Για μια μη σοσιαλιστική Αριστερά

του Κίμωνα Χατζημπίρου*

Η Αριστερά αναδύεται από την ελπίδα, βασίζεται στην αισιόδοξη προοπτική ότι μακροπρόθεσμα οι κοινωνικές καταστάσεις εξελίσσονται προς το καλύτερο. Παράλληλα όμως δεν αναγνωρίζει εύκολα τα λάθη της, ίσως διότι ο ορθολογισμός της ανάλυσης επικαλύπτεται από τον υπερβάλλοντα συναισθηματισμό της. 

Δεν είναι ευχάριστο να ανασύρει κανείς παλιά πολιτικά κείμενα κριτικής της Αριστεράς και να διαπιστώνει ότι δυστυχώς παραμένουν επίκαιρα. 

Το κείμενο που ακολουθεί δημοσιεύτηκε στο περιοδικό ΝΕΑ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ πριν 22 χρόνια, τότε που ο ενθουσιασμός της Μεταπολίτευσης δεν είχε κοπάσει στην Ελλάδα, ενώ ο πλανήτης ζούσε στην έξαρση της δημοκρατικής κοσμογονίας που ήλθε ξαφνικά, 200 χρόνια μετά την Γαλλική Επανάσταση. Η ιστορική αυτή καμπή χάραξε νέες ιδεολογικές κατευθύνσεις που μάλλον θα καθορίσουν την πορεία του κόσμου μας για πολλές δεκαετίες. 

Είναι λοιπόν απογοητευτικό να διαπιστώνεται σήμερα, μετά από τόσα χρόνια, ότι η Αριστερά δεν έχει καταλάβει τί συνέβη τότε και, ακόμα και το ανανεωτικό της κομμάτι, εξακολουθεί να προβάλει ιδεολογικά σχήματα, π.χ. δημοκρατικός σοσιαλισμός (προφανώς διαφορετικός από την σοσιαλδημοκρατία!), που στερούνται υπαρκτού συγκεκριμένου περιεχομένου.

Το άρθρο στην "Νέα Οικολογία":

Η κοσμογονία των διεθνών πολιτικών εξελίξεων κατά τους τελευταίους μήνες συνδέεται κυρίως με μακροχρόνιες μεταβολές στο επίπεδο της οικονομίας, που συνετέλεσαν αποφασιστικά στο να αναδειχτεί ο νικητής του Τεσσαρακονταετούς Ψυχρού Πολέμου. Η ομολογημένη πια οικονομική αποτυχία του ανατολικού κόσμου δεν μπόρεσε να εμποδίσει άλλο την αποκάλυψη της πολιτικής του αποτυχίας, η οποία ξέσπασε αλλού βίαια και αλλού ειρηνικά, αλλά παντού με πρωτοφανή σφοδρότητα. 

Έτσι, οι συμπυκνωμένες ιστορικές στιγμές, που σφράγισαν το τέλος της δεκαετίας, βάζουν ήδη στο περιθώριο τις γνωστές κλασικές αντιλήψεις της Αριστεράς, που ουσιαστικά περιορίζεται στο να παρατηρεί ανήμπορη τις εξελίξεις. 

Ωστόσο, η αμφισβήτηση των παραδοσιακών αριστερών ιδεών είχε από αρκετά χρόνια φουντώσει, ιδιαίτερα στους πιο προβληματισμένους κύκλους της ευρωπαϊκής Αριστεράς. Παρά την προχωρημένη κριτική της όμως, τελικά αποδείχτηκε «λίγη», με την έννοια ότι προσπάθησε να μετασχηματίσει παραδεδεγμένα πρότυπα, που αναπόφευκτα ήταν καταδικασμένα να καταρρεύσουν.