της Νέλλης Ψαρρού*
Με αφορμή τη φετινή κινητοποίηση για την ελεύθερη κατασκήνωση, αλλά και το Καραβάνι για την ελεύθερη κατασκήνωση, έχουν ξεκινήσει πολλές συζητήσεις με ποικίλο και διαφορετικό περιεχόμενο. Αυτό που ξαφνιάζει(;) δυσάρεστα είναι η αναπαραγωγή συγκεκριμένων νοοτροπιών ή και ψευδοεπιχειρημάτων που, εν πολλοίς, συναντάμε ενάντια σε κάθε κίνηση -ατομική ή συλλογική- που αναζητά την Ελευθερία – τα πρόσφατα παραδείγμα είναι και πολλά και πολύ (πιο) επώδυνα. Σε αυτό το άρθρο, μέσα από την πληθώρα απόψεων και επιχειρημάτων, θα επιλέξω να ασχοληθώ με ένα συγκεκριμένο τύπο επιχειρηματολογίας, αυτήν που καταγγέλει τον ελεύθερο κατασκηνωτή ως ρυπαντή και καταστροφέα της φύσης. Η επιλογή αυτή πηγάζει όχι από την αξιολόγηση του επιχειρήματος αυτού ως περισσότερο σημαντικού από άλλα, αλλά ως εκείνου που συναντάμε σε όλους τους πολιτικούς και κοινωνικούς χώρους, ανεξαρτήτως ιδεολογικής τοποθέτησης, αλλά και ως εκείνου που συγκεντρώνει το κύριο χαρακτηριστικό των ενορχηστρωμένων επιθέσεων στους ανθρώπους που διεκδικούν: τη μετατροπή του θύματος σε θύτη.
Νέο είδος προς εξαφάνιση – ή Ποινικοποίηση της Ρύπανσης
Όπως ίσως να είναι γνωστό σε κάθε ενδιαφερόμενο για το ζήτημα της ελεύθερης κατασκήνωσης, η νομική απαγόρευσή της δεν αποτελεί ζήτημα προστασίας του περιβάλλοντος, αλλά εντάσσεται στον νόμο περί προστασίας του οργανωμένου τουρισμού: ο νόμος Ν.2160/93 (παρ.12, άρθ. 4) (ΦΕΚ 18/Α/19.7.93) «Ρυθμίσεις για τον τουρισμό και άλλες διατάξεις» απαγορεύει την ελεύθερη κατασκήνωση σε κοινόχρηστους χώρους, δάση, αιγιαλούς, ακόμη και σε ιδιωτικά οικόπεδα(!), επιφυλάσσοντας στους παραβάτες αυτόφωρη σύλληψη, ποινή φυλάκισης και χρηματική ποινή μέχρι 150 ευρώ (δείτε εδώ κείμενο για τον νόμο). Δηλαδή, δεν θα πας διακοπές αν δεν θες να πληρώσεις - εκτός αν έχεις σπίτι στο χωριό ή παρανομήσεις(!): η τουριστική "ανάπτυξη" της χώρας είναι πιο σημαντική από την επαφή με τη φύση, από τη συνταγματικά κατοχυρωμένη ελεύθερη ανάπτυξη της προσωπικότητας, από την ελεύθερη μετακίνηση και διαμονή μέσα στη χώρα, από... Η επαφή με τη φύση, από αυτονόητο δικαίωμα, έχει ενταχθεί στην αναπτυξιακή πολιτική της χώρας, και οι διακοπές έξω από αυτή τη λογική αντιμετωπίζονται απλώς ως διαφυγόντα κέρδη (κείμενό μουγια την ανάπτυξη και το περιβάλλον εδώ). Να σημειωθεί ότι, βάση του νομικού αυτού πλαισίου, απαγορεύεται ακόμη και η φιλοξενία σκηνών στο οικόπεδο κάποιου, μιας και... «δεν μπορεί να αποδειχτεί ότι δεν κερδίζει από αυτό», όπως μας ενημέρωσε υπάλληλος του ΕΟΤ.
Έχω ήδη επιχειρηματολογήσει εκτενώς πάνω σε αυτό το θέμα και στο ποιος πραγματικά ρυπαίνει και πώς (δείτε εδώ). Σε αυτο το άρθρο θέλω να επιστήσω αλλού την προσοχή.
Πράγματι, υπάρχουν και κάποιοι που ρυπαίνουν όταν κάνουν ελεύθερη κατασκήνωση. Κάποιοι που κόβουν κέδρους, κάποιοι που παρατάνε τα σκουπίδια τους να τα μαζέψει ο χαμάλης, και αυτοί που... χέστηκαν για τα κωλόχαρτα. Άπειρες φορές έχω συζητήσει ή και τσακωθεί μαζί τους, εγώ και πολλοί άλλοι. Δύο βασικά ζητήματα όμως ανακύπτουν:Πρώτον: αν το πρόβλημα είναι η ρύπανση, να απαγορευτεί το να ρυπαίνει κανείς. Και να γίνει και κακούργημα θα έλεγα, ανάλογα με το μέγεθος της ρύπανσης. Και να μετρήσουμε τότε ποιος ρυπαίνει πιο πολύ: διότι στην Ελαφόνησο κόπηκαν ολόκληροι κέδροι για να γίνει το οργανωμένο κάμπινγκ, που όταν δεν είναι γεμάτο καλούνται οι αρχές να εφαρμόσουν τον νόμο! Και η ποινή του κάφρου που παρατάει τα σκουπίδια στην παραλία να είναι ευθέως ανάλογη με την ευθύνη του μπετόν-πάνω-στη-φύση ξενοδοχείου, που καίει ρεύμα, καταναλώνει τόνους χλωρίνης, και ρυπαίνει τα μαλθακά εγκεφαλοκύτταρα των πελατών με τις Ειδήσεις στην τηλεόραση...
Δεύτερον, όπως και στην κοινωνία, έτσι και στις επιμέρους κοινωνικές ομάδες, συναντά κανείς προβλήματα. Υπάρχουν άνθρωποι που απλά δεν καταλαβαίνουν, τι να κάνουμε τώρα; Δεν λειτουργεί το μηχάνημα... Υπάρχουν και οι άλλοι, που δεν ξέρουν. Ε, αυτοί πώς θα μάθουν; Με την απαγόρευση; Ή με την εκπαίδευση; [Υποθέτω πως είναι περιττό να επιχειρηματολογήσω στο δίπολο απαγόρευση/καταστολή vs εκπαίδευση/γαλούχηση].
Μιας και η απάντηση στο ερώτημα είναι προφανής, εγώ θα ...
