Προτεραιότητες και συμπεράσματα από την κρίση της πανδημίας

«Να θέσουμε νέες προτεραιότητες για να ξεφύγουμε από τον εφιάλτη χωρίς να ξαναζήσει η Ελλάδα νέα μνημόνια και νέα φτώχεια»

Πολιτική διαχείριση μιας κρίσης σε εξέλιξη

του Δημήτρη Παπαδημούλη

Η διεθνής κρίση πανδημίας που ζούμε ανέδειξε πολλά προβλήματα, αλλά διασαφήνισε και νέες προτεραιότητες, τις οποίες οφείλουμε να θέσουμε αν θέλουμε να ξεφύγουμε από τον εφιάλτη, χωρίς να αναγκαστεί να ξαναζήσει η Ελλάδα νέα μνημόνια και νέα φτώχεια. Μετά τον κορωνοϊό τίποτα δεν θα είναι το ίδιο με πριν. Ωστόσο, ο τρόπος που θα ερμηνεύσουμε αυτήν την κρίση έχει πολύ μεγάλη σημασία και αναδεικνύει θεμελιακά διαφορετικές προσεγγίσεις ως προς την επίλυση των προβλημάτων που φέρνει η επιδημία και η επερχόμενη ύφεση. Τη στιγμή που γράφεται το κείμενο αυτό, υπάρχουν χώρες που επιμένουν να ανοίξουν οι αγορές, έστω κι αν θρηνούν θύματα από τον κορωνοϊό σε καθημερινή βάση.

Η σημασία της Δημόσιας Υγείας

Η Αριστερά πρέσβευε ανέκαθεν πως οι άνθρωποι είναι πάνω απ’ τα κέρδη, προτάσσοντας τη Δημόσια Υγεία ως υπέρτατο δημόσιο αγαθό για όλους ανεξαιρέτως, μια ουμανιστική σκοπιά που όλο και εξαπλώνεται διεθνώς στις μέρες μας. Οι σοβαρότατες επιπτώσεις της πανδημίας απέδειξαν σήμερα, ανεξάρτητα από ιδεολογικές διαφορές, τη σημασία ενός ισχυρού δημόσιου Συστήματος Υγείας. Κι αυτό γιατί, όπως αποδείχθηκε παγκοσμίως, μόνον ένα ισχυρό δημόσιο σύστημα υγείας, χωρίς εισοδηματικούς αποκλεισμούς, μπορεί να αμυνθεί αποτελεσματικά απέναντι στις επιδημίες που είναι απειλητικές για την υγεία. Το νεοφιλελεύθερο δόγμα ιδιωτείας και ιδιωτικοποίησης των πάντων, των ιδιωτικών συστημάτων υγείας και των υγειονομικών μονάδων, κατέρρευσε στην πράξη μέσα σε λίγες εβδομάδες. Πλέον μόνον φανατικοί ταλιμπάν του νεοφιλελευθερισμού τολμούν να υπερασπίζονται δημόσια το σύστημα των ιδιωτικών κλινικών και να ζητούν την υποβάθμιση του δημόσιου τομέα υγείας.

Αναγκαίος ο οικολογικός μετασχηματισμός

Αποδείχθηκε επίσης το μεγάλο κόστος που έχει στη δημόσια υγεία η κλιματική αλλαγή. Η επιδείνωση του ανοσοποιητικού συστήματος του πλανήτη, δεν αποτελεί εφεύρημα κάποιων ακραίων, οικολόγων και φυσιολατρών, αλλά μια δυστοπική πραγματικότητα που οφείλουμε να αντιμετωπίσουμε άμεσα. Η διατήρηση των οικοτόπων και της βιοποικιλότητας είναι πολύ σημαντική για την ανάσχεση των επιδημιών. Λίγο πριν μπει το 2020, ξεκινήσαμε να συνειδητοποιούμε τις άμεσες συνέπειες της κλιματικής αλλαγής στις ζωές μας, με τις εκτεταμένες πυρκαγιές που έκαιγαν για βδομάδες σε όλα τα μήκη και τα πλάτη του πλανήτη, από τον Αμαζόνιο έως την Αυστραλία και πρόσφατα έως και τα δάση του Τσέρνομπιλ. Η πανδημία του θανατηφόρου κορωνοϊού ήρθε να συμπληρώσει την εικόνα ενός πλανήτη που νοσεί σε συνθήκες κλιματικής κρίσης. Έφτασε έτσι η στιγμή, η καθοριστική σημασία του οικολογικού μετασχηματισμού της κοινωνίας, που για χρόνια αποτελούσε θέμα συζητήσεων προοδευτικών και διορατικών επιστημόνων και προοδευτικών κύκλων, να μεταβληθεί πλέον στο νέο αυτονόητο πρόταγμα κάθε ενημερωμένου, προοδευτικού πολίτη και, φυσικά, της Αριστεράς.

Παραγωγική ανασυγκρότηση

Η πρόσφατη επιδημία ανέδειξε την προβληματική διαχείριση στις οικονομίες των κρατών, που έχει να κάνει με τις συνέπειες της «μονοκαλλιέργειας». Η οικονομία μιας μικρής χώρας, όπως η Ελλάδα, πλήττεται ανεπανόρθωτα από αυτή την πρακτική της μονοκαλλιέργειας, η οποία αποδεικνύεται πολλαπλώς επιζήμια όχι μόνον στην αγροτική, αλλά και στη βιομηχανική παραγωγή. Η «μονοκαλλιέργεια» της τουριστικής «βαριάς βιομηχανίας» μας εν μέσω γενικής αποβιομηχανοποίησης είναι όχι μόνο επισφαλής μέθοδος οικονομικής συγκρότησης, αλλά μπορεί και να συμπαρασύρει στην πτώση της τα πάντα. Ο μεσογειακός Νότος πλήττεται από την επιδημία -και οι περισσότερες χώρες, μέχρι στιγμής, πολύ βαρύτερα από την χώρα μας. Ακόμη και αν υπάρξουν πολλοί που ίσως προτιμήσουν την Ελλάδα για διακοπές, ο τουρισμός μας θα δεχθεί αναμφιβόλως τεράστιο πλήγμα, όχι μόνο λόγω της γενικευμένης ύφεσης, αλλά και επειδή είναι εξαιρετικά πιθανόν πολλές χώρες, όπως οι ΗΠΑ, από τις οποίες δεχόμαστε ετησίως πολύ μεγάλο αριθμό επισκεπτών, να αναγκαστούν να παρατείνουν την καραντίνα τους. Μια ενδογενής παραγωγική ανασυγκρότηση είναι επιτακτική σήμερα, στοχευμένη, επιπλέον, στο πλεονέκτημα της συντριπτικής κυριαρχίας των μικρομεσαίων επιχειρήσεων. Αυτές εξάλλου δίνουν δουλειά στον κόσμο και έσοδα στο κράτος, διατηρώντας ένα υψηλό επίπεδο τεχνικής και καινοτομίας, αλλά και μεγάλη προσαρμοστικότητα στην αγορά,. Δικτυωμένες μεταξύ τους ιστορικά και συμπληρωματικές ως προς την παραγωγή και τις υπηρεσίες, αποτελούν ήδη μια εναλλακτική πρόταση στην κρίση κι εύκολα επιβιώνουν εάν χρηματοδοτηθούν, αφού ήδη επιβίωσαν σε πολύ δυσμενέστερες συνθήκες και μάλιστα αυτοχρηματοδοτούμενες. Ο σκοπός μιας ισορροπημένης και ανθεκτικής οικονομίας εν μέσω της ύφεσης, που θα επακολουθήσει της πανδημίας, οφείλει να εξυπηρετηθεί με τη στήριξη της μικρής παραγωγής και όχι με την εξόντωσή της από παραρτήματα πολυεθνικών, με δανεικούς εργαζόμενους και υπαλληλοποιημένους τεχνίτες. Υλοποιώντας μια εσωτερική επανεπένδυση στο δίκτυο των μικρών επιχειρήσεων, η Ελλάδα θα έχει τη δυνατότητα να θωρακιστεί οικονομικά, έτσι ώστε αν για κάποιο λόγο ο τουρισμός ξαναγνωρίσει κρίση στο μέλλον, η χώρα να σταθεί όρθια.

Η Αριστερά να εμπνεύσει και να κινητοποιήσει

Η κρίση της πανδημίας, μας δίδαξε και κάτι ακόμη: Ότι κανείς δεν μπορεί να αντιμετωπίσει μόνος του τις κρίσεις –πόσο μάλλον μια κρίση τέτοιου πρωτοφανούς μεγέθους– χωρίς να διαθέτει ισχυρές συλλογικότητες και δίκτυα αλληλεγγύης. Και χωρίς δημοκρατική πληροφόρηση, απαλλαγμένη από τον «ιό των fake news». Τα ελληνικά ΜΜΕ, ελεγχόμενα στην πλειοψηφία τους από το νέο «κράτος της δεξιάς», δεν βοήθησαν επαρκώς τους πολίτες να έχουν έγκαιρη και έγκυρη πληροφόρηση, αλλά μεροληπτική, υπέρ της κυβερνητικής πολιτικής. Σε ένα τέτοιο τοπίο, η Αριστερά οφείλει να μετασχηματισθεί σε ένα φορέα με διεξοδικές προτάσεις κι απαντήσεις για την επόμενη μέρα. Το οφείλει στον κόσμο που εκπροσωπεί και που την έχει αναδείξει είτε κυβέρνηση, είτε αξιωματική αντιπολίτευση για μια σχεδόν δεκαετία. Αλλά το οφείλει επίσης στον εαυτό της και την Ιστορία της.
Και οφείλει να δώσει τις δικές της απαντήσεις προοδευτικής διακυβέρνησης αναφορικά με την απο-παγκοσμιοποίηση, τον απειλητικό νέο προστατευτισμό για την εξαρτώμενη από εισαγωγές χώρα μας, για το πώς θα στηριχθούν τα δημόσια συστήματα Υγείας, Παιδείας, Ενέργειας.
Με προτάσεις για την επιδότηση της εργασίας, κι όχι μόνο της ανεργίας, την κλιματική αλλαγή και τις πυκνές κρίσεις της, για την ανάγκη διατήρησης της βιοποικιλότητας και την προστασία των οικοτόπων. Για τον απαραίτητο οικολογικό μετασχηματισμό της κοινωνίας μας.
Χρειάζεται επίσης να αντιμετωπίσει την έλλειψη επαρκούς μηχανισμού επικοινωνίας κι ανεξάρτητης πληροφόρησης της κοινωνίας, πέραν της όποιας παρουσίας της στα social media. Η Αριστερά οφείλει σήμερα να ανασυγκροτηθεί άμεσα στις τοπικές κοινωνίες και στην αυτοδιοίκηση και να διευρύνει τις συλλογικότητες. Να κινητοποιήσει και να εμπνεύσει, κάνοντας παρεμβάσεις και από τα κάτω, ώστε να αντιστοιχηθούν οι προσπάθειές της με την αυξανόμενη αντιπολιτευτική διάθεση των πληττόμενων πολιτών.

Ο ΣΥΡΙΖΑ-Προοδευτική Συμμαχία έχει ήδη κάνει άνοιγμα στις προοδευτικές δυνάμεις του τόπου και στοχεύει σε έναν ισότιμο και θεσμικό διάλογο κοινών δράσεων μαζί τους, τόσο στη βάση όσο και στην κορυφή. «Προοδευτική Συμμαχία» σημαίνει, εκτός των άλλων, σαφήνεια στους κοινούς σκοπούς, στον τύπο της Δημοκρατίας που επαγγέλλεται και στα μέσα που θα χρησιμοποιήσει για μια προοδευτική διακυβέρνηση.



*Ο Δημήτρης Παπαδημούλης είναι Αντιπρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, επικεφαλής της Ευρωομάδας ΣΥΡΙΖΑ-Προοδευτική Συμμαχία

εφημ. Εποχή 3/5/20 http://epohi.gr/politikh-diaxeirish-mias-krishs-se-exelixh/

Θέλουμε τελικά να κάνουμε παραγωγική ανασυγκρότηση;

του Δημήτρη Κουρέτα*

Η οικονομική κρίση των τελευταίων ετών απέδειξε ότι το πρότυπο ανάπτυξης της χώρας που στηριζόταν σε αύξηση του δανεισμού και της κατανάλωσης εις βάρος της αποταμίευσης και των επενδύσεων αλλά και της παραγωγής, δεν ήταν βιώσιμο γιατί δεν στηριζόταν στην λεγόμενη πραγματική οικονομία, δηλαδή σε αύξηση παραγωγής, αλλά σε αύξηση κατανάλωσης η οποία πάλι είχε έρεισμα μόνο σε χρήση δανεικού και τεχνητά φθηνού χρήματος.

Ένα άλλο χαρακτηριστικό αυτού του προτύπου ανάπτυξης είχε να κάνει με την σύγκριση της χώρας με άλλες χώρες της ΕΕ όσον αφορά στα ποσοστά συμμετοχής της αγροτικής παραγωγής γενικά στο ΑΕΠ. Έτσι, η συνεχής συρρίκνωση της συμμετοχής του πρωτογενούς τομέα στο ΑΕΠ εθεωρείτο σημάδι ωρίμανσης της Ελληνικής οικονομίας η οποία μας είχαν πείσει ότι πρέπει να ξεφύγουμε από το παραδοσιακό «παλαιομοδίτικο» πρότυπο και να μοιάσουμε περισσότερο προς τις ανεπτυγμένες οικονομίες της ΕΕ. Προσπάθησαν λοιπόν λυσσαλέα να γίνουμε Ευρωπαίοι. Και «γίναμε» τελικά.

Η διεθνής βιβλιογραφία μας προσφέρει πετυχημένα παραδείγματα χωρών από τα οποία η χώρα μας θα μπορούσε να αντλήσει χρήσιμα, πρακτικά και υλοποιήσιμα διδάγματα για το πώς κατάφεραν αυτές οι χώρες να αντιμετωπίσουν ανάλογες κρίσεις. Η Νέα Ζηλανδία για παράδειγμα, είναι μία τέτοια περίπτωση χώρας με αρκετές ομοιότητες με την Ελλάδα, όχι μόνο γεωγραφικές και κλιματολογικές, αλλά κυρίως οικονομικές και δομικές.

Η Νέα Ζηλανδία πέρασε παρόμοια οικονομική κρίση χρέους στις αρχές της δεκαετίας του 1980, είχε παρόμοια ανεπτυγμένο αγροτικό τομέα με παρόμοια δομικά προβλήματα και κατάφερε όχι μόνο να ανταπεξέλθει, αλλά να έχει μεταρρυθμίσει και καταστήσει τον αγροτικό της τομέα ένα βασικό αναπτυξιακό πυλώνα της οικονομίας της. Οι συνεχώς αυξανόμενες εξαγωγές αγροτικών προϊόντων και τροφίμων και η αυξανόμενη συμμετοχή τους στο σύνολο των εξαγωγών της χώρας δείχνουν την κάθε άλλο παρά μείωση της σημασίας του πρωτογενούς τομέα της οικονομίας. Το επιτυχημένο παραδείγματος της Νέας Ζηλανδίας , δημιουργεί γόνιμο έδαφος για περαιτέρω δημόσια συζήτηση των προβλημάτων που περνάει η χώρα μας και της λεγόμενης παραγωγικής ανασυγκρότησης.

Η Ελλάδα μπορεί να αντλήσει ιδέες από τις επιτυχημένες πρακτικές που εφαρμόστηκαν στην Νέα Ζηλανδία έτσι ώστε να μπορέσει να μάθει από την διαχείριση της κρίσης εκεί, τα μέτρα που ελήφθησαν προς αντιμετώπισή της και τα αποτελέσματά τους. Προσαρμόζοντας αυτές τις πρακτικές στις δικιές της ανάγκες και ιδιαιτερότητες, η χώρα θα μπορέσει να βρει επιτέλους το δρόμο προς την ανάπτυξη.

Η σύγχρονη γεωργία μικρών χωρών όπως η Ελλάδα απαιτεί μικρές παραγωγές εξειδικευμένων προϊόντων τα οποία:

1. Είτε θα χρησιμοποιηθούν ως πρώτη ύλη για την παραγωγή καινοτόμων, μοναδικών τροφίμων, ελκυστικών στον καταναλωτή, ικανών να εξαχθούν στην παγκόσμια αγορά

2. Είτε θα εξαχθούν ως έχουν, ως μοναδικά ελληνικά προϊόντα, ύστερα από μία βασική επεξεργασία (όπως καθαρισμός), και κατάλληλα συσκευασμένα με βάση τις διεθνείς προδιαγραφές.

Και στις δύο περιπτώσεις επιτυγχάνεται η παραγωγή τελικού διατροφικού, μοναδικού, Ελληνικού προϊόντος το οποίο θα πωληθεί στην διεθνή αγορά ως Greek brand name, με υψηλή προστιθέμενη αξία, και συνεπώς με υψηλή τιμή τέτοια που να εξασφαλίζει τελικά ικανοποιητικό εισόδημα σε όλους τους εμπλεκόμενους στην διαδικασία συμπεριλαμβανομένων και των γεωργών.

Η ως άνω στρατηγική για την αποτελεσματική εφαρμογή της απαιτεί:

Α) Τον κατάλληλο σχεδιασμό και έρευνα για την παραγωγή του κάθε προϊόντος, και

Β) Τον συμμετοχή και συνεργασία όλων των εμπλεκόμενων επιχειρηματικών κρίκων στην αλυσίδα διατροφής από το χωράφι στο ράφι ήτοι τις επιχειρήσεις: α) του πρωτογενούς τομέα, β) της διακίνησης των αγροτικών προϊόντων, γ) της μεταποίησης και παραγωγής τροφίμων, δ) της διανομής, προώθησης, εξαγωγών, και ε) της λιανικής πώλησης

Σε αυτή την συζήτηση ας μην ξεχνάμε ότι ο αγροτικός τομέας ήταν είναι από τους λίγους, ο οποίος όχι μόνο αντιστέκεται στην κρίση αλλά αυξάνει σταθερά τις εξαγωγές του. Η επάνοδος στην ανάπτυξη δεν έχει ανοίξει καθόλου ως συζήτηση. Καθόλου όμως.

Αυτά όμως για να ξεκινήσουν να συζητιούνται σοβαρά στη χώρα απαιτείται να το επιθυμεί η πλειοψηφία της Ελληνικής κοινωνίας. Προς το παρόν δεν φαίνεται κάτι τέτοιο.

Όποιος θελήσει να βάλει τάξη εδώ πρέπει να βρει ανθρώπους που γνωρίζουν και να τους βάλει να σχεδιάσουν. Υπάρχουν τέτοιοι. 

Όποιος θελήσει να τους βρει να ξέρει ότι όλοι αυτοί επειδή έχουν γνώμη και γνώση, είναι στο περιθώριο συνήθως. 
Για ένα απλό λόγο. 
Όποιος διακρίνεται από τη δουλειά του προκαλεί τη ζήλια των άλλων που απειλούνται. Ενώ όποιος διακρίνεται για άλλα πράγματα εκτός της δουλειάς του ( πχ ένας καθηγητής που τραγουδάει), προκαλεί τον θαυμασμό των άλλων γιατί δεν τους απειλεί, επειδή αυτό που είναι γνωστός είναι κάτι άλλο εκτός της δουλειάς του.


*Ο κ. Δημήτρης Κουρέτας είναι Καθηγητής Τμήματος Βιοχημείας-Βιοτεχνολογίας Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, Πρώην Αναπληρωτής Πρύτανης

 πηγή

Είναι εφικτή μια ενδογενής παραγωγική ανασυγκρότηση;

του Ανδρέα Κυράνη 

Πού στηρίζεται η "απεγνωσμένη αισιοδοξία" μας για την ευόδωση ενός τέτοιου εγχειρήματος σε αυτή την πολύ δύσκολη τοπική και διεθνή συγκυρία; Στη ρεαλιστική δυνατότητα συναίσθησης, αφύπνισης και σύνθεσης δύο υπαρκτών δυναμικών πεδίων που συνιστούν ταυτοτικά χαρακτηριστικά του λαού και του τόπου μας. Το πρώτο είναι το πεδίο του ιστορικού τεχνικού μας πολιτισμού και το δεύτερο είναι εκείνο της δυναμικής παρουσίας της νεότερης γενιάς της χώρας σε όλα τα πεπραγμένα του σύγχρονου ψηφιακού κόσμου. 

Το ύψιστο ζητούμενο της συγκυρίας είναι η συμφιλίωση και σύνθεση αυτών των δυο αντιθετικών μεταξύ τους κόσμων, στην κατεύθυνση της συγκρότησης μιας εναλλακτικής παραγωγικής πραγματικότητας, ικανής να ανατρέψει μια κυρίαρχη σήμερα παρασιτική συνθήκη.

Ένα εθνικό σχέδιο εφαρμογής για την επίλυση αυτού του ζητήματος είναι το μόνο που διατυπώνει μια δική μας συγκροτημένη εναλλακτική παραγωγική πρόταση προς τη διεθνή κοινότητα, και την Ευρώπη αν θέλετε, με όρους αμοιβαίας ωφέλειας. 

Ένα διαπραγματευτικό χαρτί με όρους αμοιβαιότητας. 

Την ίδια στιγμή που αδυνατεί σαν μοντέλο να καλύψει ολοκληρωτικά το σύνολο μιας παραγωγικής πραγματικότητας, προσδιορίζει με σαφήνεια ένα από τα ελάχιστα παραγωγικά πεδία που θα μπορούσαμε να αναπτύξουμε κάλλιστα με απολύτως ενδογενείς όρους. 

Η Ελλάδα, στα πλαίσια μιας τέτοιας πρότασης, θα μπορούσε να είναι το εκκολαπτήριο καινοτομικών τρόπων παραγωγικής συγκρότησης με διεθνή αξία εφαρμογής. Δυστυχώς, σε αυτό το σημείο είμαστε ακόμη πάρα πολύ πίσω από τις πραγματικές ανάγκες της συγκυρίας.

Ο μόνος πραγματικός τόπος όπου μπορούμε να αντιληφθούμε πρακτικά τη δυνατότητα σύνθεσης αυτών των δύο κόσμων είναι η διαδικασία γέννησης ενός προϊόντος εναλλακτικού στο κυρίαρχο. Ξεκινώ να μιλώ περιστρεφόμενος γύρω από μία σημασία, αυτήν του προϊόντος, με όρους δηλαδή «αγοράς», μια και αυτή η σημασία συμπυκνώνει το εμπράγματο καταστάλαγμα μυριάδων σχέσεων αλληλεξάρτησης, σχέσεων παραγωγής ή εξουσίας, αν θέλετε.

Το να τολμάς να μιλάς για προϊόν εναλλακτικό στο κυρίαρχο, στο μαζικό βιομηχανικό των καιρών μας δηλαδή, σημαίνει ότι βλέπεις και πιστεύεις, από τη γνώση και την πείρα σου, ότι είναι κάτι το εφικτό, βλέπεις, δηλαδή, εφικτή στις σημερινές συνθήκες τη συγκρότηση σχέσεων εναλλακτικών στις κυρίαρχες.

Πιστεύοντας λοιπόν ακράδαντα σε μια τέτοια δυνατότητα, ερχόμαστε να διατυπώσουμε εδώ σκέψεις για τις πρωτοβουλίες που θα έπρεπε να ληφθούν προκειμένου αυτή η δυνατότητα να μετεξελιχτεί σε ακμαία πραγματικότητα. 

Οι πρωτοβουλίες αφορούν τόσο τη σφαίρα της σκέψης και της θεωρίας, όσο και τη σφαίρα της πρακτικής. Πρόκειται για ένα ζήτημα και ένα πρόταγμα κατ’ εξοχήν πολιτικό με την πιο πλούσια σημασία της λέξης, ζήτημα και πρόταγμα που είτε θέτει σοβαρά η κοινωνία σαν σύνολο, είτε δεν τίθεται παρά στο περιθώριο της τρέχουσας πραγματικότητας.

Πριν μιλήσουμε όμως για το «τι πρέπει να κάνουμε», ας πούμε δύο λόγια για τα δύο δυναμικά πεδία, τις δεξαμενές, από τις οποίες οφείλουμε να αντλήσουμε προκειμένου να «δυνηθούμε διά να κάνουμε».

Πρώτη δεξαμενή: ο ιστορικός τεχνικός μας πολιτισμός

Τι άραγε σημαίνει πιο συγκεκριμένα; Ποια ιστορική διαδικασία του προσδίδει πραγματική υπόσταση; Θα λέγαμε, προκαλώντας κάποια ισχυρά μας στερεότυπα, όλοι εκείνοι οι τεχνικοί τρόποι που θεωρούσαμε έως και τη δεκαετία του ’60 τη βασική αιτία της σύγχρονης δυστυχίας μας, επειδή δήθεν επιβράδυναν τη συμμετοχή μας στο φαινόμενο της βιομηχανικής επανάστασης. Αυτό το σημάδι «δυστυχίας» μας, με όρους του χθες, συνιστά το κύριο στοιχείο αισιοδοξίας μας για το σήμερα και το αύριο. Την αισιοδοξία μας σήμερα τροφοδοτούν όλα εκείνα που απέτρεψαν τη σύγχρονη καπιταλιστική μας ολοκλήρωση, όλα εκείνα, δηλαδή, που επιτρέπουν σε προ καπιταλιστικες σχέσεις και τρόπους να επιβιώνουν ακόμη σε αυτό τον τόπο. Όλα αυτά συνιστούν θετικές δεξαμενές εμπειρίας σκέψης και πρακτικής για τη γέννηση της όποιας αληθινής καινοτομίας, στα πλαίσια του αναδυόμενου νέου παραγωγικού τοπίου διεθνώς, τοπίου που άστοχα αποκαλούμε μεταβιομηχανικό, μια και, παρά τις επάλληλες τεχνολογικές επαναστάσεις, υπερκυριαρχείται ακόμη από το βιομηχανικό αυταρχικό πρότυπο. 

Σε αυτό το τοπίο επισυμβαίνει σήμερα μια πλήρης αντιστροφή. Αναδύεται η δυνατότητα γέννησης του μεγάλου από το μικρό, ή του διεθνούς από το τοπικό και όχι αντίστροφα. Είναι σήμερα εφικτός όσο ποτέ «αυτός ο κόσμος ο μικρός ο μέγας».

Πού τώρα κατοικεί αυτός ο τεχνικός πολιτισμός; Είναι αδύνατον να αντιληφθούμε, άρα και να προσδιορίσουμε με σαφήνεια τον όποιο τόπο του, αν δεν μοχλεύσουμε δύο τουλάχιστον παράλληλα πεδία.
Το πρώτο αφορά στην ιστορική σκέψη και συνείδηση του ότι αυτός ο τόπος υπήρξε ο πρώτος που βίωσε στο πετσί του με οδυνηρό τρόπο τη δυτική αποικιοκρατία, πάει να πει τον κύριο γεννήτορα του σύγχρονου καπιταλισμού, εδώ και χίλια χρόνια. Ένα σύγχρονο λαϊκό τραγούδι το περιγράφει με απαστράπτοντα απλό και ανάγλυφο τρόπο:

Στον ουρανό που κάναμε ταβάνι
δε βλέπουμε τις νύχτες ξαστεριά
κουρσάροι, Φράγκοι, Βενετσιάνοι
μας πούλησαν για γρόσια και φλουριά
Στην Τροία μεγαλώνουνε τα στάχυα
και στην Αγιάσο σε μιαν έρμη εκκλησιά
ζωγράφισε ο Θεόφιλος με αίμα
το χάρο να φοράει θαλασσιά
Σε ποιον άλλον τόπο, άραγε, ο χάρος «φοράει θαλασσιά»;

Το δεύτερο πεδίο, άμεση συνέπεια του πρώτου, είναι το πεδίο της βιωματικής σχέσης, συγκεκριμένης, απτής και αληθινής, με τη μεταποιητική διαδικασία στον τόπο μας. Πράγματα τα οποία, για τους μη μυημένους, φαντάζουν βουνά αδιαπέραστα στη σύλληψη και την πράξη, για εκείνους που ασκούν το άθλημα «εν τοις πράγμασι», για τους πραγματικούς δηλαδή παραγωγούς αυτού του τόπου, συνιστούν τόπους ανδραγαθημάτων. Ο σκληρός αγώνας επιβίωσης, στα πλαίσια μιας βάρβαρης συνθήκης διαχρονικής εξάρτησης, η ίδια η ανάγκη, δηλαδή, οδήγησε σε ένα θαυμαστό και μοναδικό ίσως ιστορικά παράδειγμα ανάδειξης δεξιοτήτων μέσω της σύνθεσης λαϊκής και λόγιας τεχνικής γνώσης.

Την ίδια ακριβώς χρονική στιγμή που στην ευρύτερη Δύση οι βαρβαρότητες ενός τεϋλορισμού, σαν σύλληψη στην αρχή, και ενός φορντισμού σαν πρακτική στη συνέχεια, ανήγαγαν τη μαστορική στον υπ’ αριθ. ένα κίνδυνο- εχθρό της βιομηχανικής-δες καπιταλιστικής- ανάπτυξης, στον τόπο μας, παρήχθη έργο θαυμαστό, μέσα από μια αγαστή και ομότιμη σχέση των επιστημόνων τεχνικών μας με τους «λαϊκούς» τεχνίτες, μοναδικούς φορείς μια βουβής, αλλά μεστής σε αποτελεσματικότητα σωρευμένης γνώσης αιώνων. Τα υπαρκτά τεκμήρια αυτού του έργου είναι αναρίθμητα. Εκεί και μόνο εκεί, στο λαϊκό σώμα, δηλαδή, αυτού του τόπου, σώμα που δεν εγγράφεται σε σχήματα ταξικών διαφορών και τις υπερβαίνει, στο ήθος και το μεγαλείο του, κατοικεί ο ιδιαίτερος τεχνικός μας πολιτισμός.

Μιλάμε συχνά για το μεγαλείο του έργου της γενιάς του ’30 ή του ’60, και αρνούμαστε να δούμε πως στις αντίστοιχες περιόδους αναπτύσσεται μια παράλληλη παραγωγικη εποποιία την οποία αποσιωπούμε και υποτιμούμε. Γιατί άραγε;Μήπως γιατί είναι παντελώς ασύμβατη με το υπερκυρίαρχο στα μυαλά μας δυτικό πρότυπο, το τέρας δηλαδή της δυτικής βιομηχανικής επανάστασης; Οφείλουμε να ξαναδούμε την πρόσφατη παραγωγική μας ιστορία και να ξανασκεφτούμε πολύ σοβαρά πάνω στα τι και τα γιατί της.

Αυτός ο λαϊκός τεχνικός πολιτισμός συνιστά το προϊόν μιας εμπράγματης αντίστασης στους εκατοντάδες εισβολείς και παραχαράκτες του ανά τους αιώνες. Τον χαρακτηρίζει μια θεϊκή δύναμη δημιουργικής αφομοίωσης και σοφής ένταξης του κάθε εισαγόμενου είδους στις ανάγκες και επιθυμίες της ιδιαίτερης δικής του «οικονομίας». Αυτή η κληρονομιά συνιστά και τον υπέρτατο πλούτο μας, τον οποίο και οφείλουμε να διαφυλάξουμε ως κόρη οφθαλμού, ως είδος μονάκριβο, πέρα και πάνω από οτιδήποτε άλλο.

Για αυτή την απέραντη πηγή ουσιαστικής και αξιοποιήσιμης ενδογενούς γνώσης δεν μιλά κανείς σήμερα και ιδιαίτερα η επίσημη αριστερά. Αντίθετα την προσπερνά, την παραχαράσσει, την υποτιμά, ή την καθηλώνει με τον άθλιο τεχνικό όρο «άρρητη» γνώση, όρο που ακυρώνει μια ιστορική ποιότητα, αναγάγοντάς την σε αναλώσιμη μετρήσιμη ποσότητα, απονευρώνοντάς την από την όποια πολιτική της υπόσταση και δυναμική, τις νικητήριες δηλαδή συνθήκες που τη γέννησαν.

Δεύτερη δεξαμενή: η νέα γενιά του τόπου

Το ότι γαλουχήθηκε σε ένα ιδιόρρυθμο αγροτικό και όχι σε ένα ολοκληρωμένο αστικό-βιομηχανικό περιβάλλον συνιστά το ύψιστο πλεονέκτημά της. Ας αναλογιστούμε κάποτε πάνω στη βαρύνουσα ταυτοτική διαφορά που προκύπτει από αυτό το «ατύχημα» της ιστορίας. Είναι κάτι σαν τις «σκουληκότρυπες» στο σύμπαν, που γεφυρώνουν χαώδεις αποστάσεις, υπερβαίνοντας την ταχύτητα του φωτός.

Η κατάρα της ψηφιακής επανάστασης, σαφέστατη συνέχεια εκείνης της ίδιας της βιομηχανικής, είναι η υποκατάσταση του πραγματικού κόσμου από μια έντεχνα κατασκευασμένη προσομοίωσή του. Πρόκειται για το δίδυμο αδερφάκι της κυρίαρχης πλασματικής- χρηματοπιστωτικής οικονομίας των ημερών μας. Στα πλαίσια αυτής της διάχυτης παντού καπιταλιστικής συνθήκης, ο υπερκαθορισμός του πραγματικού από το εικονικό προκαλεί γενικευμένη αναπηρία. Τα παραγωγικά υποκείμενα, όσο αποκτούν υπεροπλία στην προσομοίωση του πραγματικού, τόσο χάνουν στη βιωματική σχέση μαζί του. Μειώνονται έτσι δραματικά οι δημιουργικές τους ικανότητες, επί αυτού καθεαυτού του πεδίου του πραγματικού.

Αυτή η κατάρα κατατρέχει και την πλειοψηφία της δικής μας νέας γενιάς. Μοναδική εξαίρεση συνιστούν εκείνοι που έχουν απτή, συνήθως οικογενειακής παράδοσης, εμπλοκή με σύγχρονες μεταποιητικές δραστηριότητες. Αυτοί οι νέοι άνθρωποι, ανεξάρτητα από την πανεπιστημιακή ή όχι μόρφωσή τους, παρουσιάζουν εξαιρετική αντίληψη και δεξιότητες, λες και συνεργάζονται μέσα τους αρμονικά δύο διαφορετικοί μεταποιητικοί τρόποι, εκείνος της μαστορικής με εκείνον της ψηφιακής κατασκευής. 

Αυτή η σύγχρονη, υγιής, δυναμική, μειοψηφία, στηρίζει την όποια παραγωγική υπόσταση της χώρας, την ίδια στιγμή που ξένα κέντρα επιχειρούν να την απονευρώσουν, αφομοιώνοντάς την στις δικές τους στρατηγικές. Εντάσσοντάς τη στις δικές τους αλυσίδες αξίας, αποτρέπουν κάθε δυνατότητά της να συγκροτήσει δικό της προϊόν. 

Αν αυτό το υπαρκτό παραγωγικό δυναμικό απελευθερωθεί από τον ρόλο του υποκατασκευαστή, εμπνευστεί και στηριχτεί από την κοινωνία στη στρατηγική ενός εθνικού παραγωγικού σχεδίου, είναι σε θέση να λειτουργήσει ως ατμομηχανή για την ευρύτερη ανασυγκρότηση της χώρας. 

Είναι αδύνατο να συμβεί χωρίς το απτό όραμα ενός ενδογενούς παραγωγικού μοντέλου. Αυτό, με τη σειρά του, προϋποθέτει την σκιαγράφηση ενός εναλλακτικού προϊόντος με σαφή χαρακτηριστικά, που θα το διαφοροποιούν ουσιαστικά από το κυρίαρχο, δηλαδή το μαζικό βιομηχανικό προϊόν.

Ας επιχειρήσουμε να σκιαγραφήσουμε τα κύρια χαρακτηριστικά ενός τέτοιου προϊόντος:

α) Θα απαντά σε συγκεκριμένες ανάγκες αληθινών ανθρώπων και όχι σε αφηρημένες τυπικών ομάδων καταναλωτών.

β) Θα συλλαμβάνεται σαν ιδέα επίλυσης όχι τυπικών, αλλά συγκεκριμένων σε τόπο και χρόνο αναγκών, από τα κάτω, από τον τελικό αποδέκτη, μέσω ενός δικτύου σχέσεων στις οποίες αυτός συμμετέχει ουσιαστικά, επαναδιεκδικώντας τον ρόλο του παραγωγού.

γ) Αυτό το νέου τύπου προϊόν θα είναι συμπλέγματα παραμετρικά σχεδιασμένων προϊόντων, που μεταμορφώνονται διαδραστικά στο πέρασμα του χρόνου. 

Από τον ίδιο τον σχεδιασμό τους θα «λειτουργούν» ως τόποι «υποδοχής», «σύνθεσης» και ενσωμάτωσης επιμέρους προϊόντων που απαντούν σε επιμέρους ανάγκες «φυσικές» ή «ψηφιακές». 

Ένα προϊόν, τελικός πυκνωτής αλληλοσυμπληρούμενων δραστηριοτήτων ενός ευρύτατου φάσματος, σχεδιαστών, κατασκευαστών και χρηστών. Καταστάλαγμα ενός ανοικτού συμμετοχικού τρόπου σχεδιασμού και κατασκευής πραγμάτων του ευρύτερού μας περιβάλλοντος, που γεννά συλλογική γνώση και πείρα, τοπική και υπερτοπική.

• Θα παράγεται με τη χρήση όλων των διαθέσιμων ιστορικά τρόπων μεταποίησης. Προκειμένου να διαθέτει μεγάλη ενδογενώς προστιθέμενη αξία, το βάρος και το ανταγωνιστικό πλεονέκτημα θα προσδίδεται από το χειροποίητο, το μηχανουργικό και το ψηφιακό σκέλος, με το βιομηχανικό να περιορίζεται στα απολύτως απαραίτητα. 

Μια τέτοια διαδικασία διεκδικεί μια ριζική μεταστροφή στις υπάρχουσες παραγωγικές σχέσεις, στην υπόσταση και το ρόλο της εργασίας. Η τόνωση της μαστορικής, παράλληλα με την ψηφιακή κατασκευή, έρχεται να υποστηρίξει ένα άλλο παραγωγικό μοντέλο, στο οποίο ο βιομηχανικός εργάτης και η μισθωτή εξαρτημένη εργασία υποχωρούν σταδιακά, για να δώσουν τη θέση τους σε κοινότητες μικρών ελεύθερων παραγωγών και επιστημόνων. 

Οφείλουμε να αναδείξουμε προϊόντα που χρειάζονται στ’ αλήθεια την ανθρώπινη εργασία, όχι απλώς σαν κοινωνικά αναγκαία απασχόληση, αλλά σαν αληθινά δημιουργική παρουσία, με αξία μεγαλύτερη από εκείνη της έξυπνης μηχανής. Μόνο μια τέτοια στρατηγική απαντά στο ζήτημα της ανεργίας με όρους αναγκαιότητας και όχι πολιτικής ευρεσιτεχνίας.

• Θα παράγεται στην υπάρχουσα σχεδόν παραγωγική υποδομή με σοβαρές ψηφιακές και όχι χωρικές συγκεντρώσεις. Το περιβάλλον των μεγάλων πόλεων, η κατ’ εξοχήν μηχανή αναπαραγωγής του σημερινού παρασιτικού καθεστώτος σχεδόν απαγορεύει μια τέτοια γενεσιουργό διαδικασία. Απαιτείται η ριζική αποκέντρωση της χώρας και η επανακατοίκηση με σύγχρονους όρους των πιο μικρών οικιστικών πυρήνων της περιφέρειας.

• Το παράγουν οι σύγχρονοι μικροί παραγωγοί, οι μηχανουργοί, οι εναπομείναντες πραγματικοί τεχνίτες και το επιστημονικό δυναμικό της χώρας. Αυτοί θα σηκώσουν άμεσα το βάρος ενός τέτοιου εγχειρήματος. Για αυτόν το λόγο πρέπει και να στηριχτούν αντίστοιχα από την κοινωνία, μια και θα επιτελέσουν έργο υπέρ της δικής της σοβαρής ωφέλειας.

• Ένα τέτοιο προϊόν δεν συνιστά εγκεφαλικό κατασκεύασμα. Δεκάδες μικρές μονάδες σήμερα στην Ελλάδα της κρίσης ασκούν βουβά μια αξιοζήλευτη αντίστοιχη παραγωγική δραστηριότητα. Προσφέρουν με επιτυχία στη διεθνή αγορά ένα δύσκολο προϊόν, που δίνει λύσεις σε ειδικές ανάγκες, εκεί όπου αδυνατεί το προϊόν μαζικής παραγωγής. Συνδυάζουν ευέλικτες τεχνολογίες αιχμής με πρακτικές εφαρμογής υψηλής μαστορικής δεξιότητας. Αυτή η υπαρκτή πρακτική μπορεί να αναχθεί σε συστατικό στοιχείο μιας εθνικής στρατηγικής, οδηγώντας στη συγκρότηση ενός υποδειγματικού σύγχρονου προϊόντος, που υπερβαίνει το μαζικό προϊόν σε πολλαπλά επίπεδα. Με όρους τελικού προϊόντος ονοματίζουμε αυτήν τη διαδικασία «σχεδιασμένο, βιομηχανικό κατά παραγγελία προϊόν», συστεγάζοντας αντιφατικές διεργασίες και παραπέμποντας με σύγχρονους όρους στην οικεία εικόνα της ραφής «κατά παραγγελία» του κοστουμιού μας στον ράφτη μας. Αναφερόμαστε έτσι σε προϊόν «ανεπανάληπτο», που διαθέτει ταυτότητα, υψηλή αξία, συμμετοχικό σχεδιασμό, υψηλή τεχνολογία και «απτή» μαστορική εργασία. Ένα τέτοιο προϊόν αναστρέφει συνολικά τον παραγωγικό κύκλο σχεδιασμός-παραγωγή-κατανάλωση και καθιστά τον τελικό αποδέκτη, από αντικείμενο, σε κατ’ εξοχήν υποκείμενο της διαδικασίας.

Το κέντρο βάρους μετατίθεται από το πεδίο της διάθεσης στο πεδίο του σχεδιασμού και της μεταποίησης. Η διάθεση μεταλλάσσεται, από διαδικασία εύσχημης παραπλάνησης επί τη βάσει του τυπικού, σε τόπο συνδιαχείρησης του συγκεκριμένου. Το διαδίκτυο υπερκαλύπτει την «κεντρικότητα» του πολυκαταστήματος και το περιφερειακό «μπακάλικο» επαν-αναδύεται σαν αναδραστικός κόμβος μιας γενεσιουργού διαδικασίας ανάμεσα στον τελικό αποδέκτη, τον παραγωγό και τον σχεδιαστή, ανάμεσα στον φυσικό και τον ψηφιακό κόσμο.

Ένα τέτοιο προϊόν μπορεί κάλλιστα να διαθέτει συμβατότητα τόσο με την πολιτισμική -τεχνική ιδιοπροσωπία μας, όσο και με υπαρκτές ανάγκες της διεθνούς αγοράς. Αποτελεί την γενεσιουργό ιδέα ενός παραγωγικού μοντέλου στα μέτρα και την κλίμακα του τόπου μας, που μπορεί κάλλιστα να τον στηρίξει στα πόδια του.

Πρόκειται για ένα τοπικό παράδειγμα, που διαθέτει τα προσόντα υποδείγματος με διεθνή αξία.

Μια από κοινού δράση μιας ευφυούς κατασκευαστικής τεχνολογίας με τη μαστορική, δύο απόλυτα αντιφατικών μεταξύ τους τρόπων, μπορεί να λειτουργήσει συμπληρωματικά και λυτρωτικά και για τους δύο, με τον ένα να καλύπτει τα κενά και τις αδυναμίες του άλλου. Η σύγχρονη κατασκευαστική τεχνολογία, με τον υψηλό δείκτη προσαρμοστικότητας που διαθέτει, τεχνικά το επιτρέπει. Η ουσιαστική αντιμετώπιση της ανθρωπιστικής κρίσης και της βαρβαρότητας των ημερών μας κοινωνικά το επιβάλλει.

Στα πλαίσια ενός τέτοιου οράματος, το ζήτημα μιας ενδογενούς παραγωγικής ανασυγκρότησης, της μοναδικής που αφορά στη χώρα και τον λαό της, συνιστά μια δύσκολη αλλά όχι αδύνατη ύψιστη σύνθεση δύο φαινομενικά απόλυτα αντιδιαμετρικών κόσμων.
Εκείνου μιας ενδογενούς, ιστορικής, τοπικής, «λαϊκής» τεχνογνωσίας, που εδράζεται σε αδήλωτα συνθετικά εμπειρικά ποιοτικά μεγέθη και έχει πεδίο εφαρμογής το τοπικό και συγκεκριμένο.

Με εκείνον μιας γνώσης επιστημονικής, που εδράζεται σε αναλυτικά και μετρήσιμα ποσοτικά μεγέθη, και έχει κανονιστική εφαρμογή στο αφηρημένο σε διεθνές επίπεδο.

Το σπέρμα αυτής της σύνθεσης ενυπάρχει στην τοπική μας πραγματικότητα και επαφίεται σε μας να το επωάσουμε, συγκροτώντας το σε σαφές και διακριτό παραγωγικό αντικείμενο. Δεν θα αναδυθεί σε υπαρκτή οντότητα από τα πράγματα και από μόνο του, αν εμείς με σχέδιο και κόπο δεν το επιδιώξουμε.

* * *
Τι πρέπει λοιπόν να κάνουμε προκειμένου ένα τέτοιο όραμα να μεταλλαχτεί σε σχέδιο ανασυγκρότησης της χώρας;

Σε θεωρητικό επίπεδο, οφείλουμε να αναπτύξουμε και εμπλουτίσουμε τα εργαλεία μας, τα οποία είναι σήμερα απελπιστικά φτωχά. Η παραγωγική μας ιστορία έχει μελετηθεί στρεβλά και μόνο υπό τη σκοπιά του κυριάρχου δυτικού βιομηχανικού προτύπου. Αυτές οι μελέτες ακυρώνουν τα ιδιαίτερα δυναμικά της χαρακτηριστικά, αναγάγοντάς τα σε δήθεν αδυναμίες σύμπλευσης με τα κυρίαρχα διεθνώς πρότυπα. Αντιστεκόμενοι στις άναρθρες και άσχετες με τον τόπο μεταρρυθμιστικές ιαχές, οφείλουμε να τεκμηριώσουμε τον πλούτο του τεχνικού μας πολιτισμού και να διατυπώσουμε με σαφήνεια τα ιδιαίτερα ταυτοτικά του χαρακτηριστικά. Είναι παντελώς αδύνατο αυτό να επισυμβεί χωρίς ένα ρηξικέλευθο και τεκμηριωμένο βλέμμα στην ιστορία μας, απώτερη μήτρα της ταυτότητάς μας.

Σε πρακτικό επίπεδο. Πρώτα και πάνω από όλα πρέπει να κάνουμε ό,τι είναι δυνατόν προκειμένου να ευαισθητοποιηθεί η κοινωνία και να αντιληφθεί το ζήτημα σαν κατ’ εξοχήν δικό της. 

Πιο συγκεκριμένα:

1. Οφείλουμε να διασώσουμε με κάθε κόστος τόσο το ανθρώπινο τεχνικό δυναμικό που έχει απομείνει, όσο και τα υλοποιημένα τεκμήρια του έργου του. Χωρίς την ουσιαστική συνδρομή του λαϊκού τεχνικού παράγοντα, εναλλακτικό ενδογενές παραγωγικό μοντέλο δεν υφίσταται. Αν αυτοί χαθούν, θα έχουν χαθεί σχεδόν τα πάντα που συνιστούν την όποια δυναμική μας ταυτότητα, η ανεκτίμητη παράδοση, δηλαδή, μιας ομότιμης συλλειτουργίας στον τόπο μας, επί αιώνες, της λαϊκής με τη λόγια γνώση. Αυτή γέννησε την όποια παρακαταθήκη μάς έχει παραδοθεί, αυτή είναι η μόνη που μπορεί να στηρίξει τη σημερινή μας προσπάθεια. 

Χιλιάδες αξιόλογοι τεχνίτες, σε όλους τους κλάδους της μεταποίησης, κουβαλούν γνώσεις μυστικές, που κινδυνεύουν να χαθούν μαζί με τη φυσική τους παρουσία. Είναι ανάγκη να διασωθούν όχι σαν μουσειακό είδος, αλλά σαν ζωντανός οργανισμός σε πλήρη λειτουργία. Πώς; Πρώτο και άμεσο, με εργασία και κίνητρα για τη χειμάζουσα τέχνη τους. Δεύτερο, με ανάδειξη αυτής της γνώσης σε συστατικό στοιχείο της εκπαίδευσης σε όλες της βαθμίδες της.

Πρέπει να βρεθούν τρόποι αυτή η γνώση να εμπλουτίσει τα εργαστήρια των πανεπιστημίων μας. Αντίπαλο θα βρούμε το πανεπιστημιακό κατεστημένο ανεξαρτήτως πολιτικής απόχρωσης. Το σύγχρονο πανεπιστήμιο οφείλει να γίνει ο πυρήνας μιας πλατφόρμας-μήτρας ενός ενδογενούς «engineering». Μόνο τότε θα συγκροτηθεί μια νέα γενιά, γαλουχημένη με μια δυναμική εγχώρια τεχνογνωσία.

2. Οφείλουμε να αλλάξουμε ριζικά νοοτροπία και να επαναξιολογήσουμε τη σημασία της κάθε ουσιαστικής μικρής παραγωγικής δραστηριότητας στον τόπο, ασήμαντης με όρους μεγεθών και ανάπτυξης. Όλες αυτές οι μικρές πολυτιμότητες συνιστούν τις μονάκριβες ψηφίδες της ταυτότητας του πλούτου μας, το πρωτογενές υλικό μιας ενδογενούς παραγωγικής ανασυγκρότησης.

3. Οφείλουμε να αναδείξουμε τους παραγωγούς στο προσκήνιο, δίνοντάς τους ρόλο πρωταγωνιστή. Είναι αδύνατον, αν δεν υπερβούμε αριστερά στερεότυπα και δεν αντιληφτούμε ένα μικροϊδιοκτητικό μοντέλο κοινωνικής συγκρότησης σαν δημοκρατική διέξοδο στον διεθνή, απρόσωπο αυταρχισμό. Η ιστορική εμπειρία του τόπου στον κοινοτισμό, παρά την άγρια πολεμική που έχει υποστεί από συστάσεως του σύγχρονου ελληνικού κράτους, συνιστά μια σοβαρή παρακαταθήκη σκέψης και πράξης. 

Ο μικρομεσαίος μεταποιητικός χώρος θα μπορούσε να αποτελέσει τη σοβαρή βάση για μια επανεκκίνηση, εφόσον υπερβεί ζητήματα: συνεργασίας στο εσωτερικό του και δικαιολογημένης καχυποψίας απέναντι στην επιστημονική κοινότητα. Τα ζητήματα αυτά δεν θα υπερπηδηθούν από μόνα τους και αυτόματα και προπαντός δεν θα υπερπηδηθούν παρά στην πράξη.

4. Οφείλουμε να αναπτύξουμε διαδικτυακές πλατφόρμες εφαρμογής, σαν τόπους εκκόλαψης νέων προϊοντικών μορφών. Το κρίσιμο μέγεθος, προκειμένου να γεννηθεί προϊόν, είναι η συνεργασία των επιμέρους συντελεστών. Εκεί θα κριθεί η βιωσιμότητα όλων αυτών των εγχειρημάτων. 

Χωρίς αυτό το μέγεθος που προϋποθέτει ήθος και δημοκρατική λειτουργία, τα σχέδια ή θα μείνουν επί χάρτου, ή θα υλοποιηθούν με το κυρίαρχο παραγωγικό μοντέλο, χωρίς να αλλάξει τίποτε απολύτως. Ας δούμε το έργο των διαφόρων επενδυτών, κυνηγών της περίφημης καινοτομίας στην Ελλάδα της κρίσης. Πέρα από ευκαιρίες σε ελαχιστότατα νέα άτομα, δεν έχουν να προσφέρουν το παραμικρό στη χώρα και τον λαό της.
Τα προϊόντα αυτά οφείλουν να δοκιμάσουν τις αντοχές τους στην ελληνική και διεθνή αγορά διεκδικώντας, σαν εναλλακτικός τρόπος, το όποιο ιδιωτικό ή δημόσιο έργο επιζητά υλοποίηση, απαντώντας με καινοτομικούς τρόπους σε υπαρκτά ζητήματα. Πρότυπες τέτοιες πρακτικές οφείλουν να δημοσιοποιούνται ευρύτατα, να σχολιάζονται, να αξιολογούνται και να αποτιμάται η δυνατότητα εφαρμογής τους.

5. Οφείλουμε να αξιοποιήσουμε την όποια ευκαιρία προκειμένου να δοκιμάσουμε στην πράξη έναν εναλλακτικό τρόπο σκέψης και πρακτικής. Οφείλουμε, ο καθένας μας, στο όποιο μικρό ή μεγάλο πεδίο εφαρμογής διαθέτει, να επιχειρεί μια υλοποίηση με τρόπο εναλλακτικό στον κυρίαρχο. Αυτά τα μικρά, αλλά απτά βήματα, έχουν μεγάλη αξία, γιατί συγκροτούν σχέσεις και δυνατότητες που ανοίγουν ρωγμές στο σημερινό καθεστώς.

6. Δεν υπάρχουν θαυματοποιοί και τρόποι μαγικοί. Ένα άλλο κράτος θα μπορούσε να υποστηρίξει λύσεις, δεν θα μπορούσε όμως ποτέ να τις γεννήσει. Τα πάντα επαφίενται στο πάθος, την υπομονή και την επιμονή μας. Έτσι κι αλλιώς, προϋποθέτουν συναίσθηση της ανάγκης για σκληρή και συγκεκριμένη εργασία και προσπάθεια. Κανείς δεν θα μας χαρίσει τίποτε. Δεν υπάρχουν σήμερα οι υλικοί οροί για τη νεκρανάσταση του οποιουδήποτε κεϋνσιανισμού που θα μας σώσει. 

Εν κατακλείδι:

Το όραμα για μια ενδογενή παραγωγική ανασυγκρότηση προϋποθέτει μια στρατηγική συμμαχία της μαστορικής με την ψηφιακή κατασκευή. Η παντοκρατορία του μικρού και το σχεδιασμένο βιομηχανικό κατά παραγγελία προϊόν συνιστούν τα συνθήματά του.

από το Άρδην τ. 99 

Η επόμενη μέρα του ΣΥΡΙΖΑ και της Αριστεράς μετά από δυο χρόνια διαπραγματεύσεων και συμβιβασμών με τους δανειστές

Μετά την συμφωνία του Eurogroup στις 15 Ιουνίου και την επικύρωση της συμφωνίας από το ΔΝΤ μόλις χθές, ο ΣΥΡΙΖΑ επιστρέφει στην πραγματικότητα της κοινωνίας που κυβερνά. Κάτω από ένα πλαίσιο που διαμόρφωσε μετά τις πολύμηνες διαπραγματεύσεις για τις αξιολογήσεις και τα μέτρα που αποδέχθηκε ή του επιβλήθηκαν, δεν έχει σημασία. Αυτό που έχει τώρα σημασία και εφόσον διατίθεται να επιχειρήσει επαναπροσέγγιση των ανθρώπων που κάποτε τον στήριξαν να αναλάβει την διακυβέρνηση αλλά έχουν αποστασιοποιηθεί, είναι να μιλήσει μαζί τους καθαρά: τι έχει δεσμευτεί να κάνει, τι μπορεί από αυτά να διορθώσει με αντίμετρα (και ποια), αλλά και τι δεν μπορεί να αλλάξει τουλάχιστον μέχρι το τέλος του προγράμματος και πρέπει ο κόσμος να το υποστεί.

Εκεί είναι το ζήτημα, αφού η κοινωνία συνεχίζει να δυστυχεί, ακόμη και αν κάποιοι αριθμοί αρχίζουν να συνέρχονται. Επίσης, καμία σχέση άμεση δεν έχει κάποιο success story ή ακόμη και true story εξόδου στις αγορές. Αυτό αφορά μόνο μακροπρόθεσμα την καθημερινότητα - για την ώρα αφορά μόνο την κανονικότητα δανεισμού του ελληνικού κράτους από τις "αγορές".

Με όλα αυτά κατά νου, ο ΣΥΡΙΖΑ έχει μπροστά του πολλά πράγματα να ολοκληρώσει - επιλέγουμε μερικά:

1. Να επαναφέρει πολύτιμα στελέχη του από την διαπραγμάτευση με τους δανειστές στην αντιμετώπιση της καθημερινότητας, της κρίσης που συνεχίζεται αφόρητη για όγδοο χρόνο, της έλλειψης εργασίας και εισοδήματος ικανού να θρέψει την πλειοψηφία των ανθρώπων της χώρας. Και όπου χρειάζεται να αλλάξει τα αποτυχημένα κυβερνητικά και κομματικά στελέχη εκείνα που θύμισαν και θυμίζουν συνήθεις διαχειριστές της εξουσίας αλλά όχι "κυβερνώσα αριστερά"...

2. Να ξεκαθαρίσει τι θα κάνει με την μικρομεσαία οικονομία και συγκεκριμένα αν τελικά ζητά από τους ελεύθερους επαγγελματίες - μικρομεσαίους να επωμισθούν τα παράνομα χρέη που τους έχει φορτώσει ο παλιός ΟΑΕΕ (δεκάδες χιλιάδες στον καθένα και στην καθε μιά επιχειρηματία), να τα ρυθμίσουν δλδ ΩΣ ΕΧΟΥΝ με τις 120 δόσεις και τον εξωδικαστικό συμβιβασμό ξεπληρώνοντάς τα ακόμη και με δήμευση της περιουσίας τους, όπως κάθε άλλο χρέος της κρίσης! 

Ή αν έχει σκοπό να αναλογικοποιήσει αναδρομικά τις οφειλές στον παλιό ΟΑΕΕ για τα χρόνια της κρίσης και βάσει των αληθινών εισοδημάτων τους αυτά τα χρόνια - εφαρμόζοντας τον δικό του ασφαλιστικό νόμο και απονέμοντας δικαιοσύνη σε μια βασική παράμετρο της βίαιης χρεοκοπίας της μικρομεσαίας επιχειρηματικότητας από τις προηγούμενες κυβερνήσεις. 

Αν τυχόν έχει συμφωνήσει / υπογράψει με τους δανειστές ότι αυτό δεν γίνεται, οφείλει να το πει ξεκάθαρα στους μικρομεσαίους ελεύθερους επαγγελματίες για να πάρουν και αυτοί τις αποφάσεις τους.

3. Να ξεκαθαρίσει ακόμη αν θα δημιουργήσει ακατάσχετο λογαριασμό και στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις που χάνουν καθημερινά τα έσοδα από την όποια δραστηριότητά τους, τα εισοδήματα από εκτέλεση έργου, παραγγελιών ή υπηρεσιών και την όποια ρευστότητά τους βίαια και χωρίς ειδοποίηση από τις ηλεκτρονικές κατασχέσεις τραπεζικών λογαριασμών που κάνει κατά χιλιάδες η ΑΑΔΕ και επομένως δεν είναι σε θέση να χειριστούν το ίδιο τους το ταμείο και να ανταποκριθούν στις υποχρεώσεις τους στην αγορά και στους εργαζομένους τους, αντιμετωπίζοντας καθημερινά τον "ξαφνικό θάνατο". 

4. Να ξεκαθαρίσει τέλος αν θα έχουν ασφαλιστική ενημερότητα οι ελεύθεροι επαγγελματίες που πληρώνουν τις εισφορές τους από 1.1.2017 και ρυθμίζουν τις φορολογικές τους υποχρεώσεις, ώστε να μπορούν ΟΛΟΙ ΚΑΙ ΟΧΙ ΜΟΝΟ ΚΑΠΟΙΟΙ να οφεληθούν από τα αντίμετρα της κρίσης δλδ τα προγράμματα ενίσχυσης των μικρομεσαίων επιχειρήσεων και των ελεύθερων επαγγελματιών, τα ΕΣΠΑ και από την χρηματοδότηση από τα Ταμεία ή Τράπεζες ενίσχυσης των ΜμΕ που δημιουργούνται. 

Ή αν ισχύει το  "ΟΠΟΙΟΣ ΕΠΙΖΗΣΕΙ...";  

Το τελευταίο "μότο" που ήδη ακούγεται από συγκεκριμένα στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ που επίσης διαδίδουν συμπληρωματικά την απίθανη ιδέα ότι "οι μικρομεσαίοι πρέπει να ...συνεταιρισθούν αλλιώς θα χαθούν", όχι μόνο δεν αποτελεί αριστερή απάντηση στην κρίση της μικρής και μεσαίας επιχειρηματικότητας αλλά και ογκώδη άγνοια της ελληνικής μικρομεσαίας οικονομίας και της καθοριστικής σημασίας της στην παραγωγική ανασυγκρότηση αλλά ακόμη και μια ανεύθυνη αντιμετώπιση της ραχοκοκκαλιάς της οικονομίας μας ως μικροαστικής στρέβλωσης που θα επιλύσει η ίδια η "αγορά" (νεοφιλελευθερισμός του κερατά... απότοκος σταλινικών κρατικιστικών ιδεολογικών επιβιώσεων). 

Εάν θέλει ο ΣΥΡΙΖΑ να υπάρχει και την επόμενη μέρα, πρέπει να ασχοληθεί σοβαρά με την μικρομεσαία οικονομία την μόνη οικονομία που έχουμε και που αποτελεί για ιστορικούς και πρακτικούς λόγους το μόνο μας συγκριτικό πλεονέκτημα - ακόμη και ο τουρισμός έκφραση αυτής της οικονομίας μας είναι.

Εάν θέλει ο ΣΥΡΙΖΑ να υπάρχει και την επόμενη μέρα και να επανασυνδεθεί η κυβέρνησή του με την κοινωνία, πρέπει να λύσει τα πραγματικά της προβλήματα και όχι να αντικαταστήσει την μάχη της επιβίωσης των ανθρώπων με την μάχη των αριθμών που βελτιώνονται. Πρέπει να κρατηθούν μακριά από την Αριστερά τα success story που ξεχνούν τους ανθρώπους και επιστρατεύουν τους αριθμούς: οι αριθμοί είναι καλοί για τις διαπραγματεύσεις με τους δανειστές, τις αξιολογήσεις και τα επιτόκια δανεισμού αλλά δεν σημαίνουν τίποτα για τους αληθινούς ανθρώπους και τη ζωή τους. 

Και να σημειώσουμε επί τη ευκαιρία ότι τα στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ που "τα πήγαν καλά στις διαπραγματεύσεις", να μην θεωρούν ότι τώρα το παιχνίδι των αριθμών μπορούν να το κάνουν εισαγωγή στην ζέουσα ελληνική πραγματικότητα των ανθρώπων της κρίσης - γιατί "θα φάνε πόρτα".

Εάν θέλει ο ΣΥΡΙΖΑ να επανασυνδεθεί με την κοινωνία, πρέπει πρώτα να επανασυνδεθεί με την Αριστερά, όχι με την κομματική αλλά με την κοινωνική Αριστερά, αυτή που του έδωσε την εντολή διακυβέρνησης. Δεν μπορεί μόνο με επιδοματική πολιτική και ενισχύσεις των πιο χτυπημένων από την κρίση κοινωνικών στρωμάτων να αντιμετωπίσει για πολύ την χρεοκοπία τςη χώρας και την καταβαράθρωση του ΑΕΠ της. Οφείλει να παρουσιάσει ένα δυναμικό πρόγραμμα παραγωγικής ανασυγκρότησης, στηριγμένης κυρίως στην ενδογενή παραγωγή και συμπληρωματικά μόνο στους ασταθείς λόγω γεωπολιτικών μεταβολών και ρίσκου ξένους επενδυτές. Ένα πρόγραμμα που θα εγγυάται την εθνική μας ανεξαρτησία έστω σε βάθος χρόνου όταν θα μπορούμε να στηριχθούμε στα πόδια μας ξανά παραγωγικά, εξάγοντας την παραγωγή μας και έχοντας αποκαταστήσει το θαυμαστό πλέγμα συνεργειών της καινοτόμας μικρομεσαίας μας οικονομίας που διέλυσαν οι δανειστές για να μας εξαρτήσουν αιώνια στις δικές τους οικονομίες.

Εάν θέλει ο ΣΥΡΙΖΑ να επιβιώσει η χώρα αλλά και η Αριστερά, ας πραγματοποιήσει την "επανασύνδεση με την κοινωνία" και την μικρομεσαία της δομή στη βάση της κατανόησης, της ειλικρίνειας και της ξεκάθαρης ιεράρχησης της επιβίωσης και ανάταξης των παραγωγών της και των δημιουργών του εθνικού πλούτου. Με ένα αριστερό σχέδιο παραγωγικής ανασυγκρότησης. 

Αν αντίθετα επιλέξει την πεπατημένη των προηγουμένων και παραδοθεί στην ήδη λανθάνουσα πασοκοποίησή του, τότε, 
ΚΑΙ η χώρα δεν θα ξεφύγει από την εξάρτηση και την επιτροπεία 
ΚΑΙ η Αριστερά δεν θα μπορέσει να ξανασυνέλθει πολιτικά ως σημαίνων παράγοντας αλλαγής και δημοκρατικής προόδου - και ο ΣΥΡΙΖΑ με την διακυβέρνησή του θα έχει υπογράψει την οριστική ιστορική της καταδίκη στο περιθώριο μετά μια τελευταία ελπιδοφόρα αναλαμπή.

Τα πράγματα είναι πολύ σοβαρά λοιπόν για να αντιμετωπισθούν με διαχείριση ρουτίνας και επικοινωνιακές ιστορίες για success story και επενδυτές που "όπου νάναι θα φανούν". 

Μήπως ας πούμε όσοι γύρισαν από την μακροχρόνια διαπραγμάτευση δεν είναι και οι καταλληλότεροι για κάτι τέτοιο; Μήπως είναι λίγο προσβελημένοι από την ασθένεια των αριθμών και δεν κάνουν για την ζωντανή καθημερινότητα και τις ανάγκες των ανθρώπων; Γιατί ίσως νομίσουν ότι πρόκειται για μια ακόμη "επιτυχή" διαπραγμάτευση με τον αυτόματο πιλότο απλά με τον λαό αυτήν την φορά αλλά με τα ίδια μέσα και επιχειρήματα. Τεχνικά και όχι αριστερά. 
Γιατί δεν είναι έτσι: 

Όχι δεν κάνουν όλοι για όλες τις δουλειές ως μεταφερόμενοι "επαγγελματίες διαχειριστές". 

Όχι, ο κυνισμός των διαπραγματεύσεων με τους δανειστές δεν μπορεί αν είναι πρότυπο διαπραγμάτευσης με τον λαό. Ο λαός δεν είναι απέναντι.

Όχι, γιατί χωρίς ευαισθησία και αριστερή συγκρότηση δεν μπορείς να μιλήσεις με αυτούς που παράγουν και δημιουργούν. 

Δεν είναι αριθμοί, είναι άνθρωποι. 

Είναι το πραγματικό κεφάλαιο της χώρας και όλα θα κριθούν είτε από την συμπόρευση μαζί τους είτε από την έλλειψη πραγματικής γνώσης και επικοινωνίας.

Κρίσιμος παράγοντας λοιπόν της επόμενης μέρας του ΣΥΡΙΖΑ αυτός και όποιος όποια από τα στελέχη που θα κληθούν αν διαχειριστούν την "επανασύνδεση με την κοινωνία" δεν το καταλαβαίνει, ότι δλδ πρόκειται για την τελευταία ευκαιρία, καλύτερα να ανακληθεί από ένα τέτοιο τιτάνιο έργο. Η ανάθεση  σε "επαγγελματίες" είναι καλή για την αντιμετώπιση των δανειστών αλλά ακατάλληλη για να βρεθείς πρόσωπο με πρόσωπο με τον λαό. Εκεί πρέπει ο ίδιος να είσαι λαός, μικρομεσαίος παραγωγός, εργαζόμενος στον ιδιωτικό τομέα, αγρότης, δημιουργός, καινοτόμος, εφευρέτης. Όχι καλός σε κομματικά γραφεία, διαφημιστής ή δικηγόρος..

Η επόμενη μέρα λοιπόν του ΣΥΡΙΖΑ και της Αριστεράς θα κριθεί από τα πρόσωπα που θα την διαχειριστούν. 

Αν αυτά τα πρόσωπα είναι μέρος της κοινωνίας, των παραγωγών και των δημιουργών της όλα θα πάνε καλά και η Αριστερά θε μείνει Αριστερά. 

Αν όχι, απλά δεν θα υπάρξει "επόμενη μέρα".

Γιώργος Παπασπυρόπουλος

πηγή άρθρου: tvxs
εικόνα: έργο της Rebecca Dautremer

Τα ερωτήματα μιας ενδογενούς στρατηγικής για την Ελληνική Οικονομία (εκδήλωση ΙΝΕΠΑ)

Το βίντεο από την 2η Εκδήλωση ΙΝΕΠΑ για την ελληνική βιομηχανία με θέμα:

Ελληνική Βιομηχανία. Aπό την παρακμή στην πρόκληση της ενδογενούς ανάπτυξης

Τα ερωτήματα μιας ενδογενούς στρατηγικής για την Ελληνική Οικονομία

Μέρος 1ο. Ομιλίες


Ομιλητές εκ μέρους του ΙΝΕΠΑ:

8:15 Ζωή Γεωργαντά πρώην μέλος ΔΣ ΕΛΣΤΑΤ, καθηγήτρια οικονομετρίας Πανεπιστημίου Μακεδονίας

30:02 Αλέξανδρος Οικονομίδης μαθηματικός μηχανουργός.

Το παράδειγμα τριών επιχειρήσεων με σοβαρό δείκτη εγχώριας προστιθέμενης αξίας - Ομιλητές:

51:50 ΘΕΣγάλα - Κώστας Μπουκουλιάς, γενικός διευθυντής του συνεταιρισμού

1:08:56 DNAfiltrers Ltd - Ντίνος Νικολαΐδης, μηχανικός ιδρυτής και Διευθύνων Σύμβουλος.

1:31:30 CERAMETAL s.e. S.A. - Νικόλαος Δρακονταειδής, μηχανολόγος μηχανικός Γενικός Διευθυντής.

Συντονιστής Ανδρέας Κυράνης πρόεδρος του ΙΝΕΠΑ





από τον ιστότοπο του ΙΝΕΠΑ Ενδογενής Παραγωγική Ανασυγκρότηση

Γιατί οι ιδέες μας δεν γίνονται προϊόντα

του Ευάγγελου Αχιλλόπουλου*

Εδώ και 7 χρόνια, από τη στιγμή που ξεκίνησε η βουτιά στην κρίση το 2010, άρχισα να ασχολούμαι ενεργά με τα κοινά. Αυτό που με ώθησε ήταν ένα μεγάλο "Γιατί": γιατί οι ιδέες μας δε γίνονται προϊόντα.

Ξέρω πόσο δύσκολο είναι να σχεδιάσει κάποιος ένα νέο προϊόν, να το βάλει στην πιλοτική παράγωγη και να αρχίσει την προώθηση και τις πωλήσεις του. Από την άλλη, ξέρω πόσο πλούσια είναι η χώρα μας από όλων των ειδών τις τεχνολογίες έρευνας, ανάπτυξης και παραγωγής. Τόσα μυαλά, τόσες ιδέες, νέοι αλλά και μεγαλύτεροι επιστήμονες, μάστορες, άνθρωποι που σμιλεύουν το μέταλλο, που σχεδιάζουν δορυφόρους, που μπορούν να κάνουν …σχεδόν τα πάντα! Όμως κάτι συμβαίνει, συνέβαινε ακόμη και πριν την κρίση, και με κάποιο «μαγικό» τρόπο το προϊόν δε φτάνει στην παραγωγή. 

Ενώ τα έχουμε όλα και προσπαθούν άνθρωποι με μεράκι και γνώσεις, κάτι συμβαίνει και δε βρίσκουμε τους ανθρώπους, τα εργαλεία, τον τρόπο να υλοποιήσουμε τις ιδέες μας. Δε θέλω να μπω στα πολιτικά, περί φορολογίας κλπ – αυτό είναι μια άλλη συζήτηση. Το μεγάλο «Γιατί» που με τρώει και με έτρωγε, ακόμη και πριν την κρίση, ήταν γιατί το πρωτότυπο, τις περισσότερες φορές, παραμένει πρωτότυπο και δε γίνεται προϊόν.

Ψάχνοντας, κατέληξα σε μια σειρά από λόγους. Φυσικά, πρώτα διαπίστωσα τα θεσμικά προβλήματα που μπορεί ο καθένας να διαπιστώσει. Αλλά, όπως προείπα, δε θέλω να μπω στη συζήτηση αυτή διότι, χωρίς να μειώνω τη σημασία των θεσμικών προβλημάτων, πιστεύω πως η αιτία είναι όλα τα υπόλοιπα προβλήματα που συνιστούν το 80% (αν μπορούμε να το εκφράσουμε αριθμητικά) του συνολικού ζητήματος. Και σχεδόν το 60% του συνόλου είναι η αδυναμία ανεύρεσης ανθρώπων, υποδομών και χρημάτων που θα βοηθήσουν κάποιον στο να υλοποιήσει την ιδέα του μέχρι το σημείο που θα ξεκινήσει την παραγωγή. Και τα υπόλοιπα επιμέρους προβλήματα, κατά τη γνώμη μου, έχουν να κάνουν με τις πωλήσεις, την εξωστρέφεια, την στρατηγική και το μάρκετινγκ και συναπαρτίζουν το υπόλοιπο 20%. Άρα, συμπερασματικά, τα εμπόδια είναι: κράτος 20%, αδυναμία πρόσβασης σε πόρους 60%, έλλειψη επιχειρηματικής παιδείας και μη τεχνολογικής τεχνογνωσίας 20%.

Θα μου πείτε, λίγο το ένα, λίγο το άλλο, όλα είναι σημαντικά, πως ξεκινά κανείς την επίλυση; Η απάντηση για μένα είναι απλή: ως μηχανικός, έχω μάθει να αναλύω το πρόβλημα, να το σπάω σε κομμάτια και να το λύνω σε βήματα. Πρώτα αναλύω, μετά τα βάζω σε σειρά και πάντα ξεκινώ από αυτό που θα έχει τη μεγαλύτερη επίδραση στο αποτέλεσμα (impact). 

Το πρόβλημα, λοιπόν, που θα ξεκινήσουμε να προσεγγίζουμε με αφορμή αυτό το άρθρο είναι το πώς θα καταφέρουμε να φτιάξουμε ένα μηχανισμό που θα είναι σε θέση να ανακαλύψει ανά την επικράτεια, να αναδείξει και να κάνει προσβάσιμες στην ευρύτερη καινοτομική επιχειρηματικότητα τις παραγωγικές δυνατότητες και υποδομές των Ελλήνων υποκατασκευαστών, των Δημόσιων και Ιδιωτικών ερευνητικών εργαστηρίων, των μηχανουργείων, των ειδικών και των διαφόρων μικρών βιοτεχνιών που παρέχουν υπηρεσίες προστιθέμενης αξίας στην παραγωγή και τη διάθεση προϊόντων.

Ακούγεται τεράστιο, ε; Ναι είμαι λίγο …τρελός. Αλλά όπως είπε κάποιος μεγάλος, αν δεν είναι αρκετά τρελό αυτό που θα κάνετε, μην μπείτε στον κόπο. Δεν είναι όμως δύσκολο, αρκεί να το δουλέψουμε μεθοδικά.

Πάμε, λοιπόν, να δούμε με την σειρά τι απαρτίζει ένα προϊόν για να καταλάβετε καλύτερα τι λέω. Ως παράδειγμα, πιάνω ένα μέρος των προϊόντων μου, που παράγονται εξ ολοκλήρου στην Ελλάδα, και παίρνω ένα συγκεκριμένο κομμάτι από αυτό, ένα «απάρτιο» (από το part) όπως λέμε στην γλώσσα μας: είναι ένα ολοκληρωμένο κομμάτι που μπαίνει μέσα στα ThunderPack και στα ServerPacks και δεν είναι άλλο από ένα φατνίο (Canister) για 8 σκληρούς δίσκους και SSDs, 2,5” SATA και SAS 12Gbit. Στην πρώτη φωτογραφία βλέπετε το canister με τους δίσκους, μαζί με το μπροστινό καπάκι του.

Ένα από τα φατνία (canisters) του Τhunderpack

Για να παραχθεί αυτό το πραγματάκι που βλέπετε, δουλεύουν οι ακόλουθες επιχειρήσεις – υποκατασκευαστές, με δικά μας σχέδια:

1. O "καλουπατζής" για να φτιαχτεί το καλούπι όπου με διέλαση (extrusion) θα βγει το προφίλ αλουμινίου που βλέπετε.
2. Η Βιοχάλκο που παράγει το αλουμίνιο.
3. Το χυτήριο που βγάζει το 3-μέτρο προφίλ από το καλούπι.
4. Το μηχανουργείο που κόβει το 3-μέτρο προφίλ σε κομμάτια των 145 χιλιοστών και κατεργάζεται το κομμάτι, ώστε να έχει όλα τα σπειρώματα και τις οπές που χρειάζονται για τον αερισμό του και την λειτουργία.
5. Η βιοτεχνία ανοδίωσης που το βάφει μαύρο.
6. Η βιοτεχνία που παράγει από φύλλα αλουμινίου το "ταψάκι" (tray) που "πατάει" ο κάθε μεμονωμένος δίσκος.
7. Το ειδικό βαφείο που κάνει την επεξεργασία alodine στο ταψάκι.
8. Η βιοτεχνία που παράγει το τυπωμένο κύκλωμα της πλακέτας που βλέπετε στο πίσω μέρος.
9. Το εργαστήριο που αναλαμβάνει τη ρομποτική τοποθέτηση των εξαρτημάτων στην πλακέτα.
10. Η βιοτεχνία που συναρμολογεί το κομμάτι και την καλωδίωσή του.
11. Η βιοτεχνία που παράγει τα μονωτικά (foams) της στεγάνωσης.
12. Η βιοτεχνία που κόβει με CNC Router και κοπτικό όλα τα αντικραδασμικά μονωτικά και λάστιχα.
13. Το εργαστήριο που μας βοήθησε στη μέτρηση της αντοχής του κομματιού σε δονήσεις και χτυπήματα.
14. Τέλος, η μικρή βιοτεχνία που φτιάχνει τα ειδικά αυτοκόλλητα που χρησιμοποιούμε παντού στις συσκευές μας.

Τα ολοκληρωμένα κυκλώματα των φατνίων του Thunderpack

Μετρήστε θέσεις εργασίας που δημιουργεί ένα τέτοιο εξάρτημα (ένα από τα πολλά και διαφορετικά που ενσωματώνει το τελικό προϊόν) και τώρα φανταστείτε που μπορείτε να βρείτε όλους αυτούς τους παραγωγούς, αν δεν έχετε χρόνια εμπειρίας στην αγορά, και μάλιστα τέτοιους που να είναι αξιόπιστοι στο αποτέλεσμα της εργασίας και χρονικά συνεπείς.

Το τελικό προϊόν Thunderpack (η «βαλίτσα» δεξιά κάτω) σε πλήρη ανάπτυξη, μαζί με τα περιφερειακά του.

Θα σας πω ότι, ακόμη και για μένα, με 30 χρόνια έρευνας και ανάπτυξης προϊόντων, μου ήταν απίστευτα δύσκολο να …ξετρυπώσω όλους αυτούς τους συντελεστές, χωρίς τους οποίους το προϊόν μου θα έπρεπε να μείνει στα σχέδια ή να παραχθεί στο εξωτερικό. Και πρέπει να σας πως ότι, παρά τα 30 χρόνια μου μέσα σ’ αυτές τις δουλειές, ακόμη εκπλήσσομαι όταν π.χ. πάω σε ένα ισόγειο πίσω από τα Δικαστήρια της Ευελπίδων και είναι ο Νικόλας, ένας απίστευτος μηχανολόγος μηχανικός, με τελευταίας τεχνολογίας κοπτικό laser που κάνει τα πάντα, ή όταν πάω στον μαστρο-Τάσο, σε ένα οικόπεδο στου Ρέντη, και είναι εκεί με τα παιδιά του και 5 εργαλειομηχανές CNC τελευταίας τεχνολογίας που κάνουν τέχνη πάνω σε μέταλλο. Και ακόμη με συγκινεί η χαρά των μηχανικών που συμβάλλουν στο να φτιάχνονται νέα προϊόντα, όπως των παιδιών της ΕΑΒ όταν δοκιμάζαμε τα μηχανήματα μας στον ανηχοϊκό θάλαμο και στην πλατφόρμα κραδασμών.

Αυτό που θέλω να κάνουμε, λοιπόν, και η Γενική Γραμματεία Βιομηχανίας το έχει αγκαλιάσει, είναι μια ηλεκτρονική πλατφόρμα που θα έχει ανεβασμένους όλους αυτούς τους μικρούς μάγους της Ελληνικής παράγωγης, ερευνάς και ανάπτυξης. Και το πρώτο που χρειάζεται είναι ένας μηχανισμός που θα τους ανακαλύπτει, θα καταγράφει τις δυνατότητές τους και θα στήνει την τιμολογιακή πολιτική τους για την πλατφόρμα, ώστε να είναι εύκολα κατανοητή η διαδικασία που κάποιος πρέπει να ακολουθήσει για να συνεργαστεί μαζί τους. Εδώ θα πρέπει να βοηθήσουν και "στρατολόγοι" (scouters και recruiters), δηλαδή ειδικοί σύμβουλοι επιχειρήσεων που, με μια λογική αμοιβή κι ένα πολύ μικρό ποσοστό επί των πωλήσεων, θα "ξετρυπώνουν", όπως είπα παραπάνω, τους μάγους και θα τους βγάζουν στον "αφρό". Ελπίζω το αρχικό κόστος για αυτή την δουλειά να μπορέσει να ενταχθεί στο ΕΣΠΑ, όμως η συνέχεια μπορεί να είναι κάλλιστα αυτοχρηματοδοτούμενη.

Το επόμενο βήμα θα είναι τα λεγόμενα κουπόνια καινοτομίας (vouchers): με μια απλή και έξυπνη διαδικασία, ακόμα και άτυπες (δηλαδή, χωρίς έναρξη επιχείρησης) ομάδες νέων startuppers θα παίρνουν ένα πόσο σε πίστωση στην παραπάνω πλατφόρμα και θα μπορούν να προμηθευτούν ό,τι πιστεύουν ότι τους χρειάζεται για να υλοποιήσουν την ιδέα τους. Στην πλατφόρμα, εκτός από πρόσβαση σε εργαστήρια, θα μπορεί κάποιος π.χ. να αγοράσει χρόνο σε μια θερμοκοιτίδα, ή υπηρεσίες κατοχύρωσης πατέντων, ή πρόσβαση σε πανεπιστημιακές υποδομές όπως π.χ. στην αεροσήραγγα του Μετσοβίου κλπ. 

Η διαδικασία των vouchers με πιστοποιημένους παρόχους υπηρεσιών καινοτομίας είναι κάτι που θα κάνει την όλη χρηματοδότηση της φάσης εκκίνησης μιας επιχείρησης και κατασκευής πρωτοτύπου ένα δημιουργικό παιχνίδι για όλους. Φυσικά, πρόσβαση θα έχουν και υφιστάμενες επιχειρήσεις ή όσοι θέλουν να αγοράσουν με δικά τους χρήματα απευθείας υπηρεσίες από τους παρόχους.

Τέλος, στην πλατφόρμα όλοι θα αξιολογούν και θα αξιολογούνται: οι πελάτες τους παρόχους και το αντίστροφο, και φυσικά όλοι τους συμβούλους και το αντίστροφο.

Στο άρθρο αυτό δεν υπάρχει επίλογος, διότι ο σκοπός του είναι να βοηθήσει ώστε να γίνει το ξεκίνημα: όσοι ενδιαφέρεστε να συζητήσουμε και να συνδημιουργήσουμε  το νέο αυτό περιβάλλον συνεργασίας, ακόμη και να αλλάξουμε το σχεδιασμό, αν κάτι τέτοιο προκύψει από τη συζήτηση, ελάτε στο Be-Finnovative (Πειραιώς 74, Μοσχάτο) την Πέμπτη 15 Ιουνίου στις 9:00’ το πρωί (διοργάνωση CrowdPolicy). Και όλα γίνονται!

*μέσω a contrario

2η Εκδήλωση ΙΝΕΠΑ για την Ελληνική Βιομηχανία. Aπό την παρακμή στην πρόκληση της ενδογενούς ανάπτυξης

Η ελληνική κρίση δεν θα ξεπεραστεί, 

εάν η χώρα δεν ξαναβρεί τη παραγωγική της δύναμη!

Το ΙΝΕΠΑ (Ινστιτούτο Ενδογενούς Παραγωγικής Ανασυγκρότησης) 

σας καλεί στην 2η εκδήλωση -συζήτηση που διοργανώνει για την Ελληνική Βιομηχανία με θέμα:

"Από την παρακμή στην πρόκληση της ενδογενούς ανάπτυξης"

την Τετάρτη 21 Ιουνίου 2017 στις 7 η ώρα το απόγευμα στο αμφιθέατρο του ΤΕΕ Νίκης 4 1ος όροφος

Πρόγραμμα

Τα ερωτήματα μιας ενδογενούς στρατηγικής για την Ελληνική Οικονομία

Ομιλητές εκ μέρους του ΙΝΕΠΑ:

• Ζωή Γεωργαντά πρώην μέλος ΔΣ ΕΛΣΤΑΤ, καθηγήτρια οικονομετρίας Πανεπιστημίου Μακεδονίας
• Αλέξανδρος Οικονομίδης μαθηματικός μηχανουργός.

Το παράδειγμα τριών επιχειρήσεων με σοβαρό δείκτη εγχώριας προστιθέμενης αξίας

• DNAfiltrers Ltd Ντίνος Νικολαΐδης, μηχανικός ιδρυτής και διευθύνων σύμβουλος
• CERAMETAL s.e. S.A. Νικόλαος Δρακονταειδής, μηχανολόγος μηχανικός γενικός διευθυντής
• ΘΕΣγάλα εκπρόσωπος του συνεταιρισμού

Ερωτήσεις -Συζήτηση

Συντονιστής Ανδρέας Κυράνης πρόεδρος του ΙΝΕΠΑ

* Η εκδήλωση - συζήτηση αυτή, είναι η 2η που διοργανώνει το ΙΝΕΠΑ για την Ελληνική Βιομηχανία μετά από εκείνη που πραγματοποιήθηκε στις 8 Μαρτίου 2017 επίσης στο αμφιθέατρο του ΤΕΕ, για την Ιστορία της Ελληνικής Βιομηχανίας, με ομιλητές 

• την ιστορικό Χριστίνα Αγριαντώνη και 
• τον οικονομολόγο Κώστα Μελά 

Είχαν ακολουθήσει τότε παρεμβάσεις από τους εξής:

• Στρατής Ζαφείρης, Γενικός Γραμματέας Βιομηχανίας.
• Ανδριανός Μιχάλαρος, Πρόεδρος του Βιοτεχνικού Επιμελητηρίου Πειραιά.
• Λάζαρος Δραγογιάννης, Πρόεδρος Πανελληνίου Συνδέσμου Βιοτεχνιών και Βιομηχανιών Πλεκτού Ενδύματος

Την εκδήλωση είχε συντονίσει ο Βαγγέλης Πισσίας - Δρ. Διεθνών Οικονομικών Σχέσεων, Γενικός Γραμματέας του ΙΝ.Ε.Π.Α.

Τα βίντεο με τις ομιλίες και παρεμβάσεις της 1ης εκδήλωσης μπορείτε να τα παρακολουθήσετε εδώ στην ιστοσελίδα του ΙΝΕΠΑ. 

** Σκοπός του ΙΝΕΠΑ - και της ιστοσελίδας του endogenis.blogspot.gr - είναι να συγκεντρώσει τον προβληματισμό και τις προτάσεις για τη χάραξη μιας νέας εθνικής παραγωγικής στρατηγικής. 

Γιατί:
Έχουμε οδηγηθεί σε έναν πλήρη εκτροχιασμό από την προαιώνια βασική επιβιωτική μας αρχή: "παράγω, κερδίζω με τον μόχθο μου, και δεν ξοδεύω περισσότερα από όσα βγάζω", οπότε, ακόμη και αν ξαφνικά "βρέξει χρήματα", δεν θα επωφεληθούν παρά οι παρασιτικοί τομείς της ελληνικής οικονομίας.

Η συμμετοχή μας στην παραγωγική πραγματικότητα του τόπου, μας διδάσκει πως η ελληνική κρίση δεν θα ξεπεραστεί, εάν η χώρα δεν ξαναβρεί τη παραγωγική της δύναμη, την αυτοεκτίμηση της, την δημιουργική ψυχή - στυλοβάτη της παραγωγικής της υπόστασης, αν δηλαδή δεν ανασυστήσει με νέα ήθη και νοοτροπίες, την ιδιαίτερη επιστημονική, τεχνολογική και προπαντός τεχνική ενδογενή της βάση, τον ελάχιστο αναγκαίο όρο για να υπερβεί τα αδιέξοδα και να ανακτήσει την εθνική της ανεξαρτησία¹.

"Δεν θα χαράξουμε όμως τέτοια στρατηγική χωρίς βαθιά συνείδηση, με γνώμονα πάντοτε τους καιρούς που ζούμε: 

Πρώτον, του τι μας συμβαίνει, του βαθύτερου δηλαδή χαρακτήρα της χρεοκοπίας της Μεταπολίτευσης και τις επιπτώσεις της στην ελλαδική μας υπόσταση και στη συνολική συνακόλουθα μοίρα του Ελληνισμού. 

Δεύτερον, του γιατί μας συμβαίνει, του πώς δηλαδή οι "χρυσοφόρες" δεκαετίες της μεταπολιτευτικής… χαύνωσης {των πολλών ευρωπαϊκών "πακέτων", της "Αλλαγής", του "εκσυγχρονισμού" και "της ισχυρής Ελλάδας"} μας οδήγησαν, ...στη μετανεωτερική υποτέλειά μας εντός της …Ευρωπαϊκής Ένωσης (με καλλιεργούμενη ψευδαίσθηση ισοτιμίας και ανεξαρτησίας στο πλαίσιό της!). 

Τρίτον, τέλος, του πώς θα βγούμε από τα πνιγηρά αδιέξοδά μας και θα μπούμε στη δύσκολη τροχιά της εθνικής μας αξιοπρέπειας, με πλήρη επίγνωση των απαιτούμενων σε βάθος χρόνου μεγάλων θυσιών από τον (καλά ενημερωμένο!) λαό μας."²

Δείτε σχετικά:

¹ Κάλεσμα για την Ενδογενή Παραγωγική Ανασυγκρότηση αυτής της Χώρας.
² Λαοκράτης Βάσσης: Η έρπουσα στρατηγική μας αμηχανία.