Η Αριστερά και οι Εξορύξεις Υδρογονανθράκων σε Ήπειρο και Ιόνιο

Από την συγκλονιστική 1η Πανηπειρωτική Πορεία κατά των εξορύξεων υδρογονανθράκων στα Ιωάννινα

Aντίθετη στη βιωσιμότητα και την προστασία της φύσης η εξόρυξη υδρογονανθράκων

Γράφουν: Στάθης Λούκας[1], Ιωσήφ Σινιγάλιας[2], Γιώργος Δημαράς[3], Νίκος Φίλης[4]

Η διαδικασία επικύρωσης από τη Βουλή των τεσσάρων νέων συμβάσεων για την παραχώρηση του δικαιώματος έρευνας και εκμετάλλευσης υδρογονανθράκων στην ευρύτερη περιοχή του Ιονίου (προβλέπονται 20 συνολικά χερσαίες και θαλάσσιες ζώνες) έχει προκαλέσει δικαιολογημένα την αναζωπύρωση της συζήτησης για το αναπτυξιακό μοντέλο που πρέπει να ακολουθήσει η χώρα.

Η συζήτηση αφορά ειδικότερα το νέο ενεργειακό πρότυπο και τον σεβασμό των δεσμεύσεων της Ελλάδας τόσο στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ενωσης όσο και στο πλαίσιο των διεθνών συμφωνιών για την κλιματική αλλαγή COP 21 και 22.

Δεσμεύσεις κεφαλαιώδους σημασίας, αφού βασίζονται στην παραδοχή ότι οι κοινωνίες μας με το υφιστάμενο παραγωγικό και κοινωνικοοικονομικό μοντέλο έχουν πλέον φτάσει στην υπέρβαση των ορίων αντοχής του παγκόσμιου οικοσυστήματος.

Το βασικό ζητούμενο στις σημερινές συνθήκες και τις προβλεπόμενες καταστάσεις κρίσεων και καταρρεύσεων είναι:

● Η οικοδόμηση μιας οικονομίας που δεν καταρρέει σε διεθνείς και περιφερειακές αναταράξεις και είναι συμβατή με τη γενική βιωσιμότητα του πλανήτη και του τόπου.

● Η οικονομία και η οργάνωση της κοινωνίας να εξασφαλίζουν αρμονική συμβίωση με δίκαιη κατανομή του παραγόμενου πλούτου, δημοκρατία και ελευθερία.

Το νέο καθοριστικό στοιχείο είναι ότι η παραγωγική διαδικασία θα πρέπει να συνδέεται άρρηκτα με την κοινωνική οργάνωση, την ικανοποίηση του αιτήματος για δικαίωμα στην εργασία και τη διασφάλιση της συμβατότητας με το οικολογικό πρόταγμα.

Η κλιμακούμενη κλιματική αλλαγή με τις καταστροφικές συνέπειές της πρέπει να καταστεί αφορμή για επαναχάραξη και υιοθέτηση ενός νέου μοντέλου οικονομικής δραστηριότητας.

Ενός μοντέλου που θα το χαρακτηρίζει όχι μόνο η αρμονική συμβίωση, αλλά και η συμβατότητα της ανθρώπινης ζωής και δραστηριότητας με τους κανόνες που χαρακτηρίζουν στο σύνολό του το οικοσύστημα μέσα στο οποίο ζούμε.

Η Ναόμι Κλάιν  θεωρεί την υπόθεση της κλιματικής αλλαγής αφορμή για την ανάδειξη της νέας ταξικής διάκρισης, στο μέτρο που η ανάλυση κόστους-οφέλους επί της αξίας της ανθρώπινης ζωής οδηγεί και πάλι στο να πλήττονται οι αδύναμοι και οι οικονομικά ανίσχυροι.

Είναι χαρακτηριστικό άλλωστε ότι οι φυσικές καταστροφές συμβαίνουν με μεγαλύτερη ένταση στις υποβαθμισμένες και απροστάτευτες περιοχές: Νέα Ορλεάνη, Πόρτο Ρίκο, Αίγυπτος, Μπανγκλαντές, Μάνδρα Αττικής κ.λπ.

Υπεισέρχεται έτσι η ανάγκη να θέτουμε το ζήτημα της οικολογικής προστασίας ως πρωταρχική αξία, ως συγκρουσιακή αιχμή απέναντι σε εδραιωμένα συμφέροντα, «χρωματίζοντας» ιδεολογικά και πολιτικά την επιδιωκόμενη αντιμετώπιση προς όφελος της μεγάλης πλειοψηφίας της κοινωνίας και του περιβάλλοντος.

Η Αριστερά δεν  μπορεί να υπεκφεύγει με σαθρούς οικονομικούς και επικοινωνιακούς τακτικισμούς.

Αντίθετα, οφείλει να αναλάβει την ευθύνη και να υιοθετήσει τις απαραίτητες πρωτοβουλίες σε κάθε πεδίο, κατευθύνοντας την ανάπτυξη μέσα από μια ισχυρή και συγκροτημένη πολιτική για την εξοικονόμηση ενέργειας (κτίρια, μεταφορές, παραγωγική διαδικασία) και μια διευρυμένη χρήση των ανανεώσιμων ενεργειακών πηγών (ΑΠΕ).

Δυστυχώς σήμερα μια αριστερή κυβέρνηση συμβάλλει στη νομιμοποίηση του παρωχημένου ενεργειακού μοντέλου της εξόρυξης υδρογονανθράκων.

Προσχωρεί έτσι σε βλαπτικές για το περιβάλλον και τα οικοσυστήματα πολιτικές, αντί να αναλάβει εμβληματικές πρωτοβουλίες για την αλλαγή του ενεργειακού μοντέλου, γεγονός που καθίσταται αναπόφευκτα αντικείμενο αμφισβήτησης και κριτικής.

Η υιοθέτηση εκ μέρους της  επιχειρημάτων περί ρεαλισμού και δεσμεύσεων την εκθέτουν και την εγκλωβίζουν σε πεδία και αντιλήψεις ξένες προς την πολιτική της βιωσιμότητας με την ευρεία έννοια.

Παρόμοια επιχειρήματα άλλωστε χρησιμοποιούν ακόμα και σήμερα Ν.Δ. και ΠΑΣΟΚ, κόμματα που με τις επιλογές τους οδήγησαν στο αδιέξοδο ενεργειακό μοντέλο που ακολουθεί η χώρα τις τελευταίες δεκαετίες.

Οι υπεραισιόδοξες προβλέψεις για τα αποθέματα υδρογονανθράκων στο Ιόνιο και όχι μόνο, επέτρεψαν στους εμπλεκόμενους «ζηλωτές του μαζούτ» να προπαγανδίσουν μια αληθινή κοσμογονία με πληθώρα θέσεων εργασίας, οικονομικά οφέλη για το κράτος και τις τοπικές κοινωνίες, υποβαθμίζοντας με σκανδαλώδη τρόπο και με παιδαριώδη επιχειρήματα τούς περιβαλλοντολογικούς κινδύνους και τις αρνητικές επιπτώσεις σε υφιστάμενες οικονομικές δραστηριότητες στην περιοχή.

Ολα τα στοιχεία δείχνουν  πλέον ότι διεθνώς οι δημιουργούμενες νέες θέσεις εργασίας στις ΑΠΕ τείνουν να ξεπεράσουν τις αντίστοιχες στην εξόρυξη και εκμετάλλευση των ορυκτών καυσίμων, οι οποίες βαίνουν σταθερά μειούμενες, ενώ μεγάλοι ασφαλιστικοί οργανισμοί (π.χ. GENERALI) επιλέγουν σταδιακά να αποδεσμευτούν από επενδύσεις σε ορυκτά καύσιμα και στρέφονται στις ΑΠΕ.

Αγνοώντας αυτές τις εξελίξεις, από τη μεριά των υπέρμαχων των εξορύξεων έχουν ακουστεί απιθανότητες τύπου Σώρρα περί δήθεν επίλυσης του χρέους και του συνταξιοδοτικού για τις επερχόμενες γενιές από τα «αμύθητα» έσοδα των πετρελαίων!

Κι αυτό την ώρα που στην πετρελαιοπαραγωγό Νορβηγία η τράπεζα Norgen Bank συμβουλεύει τη νορβηγική κυβέρνηση να σταματήσει να υπολογίζει τα πετρελαϊκά περιουσιακά στοιχεία στο Ταμείο των Συντάξεων.

Μέχρι στιγμής δεν υπάρχει κανένας έγκυρος υπολογισμός για τα πραγματικά αποθέματα στον βυθό των ελληνικών θαλασσών.

Φημολογείται ένα απόθεμα 240-270 εκατ. βαρελιών, το οποίο θα αποφέρει 300 εκατ. ευρώ κάθε χρόνο επί μια δεκαετία, δηλαδή ένα ποσό ασήμαντο μπροστά στις οικολογικές συνέπειες που μπορεί να επιφέρουν οι εξορύξεις αλλά και στη συνεπακόλουθη μείωση των έσοδων του τουρισμού στις περιοχές αυτές.

Στην περιοχή του Ιονίου  παράγεται το 11,8% του εθνικού τουριστικού εισοδήματος (1,6 δισ.), που κινδυνεύει να επηρεαστεί όχι μόνο από ένα πιθανό ατύχημα, αλλά και από την ίδια την παρουσία των εξεδρών εξόρυξης.

Η Κροατία, αντίθετα, ακύρωσε 23 παραχωρήσεις οικοπέδων για θαλάσσιες έρευνες υδρογονανθράκων, αντιλαμβανομένη ότι το τουριστικό εισόδημα και η αλιεία κινδύνευαν σοβαρά από τις εξορύξεις πετρελαίου, ενώ η Ιταλία, με δημοψήφισμα, απαγόρευσε νέες εξορύξεις σε απόσταση 22 χιλιομέτρων από την ακτογραμμή και η Γαλλία απαγόρευσε το σύνολο των εξορύξεων στην επικράτειά της.

Εμείς, αντίθετα, φιλοδοξούμε να στήσουμε πλατφόρμες εξόρυξης έξω από το Κατάκολο και αντίκρυ στην Ολυμπία!

Στις παραλίες καθώς και στην ενδοχώρα του Ιονίου πελάγους οριοθετούνται 102 από τις συνολικά 409 περιοχές NATURA που υπάρχουν στην Ελλάδα (πρόσφατα προστέθηκαν και άλλες περιοχές NATURA στο Ιόνιο).

Η προστασία τους δεν διευκολύνεται βέβαια με τη δραστηριότητα έρευνας και εξόρυξης υδρογονανθράκων.

Στο ίδιο πλαίσιο αγνοούνται ή αποσιωπούνται οι επιπτώσεις που μπορεί να προκληθούν στο οικοσύστημα της λιμνοθάλασσας του Μεσολογγίου-Αιτωλικού, στις παραγωγικές δραστηριότητες και στην απασχόληση της περιοχής, αν προχωρήσει η σχεδιαζόμενη εγκατάσταση αεριοποίησηs GNL (υγροποιημένου φυσικού αερίου) στον Πατραϊκό κόλπο, με δεδομένο ότι το 80% των ψαριών που εισέρχονται στη λιμνοθάλασσα προέρχονται από τον Πατραϊκό. Η περιοχή του Ιονίου (Ζάκυνθος, Κεφαλονιά, Λευκάδα) είναι η πιο σεισμογενής περιοχή της Ευρώπης και αυτό αυξάνει τους κινδύνους για την περιοχή.

Η αντίθεση στις εξορύξεις  γίνεται από τη σκοπιά ενός εναλλακτικού ενεργειακού μοντέλου που δεν θα στηρίζεται στα ρυπογόνα ορυκτά καύσιμα. Η κυβέρνηση βρίσκεται σε μια προφανή αντίφαση.

Προωθεί νομοσχέδια και μέτρα με θετικό οικολογικό πρόσημο (ενεργειακές κοινότητες, ανακύκλωση, το πρόγραμμα εξοικονόμησης κατ’ οίκον κ.ά.), που όμως δεν αντιστρέφουν τη στρατηγική επιλογή της να καταστήσει τη χώρα ενεργειακό κόμβο υδρογονανθράκων.

Η Μεσόγειος Θάλασσα, αν και καταλαμβάνει μόλις το 0,8% της επιφάνειας των ωκεανών, φιλοξενεί το 25% της διακίνησης της παγκόσμιας παραγωγής ετησίως, ενώ μόνο από δραστηριότητες ρουτίνας τα ύδατά της ρυπαίνονται από 150 χιλ. τόνους αργού πετρελαίου.

Τριάντα δύο χρόνια μάς χωρίζουν από το 2050, οπότε θα πρέπει να έχει μειωθεί η κατανάλωση ορυκτών καυσίμων, κυρίως άνθρακα και πετρελαίου, κατά 80%.

Σε λιγότερο από 32 χρόνια, δηλαδή από αύριο, πρέπει να ανατρέψουμε το ενεργειακό μας πρότυπο.

Πολύ δύσκολο, όταν στους πρότερους και τωρινούς διαχειριστές της ενέργειας χρειάστηκαν πάνω από 20 χρόνια για να κατανοήσουν ότι η «ενεργειακή αλλαγή» τούς χτυπούσε την πόρτα. Συνέπεια αυτού αποτελεί και η κρίση της ΔΕΗ.

Συνεπώς η κυβέρνηση και ειδικά ο ΣΥΡΙΖΑ θα πρέπει άμεσα να δει τις ευθύνες του και να αλλάξει την πολιτική του, αλλιώς είναι βέβαιο ότι πολύ σύντομα, κι όχι το 2050, θα υποχρεωθεί να κριτικάρει πολύ έντονα τις σημερινές επιλογές του.

Με μια τέτοια κεντρική πολιτική, παρά το γεγονός ότι το ενεργειακό δυναμικό της Ελλάδας (ηλιακό, αιολικό, γεωθερμικό κ.λπ.) είναι ικανό σε βάθος χρόνου να φέρει επάρκεια στη χώρα, οι επενδύσεις προσανατολίζονται σε τομείς που επιβαρύνουν το κλίμα και το περιβάλλον.

Το παραγωγικό σχέδιο ανάπτυξης μιας αριστερής κυβέρνησης πρέπει να έχει άλλο προσανατολισμό από αυτόν που επιβάλλει ο νεοφιλελεύθερος καπιταλισμός, ο οποίος οδηγεί σε καταστροφή και τις κοινωνίες και τον πλανήτη.

Η Αριστερά, συνεργαζόμενη  με την πολιτική οικολογία, πρέπει να παρουσιάσει ένα διαφορετικό μοντέλο παραγωγής που να οδηγεί σε δίκαιη κοινωνία αλλά και σε ένα άλλο υπόδειγμα ζωής του ανθρώπου που δεν σπαταλά αλόγιστα τους φυσικούς πόρους.

[1] ηλεκτρολόγος - ενεργειακός μηχανικός,
[2] μηχανολόγος μηχανικός,
[3] βουλευτής Β’ Αθήνας ΣΥΡΙΖΑ, από τους Οικολόγους Πράσινους,
[4] βουλευτής Α’ Αθήνας και μέλος του Πολιτικού Συμβουλίου του ΣΥΡΙΖΑ

*πηγή Εφημερίδα των Συντακτών, 2 Απριλίου 2018

 Παράρτημα: οι διαχρονικές θέσεις του ΣΥΡΙΖΑ για τις εξορύξεις υδρογονανθράκων 

ΣΥΡΙΖΑ για εξορύξεις: Η ανάπτυξη δεν περνάει από την περιβαλλοντική καταστροφή

Κείμενο της ΑΥΓΗΣ δημοσιευμένο στις 23 Σεπτεμβρίου 2014 

Τον “αποικιοκρατικό” χαρακτήρα των συμβάσεων, που παραχωρούν σε ιδιωτικές εταιρείες δικαιώματα έρευνας και εξόρυξης υδρογονανθράκων στις περιοχές του Κατάκολου, του Πατραϊκού κόλπου και των Ιωαννίνων, καταγγέλλει το Τμήμα Οικολογίας, Περιβάλλοντος και Χωρικού Σχεδιασμού του ΣΥΡΙΖΑ.

Τον «αποικιοκρατικό» χαρακτήρα των συμβάσεων, που καταστρέφουν το περιβάλλον και λειτουργούν ενάντια στο συμφέρον των πολιτών και της χώρας, καταγγέλλει το Τμήμα Οικολογίας, Περιβάλλοντος και Χωρικού Σχεδιασμού του ΣΥΡΙΖΑ, με αφορμή την κύρωση την περασμένη Πέμπτη στη Βουλή των συμβάσεων παραχώρησης σε ιδιωτικές εταιρείες δικαιωμάτων έρευνας και εξόρυξης υδρογονανθράκων στις περιοχές του Κατάκολου, του Πατραϊκού κόλπου και των Ιωαννίνων.

Ειδικότερα, ο ΣΥΡΙΖΑ καταγγέλλει με τις συμβάσεις αυτές «δεν εξυπηρετείται το δημόσιο συμφέρον, δεν διασφαλίζεται η περιβαλλοντική προστασία των υπό εκποίηση περιοχών ενώ τίθενται σε κίνδυνο οι παραγωγικές δραστηριότητες και προοπτικές ευρύτερων περιοχών της χώρας».

Μάλιστα, οι βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ είχαν κάνει λόγο για «προσπάθεια του ΥΠΕΚΑ και της κυβέρνησης να στήσουν γύρω από αυτή τη σύνθετη και ιδιαίτερα επικίνδυνη υπόθεση ένα τεχνητό, επικοινωνιακό «success story»».

Σύμφωνα με το Τμήμα Οικολογίας, «το «success story» των εξορύξεων που προωθεί η μνημονιακή Κυβέρνηση Σαμαρά-Βενιζέλου είναι τυπικό της μετατροπής της «κρίσης σε ευκαιρία» από τις κυρίαρχες ελίτ σε χώρες ευάλωτες σε οικονομικές-πολιτικές πιέσεις».

«Εκμεταλλεύονται την κατάρρευση μισθών και εργασιακών δικαιωμάτων και την πτώση αξιών γης. Επιβάλλουν την εκποίηση δημόσιου πλούτου (π.χ. γης, ορυκτών πόρων), με ληστρικούς όρους, προς όφελος πολυεθνικών, την αποσάθρωση της περιβαλλοντικής νομοθεσίας και των ελεγκτικών μηχανισμών, αλλά και συνολικά καθεστώς «χαριστικών» μισθωμάτων, φορολογίας κ.λ.π. Τέλος, αξιοποιούν την κρίση για να κάμψουν τις κοινωνικές αντιστάσεις προτάσσοντας εκβιαστικά διλήμματα, τον φόβο και την επιβαλλόμενη εξαθλίωση», διευκρινίζει το Τμήμα Οικολογίας.

Τέλος, το Τμήμα Οικολογίας εκτιμά ότι «είναι περισσότερο αναγκαίο παρά ποτέ ένα νέο υπόδειγμα «κοινωνικού – οικολογικού μετασχηματισμού» προς μια οικονομία των αναγκών με σοσιαλιστικό ορίζοντα, στον αντίποδα τόσο της νεοφιλελεύθερης «πράσινης ανάπτυξης» της αγοράς, όσο και του παραγωγισμού, του καταστροφικού δηλαδή αστικού μοντέλου ανάπτυξης του παρελθόντος».

«Ένα τέτοιο εγχείρημα μόνο μια «Κυβέρνηση της Αριστεράς», με την αποφασιστική ενεργό στήριξη και συμμετοχή της κοινωνίας, μπορεί να προωθήσει», καταλήγει.

Ολόκληρη η ανακοίνωση έχει ως εξής:

"Την περασμένη Πέμπτη 18/9 κυρώθηκαν από το Γ' Θερινό Τμήμα της Βουλής οι συμβάσεις παραχώρησης σε ιδιωτικές εταιρείες δικαιωμάτων έρευνας και εξόρυξης υδρογονανθράκων στις περιοχές του Κατάκολου, του Πατραϊκού κόλπου και των Ιωαννίνων. Λίγες ημέρες πριν από τις διεθνείς κινητοποιήσεις με αφορμή τη σύνοδο του ΟΗΕ για την κλιματική αλλαγή.

Ο ΣΥΡΙΖΑ κατήγγειλε από την πρώτη στιγμή τον αποικιοκρατικό χαρακτήρα αυτών των συμβάσεων και ανέδειξε συγκεκριμένα και τεκμηριωμένα τους λόγους για τους οποίους δεν εξυπηρετείται το δημόσιο συμφέρον, δεν διασφαλίζεται η περιβαλλοντική προστασία των υπό εκποίηση περιοχών ενώ τίθενται σε κίνδυνο οι παραγωγικές δραστηριότητες και προοπτικές ευρύτερων περιοχών της χώρας (Ιόνια, Ήπειρος, Δυτική Ελλάδα, Κρήτη). Στις παρεμβάσεις τους οι βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ στηλίτευσαν επίσης την προσπάθεια του ΥΠΕΚΑ και της κυβέρνησης να στήσουν γύρω από αυτή τη σύνθετη και ιδιαίτερα επικίνδυνη υπόθεση ένα τεχνητό, επικοινωνιακό «success story».

Δεδομένης της ορθής κριτικής και της καταψήφισης των συμβάσεων «ανοιχτής πόρτας», θεωρούμε κρίσιμο να προσθέσουμε ορισμένες επισημάνσεις που αφορούν ευρύτερα το προωθούμενο επιθετικό αναπτυξιακό μοντέλο των εξορύξεων.

Το «success story»των εξορύξεων που προωθεί η μνημονιακή Κυβέρνηση Σαμαρά-Βενιζέλου είναι τυπικό της μετατροπής της «κρίσης σε ευκαιρία» από τις κυρίαρχες ελίτ σε χώρες ευάλωτες σε οικονομικές-πολιτικές πιέσεις. Στην πραγματικότητα με πρόσχημα την εξυπηρέτηση του χρέους και την ανάκαμψη της οικονομίας εκμεταλλεύονται τις συνθήκες της κρίσης που οι ίδιες δημιούργησαν. Εκμεταλλεύονται την κατάρρευση μισθών και εργασιακών δικαιωμάτων και την πτώση αξιών γης. Επιβάλλουν την εκποίηση δημόσιου πλούτου (π.χ. γης, ορυκτών πόρων), με ληστρικούς όρους, προς όφελος πολυεθνικών, την αποσάθρωση της περιβαλλοντικής νομοθεσίας και των ελεγκτικών μηχανισμών, αλλά και συνολικά καθεστώς «χαριστικών» μισθωμάτων, φορολογίας κ.λ.π. Τέλος, αξιοποιούν την κρίση για να κάμψουν τις κοινωνικές αντιστάσεις προτάσσοντας εκβιαστικά διλήμματα, τον φόβο και την επιβαλλόμενη εξαθλίωση.

Οι συνέπειες του εξορυκτικού μοντέλου ανάπτυξης που προωθείται έχει γνωστές και καταγεγραμμένες, διεθνώς, συνέπειες, όπως: α) εξάρτηση από εξωτερικό δανεισμό ή χρηματοδότηση), β) εξάρτηση από τον μονοπωλιακό έλεγχο της τεχνολογίας από μεγάλες πολυεθνικές, , γ) σοβαρές μη αντιστρεπτές περιβαλλοντικές μακροχρόνιες επιπτώσεις και σημαντικούς κινδύνους περιβαλλοντικών ατυχημάτων (π.χ. καταστροφή κόλπου Μεξικού), δ) συγκρούσεις στις χρήσεις γης, με εκτόπιση τοπικών παραγωγικών δραστηριοτήτων (τουρισμός, αλιεία, γεωργία κ.α.) και απώλεια θέσεων εργασίας και εισοδημάτων για τις τοπικές κοινωνίες, ε) επιβάρυνση με συνολικό εξωτερικό κοινωνικό κόστος, στ) δέσμευση δημόσιων πόρων που εγκλωβίζουν τον παραγωγικό σχεδιασμό έναντι εναλλακτικών που δεν έχουν καν εξεταστεί, ζ) άμεση εμπλοκή σε ιμπεριαλιστικούς ανταγωνισμούς με αποτέλεσμα τη στρατιωτικοποίηση με αύξηση εξοπλιστικών δαπανών αλλά και τη γεωπολιτική ένταση ( π.χ. Ουκρανία, Μ. Ανατολή και η) αναπαράγει το ρυπογόνο ενεργειακό μοντέλο που στηρίζεται στα ορυκτά καύσιμα.

Το μοντέλο αυτό, κατά κανόνα, οδηγεί στην όξυνση των κοινωνικών ανισοτήτων και ταυτόχρονα στην αύξηση της συγκέντρωσης και του ελέγχου τόσο της οικονομίας, όσο και της εξουσίας, σε λίγα χέρια.

Δεδομένου του γεγονότος ότι, ευρωπαϊκά αλλά και διεθνώς, το σύνολο των ριζοσπαστικών κινημάτων και της Αριστεράς αγωνίζεται για την ανάσχεση της κλιματικής αλλαγής και της οικολογικής κρίσης, με κεντρικό αίτημα τη σταδιακή απεξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα στα επόμενα 40 έτη, το μοντέλο ανάπτυξης που στηρίζεται στις εξορύξεις υδρογονανθράκων βρίσκεται στον αντίποδα των διεκδικήσεων μας.

Ιδιαίτερα στην Ελλάδα, μια μεσογειακή χώρα (το Ιόνιο δεν είναι Βόρεια Θάλασσα), με χαρακτηριστικό το νησιωτικό στοιχείο, με ιδιαίτερα ευνοϊκές κλιματικές συνθήκες (και για αξιοποίηση Α.Π.Ε. με δημόσια-κοινωνική ρύθμιση), με έντονη σεισμικότητα, με ποικιλομορφία ευαίσθητων οικοσυστημάτων και με σημαντικά στοιχεία παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς, που ταυτόχρονα διαθέτει συσσωρευμένες υποδομές, εξειδικευμένους εργαζόμενους και αναπτυγμένο παραγωγικό, επιστημονικό και τεχνολογικό δυναμικό (ενεργό αλλά και αργούν), ο δρόμος που οδηγεί στην έξοδο από την κρίση είναι κοινωνικά και περιβαλλοντικά ο αντίστροφος.

Στον πυρήνα της δικής μας πολιτικής φυσιογνωμίας, όπως συστηματικά έχει καταγραφεί, βρίσκονται η εξυπηρέτηση των συλλογικών κοινωνικών αναγκών και η αποκατάσταση της οικολογικής ισορροπίας που διασφαλίζουν τις παρούσες και μελλοντικές αξιοβίωτες συνθήκες παραγωγής και διαβίωσης της κοινωνικής πλειοψηφίας.

Σήμερα, στην εποχή της κρίσης, είναι περισσότερο αναγκαίο παρά ποτέ ένα νέο υπόδειγμα «κοινωνικού – οικολογικού μετασχηματισμού» προς μια οικονομία των αναγκών με σοσιαλιστικό ορίζοντα, στον αντίποδα τόσο της νεοφιλελεύθερης «πράσινης ανάπτυξης» της αγοράς, όσο και του παραγωγισμού, του καταστροφικού δηλαδή αστικού μοντέλου ανάπτυξης του παρελθόντος.

Ένα υπόδειγμα που θα έχει στο επίκεντρό του την εργασία και το περιβάλλον (τα δημόσια και κοινά αγαθά), τον δημόσιο έλεγχο, τη δημοκρατία στην ίδια την παραγωγή με έλεγχο της κοινωνίας, των εργαζομένων και ενεργό συμμετοχή των τοπικών κοινωνιών. Ένα υπόδειγμα που στοχεύει στην αξιοποίηση των εγχώριου παραγωγικού δυναμικού, των τεχνολογικών δυνατοτήτων της χώρας με την παραγωγή διαφοροποιημένης τεχνολογίας συμβατής με τις κοινωνικές και τοπικές ανάγκες, προσανατολισμένο τόσο στην αποκέντρωση ανθρώπων και δραστηριοτήτων όσο και στην αποκατάσταση της οικολογικής ισορροπίας. Πρώτη προτεραιότητα ενός τέτοιου μετασχηματισμού αποτελεί η ταχεία δημιουργία «κόκκινων» και ταυτόχρονα «πράσινων» θέσεων εργασίας για την αντιμετώπιση της ανεργίας, αλλά και η δραστική αντιστροφή της πρωτογενούς διανομής του εισοδήματος υπέρ των εργαζομένων και της μεγάλης κοινωνικής πλειοψηφίας, έναντι των κερδών -εγχώριων και διεθνών ομίλων.

Ένα τέτοιο εγχείρημα μόνο μια «Κυβέρνηση της Αριστεράς», με την αποφασιστική ενεργό στήριξη και συμμετοχή της κοινωνίας, μπορεί να προωθήσει".

Καταστροφή από τα πετρέλαια στην Ήπειρο αλά Μπαζιλικάτα στην Ιταλία; Και με την υπογραφή της Αριστεράς;

Πετρέλαιο, δικαιώματα εκμετάλλευσης, πολιτική και φτώχεια

 

 Μπαζιλικάτα : Απεριόριστος ο πλούτος για πολιτικούς και πολυεθνικές 

Η εξόρυξη πετρελαίου στην Μπαζιλικάτα στάθηκε κυριολεκτικά «μάνα εξ’ουρανού». Αλλά όχι για όλους… Ολοι γνωρίζουμε ότι τα τεράστια οφέλη από το πετρέλαιο, πλούτος και νομισματική ρευστότητα, αφορούν 4 ή 5 άτομα ανά χώρα. Οφέλη για 4 ή 5 άτομα ανά χώρα που αντιστοιχούν σε αρρώστια, καρκίνους, ρύπανση, φτώχεια, διαφθορά, ανεργία, υποτίμηση περιουσιακών στοιχείων, απώλεια παραγωγικότητας, μετανάστευση και οργή για τους υπόλοιπους. Αυτή είναι η πραγματικότητα και οι πολιτικοί που την αρνούνται είναι οι συνένοχοι και οι διεφθαρμένοι αυτού του συστήματος που δημιουργήθηκε από τις πολυεθνικές του πετρελαίου με αποκλειστικό σκοπό την κερδοσκοπία.

Το πετρέλαιο δεν έφερε δουλειές. Μηχανικοί, διευθυντικά στελέχη και ειδικοί των εταιρειών εξόρυξης ήταν ήδη προσωπικό τους. Χρησιμοποιήθηκε μόνο λίγο απλό εργατικό προσωπικό, όλο καθορισμένο με ρουσφέτι από τους δήμαρχους της περιοχής των εξορύξεων, το οποίο έμεινε γρήγορα χωρίς δουλειά μόλις τελείωσαν τα έργα της προετοιμασίας των εξορύξεων.
Τα δικαιώματα εκμετάλλευσης είναι τα χαμηλότερα στο κόσμο: το 7% μισού διεσεκατομμυρίου τον χρόνο. Το κόλπο είναι στις συμβάσεις: για όλο το διάστημα που η παραγωγή θα είναι μικρότερη των 100 χιλιάδων βαρελιών την ημέρα, το ΕΝΙ – Εθνικός Οργανισμός Υδρογονανθράκων - δεν θα πληρώνει περισσότερο από το 7%. Ολοι οι κάτοικοι των ενδιαφερόμενων περιοχών αναρωτιούνται: Πόσο είναι το κέρδος αυτών των ανθρώπων; Που πάνε αυτά τα χρήματα; Είναι αυτοί στους οποίους έμειναν και μένουν μόνο η δυσωδία και οι υποτιμημένες περιουσίες δίχως να υπολογίζονται αυτά που έχουν ήδη χαθεί: το μεγαλείο του χώρου τους, ο πλούτος της φύσης τους και η κερδοφορία των γεωργικών τους δραστηριοτήτων.

Περίμεναν εργασία και ανάπτυξη, πλούτο και «μέλλον» αλλά η ανάπτυξη πήγε στις πολυεθνικές και στους ντόπιους πολιτικούς, η εργασία στο προσωπικό των μεγα-εταιρειών, ο πλούτος σε όλους τους διεφθαρμένους που «φάγανε» και «τρώνε» ακόμη και το «μέλλον» σε όλους εκείνους που ακόμη και σήμερα κρύβουν τι έγινε και υπερασπίζονται μια από τις μεγαλύτερες συμφορές της Μπαζιλικάτα. Το πετρέλαιο φέρνει μόνο καταστροφή, ελάχιστους εκατομμυριούχους και για τους λοιπούς φτώχεια και μετανάστευση.
Να μην ξεχνάμε έπειτα όλα τα ατυχήματα των βυτίων στις διαδρομές από τα φρεάτια της εξόρυξης έως τα διυλιστήρια. Μιλάμε για δεκάδες περιστατικών σύμφωνα με τις μαρτυρίες των κατοίκων. Από την άλλη μεριά, οι πολλές «μικρές» περιβαλλοντικές καταστροφές, με σοβαρές όμως επιπτώσεις, κρύβονται επιμελώς: τo ENI τις αρνείται συστηματικά, προσπαθεί να καλύψει τις επιπτώσεις τους κρυφά και δίχως καμία παράμετρο ασφάλειας, η αστυνομία δεν παρεμβαίνει στον τόπο του περιστατικού και κανένας πολιτικός ή άλλο θεσμικό όργανο δεν παίρνει την κατάσταση στα χέρια του. Με λίγα λόγια μία κατάσταση πραγματικής μαφίας.

Παρόμοια, δεν μπορούμε να αποσιωπήσουμε το γεγονός ότι η διαδικασία εξόρυξης παραβιάζει πάμπολλες νόρμες. Και επί αυτού, είναι οι δήμαρχοι που σιωπούν, είναι οι δήμαρχοι που αρνούνται τους ελέγχους, οι δήμαρχοι που αρνούνται την ανάδειξη της πραγματικότητας, οι δήμαρχοι που αρνούνται το μέλλον στους πολίτες τους. Το πετρέλαιο που εξορύσσεται στην Μπαζιλικάτα καλύπτει το 6% των εθνικών αναγκών αλλά η Ιταλία και όλη η Μπαζιλικάτα δεν έχουν κανένα, μα κανένα, όφελος.

Το ερώτημα που προκύπτει είναι αμείλικτο: είναι δυνατόν να έχουμε πολιτικούς, αστυνομία, δασοφυλακή, δήμαρχους και προέδρους, ματαιόδοξους, δειλούς, υποκριτές ή και διαφθαρμένους, δίχως το θάρρος της καταγγελίας, έτοιμοι να πουλήσουν τη γη μας και την ψυχή τους στο διάολο, έτοιμοι να αρνηθούν τα πάντα, έτοιμοι να κουκουλώσουν τα πάντα - όπως έκαναν με τα πλοία των δηλητηρίων - ή και να γεμίσουν τις τσέπες τους με το χρήμα της εξαγοράς και της διαφθοράς; Είναι απελπιστικό να διοικείσαι από αδίσταχτους δίχως αξιοπρέπεια. Είναι απελπιστικό να μην παρεμβαίνει η δικαιοσύνη, τα σώματα ασφάλειας και τα σώματα προστασίας του χώρου. Είναι απελπιστική η σκέψη ότι χιλιάδες συμπολίτες μας τρελαίνονται με την ιδέα ότι, κάθε ημέρα, καταληστεύονται οι φυσικοί τους πόροι και αρρωσταίνουν εισπνέοντας τις αναθυμιάσεις της υπόγειας κόλασης.


Από «Basilicata mia», Μαίος 2010

Επιμέλεια : Γ.Δημητρίου, Γ.Πασχαλίδης
oikologoi-koin-lista

Εξορύξεις υδρογονανθράκων: Οι Ηπειρώτισσες, Ηπειρώτες απαιτούν γενικές συνελεύσεις σε χωριά, αδελφότητες, ομοσπονδίες, συλλόγους, παντού. Παίρνουν θέση.

Ηπειρώτισσες, Ηπειρώτες

Το τελευταίο διάστημα η πατρίδα μας, αυτός ο τόπος που τόσο απλόχερα προίκισε η φύση και παραμένει έτσι ως σήμερα, έχει μπει στο στόχαστρο των πολυεθνικών εταιρειών που μετά την υπογραφή των σχετικών συμβάσεων προχωρούν σε έρευνες και εξόρυξη υδρογονανθράκων και στη στεριά και στη θάλασσα. Όπως είναι γνωστό, εργασίες έχουν ξεκινήσει ήδη στο οικόπεδο Ιωαννίνων.

Πώς έγινε αυτό; Πώς φτάσαμε να απειλείται το πανέμορφο και παρθένο περιβάλλον, οι υπάρχουσες αγροτικές-κτηνοτροφικές δραστηριότητες, η τουριστική ανάπτυξη που θέλουμε για τον τόπο μας –που δείχνει αλματώδη αύξηση μετά και την ολοκλήρωση της Ιόνιας οδού– η υγεία των κατοίκων και η προοπτική μιας ήπιας ανάπτυξης που θα βασίζεται στα πλεονεκτήματα του τόπου μας; Στα βουνά, στα ποτάμια, στις λίμνες, στα νερά, στα αρχαιολογικά-ιστορικά μνημεία, στον πολιτισμό, στα ποιοτικά προϊόντα, στην ορθολογική και αειφόρα διαχείριση, ώστε να δούμε τον τόπο μας να προκόβει και να μην αλλοιώνονται τα βασικά χαρακτηριστικά του;

Τι συμβαίνει παγκόσμια; Σταδιακά εγκαταλείπεται η ιδέα των εξορύξεων Υ/Α και της παραγωγής ενέργειας από την καύση τους, λόγω της κλιματικής αλλαγής. Υπάρχει στροφή στην αναζήτηση νέων τρόπων παραγωγής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές που τόσο πλούσιος είναι ο τόπος μας.

Και εμείς; Οδηγούμαστε σε συμφωνίες με τις αδηφάγες πολυεθνικές που το μόνο που τις ενδιαφέρει είναι να προλάβουν στο κύκνειο άσμα τους να καταστρέψουν την Ήπειρο και να αφήσουν πίσω τους καμένη γη και διαλυμένη οικονομία όταν φύγουν μετά από λίγα χρόνια.

Όλα αυτά έγιναν πίσω από τις πλάτες μας. Δε μας ρώτησαν, δεν μας ενημέρωσαν. Αφού ξεκίνησαν οι εργασίες και ξεσηκώθηκαν οι κάτοικοι, άρχισαν κατόπιν εορτής τις ημερίδες ενημέρωσης. Συμμέτοχοι στο παιχνίδι και οι Δήμοι που έδωσαν, χωρίς ουσιαστικά να ξέρουν περί τίνος πρόκειται, άδειες έρευνας για τις δημοτικές εκτάσεις τους. Οι πρώτες αντιδράσεις κατοίκων που ζητούσαν ενημέρωση –και την ξεκίνησαν οι ίδιοι– οδήγησαν τελικά κατόπιν απαίτησης και στην «επίσημη» πραγματοποίησή της από τους Δήμους.

Από ημερίδα σε ημερίδα φάνηκε καθαρά από τον Ιανουάριο πως οι υποσχέσεις Υπουργείου και εταιρειών δεν πείθουν ούτε για το ακίνδυνο, ούτε για τα οφέλη. Δρομολογούν αλλαγή στο τοπίο και τις παραγωγικές δραστηριότητες του τόπου μας και σχεδιάζουν ερήμην μας για το μέλλον μας. Επικαλούνται το εθνικό συμφέρον, που το ταυτίζουν με την δική τους «ανάπτυξη» και τα υπερκέρδη των πολυεθνικών, άσχετα αν αυτό φέρνει την καταστροφή μας. Για μας το «εθνικό μας συμφέρον» είναι άλλο. Η διατήρηση του περιβάλλοντος και η ανάπτυξη με βάση αυτό, η δημόσια υγεία, η συνέχιση των παραδόσεων και του πολιτισμού μας.

Η κατάσταση αυτή έχει ξεσηκώσει θύελλα διαμαρτυριών από κατοίκους, απόδημους Ηπειρώτες, επιστημονικούς φορείς, περιβαλλοντικές κινήσεις, Ομοσπονδίες, Αδελφότητες, μεγάλες οικολογικές οργανώσεις και άλλες συλλογικότητες που είναι αντίθετοι με τα σχέδια αυτά.

Συμπατριώτες, το ερώτημα που μπαίνει είναι καθαρό. Είμαστε υπέρ ή κατά; Μέση λύση δεν υπάρχει.

Εκτός των κινδύνων που αναφέρθηκαν παραπάνω είναι σε όλους μας γνωστό από πρώτο χέρι τι σημαίνουν οι υποσχέσεις για την «προστασία του περιβάλλοντος». Τόσο από την πλευρά των εταιρειών παγκοσμίως, όσο και από την ελληνική πραγματικότητα. Ας μείνουμε μόνο στα Γιάννινα. Βιολογικός που υπολειτουργεί, λυματολάσπη στα χωράφια, βιομηχανικά, αγροτικά και κτηνοτροφικά απόβλητα, παράνομες απορρίψεις, τάφρος Λαψίστας, Καλαμάς, Παμβώτιδα, αμέλεια συντήρησης φυσικών και τεχνητών γεφυριών και τόσα άλλα. Και βέβαια το γενικευμένο φαινόμενο της απουσίας ελέγχων, η μη εφαρμογή και τήρηση της νομοθεσίας, αυτής της «ευρωπαϊκής» για την οποία κόπτονται.

Στην αρχή είχαμε το ευφυολόγημα των Δημάρχων πως δίνουν άδεια μόνο για την έρευνα και μετά θα δουν, αγνοώντας ηθελημένα ότι η σύμβαση αναφέρεται στο πακέτο έρευνας-εξόρυξης.

Νέα κλισέ άρχισαν να κυκλοφορούν μετά την «ενημέρωση». Ακούγονται, σαν δικαιολογίες, εκφράσεις του τύπου «ψήφισα με βαριά καρδιά». Τι πάει να πει αυτό; Αποτελεί απλά την ομολογία πως εν γνώσει σου επέλεξες το λάθος, υπονομεύοντας το μέλλον των απογόνων σου κι αδιαφορώντας για το οποιοδήποτε κόστος στο περιβάλλον που είναι όμως το σπίτι σου, το σπίτι όλων μας. Επίσης μεγάλη πέραση έχει και το «έχω επιφυλάξεις».

Επιφυλάξεις για τι πράγμα συμπατριώτες; Δηλαδή αν τα πράγματα πάνε άσχημα τι θα κάνουμε; Αν τους επιτρέψουμε να ξεκινήσουν δεν είναι καθόλου εύκολο να τους σταματήσουμε.

Η Γ.Σ. της Πανηπειρωτικής Σ.Ε. με το ψήφισμά της (1/4/2018), μετά από πρόταση της Ομοσπονδίας Αδελφοτήτων Καλαμά, μας έδειξε το δρόμο:

ΟΧΙ ΣΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ - ΕΞΟΡΥΞΗ ΥΔΡΟΓΟΝΑΝΘΡΑΚΩΝ ΣΤΗΝ ΗΠΕΙΡΟ

ΝΑΙ ΣΤΗΝ ΗΠΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕ ΓΝΩΜΟΝΑ ΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΙ ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΗΣ ΗΠΕΙΡΟΥ

Ενημερωθείτε, διαδώστε, απαιτήστε γενικές συνελεύσεις σε χωριά, αδελφότητες, ομοσπονδίες, συλλόγους, παντού. Πάρτε θέση.

ΚΙΝΗΣΗ ΚΑΘΑΡΟΣ ΚΑΛΑΜΑΣ - ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΑΔΕΛΦΟΤΗΤΩΝ ΚΑΛΑΜΑ - ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑ ΠΟΛΙΤΩΝ ΕΝΑΝΤΙΑ ΣΤΙΣ ΕΞΟΡΥΞΕΙΣ ΥΔΡΟΓΟΝΑΝΘΡΑΚΩΝ ΣΤΗΝ ΗΠΕΙΡΟ

Όλα όσα πρέπει να γνωρίζουν οι πολίτες και οι κυβερνώντες για τις συνέπειες των παραχωρήσεων περιοχών για έρευνες-εξόρυξη υδρογονανθράκων σε Ήπειρο και Ιόνιο

Παρουσίαση του Δημήτρη Πασχάλη, Μηχανικού εμπορικών πλοίων τάνκερ πετρελαίου του Εμπορικού Ναυτικού, στις εκδηλώσεις των 22 & 23 Ιανουαρίου 2018, στους Δήμους Ζίτσας και Ζαγορίου, για τους Υδρογονάνθρακες στην Ήπειρο  (savepirus.gr)

Καλησπέρα σας, 

Λέγομαι Δημήτρης Πασχάλης και είμαι Μηχανικός του Εμπορικού Ναυτικού με θαλάσσια υπηρεσία σε πλοία μεταφοράς αργού πετρελαίου (τα λεγόμενα τάνκερ ή γκαζάδικα).
Έχω όμως και πολιτική ιδιότητα. Είμαι μέλος του Πανελλαδικού Συμβουλίου και της Εκτελεστικής Γραμματείας του κόμματος των Οικολόγων Πράσινων, του τρίτου εταίρου που συμμετέχει στην κυβέρνηση της χώρας. Είμαι επίσης και υπεύθυνος από το Πανελλαδικό Συμβούλιο για την Θεματική Ομάδα Ενέργειας, στην οποία είμαι και μέλος της. 

Εμείς, οι Οικολόγοι Πράσινοι θεωρούμε ότι υπάρχει ένα μέλλον μακριά από τα ορυκτά καύσιμα, στηριγμένο στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, στην εξοικονόμηση ενέργειας και φυσικών πόρων, στην ανακύκλωση, στην κυκλική οικονομία, στην κοινωνική και αλληλέγγυα οικονομία, και μιλώντας γενικότερα σε μια διαφορετική θεώρηση περί φυσικών πόρων. Θεωρούμε ότι ο καλύτερος τρόπος ανάπτυξης των ορυκτών καυσίμων είναι να μείνουν μέσα στην γη, εκεί που είναι. Είμαστε κατά των εξορύξεων. 

Όμως δεν ήρθα εδώ για να σας εξηγήσω τι λέμε οι Οικολόγοι Πράσινοι για τα ορυκτά καύσιμα και τις χρήσεις τους. Αυτή είναι μια άλλη συζήτηση που ευχαρίστως να την κάνουμε κάποια άλλη στιγμή. Ήρθα για να μοιραστώ μαζί σας κάποια γνώση που έχω, λόγω επαγγελματικής ενασχόλησης και εμπειρίας. Θα σας πω για τις υποδομές που απαιτούνται για να βγει, μεταφερθεί και αποθηκευτεί το πετρέλαιο, κάτι που απ’ όσο ξέρω και διορθώστε με παρακαλώ αν κάνω λάθος, δεν σας έχει πει κανείς μέχρι τώρα. Να σας πω και κάτι προσωπικό, έχω γεννηθεί και μεγαλώσει στην Αθήνα, άλλα έχω καταγωγή από την πλευρά του πατέρα μου από την Ήπειρο, συγκεκριμένα από ένα χωριό πάνω από την Κόνιτσα, στα 1100 μέτρα υψόμετρο στον Σμόλικα, τις Πάδες. Μπορεί να μην ζω εδώ, και να έρχομαι αραιά και που, αλλά δεν παύει η Ήπειρος να είναι κομμάτι μου και να την νοιάζομαι. 

Όλοι ξέρουμε το πετρέλαιο και την βενζίνη, τα πλέον διαδεδομένα υγρά καύσιμα. Αυτό όμως που βγαίνει από την γη είναι κάτι διαφορετικό και λέγεται αργό πετρέλαιο. Είναι ένα ανομοιογενές μείγμα υδρογονανθράκων και έχει και άλλες προσμίξεις με την πιο συνηθισμένη να είναι οι θειούχες ενώσεις, που κυμαίνονται από ελάχιστα ποσοστά μέχρι και 8-10-15%, ανάλογα με τον τόπο εξόρυξης. Όσο πιο λίγες αυτές οι ενώσεις τόσο πιο «καλό» θεωρείται το πετρέλαιο. Όσο μεγαλύτερο το ποσοστό τους, χρειάζονται έξτρα στάδια στην κατεργασία για την απομάκρυνση τους, ανεβάζοντας το κόστος, και τους κίνδυνους για τους ανθρώπους και το περιβάλλον. 

Το αργό πετρέλαιο είναι κατά μέσο όρο αρκετά πιο πηχτό σε σχέση με την βενζίνη, και γι’ αυτό αναμιγνύεται συνήθως με νερό ή θερμαίνεται σε κάποια θερμοκρασία για να μπορέσει να αντληθεί και μεταφερθεί. Το χρώμα του είναι από μαύρο έως σκούρο καφέ, έχει πολύ έντονη και άσχημη μυρωδιά, και όπου ακουμπήσει, κολλά πολύ έντονα και καθαρίζεται δύσκολα, ακόμη και σε μεταλλικές επιφάνειες.

Είναι η πρώτη ύλη για όλα σχεδόν τα καύσιμα που χρησιμοποιούμε και η κύρια πρώτη ύλη για την χημική βιομηχανία. Είναι ο φυσικός πόρος που άλλαξε την καθημερινότητα μας με τον πλέον δραματικό και καθοριστικό τρόπο. Είναι στην κυριολεξία το αίμα του πολιτισμού μας! Αυτό δεν μπορεί να το αρνηθεί κανείς! Αφού λοιπόν είναι τόσο απαραίτητο γιατί να του πούμε όχι; Ακόμη δεν μπορούμε χωρίς αυτό, το εισάγουμε κι από πάνω, και ξέρουμε ότι όπου υπάρχει πετρέλαιο υπάρχει και πλούτος! 

Μη γελιόμαστε όμως, αυτό είναι μύθος. 
Τα πλούτη του πετρελαίου είναι μόνο για τους λίγους, τις εταιρίες που διαχειρίζονται τον κύκλο εργασιών του, και όχι για τους πολίτες. 

Το ότι μπορεί να βρεθούν υδρογονάνθρακες στην Ήπειρο δεν σημαίνει ότι θα πλουτίσουν όλοι οι Ηπειρώτες, και θα γίνει αυτόματα η ζωή όλων καλύτερη, ούτε ότι θα γεμίσουν οι τσέπες και οι τραπεζικοί λογαριασμοί όλων με πετροευρώ!                                                              

Όσοι ονειρεύονται βίλλες, πετρελαιοπηγές και λιμουζίνες παρκαρισμένες μπροστά, πλανώνται πλάνην μεγίστην! 
Κάποιοι πολύ λίγοι συμπολίτες μας θα ωφεληθούν από την είσπραξη δικαιωμάτων από τις όποιες χρήσεις γης προκύψουν, κάποιοι επίσης πολύ λίγοι συμπολίτες μας θα βρουν δουλειά στις υποδομές εξόρυξης και μεταφοράς και αυτό είναι. 
Τα οφέλη που θα προκύψουν για τις τοπικές κοινωνίες θα είναι δυσανάλογα μικρά σε σχέση με τους κινδύνους και το ρίσκο που καλούνται να αναλάβουν, και να το ξαναπούμε άλλη μια φορά, τα κέρδη των εταιριών μοιράζονται στους μετόχους τους και όχι στους πολίτες. 

Οι REPSOL και η Energean δεν θα σας γεμίσουν λεφτά, τους τραπεζικούς λογαριασμούς των ιδιοκτητών τους θα αυξήσουν. 

Έστω λοιπόν ότι γίνονται οι έρευνες και πράγματι, βρίσκεται πετρέλαιο στην Ήπειρο. 

Πως βγαίνει το αργό πετρέλαιο από την γη? 
Τρυπώντας την μέχρι να φτάσουμε στους θύλακες που το περιέχουν. 
Ακούγεται απλό αλλά δεν είναι. 
Οι γεωτρήσεις, ειδικά σε μεγάλα βάθη, και η εξασφάλιση της ακεραιότητας και ασφάλειας τους, είναι μια πολύπλοκη και κοστοβόρα διαδικασία. 

Ξεκινούν με την αποψίλωση και επιπέδωση μιας έκτασης αρκετών στρεμμάτων στην επιφάνεια για τις δοκιμαστικές και μετα για τις παραγωγικές γεωτρήσεις, και με την κατασκευή δρόμου ή δρόμων όπου κι αν είναι τα γήπεδα των εγκαταστάσεων, γιατί χωρίς πρόσβαση δεν μπορεί να γίνει η μεταφορά του εξοπλισμού και η τροφοδοσία με τις απαιτούμενες προμήθειες για να λειτουργήσει η γεώτρηση.

Κάτι άλλο που δεν σας έχουν πει είναι ότι απαραίτητη προϋπόθεση για να γίνει γεώτρηση για πετρέλαιο, είναι η ύπαρξη νερού, πολύ νερού. 
Χωρίς αυτό δεν μπορεί να γίνει τίποτε! 

Συνήθως γίνεται ξεχωριστή γεώτρηση για νερό στο ίδιο γήπεδο ή το μεταφέρουν με βυτιοφόρα ή αγωγούς. Επίσης ανοίγονται με εκσκαφή μεγάλοι χώροι εναπόθεσης λάσπης και τελμάτων. 

Το νερό χρειάζεται κατά κύριο λόγο για την σύνθεση λάσπης η οποία διοχετεύεται μέσα στην γεώτρηση για έλεγχο των πιέσεων που αναπτύσσονται, για λίπανση, για άνωση κλπ. όπως επίσης και για την σύνθεση τσιμέντου. 

Συνολικά μια δοκιμαστική γεώτρηση θα χρειαστεί πολλές εκατοντάδες ή και χιλιάδες τόνους λάσπης, άρα και νερού, το οποίο χρησιμοποιείται και σε άλλες χρήσεις (πχ. καθαρισμός εξοπλισμού). Η λάσπη αποτελείται από νερό, άργιλο, κιμωλία κλπ. και περιέχει και διάφορες χημικές ουσίες, όπως γλυκόλη, πολυανιονική κυτταρίνη, αντικροκιδωτικά κλπ. 

Η διαχείριση της είναι απαιτητική και δύσκολη γιατί προφανώς δεν είναι φιλική προς το περιβάλλον και παράγεται σε πολύ μεγάλες ποσότητες. Επίσης εγκαθίσταται ηλεκτροπαραγωγό ζεύγος (γεννήτρια) στο γήπεδο, επειδή οι απαιτήσεις ενός γεωτρύπανου σε ισχύ είναι πολύ μεγάλες. 

Στο παρακάτω απλοποιημένο διάγραμμα βλέπουμε τα κυρίως μέρη μιας τέτοιας εγκατάστασης. Είναι το ικρίωμα ή πύργος (Derrick), η περιστροφική επιφάνεια (Πλατό) που περιστρέφει όλη την γεωτρητική διάταξη (Turntable), η διάταξη πρόληψης αντίστροφης ροής (Blowout preventer-BOP), το περίβλημα της γεώτρησης (Casing), η διατρητική στήλη ή στέλεχος (Drill string), αντίβαρο για εφαρμογή πίεσης (Drill collar) και η διατρητική κεφαλή (Bit). 

Από τις παραπάνω φωτογραφίες φαίνονται τα μεγέθη και η κλίμακα των εγκαταστάσεων. Αξιοσημείωτο είναι το χρώμα στις λιμνοδεξαμενές…


Το σημαντικότερο μέτρο ασφάλειας σε κάθε γεώτρηση είναι η διάταξη BOP, γιατί σε περίπτωση που ανεβεί η πίεση μέσα στην γεώτρηση είναι το μόνο διαθέσιμο εργαλείο για το σταμάτημα της ροής πετρελαίου προς την επιφάνεια. 
Αυτό γιατί οι θύλακες, οι υπόγειες κοιλότητες που περιέχουν πετρέλαιο ή φυσικό αέριο είναι πάντα υπό πίεση δεκάδες κι εκατοντάδες φορές μεγαλύτερη της ατμοσφαιρικής. 
Το BOP είναι ένας διακόπτης κατ’ ουσίαν, πολύπλοκος και αποτελούμενος από πολλά μέρη, αλλά διακόπτης. 
H τεράστια διαρροή αργού πετρελαίου στον κόλπο του Μεξικό μετα το ατύχημα της πλωτής εξέδρας Deepwater Horizon το 2010, συνέβη επειδή δεν λειτούργησε η διάταξη BOP από έναν συνδυασμό απρόβλεπτου συμβάντος και ανθρωπίνων λαθών. Τόσο απλά. 


Τα τελευταία χρόνια έχει αναπτυχθεί μια εναλλακτική και πολύ πιο επικίνδυνη μέθοδος εξόρυξης υδρογονανθράκων, η υδραυλική ρηγμάτωση (hydraulic fracturing), γνωστή με την ονομασία φράκιν (fracking). Ενώ σαν μέθοδος υπάρχει από την δεκαετία του 1940 τα τελευταία 15-20 χρόνια έχει γνωρίσει τεράστια εξάπλωση παράλληλα με την πρόοδο της τεχνολογίας γεωτρήσεων, με τις λεγόμενες κατευθυντικές ή οριζόντιες γεωτρήσεις. 

Η πάρα πολύ μεγάλη διάδοση της μεθόδου δεν έχει να κάνει μόνο με την διάνοιξη καινούριων πετρελαιοπηγών αλλά και με την «επανενεργοποίηση» υπαρχόντων στις οποίες έχει μειωθεί η παραγωγή σε σχέση με το παρελθόν. Δηλαδή εάν έχουμε μια ενεργή πετρελαιοπηγή που η παραγωγή της έχει μειωθεί, μπορεί σε 10-15-20 χρόνια από την διάνοιξη της, να εφαρμοστεί η μέθοδος του fracking για να ανεβεί η παραγωγή της στα αρχικά επίπεδα. 

Το fracking χρησιμοποιείται για την εξόρυξη κυρίως φυσικού αερίου αλλά βεβαίως και πετρελαίου, όπως στην περιοχή Μπάκεν (Bakken Formation) στην πολιτεία της Βόρειας Ντακότα των ΗΠΑ, με εξαιρετικά αποτελέσματα ως προς την παραγωγή. 
Το fracking είναι μια πολύπλοκη διαδικασία, που έχει ως εξής: 
Πρώτα γίνεται μια κάθετη γεώτρηση μεγάλου βάθους (2-3 και παραπάνω χιλιόμετρα) ανάλογα σε τι βάθος είναι οι θύλακες και οι γεωλογικοί σχηματισμοί που περιέχουν υδρογονάνθρακες, η οποία επενδύεται με ατσάλινο σωλήνα σε όλο το μήκος της. 
Μετα αρχίζουν οι οριζόντιες πλέον γεωτρήσεις που εκτείνονται σε μήκη από 500 μέχρι 2-3000 μέτρα και επενδύονται και αυτές με ατσάλινους σωλήνες σε όλο τους το μήκος. Από μια κάθετη γεώτρηση γίνονται πολλές οριζόντιες για να καλυφθεί όσο γίνεται μεγαλύτερη έκταση όπως φαίνεται στην παρακάτω απεικόνιση από την περιοχή στην λίμνη Upper Lough Macnean στην Ιρλανδία.

Στην συνέχεια γίνεται διάτρηση των οριζόντιων σωλήνων στα μήκη που απαιτείται και διοχετεύεται ένα μείγμα νερού, άμμου και χημικών ουσιών υπό μεγάλη πίεση από την επιφάνεια. Η υψηλή πίεση δημιουργεί αναρίθμητες ρωγμές σε μεγάλη έκταση στο υπέδαφος που περιβάλλει τα οριζόντια τμήματα της γεώτρησης. 

Όταν απαντλείται το υγρό μείγμα από τα φρεάτια της γεώτρησης, η άμμος μένει μέσα στις ρωγμές και τις κρατά ανοικτές, με αποτέλεσμα να απελευθερώνονται οι υδρογονάνθρακες από τα πετρώματα και να μπορούν να αντληθούν στην επιφάνεια μαζί με τα υγρά του φράκιν, αλλά και τα υγρά που εκλύονται από το υπέδαφος που δεν έχουν σχέση με υδρογονάνθρακες. 

Οι πιέσεις που εφαρμόζονται είναι μεγάλες και φτάνουν ή και ξεπερνούν τις 1000 ατμόσφαιρες Το υγρό μείγμα που χρησιμοποιείται είναι συνήθως νερό, άμμος ή παρόμοιο μέσο και χημικά πρόσθετα. Εννοείται πως είναι παντελώς ακατάλληλο για οποιαδήποτε χρήση, εκτός από επαναχρησιμοποίηση για τον ίδιο σκοπό. Για μια τυπική πετρελαιοπηγή χρησιμοποιούνται περίπου 150 κυβικά μέτρα, δηλαδή περίπου 150 τόνοι, χημικών ουσιών (πχ. οξέα, ισοπροπανόλη, βορικά άλατα και πλειάδα άλλων ενώσεων), περίπου 150 τόνοι άμμου και από 5000 μέχρι 15000 κυβικά μέτρα νερού, δηλαδή από 5 μέχρι 15 χιλιάδες τόνοι νερού! 

Τα νούμερα εξαρτώνται από το βάθος και μέγεθος της γεώτρησης, το είδος του υπέδαφους κλπ, και όσο πιο μεγάλα τα βάθη των γεωτρήσεων, τα νούμερα μεγαλώνουν αντίστοιχα. 
Το «χρησιμοποιημένο» υγρό αποθηκεύεται σε επιφανειακές λιμνοδεξαμενές μέχρι να επαναχρησιμοποιηθεί σε άλλη πετρελαιοπηγή ή να πάει θεωρητικά πάντα μιλώντας σε μονάδες επεξεργασίας. 
Και γεννάται το ερώτημα: 
Που θα βρεθούν οι μονάδες επεξεργασίας ικανές να διαχειριστούν τέτοιες ποσότητες; 

Η μέθοδος αυτή ενέχει αποδεδειγμένα τεράστιο κίνδυνο μόλυνσης υπογείων υδάτων από μόνη της, και σαν να μην φτάνουν όλα αυτά ευθύνεται και για την πρόκληση σεισμών, όπως στην Οκλαχόμα των ΗΠΑ. 
Μια διευκρίνηση, η πρόκληση σεισμών οφείλεται κυρίως στην επανέγχυση των υγρών στο υπέδαφος, κι αυτό γιατί το κόστος της περιβαλλοντικής διαχείρισης τους είναι τεράστιο επειδή πρόκειται για τεράστιες ποσότητες (χιλιάδες τόνοι ανά γεώτρηση). 
Έχουμε πολλά συμβάντα στις ΗΠΑ, στην Γερμανία, στην Αγγλία κλπ. όπου τα υγρά του φράκιν διέφυγαν από τις γεωτρήσεις και ρυπάναν τους υδροφόρους ορίζοντες από μόνα τους. 
Μαζί επίσης διαφεύγουν και οι εξωρυσσόμενοι υδρογονάνθρακες, ειδικά το φυσικό αέριο, το οποίο τελικά διαφεύγει στην ατμόσφαιρα χειροτερεύοντας την κατάσταση του φαινομένου του θερμοκηπίου. Μην το ξεχνάμε κι αυτό!

Στις παρακάτω εικόνες βλέπουμε στιγμιότυπα από γεωτρήσεις κατά την διαδικασία του fracking.

 Στον παραπάνω χάρτη φαίνονται οι τεράστιες ποσότητες νερού ανά γεώτρηση. Λαμβάνοντας υπόψιν τον τεράστιο αριθμό γεωτρήσεων στις ΗΠΑ, οι συνολικά χρησιμοποιούμενες ποσότητες νερού στις εξορύξεις πετρελαίου και φυσικού αερίου είναι αστρονομικές! 

Έστω λοιπόν ότι σε μια γεώτρηση βρίσκεται πετρέλαιο. 

Το γεωτρύπανο και όλος ο εξοπλισμός του ανασύρεται και αποσυναρμολογείται. Στην θέση του μπαίνει πλέον μια μόνιμη κατασκευή άντλησης που έχει συνήθως την παρακάτω μορφή. 

Πρόκειται για μεγάλες αντλίες τύπου «Pumpjack» (Ιππάρια), κινούμενες με ηλεκτρισμό και όπου δεν υπάρχει ηλεκτρικό δίκτυο με μηχανές εσωτερικής καύσης (συνήθως ντηζελομηχανές). Εάν το κοίτασμα που έχει βρεθεί έχει υψηλή εσωτερική πίεση δεν χρησιμοποιούνται αυτές οι διατάξεις. Εναλλακτικά η ανόρυξη μπορεί να γίνει με την εισαγωγή ρευστών υπό πίεση (νερό, αέρας, διοξείδιο του άνθρακα, ατμός) στον θύλακα των υδρογονανθράκων μέσω άλλης γεώτρησης ή και μέσω άλλων αντλητικών διατάξεων. 

Ενδεικτικά στις ΗΠΑ οι εν λόγω αντλίες χρησιμοποιούνται στο 82% από τις περίπου 1.193.000 (βάσει στοιχείων του 2016) ενεργές γεωτρήσεις. Στις υπόλοιπες οι χρησιμοποιούμενες τεχνολογίες είναι περίπου στο 10% αντλητικές διατάξεις με την χρήση αερίου, και το υπόλοιπο ποσοστό ηλεκτρικές βυθιζόμενες αντλίες και υδραυλικές αντλίες. Κάτι αντίστοιχο ως προς τα ποσοστά ισχύει και στον υπόλοιπο κόσμο. Πάντως από κάποιο χρονικό σημείο και μετά της ζωής του φρέατος (πηγαδιού) μπαίνει μια τέτοια αντλία. 

Η απόληψη πετρελαίου από ένα κοίτασμα δεν γίνεται με μια μόνο γεώτρηση και μια μόνο αντλία σαν αυτή της παραπάνω φωτογραφίας. Βεβαίως μπορεί για κάποιο διάστημα να γίνει η απόληψη με μια γεώτρηση. Με την πάροδο του χρόνου όμως είτε γιατί θέλουμε να αυξήσουμε την ποσότητα είτε για να κρατηθεί ένα επίπεδο παραγωγής διανοίγονται κι άλλες γεωτρήσεις και τοποθετούνται κι άλλες αντλίες, κάθε μια με τον δικό της δρόμο πρόσβασης, τις δικές της υποδομές και τον δικό της αγωγό. Σε ακραία μεγάλες χρήσεις αυτό έχει σαν αποτέλεσμα την αποψίλωση μεγάλων εκτάσεων όπως βλέπουμε από τις παρακάτω φωτογραφίες.

 Περιοχή ποταμού Κέρν στην Καλιφόρνια, ΗΠΑ.

Περιοχή Μπέλριτζ, Καλιφόρνια ΗΠΑ.

Δυτικό Τέξας ΗΠΑ, στην λεγομένη Περμιανή λεκάνη (Permian Basin). Κάθε ασπράκι είναι το γήπεδο εγκατάστασης μιας αντλίας «Pumpjack». Διακρίνεται επίσης το εκτεταμένο οδικό δίκτυο που χωρίς αυτό είναι αδύνατη η εκμετάλλευση του κοιτάσματος και η πλήρης αποψίλωση της περιοχής. 


Είναι φανερή η ασυμβατότητα της εξόρυξης πετρελαίου με οποιαδήποτε άλλη χρήση γης και δραστηριότητες. 

Από το σημείο απόληψης κάθε πετρελαιοπηγής ότι αντλητική διάταξη κι αν έχει, κατασκευάζεται υπόγειος ή και επίγειος αγωγός που ενώνεται με αγωγούς από τα άλλα πηγάδια, και μετα ενώνονται σε κεντρικούς αγωγούς επίγειους και υπόγειους, που καταλήγουν σε εγκαταστάσεις επεξεργασίας και αποθήκευσης επειδή το αργό πετρέλαιο έχει αναμειχθεί με νερό για να μπορεί να αντληθεί και μεταφερθεί, λόγω του ότι είναι παχύρευστο, ή μπορεί να περιέχει νερό από μόνο του. 
Αυτές οι εγκαταστάσεις επεξεργασίας είναι συνήθως κοντά στα σημεία φόρτωσης (τους λεγόμενους τερματικούς σταθμούς) εάν πρόκειται να μεταφερθεί με πλοία. 

Οι τερματικοί σταθμοί φόρτωσης είναι εγκαταστάσεις στην ξηρά ή την θάλασσα όπου «δένουν» τα πετρελαιοφόρα πλοία (τάνκερ) και φορτώνονται με αργό πετρέλαιο. 
Είναι μεγάλα πλοία, πλωτές δεξαμενές κατ’ ουσίαν, που μπορούν να μεταφέρουν 100-150-200-300 χιλιάδες τόνους φορτίου με μήκη 300-350-400 μέτρων, πλάτος 40- 50 μέτρων και βύθισμα γύρω στα 20+ μέτρα με πλήρες φορτίο. 

Τέτοιου μεγέθους πλοία θέλουν και αντίστοιχου μεγέθους βιομηχανικές εγκαταστάσεις και υποδομές, οι οποίες αλλοιώνουν ολοκληρωτικά τον χαρακτήρα της ευρύτερης περιοχής που εγκαθίστανται. 

Φανταστείτε στην περιοχή της Ηγουμενίτσας, ή των εκβολών του Καλαμά ή προς την Σαγιάδα, να κατασκευαστεί τερματικός σταθμός φόρτωσης δεξαμενόπλοιων και να ελλιμενίζονται τέτοια θηρία σε αυτόν. Θα αλλάξει ανεπιστρεπτί ο χαρακτήρας της περιοχής, όπως άλλαξε στην Ελευσίνα και στους Αγίους Θεοδώρους. 

Η μεταφορά όμως γίνεται και με μικρότερα τάνκερ των 30-50-80 χιλιάδων τόνων, που και πάλι όμως είναι μεγάλα πλοία και η ποσότητα που μπορούν να μεταφέρουν μεγάλη. Σε όλη αυτή την αλυσίδα υπάρχουν ευαίσθητα σημεία που μπορούν να δώσουν ατυχήματα και διαρροές. 
Η βιομηχανία πετρελαίου συνολικά έχει κάνει μεγάλα βήματα ως προς την ασφάλεια αλλά ατυχήματα και διαρροές πάντα θα συμβαίνουν. 

Όσα μέτρα ασφάλειας κι αν παρθούν, πάντα θα υπάρχει το ανθρώπινο λάθος και η αστοχία υλικού ή κάποιο απρόβλεπτο συμβάν. 
Η βύθιση της πλωτής εξέδρας Deepwater Horizon το 2010 είναι το καλύτερο παράδειγμα. 
Ενώ είχε καλό ιστορικό ασφάλειας και μάλιστα είχε και το ρεκόρ βαθύτερης γεώτρησης to 2009 (~10600 μέτρα κάτω απ’ τον βυθό), το ατύχημα που οδήγησε στην καταστροφή της και την επακόλουθη τεράστια ρύπανση έγινε μέσα σε λίγα λεπτά και κανείς δεν μπόρεσε να κάνει κάτι για να το αποτρέψει. Το μόνο που μπορούσαν να κάνουν όλοι, ήταν να παρακολουθούν ανήμποροι την πετρελαιοκηλίδα να εξαπλώνεται. 

Στην ξηρά βέβαια τα πράγματα είναι πιο εύκολα στην αντιμετώπιση μιας διαρροής πετρελαίου, αλλά μην νομίζει κάνεις ότι σε περίπτωση σοβαρού ατυχήματος θα κλείσει κάποιος έναν διακόπτη και θα σταματήσουν όλα, και μετά θα επανέλθει η πρότερη κατάσταση σε λίγες ημέρες και θα είναι όλα σαν να μη συνέβη τίποτα! 
Στο παρελθόν έχουν γίνει πολλά ατυχήματα από μικρά μέχρι πάρα πολύ μεγάλα. 

Πρόσφατα είχαμε την διαρροή λίγων εκατοντάδων τόνων πετρελαίου από το Αγία Ζώνη ΙΙ στην Σαλαμίνα. Οι εικόνες που είδαμε ήταν σοκαριστικές. Αυτό όμως δεν είναι τίποτα μπροστά στο μέγεθος και έκταση της ρύπανσης που μπορεί να προκληθεί, και έχει προκληθεί επανειλημμένα στο παρελθόν, από την βύθιση μεγάλων δεξαμενόπλοιων ή από διαρροή αγωγών. 

Κανένα από αυτά τα συμβάντα δεν θα έπρεπε θεωρητικά να συμβεί και όμως συνέβησαν. 

Ενδεικτικά μερικά ονόματα πετρελαιοφόρων που βυθίστηκαν σε ευρωπαϊκά ύδατα και οι ποσότητες αργού πετρελαίου που διέρρευσαν: 
Prestige Ισπανία 2002 63000 τόνοι 
Erika Γαλλία 1999 15000-25000 τόνοι 
Sea Empress Αγγλία 1996 40000-72000 τόνοι 
Aegean Sea Ισπανία 1992 74000 τόνοι 
MT Heaven Ιταλία 1991 141000 τόνοι 
Irenes Serenade Ελλάδα 1980 100000 τόνοι 
Amoco Cadiz Γαλλία 1978 225000 τόνοι 
Urquiola Ισπανία 1976 100000 τόνοι 

Λίγες φωτογραφίες από διαρροές και τις επιπτώσεις τους σε παραλίες. Χωρίς λόγια.

Καλιφόρνια 2015 (~400 τόνοι)

Σαρωνικός 2017 (~1800 τόνοι)

Ταϊλάνδη 2013 (απροσδιόριστο ~80 τόνοι)

Οφείλουμε όμως να επισημάνουμε ότι εκτός από τις μεγάλες διαρροές που βλέπουμε στα πρωτοσέλιδα, υπάρχουν και οι «μικρο» διαρροές οι οποίες είναι μέρος της καθημερινότητας όλου του κύκλου παραγωγής, μεταφοράς και φόρτωσης του αργού πετρελαίου. 

Οφείλονται κυρίως στον τεράστιο αριθμό ενώσεων μεταξύ των σωληνώσεων που αναπόφευκτα με την χρήση φθείρονται και αναπτύσσουν ανοχές πέραν του επιτρεπόμενου. Ας μας επιτραπεί η έκφραση, «πάνε πακέτο» με την όλη διαδικασία. 

Εκτός αυτού σε περίπτωση σεισμού άμα συμβεί και επιφανειακή μετακίνηση εδάφους θα έχουμε σοβαρό ατύχημα γιατί θα σπάσουν σωλήνες, αν όχι εκείνη την στιγμή σε μεταγενέστερο χρόνο λόγω επιτάχυνσης της κόπωσης τους. Επίσης η όδευση των αγωγών είναι μεγάλο θέμα γιατί για να μειωθεί το κόστος τους οι εταιρείες τους περνούν από όπου είναι πιο σύντομα. 
Έτσι έγινε και με τον TAP. 
Η χάραξη του δεν είναι η βέλτιστη από πλευράς περιβαλλοντικών επιπτώσεων. 

Λίγες εικόνες από σωληνώσεις μεταφοράς πετρελαίου:

Από διαρροή τον Μάιο του 2014 σε αντλητικό σταθμό στο Λος Άντζελες όπου από χαλασμένη βάνα (βαλβίδα ελέγχου ροής) διέφυγαν ~140 με ~280 τόνοι αργού πετρέλαιο μέσα στην πόλη του Λος Άντζελες που βρίσκεται ο εν λόγω σταθμός… 


Τέτοιες εικόνες ταιριάζουν με την Σαουδική Αραβία του πετρελαίου, και όχι με την Σαουδική Αραβία των νερών όπως έχει χαρακτηριστεί η Ήπειρος... 
Επιτρέψτε μου όμως να την συγκρίνω με μια χώρα αντίστοιχου μικρού μεγέθους, το Κουβέιτ. Πρόκειται για μια πολύ μικρή χώρα με έκταση περίπου 18000τχ. έναντι 9200τχ. της Ηπείρου. 
Το Κουβέιτ είναι έρημος, κάτι σαν την Σαχάρα, ένας άδειος χώρος χωρίς τίποτε, δεν έχει δάση, δεν έχει βουνά, δεν έχει ποτάμια ή λίμνες, μόνο άμμο και θάλασσα. 
Ακριβώς το αντίθετο από την Ήπειρο. 
Πριν ανακαλυφθούν τα κοιτάσματα πετρελαίου οι ασχολίες των κατοίκων του ήταν το εμπόριο, η αλιεία ψαριών και μαργαριταριών, και η ναυπήγηση παραδοσιακών σκαφών στα ξακουστά του καρνάγια. Από την δεκαετία του 1940 που ανακαλύφθηκε πετρέλαιο οι δραστηριότητες αυτές έπαψαν να υπάρχουν. 
Εκτός αυτού το Κουβέιτ δεν έχει και σεισμούς. 
Στην παρακάτω εικόνα απεικονίζονται οι μεγαλύτεροι σεισμοί των τελευταίων 42 ετών στην περιοχή.

 Από το site https://earthquaketrack.com/r/kuwait-saudi-arabia-border/biggest 

Ως προς το ανάγλυφο η δορυφορική εικόνα μιλά από μόνη της:

Η Ήπειρος. Καταπράσινη, με τα βουνά της και τα νερά της!

Την έχουν χαρακτηρίσει Σαουδική Αραβία των νερών! Επιτρέψτε μου να την χαρακτηρίσω Κουβέιτ των νερών. Κουβέιτ των βουνών, της βιοποικιλότητας, των δασών! 

Μίλησα πρόσφατα με έναν καλό φίλο και πάνω στην συζήτηση μου είπε ότι η Ήπειρος έχει βιομηχανία, άρα βιομηχανικές δραστηριότητες, υπονοώντας ότι και τα πετρέλαια είναι άλλη μια τέτοια δραστηριότητα, άρα οι εξορύξεις είναι συμβατές με την Ήπειρο. 

Θα συμφωνήσω απόλυτα μαζί του μόνο όμως ως προς την βιομηχανία, αλλά με μια διαφορά: η Ήπειρος δεν έχει μια αλλά κάμποσες βαριές βιομηχανίες: τον τουρισμό, τα νερά, την βιοποικιλότητα της! 

Η Ήπειρος δεν έχει ανάγκη τα πετρέλαια για να αναπτυχθεί. Στον Δήμο Ζίτσας έχουμε τους ξακουστούς αμπελώνες και τα κρασιά Ζίτσας. 
Να βαριά βιομηχανία! 

Οι παραλίες της, τα βουνά της, τα ποτάμια της, τα νερά της που εμφιαλώνονται και εξάγονται σε όλο τον κόσμο, να βαριά βιομηχανία! Τα γαλακτοκομικά προϊόντα της, η αειφορική διαχείριση των δασών της, η κτηνοτροφία, η γεωργία, να βαριά βιομηχανία! 

Όλες αυτές οι δραστηριότητες είναι αντίθετες με τον συνολικό κύκλο εργασιών του πετρελαίου, και το ένα αποκλείει το άλλο, γιατί πρόκειται για διαμετρικά αντίθετα παραγωγικά μοντέλα, αμοιβαία αποκλειόμενα. 

Βάσει της επιστημονικής κατανόησης ως προς τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής όπως αποτυπώνονται και στην έκθεση της Τράπεζας της Ελλάδας για τις επιπτώσεις και την αντιμετώπιση της, η Ελλάδα θα αντιμετωπίσει φαινόμενα ερημοποίησης στις επόμενες δεκαετίες αρχής γενόμενης από την επόμενη, όπου τα πρώτα “συμπτώματα” θα είναι η αύξηση της μέσης θερμοκρασίας και η μείωση των βροχοπτώσεων, άρα και διαθέσιμων νερών. 

Οι εξορύξεις και η μεταφορά αργού πετρελαίου θα προσθέσουν τεράστια πίεση στα υδάτινα αποθέματα τα οποία θα βαίνουν μειούμενα. Αυτή η παράμετρος θεωρώ οτι δεν λήφθηκε επαρκώς υπόψιν από την ΣΜΠΕ. 

Άλλη μια παράμετρος που θα πρέπει να ληφθεί υπόψιν είναι οι υποχρεώσεις της χώρας βάσει της συμφωνίας του Παρισιού για την κλιματική αλλαγή για τις οποίες κανείς δεν λέει τίποτε. 

Η παραγωγική ανασυγκρότηση της Ηπείρου αλλά και όλης της χώρας προφανώς, είναι στόχος εθνικού σκοπού. Δεν θα επιτευχθεί μέσω των εξορύξεων αλλά από την περαιτέρω ανάπτυξη όλων των υφιστάμενων δραστηριοτήτων, γιατί αυτές δίνουν τα πραγματικά πολλαπλασιαστικά οφέλη στην τοπική κοινωνία. Μέσω αυτών θα πετύχουμε όμως και έναν ακόμη στρατηγικό στόχο εθνικού σκοπού, την επανακατοίκηση της υπαίθρου που είναι τεράστιο ζητούμενο κάτι που οι εξορύξεις υδρογονανθράκων δεν μπορούν να κάνουν! 

Δεν έχουμε όπως η Νορβηγία την Statoil, την κρατική εταιρία εξορύξεων με το δικό της know-how ώστε τα οικονομικά οφέλη να μείνουν στην χώρα. 
Είμαστε αναγκασμένοι να προσφεύγουμε σε διεθνείς εταιρίες και να καρπώνονται αυτές την μερίδα του λέοντος. Αυτή είναι η πραγματικότητα! 

Η εθνική προτεραιότητα για την Ήπειρο θα πρέπει να κινηθεί σε αυτά τα πλαίσια και όχι να δεσμευτεί για τις επόμενες δεκαετίες στις εξορύξεις υδρογονανθράκων, από τους οποίους η Ηπειρώτικη κοινωνία θα καρπωθεί ελάχιστη προστιθέμενη αξία, αλλά παράλληλα θα επωμιστεί όλους τους κινδύνους, και το κόστος τους! 

Θεωρώ ότι η ΣΜΠΕ δεν παρέχει αντικειμενική άποψη σε αυτό το σημείο. 
Αυτό οφείλεται στο ότι έχει προαποφασιστεί πολιτικά ότι οι εξορύξεις είναι μέρος του εθνικού συμφέροντος και οι μελέτες απλά θα υπηρετούν την λογική αυτής της απόφασης, αντί να πρέπει να επιδείξουν και αποδείξουν το λογικά αντίθετο, ότι το εθνικό συμφέρον υπηρετείται από τις εξορύξεις! 

Πρόκειται για ένα βασικό λογικό λάθος όπου προαποφασίζεται κάτι και μετά όλα τα στοιχεία πρέπει να «μονταριστούν» με τέτοιο τρόπο ώστε να εξυπηρετούν αυτήν την απόφαση. 

Για να έχει αντικειμενικότητα και αξιοπιστία χωρίς υπόνοιες «σκιών» η μελέτη κόστους οφέλους και αποτίμησης ρίσκου που θα γίνει βάσει της ΣΜΠΕ θα πρέπει να αλλάξει ο τρόπος σκέψης, άρα και η πολιτική θεώρηση που μόλις εξέθεσα. 

Με τα πετρέλαια της Ηπείρου δεν θα σωθούμε σαν χώρα, και αυτό που θα πάρουμε δεν αναλογεί σε αυτό που θα δώσουμε και πάνω απ’ όλα θα ρισκάρουμε. 

Ας μην κάνουμε το ίδιο λάθος που κάναμε με τον λιγνίτη στην Δυτική Μακεδονία όπου για να έχουμε ρεύμα στην υπόλοιπη χώρα ξεκοιλιάσαμε μια ολόκληρη περιοχή της χώρας μας, και δεσμεύσαμε τους κατοίκους της σε αυτήν την βρώμικη και ρυπογόνο τεχνολογία για δεκαετίες. 
Εκεί τουλάχιστον εισπράξαμε αντίτιμο σαν χώρα, την παραγωγή ηλεκτρισμού. 
Με τις εξορύξεις στην Ήπειρο το αντίτιμο θα είναι δυσανάλογα μικρό και δεν πρόκειται να κάνει την διαφορά που να δικαιολογεί το ρίσκο και τις επιπτώσεις που θα αναλάβει ο τόπος. 

Την μερίδα του λέοντος θα την καρπωθούν οι εταιρίες και όχι οι πολίτες της Ηπείρου και το ελληνικό κράτος. 

Στην όλη δραστηριότητα υπάρχει επίσης μια μεταβλητή που λέγεται τιμή του πετρελαίου. Όταν ανεβαίνει και είναι ψηλά πχ. στα 100 δολάρια το βαρέλι όλα καλά. Όταν πέσει όμως πχ. στα 45-50 δολάρια το βαρέλι, οι εταιρείες προσπαθούν να ρίξουν τα κοστολόγια τους, με πρώτη κίνηση τον αριθμό προσωπικού και δεύτερη κίνηση την χαλάρωση των επιπέδων ασφάλειας. 

Είναι «αναμενόμενη» αντίδραση μια και ζούμε σε καπιταλισμό όπου ο σκοπός όλων των εταιρειών και ιδιαίτερα των πολυεθνικών είναι η μεγιστοποίηση των κερδών τους, και το μοίρασμα όσο το δυνατόν μεγαλύτερων μερισμάτων στους μετόχους τους, όποιοι κι αν είναι αυτοί. 

Επειδή όμως είμαστε στις αρχές του 21ου αιώνα, δεν θα πρέπει να σκεφτόμαστε με λογικές μόνο του σήμερα, αλλά του αύριο, και του μακρινού αύριο. 

Είναι ώριμο και σωστό κοινωνικά και περιβαλλοντικά στο άμεσο αύριο, να πάρουμε πρωτοβουλία και να νομοθετήσουμε σαν χώρα την απαγόρευση του fracking. Να διαλύσουμε κάθε αμφιβολία! 

Επίσης όπως πολύ καλά λέει η ΣΜΠΕ θα πρέπει να γίνει τελική διαβούλευση με την τοπική κοινωνία για τις εξορύξεις εάν βρεθούν υδρογονάνθρακες. 

Τώρα που επίκειται αλλαγή του Καλλικράτη είναι η κατάλληλη περίσταση να επαναθεσμοθετηθεί με τέτοιο τρόπο η υποχρεωτικότητα εμπλοκής των τοπικών κοινωνιών στις διαβουλεύσεις σοβαρών θεμάτων με μακροχρόνιες επιπτώσεις όπως η εξόρυξη υδρογονανθράκων ώστε να μην μπορεί να παρακαμφθεί από κανέναν, και άμα ζητηθεί και από τους ίδιους τους πολίτες, η διενέργεια δημοψηφισμάτων για τις τελικές αποφάσεις. 

Ο 22ος αιώνας είναι ακόμη μακριά και όλοι εμείς δεν θα τον δούμε. Ας σκεφτούμε τις επιλογές μας όμως για αυτούς που θα τον ζήσουν. 


Σας ευχαριστώ για την προσοχή σας. 

Δημήτρης Πασχάλης 

Μέλος της Εκτελεστικής Γραμματείας και του Πανελλαδικού Συμβουλίου των Οικολόγων Πράσινων