Αν έρθει ο Σύριζα θα σφάζει με τενεκεδάκια από energy drink

Ο σαμαρο-βοριδικός εφιάλτης εικονογραφημένος:
ΣΥΡΙΖΑία ΟΠΛίτισσα αναζητούσα κλεπτοκράτες κρατιστές στις 26 Ιανουαρίου...

Ποιος είναι ο κρατιστής; 

Είναι προφανές πως και ο Σαμαράς και η παρέα του είναι κρατιστές, αφού όλη τους η πολιτική λειτουργία σχετίζεται με τη χρήση του κράτους και των εσόδων του. Απλώς θέλουν αυτή η χρήση του κράτους να ικανοποιεί συγκεκριμένες απαιτήσεις συγκεκριμένων ανθρώπων.
Των 500 ατόμων δηλαδή που το 2013 είχαν εισοδήματα 50 δις, και μετά από ένα χρόνο βαθιάς kρίσης έχουν 70 δις. Είναι ένας εραστής του κράτους. Μόνο που το θέλει για τον εαυτό του και τους φίλους του ολιγάρχες. Τόσο απλά. 

του Κώστα Βαξεβάνη*

Υπάρχουν δύο τρόποι να χειρίζεσαι το παράδειγμα στον πολιτικό λόγο. Ο πρώτος είναι να έχεις πολιτική θέση ή να αντιμετωπίζεις μια πολιτική θέση και να χρησιμοποιείς τη δύναμη του παραδείγματος. Ο άλλος είναι να θες να δημιουργήσεις εντυπώσεις και να σύρεις την κοινή γνώμη σε ένα σχήμα φόβου και να βρεις ένα παράδειγμα που σε βολεύει, έναν δράκο ή στην περίπτωση του κυρίου Σαμαρά ένα σοβιετικό κίνδυνο, και στη συνέχεια να κολλήσεις δίπλα στο παράδειγμα πολιτικές θέσεις που θεωρητικά τον δικαιολογούν. Με τον τρόπο αυτό ακόμη και αυτοί που δεν καταλαβαίνουν τις πολιτικές θέσεις μπορούν ωστόσο να φοβηθούν από το παράδειγμα.

Αφού η Ελλάδα δεινοπάθησε “για να μην γίνει Αργεντινή”, αφού έχασε ό,τι πολύτιμο έχει “για να μη γίνει Βενεζουέλα”, τώρα πρέπει να κάνει κάποιες ακόμη θυσίες για να “μην γίνει Σοβιετία”. Δηλαδή να ψηφίσει Σαμαρά, ούτε καν Βενιζέλο.

Ο, για λίγες μέρες ακόμη πολυχρονεμένος μας πρωθυπουργός, ήταν σαφής: “δεν θα γίνει εδώ Σοβιέτ, δεν θα γίνει κομμουνισμός”.

Ο Σαμαράς ανασύρει από τη φαρέτρα του Ψυχρού Πολέμου και του Εμφυλίου, το φόβο των κακών κομμουνιστών. Πρώτα βέβαια το έκανε πριν από ένα μήνα η εφημερίδα “τα Νέα” με πρωτοσέλιδο την αρκούδα που υποσχόταν πολικό χειμώνα αν έρθει ο Σύριζα, αλλά τελικώς αποδεικνύεται πως ο Σαμαράς είναι σε πολύ δύσκολη θέση, αφού επιμένει σε επιχειρηματολογία που δεν πιάνει και απευθύνεται σε υπέργηρους τηλεθεατές του Mega, άντε και του ΑΝΤΕΝΝΑ.

Ο πρωθυπουργός ήθελε να βάλει στο τραπέζι το φόβο των κομμουνιστών που θα σφάζουν με κονσερβοκούτι, ίσως και με τενεκεδάκια από energy drink, και αναζήτησε το πολιτικό πλαίσιο στο οποίο θα κόλλαγε ένας τέτοιος φόβος. Έτσι βρήκε την πρόθεση του Τσίπρα , όταν γίνει πρωθυπουργός, να συγκεντρώσει στο πρωθυπουργικό γραφείο την ευθύνη για την ΕΥΠ, το ΑΣΕΠ και άλλους οργανισμούς. Αυτή η κρατική συγκέντρωση λειτουργιών, είναι ο κατά Σαμαρά κομμουνιστικός κίνδυνος. Και αν πιστέψεις πως αυτό είναι κομμουνισμός, στη συνέχεια μπορείς να κολλήσεις όλο το απαρχαιωμένο φοβικό επιχειρηματολόγιο που θα ζήλευε ο Μακάρθυ. Πως ο κομμουνισμός (ο οποίος είπαμε ταυτίζεται με το Σύριζα) θα μας πάρει τα σπίτια, τις γυναίκες και θα μας κακοποιήσει με τενεκεδάκια από coca cola light.

Είναι όμως ο Σαμαράς στ’ αλήθεια εχθρός του κρατισμού και της σοβιετικής αντίληψης; Κάθε άλλο. 

Ο Σαμαράς διέσωσε τις ιδιωτικές τράπεζες, αυτή την κορωνίδα του καπιταλισμού, με κρατικό χρήμα. Κάλυψε όλα τα σκάνδαλα των τραπεζιτών βάζοντας το κράτος και την κοινωνία να πληρώσει και μετέτρεψε έτσι το ιδιωτικό τραπεζικό χρέος σε δημόσιο.

Ο Σαμαράς, όπως και οι προκάτοχοί του, είναι αυτός ο οποίος συντηρεί την κρατικοδίαιτη ολιγαρχία η οποία σε καιρούς κρίσης, όταν δεν υπάρχει κανένα αναπτυξιακό έργο, συνεχίζει να κατασκευάζει δρόμους και αεροδρόμια, προσφέροντας ως αντάλλαγμα την προβολή Σαμαρά ως σωτήρα από τα κανάλια της διαπλοκής.

Ο Σαμαράς είναι αυτός ο οποίος έχει δημιουργήσει ένα πλέγμα κρατικής προστασίας υπέρ των κατά Καραμανλή νταβατζήδων. Δεν τους δίνει μόνο δουλειές, αλλά τους παρέχει και ένα νομικό, κρατικό πλαίσιο προστασίας ώστε να μην κινδυνεύουν να τιμωρηθούν.

Ο Σαμαράς είναι αυτός ο οποίος χρησιμοποιεί την κρατική περιουσία ως ιδιοκτήτης της και την ξεπουλά σε «επενδυτές» οι οποίοι την αγοράζουν κοψοχρονιάς χωρίς να βάλουν ένα σεντς, αφού παίρνουν δάνεια με την εγγύηση του κράτους και πάλι.

Ο Σαμαράς χρησιμοποιεί τη ΝΕΡΙΤ ως πολιτικός επίτροπος μονοκομματικού κράτους και αφαιρεί τη δυνατότητα πολιτικού διαλόγου ακόμη και πριν τις εκλογές, αποφεύγοντας να πάει έστω σε debate.

O Σαμαράς είναι αυτός ο οποίος έχει την αντίληψη σοβιετικού κομισάριου και αντιλαμβάνεται τη νομοθετική και την εκτελεστική εξουσία ως ενιαία σύνθεση που του ανήκει σε τέτοιο βαθμό ώστε να δίνει εντολές σε δικαστές και παναθηναϊκάκηδες.

Ο Σαμαράς είναι αυτός που καθημερινά αντιλαμβάνεται την αντίθετη πολιτική άποψη ως εσωτερικό εχθρό που αντιπαλεύει το τρίπτυχο «πατρίς, θρησκεία, οικογένεια» το οποίο βεβαίως άξια κατ’ αυτόν εκπροσωπούν πρώην κομματάρχες του Παπαδόπουλου όπως ο Βορίδης και πολιτικά όντα όπως ο Άδωνις.

Είναι προφανές πως και ο Σαμαράς και η παρέα του είναι κρατιστές, αφού όλη τους η πολιτική λειτουργία σχετίζεται με τη χρήση του κράτους και των εσόδων του. Απλώς θέλουν αυτή η χρήση του κράτους να ικανοποιεί συγκεκριμένες απαιτήσεις συγκεκριμένων ανθρώπων.

Των 500 ατόμων δηλαδή που το 2013 είχαν εισοδήματα 50 δις, και μετά από ένα χρόνο βαθιάς kρίσης έχουν 70 δις. Είναι ένας εραστής του κράτους. Μόνο που το θέλει για τον εαυτό του και τους φίλους του ολιγάρχες. Τόσο απλά.

(η εικόνα είναι από το Red Alert 3, ο εσωτερικός τίτλος της ανάρτησης "Ποιος είναι ο κρατιστής" και η λεζάντα στην εικόνα είναι της ΑΣ)

*πηγή koutipandoras.gr

Πως η συστηματική χρήση του φόβου θα κοστίσει, εν τέλει, την απώλεια της εξουσίας στη συγκυβέρνηση

Το τέλος ενός διεφθαρμένου καθεστώτος...

Μου λες να φοβηθώ …το ΣΥΡΙΖΑ 

αλλά σκέφτομαι ότι κουράστηκα να μου προκαλείς φόβο

του Δημήτρη Παπαδημητριάδη, MD MSc, ψυχίατρου - ψυχοθεραπευτή, maga.gr founder & CEO

από το maga.gr

Ο φόβος είναι ένα βασικό συναίσθημα του ανθρώπου που προκαλείται από τη συνειδητοποίηση ενός πραγματικού ή πλασματικού κινδύνου ή απειλής. Είναι ένας μηχανισμός προστατευτικού χαρακτήρα, μια φυσιολογική αμυντική αντίδραση του οργανισμού που δεν απαιτεί τη συνειδητή σκέψη. Η ψυχοφυσιολογική αντίδραση του φόβου είναι αποτέλεσμα διέγερσης ενός αμυντικού συστήματος με το οποίο ο άνθρωπος είναι προικισμένος ήδη από την εποχή που ο ίδιος, ή τα άλλα είδη από τα οποία εξελίχθηκε, εξασφάλιζε την επιβίωσή του απέναντι σε λιοντάρια, τίγρεις, καταιγίδες και άλλα δεινά.

Ακριβώς επειδή ο φόβος έχει τη μοναδική ιδιότητα να ξεγλυστράει της συνειδητής σκέψης, αποτελεί ένα άριστο μέσο ελέγχου του ενός ανθρώπου από τον άλλο, ή ακόμη και ολόκληρων κοινωνιών.

Ο φόβος λειτουργεί με τρόπο πολωτικό. Με το αρχέγονο δίπολο “fight or in-flight”, δημιουργούνται αυτόματα υπό το καθεστώς φόβου δύο, αποκλειστικά, επιλογές από τις οποίες μοιάζουν να εξαρτώνται τα πάντα. Εύκολα παραδείγματα είναι ο στρατός που χρησιμοποιεί αυτό το δίπολο στην εγκατάσταση πειθαρχίας “υπάκουσε στις εντολές χωρίς ερωτήσεις” (δηλαδή, χωρίς σκέψη), η θρησκευτική πίστη και ο προσηλυτισμός (παράδεισος ή κόλαση), κ.α.

O φόβος είναι το πιο αρχέγονο συναίσθημα..
Σέρνεται σαν ανάμνηση ενός γονέα που σου στέρησαν πολύ νωρίς… ή μπαίνει στην ψυχή σαν αμφισβήτηση του εαυτού.
Αλλά αυτό που όλοι φοβόμαστε περισσότερο είναι το άγνωστο.

Όμως, ο φόβος, όπως και κάθε άλλος «παραγωγικός» πόρος, υπόκειται στους νόμους της παραγωγής. Έτσι, δεν μπορεί να ξεφύγει από το νόμο της φθίνουσας οριακής παραγωγικότητας. Ακόμη και στην περίπτωση του φόβου ως μέσου ελέγχου της συμπεριφοράς του εκλογικού σώματος από κυβερνήσεις. Καθώς οι διαδοχικές δόσεις διασποράς του φόβου προστίθενται μέσω της διαδικασίας «παραγωγής» τους από μία κυβέρνηση, η δημόσια αποδοχή της φερόμενης κυβερνητικής προστασίας της κοινωνίας από το υποτιθέμενο αντικείμενο του φόβου μειώνεται. Έτσι, την πρώτη φορά που η κυβέρνηση αναφέρεται στην απειλή του “κακού λύκου”, το κοινό φοβάται. Τη δεύτερη φορά που θα το κάνει, το κοινό φοβάται σε μικρότερο βαθμό. Την τρίτη φορά, φοβάται ακόμη λιγότερο. Εάν η κυβέρνηση παίζει πολύ συχνά το χαρτί του φόβου, τότε το κοινό βαθμιαία απευαισθητοποιείται, και τελικά η δυναμική μιας κυβέρνησης να συντηρεί περαιτέρω το φοβικό δίπολο εξαντλείται.

Θα σε απειλήσουν με ό,τι ακριβώς φοβούνται από εσένα.
Σενέκας (Ρωμαίος πολιτικός, ρήτορας, και στωικός φιλόσοφος)

Πράγματι, ο φόβος αποτελεί μια ποσότητα με αξία σε αναπόφευκτη, σταδιακή υποτίμηση, ανάλογη του βαθμού της εξοικείωσης του αποδέκτη. Ο Μακιαβέλλι παρατηρεί ότι η ψυχραιμία της μάζας είναι άστατη: «Ενώ είναι εύκολο να πείσεις τη μάζα για κάτι, είναι δύσκολο να συντηρήσεις την πίστη της». Όταν η απειλή αποτυγχάνει να κλιμακωθεί ή να παρουσιάσει κάποια δείγματα, τότε η κοινωνία αμφισβητεί την ουσία της. Για αυτό τον λόγο, μια κυβέρνηση που χρησιμοποιεί τον φόβο, τείνει να ανθίσταται στην υποτίμησή του επενδύοντας στη συντήρηση και στην επικαιροποίησή του με νέα …δεδομένα. Ένα καλό παράδειγμα αυτής της τακτικής αποτέλεσε ο φόβος της πυρηνικής απειλής στη διάρκεια του ψυχρού πολέμου. Χρειάστηκαν κάμποσες περιοδικές κρίσεις όπως, ίσως, ο κόλπος των Χοίρων, οι συχνές διαρροές στα ΜΜΕ σχετικά με αλλαγές στην ισορροπία των συσχετισμών των αντίπαλων οπλοστασίων, και ούτω καθεξής, προκειμένου να διατηρείται το “ενδιαφέρον” του κοινού.

Φώτο: jnyemb

Τα παραδείγματα της επιβολής του φόβου για τον έλεγχο των κοινωνιών σε πολιτικό επίπεδο είναι άπειρα στην ανθρώπινη ιστορία. Ανακαλεί κανείς στο πρόσφατο παρελθόν την εκστρατεία των ΗΠΑ και της Μ. Βρετανίας υπέρ της υποστήριξης των πολεμικών επιλογών τους την περασμένη δεκαετία, κάτω από την απειλή των “όπλων μαζικής καταστροφής”. Οι κοινωνίες των χωρών τους πείστηκαν ότι το Ιράκ διέθετε τέτοια όπλα και ότι κρύβονταν πίσω από τις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου σε ...

Επιχείρηση Φόβος: η κυβερνητική προπαγάνδα έχει προ πολλού προσλάβει χαρακτήρα επιχειρήσεων ψυχολογικού πολέμου εναντίον των πολιτών

Κανένας άνθρωπος ούτε ομάδα ούτε έθνος δεν μπορεί 

να ενεργήσει ανθρώπινα ή να σκεφθεί σωστά 

υπό το κράτος ενός μεγάλου φόβου.

Bertrand Russel      | 1872-1970 |   (Βρετανός φιλόσοφος) 

Ο ΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΚΑΙ ΨΥΧΑΝΑΛΥΤΗΣ Ν. ΣΙΔΕΡΗΣ ΜΙΛΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΚΡΙΣΗΣ

Η πολιτική που ασκείται σήμερα είναι ψυχολογικός πόλεμος όπου επικρατεί όποιος κατορθώσει να δημιουργήσει ισχυρή πεποίθηση, αλλά και φόβο. Αντίδοτο αποτελεί η επιστροφή στους ανθρώπους, που σημαίνει ανασυγκρότηση του κοινωνικού δεσμού και της ανθρώπινης σχέσης. Η συστηματική προσπάθεια να οικοδομηθούν τα “εμείς” και η δημιουργία δικτύων έμπρακτης αλληλεγγύης.

Μ’ έναν προβοκατόρικο τίτλο –«Το κατά διαβόλου ευαγγέλιο»- ο ψυχίατρος και ψυχαναλυτής Νίκος Σιδέρης στο νέο του βιβλίο καταπιάνεται με την πολιτική ψυχολογία της κρίσης. Σήμερα, όπως σημειώνει, βιώνουμε μια κοινωνία βαθιά διαιρεμένη που καλείται να αποχαιρετήσει τη «μεγάλη αυταπάτη» -τη «βαριά βιομηχανία» του λάιφ στάιλ, την «εύκολη» κοινωνική άνοδο, τον εύκολο πλουτισμό μέσω κρατικών/κοινοτικών πόρων, του δεύτερου αυτοκίνητου και του εξοχικού, τη λογική «άρπαξε και άφησε τους άλλους να αρπάζουν». 

Τα ερωτήματα που επικρατούν διεθνώς –προκαλώντας και αμηχανία- αφορούν τη στάση των Ελλήνων, το γιατί δεν εξεγείρονται. Ο Ν. Σιδέρης, μέσα από το βιβλίο του, απαντά σ’ αυτά τα ερωτήματα, με πολιτικούς όρους, χαρακτηρίζοντας την κατάσταση την οποία βιώνουν οι Έλληνες με την έκφραση «πένθιμο μούδιασμα». Ένα πολιτικό βιβλίο για την πολιτική ψυχολογία της κρίσης.

Τη συνέντευξη πήρε ο Θ. Μιχόπουλος - από την εφημερίδα Η εποχή

Η Ευρώπη βιώνει έναν ιδιότυπο πόλεμο

Στο βιβλίο σας σημειώνετε ότι οι κυβερνήσεις καλλιεργούν στην κοινωνία –και σ’ ένα βαθμό έχουν καταφέρει να την εμπεδώσουν οι πολίτες- νοοτροπία υποταγής.

Οι πρόσφατες απόπειρες των κυβερνώντων να προβάλουν μια μικρή δόση παλαιοκομματικής παροχολογίας (υδρογονάνθρακες, μείωση του ΕΦΚ στο πετρέλαιο θέρμανσης, κ.ά.) είναι περισπασμοί, «καροτάκια» που κυρίως βασίζονται στο «θα…», τη στιγμή που εδώ και τόσο καιρό ο κυρίαρχος πολιτικο-μιντιακός λόγος έχει υιοθετήσει ως μέθοδο διακυβέρνησης το «τρέλαινε, διαίρει και βασίλευε» ως νομιμοποίηση του μαστίγιου -«πολιτική πυγμής» απέναντι σε οποιονδήποτε αντιστέκεται.

«Διπλός δεσμός»

Το «τρέλαινε» υλοποιείται μέσω μιας παρατεταμένης πολιτικο-μιντιακής καταιγίδας που βομβαρδίζει τα μυαλά των πολιτών με τρία επάλληλα μηνύματα: 

Αν αντισταθείς, χάθηκες (=χρεωκοπία, δραχμή, όλεθρος…). Αν υποκύψεις, χάθηκες (=φτώχεια, ανεργία, μιζέρια, διάλυση του Κράτους Πρόνοιας…). Και, τρίτον, απαγορεύεται να σκεφτείς (=είναι μονόδρομος, αφού το είπε η τρόικα). 

Αυτό το επικοινωνιακό σύμπλεγμα ονομάζεται «διπλός δεσμός» και έχει ως συνέπεια την εμπλοκή της σκέψης και την αποδιοργάνωση της ίδιας της ικανότητας να σκέφτεσαι. Συναντάται τυπικά σε οικογένειες που παράγουν ψύχωση. 

Στην πολιτική σφαίρα, υποβάλλει τον ψυχισμό σε καταπονήσεις τόσο ακραίες, που στην Ελληνική πολιτική ιστορία προϋπήρξε μία και μοναδική φορά, στον Εμφύλιο, ενώ στην Ευρωπαϊκή πολιτική ιστορία ουδέποτε.

Το «διαίρει» υλοποιείται μέσω της συστηματικής, αδιάκοπης καλλιέργειας του επονομαζόμενου «κοινωνικού αυτοματισμού». Ο όρος, στην πολιτική του χρήση, αντιπροσωπεύει ένα ακόμη παραπλανητικό ιδεολόγημα, καλλιεργώντας την ψευδαίσθηση ότι πρόκειται για «φυσικό φαινόμενο. Στην πραγματικότητα, όμως, είναι καρπός μιας επικοινωνιακής πολιτικής που θέλει να μετατρέψει τους ανθρώπους σε ποντίκια, τα οποία απλώς αντιδρούν σε εξωτερικά ερεθίσματα τα οποία καταλλήλως τους διοχετεύουν οι ελέγχοντες τον δημόσιο λόγο. Το πολιτικότατο αυτό «διαίρει» αποσκοπεί στην εμπέδωση συμπεριφορών, στάσεων και νοοτροπιών που διέπονται από τη λογική «σώσε το τομάρι σου, καθένας για πάρτη του, όλοι εναντίον καθενός, όλοι εναντίον όλων, φά’ τους να μη σε φάνε». Προβάλλει, δηλαδή, ως (τερατώδες) υπόδειγμα κοινωνικής συμβίωσης το κατά Διαβόλου ευαγγέλιο, που έχει ως πυρήνα του την εντολή «μισείτε αλλήλους».

Το «βασίλευε», στο περιβάλλον που διαμορφώνει η κοινωνική αλληλοφαγία, είναι το σκοπούμενο. Όχι χωρίς αποτέλεσμα, τουλάχιστον μέχρι τώρα.

«Μη σκέφτεσαι, βάρα!»

Γιατί, όμως, η κοινωνία εγκλωβίζεται τόσο εύκολα; Γιατί τα κόμματα, που αντιδρούν στο μνημόνιο, δεν μπορούν να πείσουν τη συντριπτική πλειοψηφία της κοινωνίας;

Η επικοινωνιακή καταιγίδα του «διπλού δεσμού» προκαλεί διανοητική εμπλοκή. 

Αυτή, μαζί με συγκεκριμένα βαριά αρνητικά συναισθήματα (απόγνωση, ανήμπορη οργή, άλογος φόβος, αγωνιώδης αναμονή), εμπεδώνουν το «πένθιμο μούδιασμα», που αποδίδει το ειδοποιό ψυχολογικό στίγμα της παρούσας κρίσης. Κρίση η οποία δεν είναι μόνο οικονομική, αλλά ολικό κοινωνικό γεγονός, που θίγει όλες τις πτυχές του προσωπικού βίου των ανθρώπων και της ψυχονοητικής και θεσμικής της πλαισίωσης. 

Η κοινωνία αντιστάθηκε κι ακόμη εστιακά αντιστέκεται όπως μπορεί: Η μετακίνηση της Αριστεράς στο επίκεντρο της πολιτικής ζωής είναι χαρακτηριστική εκδήλωση. 

Ας διευκρινίσουμε, ωστόσο, εδώ ότι η ραγδαία ενίσχυση του νεοναζισμού δεν αντιπροσωπεύει υπέρβαση, αλλά απολυτοποίηση του «διπλού δεσμού», εφόσον η πολιτική στάση που υποδεικνύει στους απεγνωσμένους συνοψίζεται στο «μη σκέφτεσαι, βάρα!» –δηλαδή, στην παραπέρα εμπέδωση της διανοητικής εμπλοκής.

Ο αντιπολιτευτικός λόγος δεν κατορθώνει να προκαλέσει μεταγραφή της κοινωνικής πανωλεθρίας των πολλών σε πολιτικό ρεύμα για περισσότερους από ένα λόγους. 

Ωστόσο, αποφασιστική είναι η ανασταλτική λειτουργία μιας παραδοχής που λανθανόντως οργανώνει τον πολιτικό λόγο της αντίστασης στην κυρίαρχη προπαγάνδα. Πρόκειται για την παραδοχή ότι αν απευθυνθείς στους ανθρώπους με συγκεκριμένα επιχειρήματα, διανθισμένα με συναισθηματικές παροτρύνσεις του τύπου «ο λαός πρέπει να ξεπεράσει τον φόβο κλπ», τότε αυτοί θα καταλάβουν και θα κάνουν τις ευκταίες πολιτικές επιλογές. Μια τέτοια παραδοχή προφανώς ποτέ δεν ισχύει στην πολιτική επικοινωνία, όπου φαντασιώσεις, πάθη και συμφέροντα τροφοδοτούν στρεβλές αναπαραστάσεις της πραγματικότητας, καθώς και «ακατανόητη» υποταγή των κυριαρχουμένων στα κελεύσματα των κυριάρχων, ακόμη κι αν αυτή η υποταγή σημαίνει χειροπιαστή βλάβη και ζημία των καλώς νοουμένων συμφερόντων όσων υποτάσσονται. 

Όμως, ειδικά στις συνθήκες διανοητικής εμπλοκής και ψυχικού μουδιάσματος, ακόμη και τα καλύτερα επιχειρήματα και τα πιο φορτισμένα συναισθηματικά μηνύματα δεν μπορούν να γράψουν στο μυαλό των ανθρώπων. 

Με απλά λόγια: Αν το μυαλό δεν είναι σε θέση να σκεφτεί, τότε ό,τι κι αν λες μάλλον πάει χαμένο.

«Ο άλλος θα με φάει»…

Σ’ αυτή τη βαριά μηχανική προστίθενται μια σειρά ιστορικές διεργασίες, που έχουν εσωτερικευθεί ως ψυχοδιανοητικές δομές, όπως: Η διάλυση του νοήματος των λέξεων μέσω του πολιτικού και διαφημιστικού λόγου. 

Η αποσύνθεση του νοήματος των πραγμάτων στο περιβάλλον του καταναλωτικού ναρκισσισμού («καμαρώνω επειδή καταναλώνω») που κατέφαγε τα σπλάχνα μιας κοινωνίας πεινασμένης για υλικά αγαθά και αναγνώριση. 

Η εμπέδωση από τους κυβερνώντες του συστήματος των συνενοχών («άρπαζε κι άσε τους άλλους ν’ αρπάζουν»). 

Η πραγματική όσο και αδιανόητη εμπειρία της κρίσης, όπου κάθε λογής απειλές, υπαρκτές ή φανταστικές, οξύνονται στο έπακρο και ο άλλος προσλαμβάνεται ως απειλή. Και, μάλιστα, μέσα από το πρίσμα της αίσθησης «ο άλλος τρώει» (με παράγωγό της το εφιαλτικό «ο άλλος θα με φάει»…) που αποτελεί τον πυρήνα της θεμελιακής φαντασίωσης της νεοελληνικής κοινωνίας. 

Ένα τέτοιο περιβάλλον καθολικής διάχυτης αρνητικότητας αποτελεί τον θρίαμβο του θανάτου, που έχει σαν πυρήνα του τη διάλυση των δεσμών τόσο μεταξύ των ανθρώπων, όσο και μεταξύ των παραστάσεων με τις οποίες προσπαθούν να συλλάβουν το τραυματικά αδιανόητο. Σε τέτοιες συνθήκες, λοιπόν, ο πόλεμος της σκέψης, που αντιπροσωπεύει τον κεντρικό ψυχολογικό μηχανισμό της κρίσης, είναι εξαιρετικά δύσκολο να απολήξει σε ορθολογική και νηφάλια σκέψη. 

Συνεπώς, όσο ο λόγος της αντίστασης στο «τρέλαινε, διαίρει και βασίλευε» και στο «μισείτε αλλήλους» δεν αποδομεί το «διπλό δεσμό» και δεν παρέχει στα μυαλά τη δυνατότητα να λειτουργήσουν και να σκεφτούν, η λίμναση της πολιτικής απήχησής του και η αδράνεια των πληττομένων από την κρίση θα διαθέτουν ισχυρές μηχανές τροφοδοσίας τους.

Η κρίση είναι πόλεμος

Υποστηρίζεται ότι ο ανθρώπινος νους, ακόμη και αυτών που έχουν καταστραφεί, δυσκολεύεται να αποδεχθεί την ιδέα πως «η κρίση είναι πόλεμος».

Ο πολιτικός λόγος της μεταπολεμικής δυτικοευρωπαϊκής συμβίωσης και των διαδοχικών θεσμίσεών της (προφανώς, όχι εκ του μηδενός, αλλά ως παράγωγο ισχυρών συλλήψεων της ιστορικής πραγματικότητας από μεγάλους πολιτικούς νόες) βασίστηκε στην εξής ιδέα: 

Ο πόλεμος μεταξύ ευρωπαϊκών κρατών έχει απαγορευθεί και εξορκιστεί σε τέτοιο βαθμό, που εγγράφεται στην τάξη του αδιανόητου. 

Αυτή η θεμέλια ιδεολογική μυθοπλασία καλλιέργησε την αυταπάτη ότι οι διεθνείς σχέσεις, στο μέτρο που δεν πέφτουν σφαίρες και βόμβες, έχουν ουσιαστικά απαλλαγεί από τη δυνατότητα η συγκρουσιακή και ανταγωνιστική τους διάσταση να εκβάλει στην κοίτη του ...

Ο φόβος ως πολιτικό εργαλείο και πώς θα το αχρηστέψουμε

Συλλογικά και ατομικά όλοι κάτι φοβόμαστε: τη χρεοκοπία, την απόλυση, την κατάρρευση του ευρώ, τους ιούς, τους χωρισμούς, μήπως πέσει ο ουρανός στα κεφάλια μας. Κι όμως, ο αμερικανός καθηγητής Κόρεϊ Ρόμπιν με το βιβλίο του "Φόβος: Η ιστορία μιας πολιτικής ιδέας" αποκαλύπτει ότι ο φόβος είναι το πιο αποτελεσματικό εργαλείο πολιτικής χειραγώγησης. Το δηλητήριο που παραλύει τη δράση και την αντίσταση στην επέλαση οποιασδήποτε εξουσίας. Υπάρχει αντίδοτο; Ναι, λέει ο καθηγητής. Να ξεφοβηθούμε και να αντεπιτεθούμε.

ελληνικά MME: after Cheney...

ΜΕ ΤΟΝ ΑΜΕΡΙΚΑΝΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗ COREY ROBIN, ΚΕΙΜΕΝΑ | ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΠΟΛΙΤΗ (politi@enet.gr)

"Φόβος: Η ιστορία μιας πολιτικής ιδέας"

Ο τίτλος στο εξώφυλλο του βιβλίου που κυκλοφόρησε πρόσφατα από τις εκδόσεις Αλεξάνδρεια μοιάζει να αναφέρεται (και) στην κατάσταση στην Ελλάδα. Ο αμερικανός πολιτικός επιστήμονας Κόρεϊ Ρόμπιν έγραψε το βιβλίο όταν μεσουρανούσε ο «πόλεμος κατά της τρομοκρατίας» και τη διεθνή πολιτική υπαγόρευε ο φόβος των τρομοκρατικών χτυπημάτων.

Σήμερα τη σκυτάλη στη φοβική ατζέντα παραλαμβάνει ο οικονομικός φόβος, καθώς καλούμαστε να φτωχύνουμε για να μην πτωχεύσουμε. Η κάμερα της εξουσίας αλλάζει γωνία λήψης, η ταινία εξακολουθεί να είναι θρίλερ. Μια συνέντευξη με το συγγραφέα του «Φόβου» επιβάλλεται, ειδικά τώρα που το αμερικανικό μοντέλο του φόβου και της αυθαιρεσίας στο χώρο εργασίας έρχεται στη χώρα μας μέσω μνημονίου, με την κατεδάφιση των συλλογικών συμβάσεων και την καταπάτηση στοιχειωδών δικαιωμάτων.

Οχι, όμως, για να σκιαχτούμε κι άλλο, αλλά επειδή είναι -επιτέλους- καιρός να ξεφοβηθούμε.

Πόσο έχει αλλάξει η πολιτική του φόβου από τότε που ξέσπασε η οικονομική κρίση;

Το οικονομικό άγχος παίζει μεγαλύτερο ρόλο τώρα από ό,τι στις αρχές της δεκαετίας και ο φόβος της τρομοκρατίας φαίνεται να έχει υποχωρήσει. Ομως η πολιτική του φόβου παραμένει: οι πολιτικοί ηγέτες και οι ελίτ επιλέγουν κάθε φορά να εστιάσουν σε κάτι ως αντικείμενο ανησυχίας. Πα- ρότι το οικονομικό άγχος έχει αυξηθεί απότομα τα τελευταία χρόνια, οι πολιτικές ελίτ δεν του έχουν δώσει τόση σημασία - ή τουλάχιστον δεν το αναδεικνύουν σε κεντρικό ζήτημα της πολιτικής τους, όπως έκαναν με το φόβο της τρομοκρατίας. Σε επίπεδο δημοσιονομικών δαπανών και προϋπολογισμού, ο στρατιωτικός τομέας στις ΗΠΑ εξακολουθεί να καλύπτει ένα υπέρογκο ποσό ανελαστικών κονδυλίων.

Θεωρείτε, δηλαδή, ότι οι ελίτ δεν αντέδρασαν επαρκώς στο χρηματοπιστωτικό κραχ του '08;

Η αντίδρασή τους δεν είχε ούτε κατά διάνοια την ίδια ένταση με την οποία αντέδρασαν στα χτυπήματα τις 11ης Σεπτεμβρίου. Τους πήρε πολύ χρόνο να συνειδητοποιήσουν τις επιπτώσεις του κραχ και σε κανένα βήμα της διαδικασίας δεν ξόδεψαν αρκετά χρήματα, ούτε έκαναν αρκετά για να αντισταθμίσουν τα προβλήματα που προξένησε το κραχ, όπως έχουν εύστοχα υποδείξει κριτικές φωνές σαν του Πολ Κρούγκμαν. Ολα αυτά επιβεβαιώνουν το κεντρικό επιχείρημα του βιβλίου μου: αν ο φόβος είναι πολιτική κατασκευή, αυτό σημαίνει ότι δεν γεννιούνται όλοι οι φόβοι ίσοι. Σε κάποιους δίνεται μεγαλύτερη βαρύτητα απ' ό,τι σε άλλους.

Ποιος είναι ο ρόλος των δημοσιογράφων στην κατασκευή του πολιτικού φόβου, ειδικά σε μια εποχή κρίσης των ΜΜΕ;

Θεωρώ ότι οι αλλαγές στο ρόλο των δημοσιογράφων και της δημοσιογραφίας γενικότερα στην πολιτική του φόβου είναι μία από τις σημαντικότερες εξελίξεις των τελευταίων χρόνων. Οταν έγραψα το "Φόβο" η μπλογκόσφαιρα ήταν ακόμα στο ξεκίνημά της. Υπήρχε κριτική απέναντι στα ΜΜΕ, αλλά περιοριζόταν σε κάποιες λίγες αριστερές φωνές. Πλέον η κριτική απέναντι στα ΜΜΕ εκφράζεται από περισσότερες πηγές, με μεγαλύτερη δριμύτητα, από αρθρογράφους που επιτελούν έργο ζωτικής σημασίας. Μπορεί αυτές οι φωνές να μην επαρκούν για να αναχαιτίσουν τη χιονοστιβάδα πολιτικού φόβου -πολλοί από αυτούς έγραφαν ενάντια στον πόλεμο στο Ιράκ χωρίς να καταφέρουν να τον σταματήσουν-, προσφέρουν όμως ένα πολύτιμο βήμα στα κοινωνικά κινήματα και στους ακτιβιστές, για να εκφράσουν την κριτική τους και να αρθρώσουν εναλλακτικές προτάσεις. Οι δημοσιογράφοι εξακολουθούν σε μεγάλο βαθμό να υπηρετούν το μηχανισμό του φόβου, έχουν όμως να αντιμετωπίσουν κάποιους πολύ σοβαρούς αντιπάλους - και αναφέρομαι κυρίως στα ανεξάρτητα μέσα στο διαδίκτυο.

Χρησιμοποιείτε διαφορετικές λέξεις (φόβος, τρόμος, άγχος, ολοκληρωτισμός) για να περιγράψετε την έννοια του πολιτικού φόβου στη σκέψη διαφορετικών φιλοσόφων. Ποια προσέγγιση θεωρείτε πιο επίκαιρη;

Η προσέγγιση του Χομπς (την οποία αποκαλώ "φόβο") προσφέρει το πιο χρήσιμο πεδίο εκκίνησης για να αρχίσουμε να κατανοούμε την πολιτική του φόβου σήμερα. Αν και διαφωνώ με στοιχεία της ανάλυσής του (οπωσδήποτε διαφωνώ με την πολιτική του θέση), ο Χομπς εστιάζει στα κριτικά στοιχεία του φόβου περισσότερο από οποιονδήποτε άλλο σύγχρονο θεωρητικό: αναδεικνύει το ρόλο των ελίτ εντός και εκτός της κρατικής μηχανής και της πολιτικής ιδεολογίας, στο πώς καθορίζουν τι πρέπει να φοβόμαστε στον δημόσιο βίο, πώς προσλαμβάνουμε αυτούς τους φόβους και πώς πρέπει να τους αντιμετωπίζουμε. Ασχολείται με το πώς οι πολιτιστικοί θεσμοί καλλιεργούν το φόβο. Στην εποχή του ήταν οι εκκλησίες και τα πανεπιστήμια· στην εποχή μας είναι τα ΜΜΕ. Επί πλέον, αναδεικνύει τη σχέση μεταξύ εσωτερικής πολιτικής και διεθνούς ασφάλειας. Εκεί που πιστεύω ότι κάνει λάθος είναι πως δίνει υ- περβολική έμφαση στην ενότητα κράτους και κοινωνίας των πολιτών. Θεωρώ ότι αυτοί οι θεσμοί μπορούν να είναι αποσπασματικοί και διαχωρισμένοι και, παρ' όλα αυτά, να εξακολουθούν να γεννάνε το φόβο.

Αντίθετα με τον Χομπς, εσείς υποστηρίζετε ότι ο φόβος δεν είναι εποικοδομητικός. Τι μπορεί να μας εμπνεύσει αντί για το φόβο;

Το σημείο εκκίνησης για μένα είναι η διανοητική και ηθική κληρονομιά της Αριστεράς, η έμφαση στην ισότητα, στα ανθρώπινα δικαιώματα και στη δικαιοσύνη. Ο φόβος γίνεται καθοριστικός παράγοντας στη δημόσια ζωή, όταν δεν υπάρχει τίποτ' άλλο να μας παρακινήσει σε δράση. Γι' αυτό και η πολιτική του φόβου είναι τόσο ισχυρή σε μετεπαναστατικές ή αντεπαναστατικές εποχές όπως η δική μας. Οσο δυναμώνουν τα κοινωνικά κινήματα, η λαϊκή απαίτηση για ελευθερία και ισονομία τόσο λιγότερο επιρρεπείς γινόμαστε στην πολιτική του φόβου.

Στο κεφάλαιο του βιβλίου σας «Η αμερικανική εκδοχή του φόβου» περιγράφετε πώς λειτουργεί ο πολιτικός φόβος στις ΗΠΑ. Τι το ξεχωριστό έχουν οι ΗΠΑ σε σχέση με τα ευρωπαϊκά κράτη;

Οι ΗΠΑ έχουν τρία χαρακτηριστικά που τις διαφοροποιούν από τα περισσότερα ευρωπαϊκά κράτη: Πρώτο, η κυβέρνηση είναι περισσότερο πολυδιασπασμένη απ' ό,τι (για πα- ράδειγμα) η κυβέρνηση της Γαλλίας ή της Βρετανίας. Η κεντρική μας κυβέρνηση στην Ουάσινγκτον χωρίζεται σε τρία όργανα, το καθένα από τα οποία μπορεί να θέσει βέτο σε πολλά σημεία, και να ακυρώσει την πολιτική δράση. Αυτή η κυβέρνηση με τη σειρά της μοιράζεται την εξουσία της με 50 ομοσπονδιακές κυβερνήσεις και πολλές περισσότερες δημοτικές. Οπότε το πολιτικό μας σύστημα είναι λιγότερο ικανό για συνολική δράση. Κατά δεύτερο λόγο, οι θεσμοί της κοινωνίας των πολιτών (εκκλησίες, πανεπιστήμια, ομάδες πολιτών κ.λπ.) έχουν σημαντικές εξουσίες απέναντι στο κράτος. Και πάλι, ακόμα κι αυτοί οι θεσμοί έχουν δικαιώματα βέτο.

Σε αντίθεση με πολλούς προοδευτικούς και συντηρητικούς διανοητές, που θεωρούν ότι όλα αυτά τα χαρακτηριστικά κάνουν την κοινωνία μας πιο ελεύθερη, το δικό μου επιχείρημα είναι ότι οι πολλοί αλληλοαναιρούμενοι θεσμοί κάνουν την κοινωνία μας πιο καταπιεστική. Τέλος, σ' εμάς στις ΗΠΑ υπάρχει τεράστια απορρύθμιση στους χώρους εργασίας. Ο κύριος μηχανισμός καταπίεσης και καταναγκασμού σ' αυτήν τη χώρα δρα στους χώρους εργασίας, και αυτό συμβαίνει επειδή οι εργοδότες στις ΗΠΑ έχουν συγκεντρώσει πολύ περισσότερη δύναμη από ό,τι τα αφεντικά στην Ευρώπη.

Πώς μπορούμε να αντιμετωπίσουμε το φόβο στον εργασιακό χώρο, που αυξάνεται παράλληλα με τους δείκτες ανεργίας και το βάθεμα της κρίσης;

Έχει αποδειχθεί ότι η πολιτική του εκφοβισμού στο χώρο εργασίας είναι πάντα πιο έντονη σε καταστάσεις υψηλής ανεργίας. Οταν οι εργαζόμενοι δεν έχουν περιθώρια να βρουν αλλού δουλειά, αν πιστεύουν ότι πρέπει να νιώ- θουν τυχεροί που έχουν έστω μια δουλειά, έστω και με άθλιους όρους, τότε είναι πολύ πιο ευάλωτοι στις διαθέσεις των εργοδοτών απ' ό,τι σε περιόδους χαμηλής ανεργίας. Αυτό, όμως, που παίζει τον μεγαλύτερο ρόλο είναι το πώς αντιδρά το κράτος, με εναλλακτικές λύσεις, επιδόματα ανεργίας, προγράμματα απασχόλησης κ.λπ. Αυτό που βλέπουμε τώρα είναι ότι, καθώς τα επιδόματα στερεύουν και η ύφεση βαθαίνει, τουλάχιστον όσον αφορά την απασχόληση, τα παραδοσιακά στηρίγματα στα οποία οι άνθρωποι βασίζονταν παλιότερα, όπως οι θεσμοί του κράτος πρόνοιας, τώρα απλώς δεν υπάρχουν. Αυτό και μόνο αρκεί για να κάνει τους εργαζόμενους να φοβούνται περισσότερο.

Οι πολιτικοί, τα ΜΜΕ, το Χόλιγουντ, οι εργοδότες, η αστυνομία, οι διάφοροι προφήτες της Νέας Εποχής, μας επαναλαμβάνουν σε κάθε τόνο : «Να φοβάστε, να φοβάστε πολύ». Πώς μπορούμε να αγνοήσουμε το φόβο, όταν με κάθε τρόπο μάς λένε ότι η αντίσταση είναι μάταιη και αυτοκαταστροφική;

Μπορούμε απλώς να πούμε όχι. Ο πολιτικός φόβος είναι αποτελεσματικός μόνον όταν εμείς, οι πολίτες, τον δεχόμαστε και τον αναπαράγουμε. Αν αρνηθούμε το φόβο, τους χαλάμε τη συνταγή. Σκεφτείτε όλα τα μεγάλα κινήματα στην Ιστορία, τις εξεγέρσεις των σκλάβων, την αντίσταση στο φασισμό, τους πολιτικούς διαφωνούντες στη Σοβιετική Ενωση και πολλούς άλλους. Ολοι τους αρνήθηκαν να συναινέσουν στη μία ή την άλλη μορφή πολιτικής του φόβου, και μ' αυτήν τους την πράξη κατέστησαν την πολιτική του φόβου λιγότερο αποτελεσματική από ό,τι εάν δεν υπήρχε αντίσταση. Ο Χομπς σ' αυτό ήταν τρομερά διεισδυτικός. Είχε πει ότι η εξουσία είναι σαν τη δόξα ή τη φήμη: Ενδυναμώνεται καθώς προελαύνει. Είναι σαν τη χιονοστιβάδα. Ανακόψτε την επέλασή της - και δεν θα αυξηθεί.

Γράφετε πως ο φόβος της τρομοκρατίας χρησιμοποιείται για να καταστείλει τα εργατικά κινήματα, το συνδικαλισμό, το δικαίωμα στη διαδήλωση και την απεργία, καταπατώντας ελευθερίες στο όνομα της ασφάλειας. Πώς θα περιγράφατε τη σημερινή κατάσταση;

Φοβάμαι πως η κατάσταση έχει χειροτερέψει από τότε που έγραψα το βιβλίο μου για το φόβο. Το εργατικό κίνημα σήμερα είναι πιο αδύναμο απ' ό,τι ήταν πριν από 10 χρόνια. Τα μέλη των συνδικάτων μειώνονται, ειδικά στον ιδιωτικό τομέα. Δυστυχώς, σήμερα η κυβέρνηση Ομπάμα συμμετέχει στην κατά μέτωπο επίθεση ενάντια στα σωματεία των εκπαιδευτικών. Τα σωματεία των εκπαιδευτικών είναι ένας από τους ακρογωνιαίους λίθους του εργατικού κινήματος, τουλάχιστον εδώ στις ΗΠΑ. Αν καταφέρουν να μας κάνουν να γονατίσουμε, η κατάσταση μπορεί να εξελιχθεί πολύ άσχημα όχι μόνο για τους εκπαιδευτικούς, αλλά για όλους τους εργαζόμενους.

Μια πρακτική συμβουλή για να ξεφοβηθούμε;

Οργανωθείτε στα συνδικάτα σας. Εν ανάγκη, δημιουργήστε εσείς συνδικάτα και δράστε συλλογικά μέσα σ' αυτά. Στις ΗΠΑ το κυριότερο παράδειγμα για το πώς να αψηφάς το φόβο είναι τα εργατικά συνδικάτα. Δεν ξέρω πώς είναι σ' εσάς στην Ελλάδα, αλλά σ' εμάς είναι πολύ δύσκολο για έναν εργαζόμενο να αναπτύξει συνδικαλιστική δράση. Οι εργοδότες χρησιμοποιούν κάθε είδους ραδιουργία και εκφοβισμό για να το εμποδίσουν. Οπότε, κάθε φορά που οι εργαζόμενοι οργανώνονται συνδικαλιστικά, αυτό σημαίνει όχι μόνον ότι έχουν ξεπεράσει τους μηχανισμούς του φόβου, αλλά και ότι έχουν οχυρωθεί εναντίον τους.

Αυτοί οι μηχανισμοί συμπεριλαμβάνουν την απειλή (αλλά και την πραγματοποίηση) της απόλυσης, την απειλή (και την πραγματοποίηση) της επίπληξης και της τιμωρίας, την απειλή (και την πραγματοποίηση) της παρενόχλησης και του προπηλακισμού σε ώρα δουλειάς. Η εργατική συνδικαλιστική δράση είναι ο μόνος τρόπος για να νικήσουμε το φόβο που κυριαρχεί στους χώρους εργασίας.

Κόρεϊ Ρόμπιν

Ποιος είναι

* Πολιτικός διανοητής, δημοσιογράφος και συγγραφέας, ο Κόρεϊ Ρόμπιν διδάσκει πολιτική επιστήμη στο Brooklyn College και στο Graduate Center του City University of New York - δύο από τα κορυφαία δημόσια πανεπιστημιακά ιδρύματα στις ΗΠΑ.

* Οι μελέτες του επικεντρώνονται στα φαινόμενα του συντηρητισμού, του νεοσυντηρητισμού και της αντεπανάστασης στον αγγλοσαξονικό κόσμο. Αρθρα του έχουν δημοσιευθεί στον ημερήσιο, περιοδικό και επιστημονικό Τύπο - από τη «New York Times» και την «Washington Post» ώς τα προοδευτικά περιοδικά «The Nation» και «Dissent» και τις ακαδημαϊκές επιθεωρήσεις «Political Science Review», «Social Research», «Theory and Event».

* Το βιβλίο του «Φόβος: Η ιστορία μιας πολιτικής ιδέας», αν και γράφτηκε το 2004, παραμένει εξαιρετικά επίκαιρο, κυρίως στην ανάλυση για τον εργασιακό φόβο.

Διαβάστε

Zygmunt Bauman, «Ρευστός φόβος», μτφρ. Γιώργος Θ. Καράμπελας, εκδόσεις Πολύτροπον

Ο κορυφαίος ευρωπαίος στοχαστής ανατέμνει τους μοντέρνους φόβους της εποχής μας. Αν διαβάστε ένα μόνο βιβλίο για το φόβο, ας είναι αυτό.

Χάντερ Σ. Τόμπσον, «Φόβος και παράνοια στο Λας Βέγκας», μτφρ. Αλέξης Καλοφωλιάς, εκδόσεις Πατάκη

Ενα άγριο ταξίδι στην καρδιά του αμερικάνικου ονείρου. Μυθιστόρημα, gonzo δημοσιογραφικό παραλήρημα, ένα ψυχεδελικό τριπάκι στην έρημο της Νεβάδας, ένα ρέκβιεμ για τα κινήματα του '60, μια ελεγεία για το φόβο και την παράνοια που θεριεύουν μέσα μας, αλλά και γύρω μας.

Δείτε

«Η βιτρίνα» (The Front), σκην. Μάρτιν Ριτ, 1976

Νοικιάστε το, κατεβάστε το, δείτε το με κάθε τρόπο. Αριστουργηματική τραγικωμωδία, με ήρωα έναν σεναριογράφο της Μαύρης Λίστας (μεγαλειώδης ο Ζίρο Μόστελ), που βρίσκει ως βιτρίνα του έναν σερβιτόρο (ιδανικός ως φοβητσιάρης ο Γούντι Αλεν). Ο άνθρωπος-βιτρίνα, αρχικά απολίτικος και ατομιστής, σπάει σιγά σιγά το κέλυφος του φόβου και αναρωτιέται «τι στο διάολο πραγματικά συμβαίνει».

ΠΗΓΗ: http://www.enet.gr/?i=news.el.ellada&id=229909

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Ποιοι είναι οι μηχανισμοί του πολιτικού φόβου, γιατί φοβόμαστε και, κυρίως, ποιους συμφέρει να παραμένουμε φοβισμένοι;

Οσα θέλατε να μάθετε για το φόβο, αλλά φοβόσασταν να ρωτήσετε, σε μόλις 600 λέξεις.

1 Ποιος είπε πρώτος τη φράση «Αυτό που φοβάμαι περισσότερο είναι ο ίδιος ο φόβος»;

Ο γάλλος δοκιμιογράφος της Αναγέννησης Μισέλ ντε Μοντέν. Παραλλαγή αυτής της φράσης χρησιμοποίησε ο πρόεδρος των ΗΠΑ Φράνκλιν Ντ.Ρούσβελτ στον περίφημο λόγο του προς το έθνος, μετά την εκλογή του το 1933, εν μέσω της σφοδρότερης οικονομικής κρίσης: «Το μόνο πράγμα που πρέπει να φοβόμαστε είναι ο ίδιος ο φόβος» καθησύχασε το έθνος ο νεοεκλεγείς πρόεδρος. Την επόμενη κιόλας μέρα εφάρμοσε επείγοντα μέτρα διάσωσης, με προσωρινό κλείσιμο των τραπεζών, δουλειές για τους άνεργους και δημοσιονομικές δαπάνες για τόνωση της οικονομίας. Το New Deal περιόρισε προσωρινά το φόβο της φτώχειας, που αντικαταστάθηκε από το φόβο του πολέμου και την ανάπτυξη της στρατιωτικής μηχανής.

2 Ο φόβος είναι μόνο αρνητικός;

Για τους φιλελεύθερους διανοητές, όπως ο Τζον Λοκ, ο φόβος έχει θετική χροιά, καθώς «αυτό που κυρίως -αν όχι μόνο- προωθεί την εργατικότητα και τη δραστηριότητα είναι η ανησυχία». Στην καθομιλουμένη το ονομάζουμε «ο φόβος φυλάει τα έρμα», εφόσον οι εξουσίες προτιμούν φοβισμένους, άρα πειθήνιους υπηκόους. Για τον Αριστοτέλη ο φόβος αξιολογείται ανάλογα με τον ηθικό στοχασμό του κάθε ανθρώπου. Ανδρείος, δηλαδή θαρραλέος, σύμφωνα με την αριστοτελική ηθική, είναι αυτός που φοβάται «όσα πρέπει και διότι πρέπει και καθώς πρέπει και όταν πρέπει», δηλαδή ιεραρχεί τους φόβους και προτιμά το θάνατο στη μάχη από την ταπείνωση.

3 Συνυπάρχει ο φόβος με τη σύγχρονη δημοκρατία;

Δεν είναι ανάγκη να ζούμε σε ακραία ολοκληρωτικά καθεστώτα για να είναι αποτελεσματικός ο πολιτικός φόβος. Οι σύγχρονες «φιλελεύθερες» κοινωνίες χρησιμοποιούν με μαεστρία τις τεχνικές του φόβου, για να διοικούν και να προλαμβάνουν τις κοινωνικές αντιστάσεις. Χαρακτηριστικό της κοινωνίας των πολιτών είναι ότι ο φόβος εμπλέκεται με την οικειότητα και την υποτιθέμενη αμοιβαία εμπιστοσύνη. Η απειλή είναι πιο αποτελεσματική από την πραγματοποίησή της και το «οικείο περιβάλλον» που δημιουργεί ένα δίκτυο από ιερείς, ψυχολόγους, «συμπαθείς» μικρούς εργοδότες, τηλεπερσόνες της διπλανής οθόνης και επόπτες του διπλανού γραφείου είναι πιο αποτελεσματικό από την ωμή καταστολή.

4 Ποιοι είναι οι κυριότεροι μηχανισμοί του φόβου;

Ο Κόρεϊ Ρόμπιν στο σχετικό βιβλίο του, ανάμεσα στους σύγχρονους μηχανισμούς του φόβου, αναφέρει: «Τις κυρώσεις στον εργασιακό χώρο, την ενορχήστρωση της κοινωνικής συναίνεσης (μέσω των ΜΜΕ), την κινητοποίηση ομάδων πολιτών για να μποϊκοτάρουν προϊόντα (πρακτική που χρησιμοποιήθηκε στον Ψυχρό Πόλεμο), τη χρήση δασκάλων και ιερέων για να νουθετήσουν τα άτομα να υποταχθούν στο φόβο, την εξουσία των πληροφοριοδοτών». Επί πλέον όπλα διασποράς του φόβου είναι ο εξοστρακισμός και η διασπορά φημών. Ο,τι και όσους η εξουσία δεν μπορεί να καταστείλει, φροντίζει να απομονώσει, να συκοφαντήσει, να καταστήσει γραφικούς. «Η απόλυτη απομόνωση... αυτός είναι ο μόνος αποτελεσματικός τρόπος. Είναι ο μόνος τρόπος για να εξοβελιστούν οι κομμουνιστές... Κι έτσι είναι η πιο πειστική προπαγάνδα». Αυτά υποστήριζε η ακροδεξιά οργάνωση Counterattack επί μακαρθισμού. Αν αντικαταστήσουμε τη λέξη «κομμουνιστές» με λέξεις όπως «συνδικαλιστές βάσης», «απεργοί», «διαδηλωτές»... τότε θα έχουμε τη σύγχρονη «μνημονιακή» φοβική προπαγάνδα.

5 Πώς αντιστεκόμαστε στο φόβο;

Η λογική των ελίτ υποστηρίζει ότι η αντίσταση είναι μάταιη, ότι όταν αντιδρούμε σε όσα μας επιβάλλουν (απολύσεις, μειώσεις μισθών, σιωπή και υποταγή) «χτυπάμε τη γροθιά στο μαχαίρι» και οδεύουμε πιο γρήγορα στην αυτοκαταστροφή. Η εναλλακτική οπτική όσων αντιστέκονται υποστηρίζει ότι η συνθηκολόγηση δεν είναι μόνο ατιμωτική, αλλά και απερίσκεπτη, ότι η σιωπή δεν εξασφαλίζει προστασία αλλά μας κάνει πιο τρωτούς, ότι η αντίσταση -ακόμα και όταν δεν στέφεται με απόλυτη επιτυχία- υποδεικνύει πως παρόμοιες ενέργειες είναι εφικτές, πως η εξουσία δεν είναι τόσο ισχυρή όσο φαίνεται. Η μόνη αποτελεσματική απάντηση στο φόβο είναι η συλλογική οργάνωση, αντίσταση και δράση.