη*

Τα ευχάριστα νέα είναι ότι ο κ. Γιάννης Πρετεντέρης δηλώνει ότι είναι με τους καλούς. Τα δυσάρεστα είναι ότι ανακάλυψε πως ο πρωθυπουργός της χώρας κ. Λουκάς Παπαδήμος είναι με τους άλλους, με τους κακούς. 

Ποιοι είναι οι καλοί; Μα φυσικά αυτοί που δεν θέλουν να περικοπούν κι άλλο οι μισθοί και οι συντάξεις, που είναι αντίθετοι στα φορολογικά μέτρα, που θέλουν ανάπτυξη. 

Οι κακοί είναι όσοι ξυπνούν και κοιμούνται πασχίζοντας να βρουν τρόπους για να συρρικνώσουν το εισόδημα των Ελλήνων. 

Ποιοι είναι αυτοί; Οι Ευρωπαίοι, οι δανειστές μας (αυτοί οι τοκογλύφοι που δέχτηκαν το κούρεμα του χρέους μας), κάνας δυο υπουργοί του ΠΑΣΟΚ, μερικοί πολιτικοί, διάφοροι διανοούμενοι και οικονομολόγοι. 

Με δεδομένο ότι στους καλούς περιλαμβάνεται όλο σχεδόν το φάσμα του πολιτικού προσωπικού, από τον Σαμαρά μέχρι τον Τσίπρα, συμπεριλαμβανομένου και του βαθέος ΠΑΣΟΚ, κανονικά δεν θα έπρεπε να ανησυχεί κανείς. Αν, όμως, ο πρωθυπουργός της χώρας είναι με τους κακούς, τότε υπάρχει πρόβλημα.

Πώς κατάλαβε ο έγκριτος κ. Πρετεντέρης ότι ο Παπαδήμος συγκαταλέγεται στους κακούς; Από αυτά που είπε για την ανταγωνιστικότητα. Κατά τον Πρετεντέρη, ο πρωθυπουργός είπε ότι η Ελλάδα

"έχει µείζον πρόβληµα ανταγωνιστικότητας. Ότι η έλλειψη ανταγωνιστικότητας οφείλεται στο μισθολογικό κόστος. Άρα, οι μισθοί “φούσκωσαν και πρέπει να ξεφουσκώσουν”. Για όλα τα άλλα εµπόδια στην ανταγωνιστικότητα της χώρας ο πρωθυπουργός δεν είπε λέξη. ∆εν προσφέρθηκε να µειώσει τη φορολογία των επιχειρήσεων ούτε να βελτιώσει το επιχειρηµατικό περιβάλλον µε τον έναν ή τον άλλον τρόπο. Άρα, µπορώ να υποθέσω ότι η συνεισφορά του στον εθνικό διάλογο αφορά κυρίως την περικοπή των µισθών. ∆εν ξέρω τι διαφορετικό υποστηρίζει ο πρόεδρος του ΣΕΒ..."

Φυσικά ο κ. Παπαδήμος δεν είπε ποτέ ότι οι μισθοί «φούσκωσαν και πρέπει να ξεφουσκώσουν». Τα εισαγωγικά μάλλον υποδηλώνουν αυτό που κατάλαβε ο δημοσιογράφος και το απέδωσε στην δική του γλώσσα. Ασήμαντη ανακρίβεια, θα πείτε, μολονότι τα εισαγωγικά σημαίνουν κατά λέξη απόδοση. Αλλά υπάρχει και ανακρίβεια ουσίας. Ο Παπαδήμος μπορεί να μη γνωρίζει τα οικονομικά τόσο καλά όσο ο Πρετεντέρης, αλλά ότι υπάρχουν και άλλοι παράγοντες που επηρεάζουν την ανταγωνιστικότητα το είχε ακούσει. Η σχετική δήλωσή του είναι η εξής:

Δραχμή ή ευρώ;

του Γιάννη Τσιρώνη*

Πολλή συζήτηση γίνεται τον τελευταίο καιρό για την επιστροφή στην δραχμή. 
Τα επιχειρήματα πολλά:

εφημερίδα Πράσινη Πολιτική

• "Αφού έτσι και αλλιώς θα χρεοκοπήσουμε, τουλάχιστον να μην ξεπουληθούμε στους Ευρωπαίους"
• "Με φτηνό νόμισμα θα τονωθούν οι εξαγωγές και ο τουρισμός"
• "Δέχομαι να πεινάσω, αλλά η εθνική μας κυριαρχία είναι αδιαπραγμάτευτη"
• "Μόλις η Αργεντινή έκανε στάση πληρωμών, άρχισε η ανάκαμψη"
• "Η ευρωζώνη είναι ένας συνεταιρισμός κερδοσκόπων, που ξεζουμίζει τον πλούτο της χώρας μας"

Σε όλα αυτά τα επιχειρήματα υπάρχει μία δόση αλήθειας. Το λάθος τους όμως είναι ότι αντλούν επιχειρήματα από την διεθνή εμπειρία, χωρίς να αναζητούν τις πραγματικές αιτίες που η Ελλάδα οδηγήθηκε στα σημερινά αδιέξοδα. Και πολύ περισσότερο, χωρίς να εξετάζουν εάν αυτές οι αιτίες θα πάψουν να υπάρχουν εάν η χώρα βγει από την ευρωζώνη.
Αν απαριθμήσουμε τις αιτίες αυτές, θα ανακαλύψουμε δυστυχώς, ότι καμία δεν οφείλεται στην συμμετοχή της χώρας στην ευρωζώνη:

• Η εγκατάλειψη της υπαίθρου και η συγκέντρωση του πληθυσμού σε αβίωτες πόλεις, άρχισε από τον εμφύλιο.
• Οι ιδιωτικές επιχειρήσεις ουδέποτε επένδυσαν στην καινοτομία και την ανταμοιβή της παραγωγικότητας. Αντίθετα καλλιέργησαν την διαπλοκή με το κράτος, και την αναξιοκρατία στην εσωτερική τους ιεραρχία.
• Ο αγροτικός μας τομέας εδώ και δεκαετίες δέθηκε στο άρμα των επιδοτήσεων και των ευρωπαϊκών κατευθύνσεων.
• Η ασυδοσία και η απληστία απαξίωσαν το τουριστικό μας κεφάλαιο.
• Το πελατειακό κράτος ανθούσε και αυθαιρετούσε, πολύ πριν σπαταλήσει τα ευρωπαϊκά κονδύλια. Δεκαετίες πριν, υφάρπαξε και κατασπατάλησε τις οικονομίες του ΙΚΑ, του ΤΕΒΕ και των άλλων ταμείων.

Αν αναλογιστούμε λοιπόν ότι ζούμε σε μία χώρα που η πλειοψηφία των ζωτικών αγαθών εισάγεται από τρίτες χώρες, ας φανταστούμε τι θα αλλάξει εάν φύγουμε από το ευρώ:

• Σήμερα η χώρα υπολογίζεται ότι έχει μία νομισματική ρευστότητα 150 δις ευρώ. Εάν βγούμε από το ευρώ, το σύνολο των πολιτών και των επιχειρήσεων θα προσπαθήσει άμεσα να βγάλει αυτά τα χρήματα από τις τράπεζες για να προλάβει μία δραματική υποτίμηση. Ακόμα και εάν δεν προλάβει να τα αποσύρει, γιατί οι τράπεζες θα κάνουν άμεσα στάση πληρωμών, όποτε σταματήσει ο πανικός, όλοι θα διεκδικήσουμε τα χρήματά μας σε ευρώ, ακόμα και μετά από αρκετούς μήνες. Με απλά λόγια, αργά ή γρήγορα αυτά τα 150 δις θα φύγουν από το νομισματικό σύστημα. Τα ευρώ για αρκετά χρόνια θα κυκλοφορούν στην μαύρη αγορά, όπως μετά τον πόλεμο κυκλοφορούσαν τα δολάρια και οι χρυσές λίρες.
• Το πιθανότερο είναι ότι οι εισαγωγές θα πληγούν ανεπανόρθωτα, γιατί οι προμηθευτές που εξάγουν αγαθά στην Ελλάδα, θα ζητούν προκαταβολικά την αμοιβή τους σε ευρώ. Ελάχιστες όμως επιχειρήσεις θα μπορούν να προπληρώσουν τα αγαθά και μάλιστα σε ξένο νόμισμα. Η σύγκριση με την Αργεντινή, μία χώρα έντονα εξαγωγική, είναι τουλάχιστον εξωπραγματική. Αν σήμερα μιλάμε για φτώχεια, αυτή η πραγματικότητα θα ενταθεί.
• Πέρα από τις μεγάλες ελλείψεις σε ζωτικά αγαθά που εισάγονται, όπως το σιτάρι, θα υπάρξει και έκρηξη τιμών, αφού θα τα εισάγουμε σε ευρώ και θα τα πληρώνουμε σε δραχμές. Κάποιοι φαντάζονται ότι έτσι θα τονωθεί η ελληνική μεταποίηση. Ωστόσο η μεταποίηση απαιτεί μηχανές, εργαλεία και ανταλλακτικά, τα οποία θα είναι σε μεγάλη έλλειψη.
• Επίσης, ας μην ελπίζουμε ότι θα επιβάλουμε δασμούς στα εισαγόμενα. Αυτό δεν επιτρέπεται από τον "παγκόσμιο οργανισμό εμπορίου" (ΠΟΕ), από τον οποίο εάν αποχωρήσουμε κανείς δεν θα αγοράζει τα προϊόντα μας. Ας συνειδητοποιήσουμε ότι δεν ζούμε την δεκαετία του '50, αλλά την εποχή της παγκοσμιοποίησης, είτε ανήκουμε στην Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) είτε παλεύουμε μοναχοί μας.
• Αντίστοιχα, για λίγα χρόνια θα γνωρίσει κάμψη ο τουρισμός, εκτός και εάν φανταστούμε ότι η πείνα και οι ελλείψεις δεν θα φέρουν κοινωνικές εκρήξεις και βίαιες αντιδράσεις.
• Το ξεπούλημα της δημόσιας περιουσίας θα ενταθεί. Αν σήμερα φοβόμαστε, ότι το Ελληνικό θα ξεπουληθεί για 5 δις ευρώ, με την δραματική υποτίμηση του τοπικού νομίσματος, πιθανότατα θα πουληθεί για 1-2 δις. Εξίσου ευάλωτος θα είναι και ο ορυκτός μας πλούτος.
• Αντίστοιχες πιέσεις θα υπάρχουν για αγορά όπλων.
• Στο θεσμικό επίπεδο, χωρίς την ομπρέλα του ευρωπαϊκού κεκτημένου και του ευρωπαϊκού δικαστηρίου, οι διεφθαρμένες κυβερνήσεις δεν θα λογοδοτούν σε κανένα. Κανείς δεν μας λέει γιατί η έξοδος από το ευρώ, θα πατάξει την διαφθορά.

Για να καταλήξω: Μπορεί η Ευρωπαϊκή Ένωση να είναι μία απαράδεκτη γραφειοκρατική πραγματικότητα, που απειλεί την προοπτική της χώρας μας, αλλά είμαστε εμείς που καταντήσαμε την Ελλάδα ξέφραγο αμπέλι. 

Με την επιστροφή στην δραχμή, δυστυχώς το αμπέλι θα εξακολουθήσει να είναι ξέφραγο. Απλά θα γίνει πολύ φθηνότερο σε όσους θέλουν να το αρπάξουν.

* Ο Γιάννης Τσιρώνης είναι στέλεχος των Οικολόγων Πράσινων

* το κείμενο δημοσιεύτηκε στην Πράσινη Πολιτική και αναδημοσιεύτηκε στην ppol.gr

Γεννήθηκα στη δραχμή

του Νίκου Δήμου*

• Γεννήθηκα στην προπολεμική δραχμή, σε μία Αθήνα που είχε πεντακόσιες χιλιάδες κατοίκους και ποτέ δεν πέρναγε αυτοκίνητο από τον δρόμο που παίζαμε.
• Ο πατέρας μου εργαζόταν στο Δημόσιο και τότε, στις θεατρικές επιθεωρήσεις, οι δημόσιοι υπάλληλοι εμφανίζονταν πεινασμένοι και ταλαίπωροι.
• Απέναντι από το σπίτι μας έμενε ένας καθηγητής πανεπιστημίου. Ήταν σπάνιο είδος και μαζί με τον πατέρα, που ήταν Διευθυντής, και έναν Στρατηγό, που έμενε παρακάτω, ήταν οι προύχοντες της γειτονιάς. Είχαμε κι έναν πλούσιο γνωστό που είχε δικό του αυτοκίνητο.
• Τότε η Ελλάδα είχε μόνο δυο πανεπιστήμια, ελάχιστους διευθυντές, στρατηγούς και αυτοκίνητα. Τώρα καθηγητές, διευθυντές, στρατηγοί και αυτοκίνητα είναι πλήθος.
• Τα τραμ έγραφαν «απαγορεύεται το πτύειν» και έπρεπε να σηκώνεσαι και να δίνεις τη θέση σου σε κυρίες και γέροντες. Οι γέροντες ήταν σημαντικά πρόσωπα και δεν υπήρχαν οίκοι ευγηρίας.
• Όχι, δεν ήταν ειδυλλιακή εποχή. Ωραία ήταν τα νεοκλασικά, αλλά σε σάπιζε η υγρασία και το κρύο. Υπήρχε πολλή σκόνη, βόθροι, ελονοσία και φυματίωση. Οι θείοι μου πηγαινοέρχονταν σε σανατόρια. Τα τρόφιμα δεν ήταν καθαρά και οι δηλητηριάσεις πήγαιναν σύννεφο.
• Βασίλευε το κουτσομπολιό και η στενομυαλιά. Οι κυράδες, κρεμασμένες στα παράθυρα, είχαν για σίριαλ και ρεάλιτι την γειτονιά. Το σεξ υπήρχε μόνο στα πορνεία. Οι άντρες μεθούσαν στην ταβέρνα κι έδερναν τις γυναίκες τους. Εθιμικά.
• Τη δραχμή την έζησα προπολεμική και κατοχική. Στο τέλος της κατοχής η μάνα μού έδινε ένα δισεκατομμύριο για να αγοράσω ψωμί. Όλες οι σοβαρές συναλλαγές γίνονταν με χρυσές λίρες.
• Ακούω τώρα: θα γυρίσουμε στη δραχμή και καταλαβαίνω σε ποια δραχμή θα γυρίσουμε. Όχι αυτή που είχαμε ως το 2000, την παραφουσκωμένη με δανεικά, αλλά την μετακατοχική, την πληθωριστική, που δεν άξιζε ούτε το χαρτί στο οποίο τυπωνόταν.
• Γεννήθηκα στη δραχμή - αλλά δεν θα ήθελα να πεθάνω στη δραχμή. Ούτε να ξαναγυρίσω στη σκόνη και τη σκοτεινιά των δήθεν «παλιών καλών χρόνων» χωρίς θέρμανση, αυτοκίνητο και με διακοπές στο ηλεκτρικό.
• Ελπίζω, έστω και την τελευταία στιγμή, να κόψουμε απότομα το τιμόνι και να μην πέσουμε στον γκρεμό.

*από την lifo 

Όχι στη δραχμή

offshore όνειρα ...

του Πάνου Καζάκου*

Ενώ για πολλούς η έξοδος της χώρας από την ευρωζώνη είναι αναπόφευκτη, για μερικούς είναι και επιθυμητή και αναγκαία για να ανακάμψει η ελληνική οικονομία. Προσωπικά πιστεύω ότι η έξοδος από την ευρωζώνη και η επιστροφή στη δραχμή δεν είναι λύση. Και δεν είναι λύση για οικονομικούς, πολιτικούς και καθαρά ατμοσφαιρικούς λόγους.

Οι οικονομικοί λόγοι είναι συνοπτικά οι εξής: δεν θα βελτιώσει την ανταγωνιστικότητα των ελληνικών προϊόντων καθώς αυτά παράγονται κυρίως με εισαγόμενες (και τότε ακριβότερες) εισροές, θα αποτρέψει επενδύσεις στη χώρα, θα αυξήσει δραματικά τις δαπάνες για εξυπηρέτηση του χρέους, θα μειώσει δραστικά μισθούς και εισοδήματα, θα προκαλέσει πληθωρισμό και προβλήματα στη χρηματοδότηση της οικονομίας μέσω των τραπεζών, ο πληθωρισμός με τη σειρά του θα αυξήσει τη φτώχεια και τις ανισότητες κ.α. Ή, ωμά, «με δραχμή θα κερδίσουν οι απατεώνες» (Α. Ταμβακάκης, ΕΤΕ).

Δεν πρέπει να λησμονούμε ότι ακόμη και αν εγκαταλείψουμε την ευρωζώνη θα πρέπει να συμμαζέψουμε το κράτος και να εφαρμόσουμε μεταρρυθμίσεις ευρείας κλίμακας. Διότι, συνοπτικά, το πρόβλημά μας βρίσκεται στην πλευρά της προσφοράς – τι, πώς, με ποια ποιότητα και τεχνολογία παράγουμε- και αυτό δεν λύνεται με υποτιμήσεις όπως έδειξε καθαρά η δεκαετία του ’80!

Κρισιμότερες είναι ίσως οι πολιτικές επιπτώσεις της επιστροφής στη δραχμή. Ως σήμερα, η ένταξη στην ευρωζώνη έτεινε να πειθαρχήσει ένα άτακτο πολιτικό σύστημα στο οποίο κυριαρχούσε η «πολιτική λογική» της συναλλαγής. Και δεν εννοώ φυσικά μόνο τους κυβερνώντες ή κυβερνήσαντες ή όσους ευκίνητους θα ήθελαν να πάρουν μέρος στο πάρτυ (στη νομή της όποιας εξουσίας νομίζουν ότι θα έχουν) χωρίς να έχουν ξεκαθαρισμένες ιδέες, αλλά και επιχειρηματίες, διαμεσολαβητές πάσης φύσης και πολυάριθμους πελάτες τους (που τους τοποθετούμε στον «καλό λαό»). Η έξοδος από το ευρώ θα καταργούσε πολλούς από τους «εξωτερικούς περιορισμούς» της πατρωνίας. Θα σηματοδοτούσε μια μη αντιστρέψιμη διαδικασία παρακμής.

Τέλος, δεν πρέπει να υποτιμηθούν οι «ατμοσφαιρικές» συνέπειες, δηλαδή οι επιπτώσεις στην ψυχολογία του νεοέλληνα, ιδίως αν η έξοδος γίνει αναγκαστικά και ανοργάνωτα ή δεν είναι δική μας επιλογή. Οι πολίτες θα βίωναν την έξοδο από το ευρώ σαν μια μεγάλη αποτυχία και θα αποδυνάμωνε ακόμη περισσότερο τα ήδη ασθενή εκσυγχρονιστικά ανακλαστικά. Το ηθικό της κοινωνίας θα έπεφτε δραματικά και μαζί του οι προσδοκίες για αναγέννηση.

Κατά τη γνώμη μου λοιπόν η επιστροφή στη δραχμή όχι μόνο δεν είναι λύση, αλλά λειτουργεί και παραπλανητικά ακόμη και στον οικονομικό τομέα. Η απαίτηση «πίσω στη δραχμή» στρέφει την προσοχή μακριά από αυτά που πρέπει να γίνουν εδώ, δηλαδή απλά μακριά από την εξυγίανση της δημόσιας οικονομίας και τις δραματικές μεταρρυθμίσεις που έχει ανάγκη ο τόπος σε δημόσια διοίκηση, φορολογικό σύστημα, φοροδιαφυγή, διαφθορά σε πολιτική και διοίκηση, χωροταξία, εφαρμογή του νόμου, άνοιγμα των αγορών κ.α. Υπονοεί ότι δεν χρειάζεται να γίνει σχεδόν τίποτε από όλα αυτά. Λειτουργεί αποπροσανατολιστικά. Ή, όπως λέμε στην ποδοσφαιρική αργκό, «κλωτσά τη μπάλα έξω από το γήπεδο».

*Ο Πάνος Καζάκος είναι ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών.

πηγή: protagon.gr