Αναζητώντας τον χαμένο χρόνο (του Μαρσέλ Προυστ και της κυβέρνησης)

του Α. Π. Θάνου

Αναζητώντας τον χαμένο χρόνο, είναι ο τίτλος του κλασικού, πολύτομου και σπουδαίου μυθιστορήματος του Μαρσέλ Προυστ. Ο λόγος όμως εδώ δεν είναι για τη μεγάλη γαλλική λογοτεχνία. Είναι για την πολιτική τακτική της κυβέρνησης έναντι των δανειστών. Γιατί, κάνοντας έναν απολογισμό αυτής της τακτικής, διαπιστώνουμε ότι αυτός ο τίτλος [όπως και ο τίτλος ενός από τους επιμέρους τόμους του έργου τού Προυστ, Ο ξανακερδισμένος χρόνος] ταιριάζει γάντι στη στάση της κυβέρνησης, στα δυόμισι χρόνια που βρίσκεται στην εξουσία.

Ας το δούμε από την αρχή, από τις 26 Ιανουαρίου του 2015. Από την πρώτη κιόλας μέρα, βασικός στόχος της κυβέρνησης ήταν να κερδίσει χρόνο απέναντι στους δανειστές. Απολύτως εύλογο και εντελώς αναγκαίο, τότε.
Η νέα κυβέρνηση χρειαζόταν χρόνο για να μελετήσει τα προβλήματα, να αποκτήσει άποψη στην πράξη, να φτιάξει συμμαχίες, να διαμορφώσει στρατηγική και τακτική –γιατί όση προετοιμασία και αν κάνεις, είναι αλλιώς όταν βρίσκεσαι στην αντιπολίτευση και αλλιώς στην κυβέρνηση. 

Αυτό ήταν και το βασικό επιχείρημα για τη λεγόμενη «ενδιάμεση συμφωνία» της 20ής Φεβρουαρίου: το ότι η ελληνική πλευρά είχε κερδίσει χρόνο, και έτσι θα μπορούσε, έπειτα από κάποιους μήνες, να πετύχει μια καλύτερη συμφωνία.
Ως εδώ καλά –και ας παραμερίσουμε τις τυχόν αντιρρήσεις. 

Το πρόβλημα είναι ότι το ίδιο ακριβώς επιχείρημα, να «κερδίσουμε χρόνο», επαναλήφθηκε για να στηρίξει και την υπογραφή του Μνημονίου, το καλοκαίρι του 2015. Και το ξανακούσαμε και τώρα, το 2017, με το κλείσιμο της δεύτερης αξιολόγησης.

Η κυβέρνηση, με βαρύ ταξικό αντάλλαγμα [περικοπή συντάξεων, αφορολόγητο, κ.λπ.], πέτυχε να κερδίσει χρόνο –τουλάχιστον έως το φθινόπωρο του 2018 ή ακόμα και το 2019.

Το κρίσιμο ερώτημα όμως είναι: Τι θα κάνει τον χρόνο που κέρδισε;

Η προσδοκία αλλαγής συσχετισμών

Η προσδοκία αλλαγής των διεθνών συσχετισμών είναι φανερό ότι διαψεύδεται. Βέβαια, γι’ αυτό δεν φταίει ο… ΣυΡιζΑ [με τη «συνθηκολόγησή του», όπως επιμένουν να λένε διάφοροι εξ αριστερών]. 

Ωστόσο, το γεγονός παραμένει: το τελευταίο διάστημα, οι συσχετισμοί άλλαξαν και αλλάζουν προς το χειρότερο: εκλογή Τραμπ, ισχυρή παρουσία της Ακροδεξιάς, διαλυτικές τάσεις στην ΕΕ και την Ευρωζώνη, υποχώρηση της κεντροαριστεράς και της σοσιαλδημοκρατίας, ήττα των Podemos στην Ισπανία, άνοδος του κεντροδεξιού Μακρόν στη Γαλλία, πλήρης αποδυνάμωση του υποψηφίου για την καγκελαρία Σουλτς [σημειωτέον, είναι λάθος να ποντάρει η κυβέρνηση σε μια εκ προοιμίου «φιλελληνική» στάση του] στη Γερμανία. 

Η συμμαχική κυβέρνηση Αριστεράς και σοσιαλδημοκρατών στην Πορτογαλία, η νίκη Σάντσεθ και η αντοχή των Podemos στην Ισπανία, η ήττα της Λεπέν, καθώς και το «πολιτικό φαινόμενο» Κόρμπιν στη Βρετανία, παρά τη σημασία τους, δεν αρκούν, δυστυχώς, για να αισιοδοξούμε.

Ο κερδισμένος χρόνος

Η δεύτερη απάντηση είναι ότι η κυβέρνηση κερδίζει χρόνο, ώστε να εφαρμόσει την πολιτική της. Εδώ βρισκόμαστε στην καρδιά του ζητήματος. 

Ας δούμε όσα έκανε η κυβέρνηση στα δυόμισι αυτά χρόνια του «κερδισμένου χρόνου». Ας θυμηθούμε τα πιο βασικά, στον τομέα της καθημερινότητας και του κοινωνικού κράτους, που καίει τους πολίτες:

• Υγειονομική κάλυψη των ανασφάλιστων, κατάργηση του πεντάευρου για τα νοσοκομεία, καθώς και η διαγραφή των χρεών από νοσήλια των ανασφάλιστων [που ανακοινώθηκε μόλις την περασμένη βδομάδα].
• Μέτρα για την ανθρωπιστική κρίση.
• Κάποιες σημαντικές διευκολύνσεις για όσους χρωστάνε [100 δόσεις για τα χρέη στο δημόσιο και ρυθμίσεις για οφειλές σε ΔΕΚΟ].
• Το έκτακτο βοήθημα για τους συνταξιούχους.
 
Παράλληλα, ιδίως την πρώτη περίοδο, υπήρξαν προοδευτικά θεσμικά μέτρα [διευρυμένο σύμφωνο συμβίωσης για ετερόφυλα και ομόφυλα ζευγάρια, νόμος για την ιθαγένεια], η αλλαγή σελίδας και η ανθρωπιστική πολιτική στο προσφυγικό. 

Είναι ασήμαντα όλα αυτά; 
Σε καμιά περίπτωση! 

Ωστόσο, ως απολογισμός δυόμισι χρόνων είναι πολύ λίγα. 

Και από μόνα τους, σε συνδυασμό με τη γενικότερη πολιτική των περικοπών και της λιτότητας, δεν μπορούν να αλλάξουν την τραγική καθημερινότητα των ανέργων, των φτωχών, όσων έχουν ανάγκη. 

Και –κάτι ακόμα πιο ανησυχητικό– η πορεία είναι καθοδική. Δηλαδή τα περισσότερα από αυτά έγιναν το πρώτο διάστημα. Mετά τον πρώτο χρόνο, όμως, ο απολογισμός είναι όλο και πιο φτωχός. 

Ο «κερδισμένος χρόνος», λοιπόν, για να είναι πραγματικά κερδισμένος, πρέπει να είναι γεμάτος από πολιτική. Συγκεκριμένη, χειροπιαστή πολιτική, όχι από μεγάλα λόγια, υποσχέσεις και σκιαμαχίες με τους αντιπάλους. 

Γεμάτος από μέτρα που αλλάζουν την καθημερινότητα και τη ζωή των πολιτών –με έμφαση στους πιο αδύναμους– προς όφελός τους, καθώς και θεσμικές ενέργειες που οδηγούν σε μια πιο ανοιχτή και δημοκρατική κοινωνία. 

Αλλιώς, αν γίνεται αυτοσκοπός, αν συντελεί απλώς στην παραμονή της κυβέρνησης στην εξουσία και «στριμώχνει» την αντιπολίτευση, αυτό δεν μπορεί να αφορά ούτε να εμπνέει τους πολίτες.

Τα πρόσωπα

Σήμερα η κυβέρνηση, έχοντας κερδίσει χρόνο, δεν δείχνει, και πάλι, έτοιμη να τον διαχειριστεί, πελαγοδρομεί. Δεν υπάρχει ορατό σχέδιο, πέρα από το «να βγούμε στις αγορές» και την εξαγγελία για μια «δίκαιη ανάπτυξη». 

Οι αγορές, όμως, δεν είναι πανάκεια, όπως δεν είναι πανάκεια η ένταξη στην ποσοτική χαλάρωση, ενώ κανείς δεν καταλαβαίνει πως η ανάπτυξη θα είναι γενικώς «δίκαιη» σ’ ένα καπιταλιστικό σύστημα –άσε που και στο… σοσιαλισμό θα το συζητούσαμε! 

Η κυβέρνηση δεν θέλει απλώς restart, αλλά διαφορετικό «λειτουργικό». Αφενός γιατί δεν μπορεί να παράγει απολύτως τίποτα –για όλα χρειάζεται παρέμβαση του πρωθυπουργού, ακόμα και για τα σκουπίδια– και αφετέρου γιατί τα πρόσωπα που σήμερα στελεχώνουν το κυβερνητικό σχήμα εμετρήθησαν, εζυγίσθησαν και –στη μεγάλη τους πλειονότητα– ευρέθησαν ελλιπή.

Ο αναγκαίος ανασχηματισμός πρέπει να γίνει προς δύο κατευθύνσεις: Αλλαγής προσώπων, έξω από επικοινωνιακή λογική, με βάση τις ικανότητές τους και το έργο που μπορούν να παράγουν. 

Είναι χαρακτηριστικό ότι όλο το προηγούμενο διάστημα, μεταξύ υπουργών αλλά και κυβερνητικών βουλευτών, ακούγονταν το «να τελειώνουμε με τη διαπραγμάτευση, για να μπορέσουμε να εφαρμόσουμε το πρόγραμμά μας». Πέρα από το γεγονός ότι το μνημόνιο καθορίζει σε μεγάλο ποσοστό το πρόγραμμα της κυβέρνησης, η λογική των στελεχών του ΣυΡιζΑ ήταν ότι η διαπραγμάτευση απορροφά όλη τους την ενέργεια και άρα δεν μπορούν να αποδώσουν στους τομείς που τους αφορούν. 

Η κυβέρνηση φάνηκε ότι αδυνατούσε να λειτουργήσει ακόμα και σ’ αυτό τον περιορισμένο χώρο που της αφήνουν τα μνημόνια. Κι αυτή η δυσλειτουργία οφείλεται τόσο στην επιφανειακή διαχείριση των προβλημάτων [ή και ανικανότητα, σε πολλές περιπτώσεις, ας μην κρυβόμαστε…] όσο και, κυρίως, στην έλλειψη κεντρικού σχεδιασμού. Η κυβέρνηση εμφανίζεται να λειτουργεί λες και έχουμε [μόνιμα] Δεκαπενταύγουστο…
 
Μ’ αυτό το κυβερνητικό σχήμα, λοιπόν, δεν πας μακριά. 
Ο ανασχηματισμός είναι απαραίτητος. 
Ο Αλ. Τσίπρας φαίνεται να το έχει αντιληφθεί, και απομένει να δούμε πόσο οι αλλαγές που θα επιλέξει –αν επιλέξει…– θα είναι πάνω και έξω από φιλίες και ισορροπίες. 
Κριτήρια πρέπει να είναι η ικανότητα, η γνώση του αντικειμένου, καθώς και η πολιτική ταυτότητα –δεν υπάρχουν περιθώρια για πειράματα, και αυτό πρέπει να το αντιληφθούν όλοι. 

Για να μιλήσουμε καθαρά, περισσότερη εμπιστοσύνη [πρέπει να] έχουμε [παρότι αυτό δεν είναι, βέβαια, απόλυτο] σε ένα στέλεχος με παράδοση και δείγματα γραφής στην Αριστερά, παρά σε όψιμους Συριζαίους, που είδαν φως και μπήκαν –με τον ίδιο τρόπο θα ξαναβγούν…

Η πολιτική κατεύθυνση

Αλλαγή πολιτικής κατεύθυνσης. Ωστόσο, το ζήτημα δεν είναι μόνο ζήτημα προσώπων, το πώς αποδίδει ο κάθε υπουργός ή στέλεχος. Η κυβέρνηση σήμερα έχει ένα στρατηγικό σχεδιασμό, που αρθρώνεται σε τρία σημεία:
α) έξοδος στις αγορές,
β) έξοδος από τα μνημόνια,
γ) «δίκαιη ανάπτυξη».
Δεν αρκούν, όμως, οι τίτλοι. 

Αυτός ο σχεδιασμός πρέπει να είναι πλήρης και αποσαφηνισμένος. 
Και να γνωρίζει επακριβώς τι πρέπει να κάνει το κάθε στέλεχος, το οποίο πρέπει και να αντιλαμβάνεται μέχρι πού φτάνουν τα «πόδια» του. 
Δεν μπορεί ο οποιοσδήποτε υπουργός να κάνει προσωπική πολιτική. Οι ενέργειές του πρέπει να εντάσσονται σ’ ένα σχέδιο. Γιατί, χωρίς συνολικό σχέδιο ακόμα και οι καλύτεροι υπουργοί δεν μπορούν να παραγάγουν έργο. 
Και αυτό το σχέδιο μόνο το Μαξίμου μπορεί να το χαράξει –σε συνεργασία, πάντα, με τους κρίσιμους υπουργούς.
 
Το Μαξίμου πρέπει να συνειδητοποιήσει ότι ο χρόνος που κέρδισε δεν του εξασφαλίζει καμιά παραμονή, ιδιαίτερα αν χάνει [συνεχώς;] από την κοινωνική του βάση. Το μέλλον της κοινωνίας δεν πρέπει να εξαρτάται αποκλειστικά και μόνο από τις διαθέσεις επιχειρηματικών συμφερόντων, από τις [τυχόν] επενδυτικές επιλογές των οικονομικά ισχυρών. 

Ποτέ σε περιόδους κρίσης δεν έβγαλαν την κοινωνία από το τέλμα οι ιδιωτικές επενδύσεις. 

Σε περιόδους κρίσης, όπως αυτή που βιώνουμε, κυριαρχεί η λογική του επιχειρηματικού πλιάτσικου, της εργασίας χωρίς αξιοπρέπεια, με μισθούς στα όρια της φτώχειας, ενώ διαλύεται ή αποδυναμώνεται ο όποιος δημόσιος και κρατικός φορέας. Παράλληλα, όπως βλέπουμε και τριγύρω μας, σε περιόδους κρίσης υπάρχουν γεωπολιτικές αναταράξεις, διενέξεις, ενώ, πολύ πιθανόν, επιβάλλονται και λύσεις…
 
Χρειάζεται άμεσος σχεδιασμός και επεξεργασία ενός μεταβατικού προγράμματος με παράλληλη υλοποίηση μέτρων, προκειμένου η σημερινή κυβέρνηση να αλλάξει την πολιτική της απέναντι στις λαϊκές τάξεις –απαραίτητα τα συσσίτια και οι επιδοτήσεις ενοικίου, αλλά δεν επαρκούν. 

Και ας γίνει συνείδηση πως οι αγορές και οι «επενδύσεις» των οικονομικά ισχυρών δεν αφορούν την κοινωνία, δεν θα βγάλουν τη χώρα από την κρίση: το παράδειγμα της Βουλγαρίας και Ρουμανίας, όπου έχουμε ανάπτυξη 4% και 5%, με τους πολίτες να υποφέρουν για ένα κομμάτι ψωμί, είναι δίπλα μας. 

Η κυβέρνηση δεν έχει πολύ χρόνο. Πρέπει, αμέσως, να υλοποιήσει μέτρα ανακούφισης, έστω και μέσα από τις χαραμάδες του Μνημονίου. Και λέμε «χαραμάδες», επειδή τα πλαίσια του Μνημονίου είναι ασφυκτικά. 

Ωστόσο, όσα [λίγα] έγιναν και όσα [πολλά] δεν έγιναν αποδεικνύουν ότι, και μέσα σε αυτά τα ασφυκτικά πλαίσια, υπάρχει περιθώριο άσκησης πολιτικής. 

Αρκεί να συντρέξουν όλοι οι παραπάνω παράγοντες που λέγαμε, για να ξανακερδίσει η κυβέρνηση και το «χαμένο χρόνο» και τη «χαμένη κοινωνία». Ο χρόνος που διαθέτει είναι λίγος και πιεστικός. 

Χρειάζεται δουλειά, επεξεργασίες και, όσοι έχουν δημόσιο βήμα [με συνεντεύξεις, εμφανίσεις στα κανάλια, δηλώσεις, κλπ.], ας αναλογιστούν πόσο οι ενέργειές τους και ο λόγος τους προκαταλαμβάνουν πολιτικές, που αποδεικνύονται ανέφικτες ή τυχοδιωκτικές, ή και ακυρώνουν βασικές πλευρές της πολιτικής του ΣυΡιζΑ. 
Και ακόμα, η προσπάθεια εναγκαλισμού –ή προσεταιρισμού– του κέντρου μπορεί να οδηγήσει σε άλλου είδους πολιτικά μονοπάτια. 
Ας είμαστε προσεκτικοί…

ΥΓ. Ως προς τα μέσα ενημέρωσης. Οι αρμόδιοι της κυβέρνησης ξεχνούν πως το «τρίγωνο της διαφθοράς» [τραπεζικό, μιντιακό και επιχειρηματικό σύστημα] έκανε κωλοτούμπα λίγο πριν ανέβει ο ΣυΡιζΑ στην κυβέρνηση. Με μια στροφή 180 μοιρών και χωρίς ενδοιασμό προσπάθησαν να θέσουν εαυτούς στην υπηρεσία του «νέου αρχηγού» –ακόμα και το Βήμα και τα Νέα! Κάποιοι τα «κατάφεραν», κάποιοι όχι. 
Μετά ξεκίνησε ο πόλεμος κατά των καναλαρχών με παράπλευρες απώλειες την απειλή της ανεργίας για εκατοντάδες δημοσιογράφους, για να φτάσουμε σήμερα στις 7 τηλεοπτικές άδειες από τις 4 που εμμονικά πρότεινε η κυβέρνηση –η πληροφορία ότι το Πανεπιστήμιο της Φλωρεντίας θα παρέμβει υπέρ την 4 αδειών ελέγχεται ως ανακριβής… 
Και, βέβαια, διάφορα «λαμόγια» δημοσιογράφοι [σε όλους τους χώρους υπάρχουν «λαμόγια»] θέτουν τον εαυτό τους στην υπηρεσία του Μαξίμου. Η ευκολία με την οποία προσαρμόζονται, δεν προκαλεί εντύπωση –παλιά μου τέχνη κόσκινο. Καλό θα είναι, όμως, οι αρμόδιοι που συνδιαλέγονται μαζί τους να χρησιμοποιούν και την αναζήτηση στο google! Θα αποφύγουν, έτσι, [και άλλες] χοντράδες…



Πηγή: Η Εποχή

Πρώτη προτεραιότητα των κομμάτων που "σώζουν" τη χώρα είναι η πολιτική σωτηρία των ιδίων και κυρίως των ηγετικών ομάδων τους

του Βαγγέλη Παπαβασιλείου

Πάμε σαν άλλοτε...

του Γιώργου Προκοπάκη*

από την "Επένδυση" 1/11/2014

Παρακολουθώντας την επικαιρότητα σχετικά με τη διαχείριση του χρέους, ξυπνούν μνήμες του Αυγούστου 2012. Είχαμε φρέσκια την τρικομματική κυβέρνηση σωτηρίας, οι τρεις πολιτικοί αρχηγοί είχαν ψηφισθεί με σημαία την απαγκίστρωση από το Μνημόνιο ενώ η Ελλάδα ήταν με το ένα πόδι εκτός ευρώ, οι εκκρεμότητες με τα προαπαιτούμενα – όλα ψηφισμένα στη Βουλή από τον προηγούμενο Φεβρουάριο – περίμεναν, όπως περίμενε και η τρόικα πότε θα αποφασίσουμε να συνεννοηθούμε. 

Αποκλεισμένοι από τις αγορές, είχαμε υποχρεώσεις χρεολυσίων, με κενό το δημόσιο ταμείο. 

Οι τράπεζες είχαν πάρει €18 δισ, προκαταβολή της ανακεφαλαιοποίησης. Ο κ. Βενιζέλος είχε έτοιμο το πλάνο μείωσης του χρέους και των χρηματοδοτικών απαιτήσεων κατά €91 δισ και μέσα από το πρωθυπουργικό γραφείο δόθηκε στους Financial Times το σχέδιο για επιμήκυνση του χρόνου εφαρμογής του Μνημονίου (εφαρμογής των μεταρρυθμίσεων δηλαδή) χωρίς βοήθεια, χωρίς λεφτά.
Με διαφορά σε επί μέρους σημεία, η δικομματική πια κυβέρνηση σωτηρίας, έχει φροντίσει για την επαναφορά του σκηνικού. 

Ας θυμηθούμε τι ακολούθησε. 

Η ΕΚΤ έδωσε την "τεχνική" λύση, ανεβάζοντας τα όρια παροχής ρευστότητας στις τράπεζες, ώστε αυτές να δανείσουν την κυβέρνηση, να πληρωθούν τα χρεολύσια και να κρατήσουμε το ένα πόδι εντός ευρώ. Ο συνολικός βραχυπρόθεσμος δανεισμός του δημοσίου έφθασε να είναι λίγο πάνω από το ποσό της προκαταβολής ανακεφαλαιοποίησης των τραπεζών – δηλαδή, ο διαχειριστής της κρίσης μάζεψε όλη τη ρευστότητα αφήνοντας την οικονομία να καταρρέει. Ο δε δανεισμός, πανάκριβος σε σχέση με τα τροϊκανά δάνεια. 

Η κατάληξη της οξείας τότε κρίσης ήταν η επικράτηση της πολιτικής Στουρνάρα. Με πρώτο τον Σαμαρά και μετά από εμφανή ανταρτοπόλεμο τους δύο «μικρούς», η πολιτική της τρικομματικής άλλαξε. Συνεργασία με τους εταίρους-δανειστές για την εφαρμογή των ψηφισμένων από τη Βουλή αποφάσεων. Η χώρα σώθηκε – αν σώθηκε – γιατί η πολιτική των κομμάτων της τότε συγκυβέρνησης ηττήθηκε κατά κράτος!

Όπως το 2012, η πολιτική των κομμάτων που "σώζουν" τη χώρα έχει προτεραιότητες. 

Πρώτη προτεραιότητα είναι η πολιτική σωτηρία των ιδίων και κυρίως των ηγετικών ομάδων τους. 

Η αλήστου μνήμης «καθαρή έξοδος» από τα Μνημόνια εδώ και τώρα είχε όλα τα στοιχεία της πολιτικής «επιμήκυνση χωρίς λεφτά» του Αυγούστου 2012. Με την υιοθέτηση του αντιμνημονιασμού επιχειρήθηκε να μεταφερθεί το πεδίο αντιπαράθεσης με την αντιπολίτευση για να υπάρξουν πολιτικά οφέλη. Το σχέδιο, όπως φαίνεται από την εκπεφρασμένη βεβαιότητα των εταίρων για νέο δανεισμό τον Ιούνιο, εξυπηρετούσε ένα σενάριο σύντομου διαλείμματος ΣΥΡΙΖΑ – με πιθανότητες αποφυγής του μάλιστα. Αυτό που δεν συζητήθηκε καθόλου είναι η κατάσταση στην περίπτωση επιτυχίας του σεναρίου της «καθαρής εξόδου». Προχθές, η τριμηνιαία έκθεση της Υπηρεσίας Προϋπολογισμού της Βουλής έδωσε μια εικόνα. Χωρίς σχέδιο, πριν την επανεκκίνηση της οικονομίας, χωρίς μεταρρυθμίσεις, χωρίς ρευστότητα η «καθαρή έξοδος» θα οδηγούσε σε παράταση της λιτότητας – με υπερηφάνεια όμως για την εθνική επιλογή. Ως επιλογή πολιτικής ανελάμβανε και τον κίνδυνο εξώθησης του ΣΥΡΙΖΑ σε ακραίες πολιτικές, σε περίπτωση εκλογικής επικράτησής του.

Όσο ειρωνικό και εάν ακούγεται, οι αγορές έπαιξαν το ρόλο του Στουρνάρα του 2012. Ανάγκασαν την κυβέρνηση σε αναδίπλωση. Το μήνυμα ήταν καθαρό: η Ελλάδα δεν μπορεί ακόμη να σταθεί στα πόδια της και πρέπει να βρεθεί άλλος τρόπος για να λυθεί το εσωτερικό πολιτικό πρόβλημα. 

Οι αγορές επιμένουν και επανέρχονται: ακόμη και μετά την επιτυχία των τραπεζών στα stress tests, ακόμη και μετά την αναδίπλωση της κυβέρνησης, οι αποδόσεις των ομολόγων παραμένουν σε χρεοκοπικά επίπεδα, οι επενδυτές που είχαν πάρει το «στοίχημα Ελλάδα» ξεπούλησαν και τη θέση τους πήραν βραχυπρόθεσμοι λάτρεις του κινδύνου και των διακυμάνσεων. 

Αναζητείται σταθερότητα πολιτικής!

Η λύση είναι μία και μοναδική – ίδια με αυτήν του καλοκαιριού του 2012. 

Συνεργασία με ειλικρίνεια και καθαρότητα με τους εταίρους, επιτάχυνση των μεταρρυθμίσεων, στοιχειώδες σχέδιο ανάκαμψης της οικονομίας – και υπομονή. 

Η λύση του βουνού του χρέους δεν μπορεί να είναι άμεση. Σε μερικά χρόνια – δύο έως τρία – η παγίωση της καλής πορείας της οικονομίας και η εξέλιξη των ευρωπαϊκών θεσμών μπορεί να οδηγήσει στην οριστική λύση.

Ας ευχηθούμε πως τα "συνετά και στέρεα βήματα" που αντικατέστησαν εδώ και μια βδομάδα την "καθαρή έξοδο από τα Μνημόνια" στη ρητορική του πρωθυπουργού θα μετουσιωθούν σε πολιτική. 

Ας ευχηθούμε, η αξιωματική αντιπολίτευση να υιοθετήσει μια συνετή πολιτική. 

Αυτές είναι οι αλλαγές στο σκηνικό που θα διαφοροποιήσουν την πορεία μας από αυτήν της κόλασης του 2012.

*πηγή notes/george-j-prokopakis/πάμε-σαν-άλλοτε
 *υπογραμμίσεις της ΑΣ

Γιώργος Σταθάκης: Χωρίς σχέδιο επίλυσης του δημοσιονομικού προβλήματος μέσα από την ουσιαστική απομείωση του δημοσίου χρέους είναι αδύνατη η επιστροφή στις αγορές

του Βαγγέλη Παπαβασιλείου

Η ευρωπαϊκή κρίση και η κατάρρευση της "εξόδου στις αγορές"
 
του Γιώργου Σταθάκη

Η επιδείνωση των προοπτικών της ελληνικής οικονομίας που αποκαλύπτει η εκτίναξη των επιτοκίων των ελληνικών ομολόγων και των spread οφείλεται σε δύο πηγές, μια ευρωπαϊκή και μια εγχώρια.

Η ευρωπαϊκή κρίση εμφιλοχωρεί εδώ και καιρό. Εκδηλώνεται μέσα από την υποτίμηση της ισοτιμίας του ευρώ έναντι του δολαρίου. Από μόνη της είναι αποτέλεσμα της αναιμικής ανάπτυξης στις χώρες της Ευρωζώνης, που οδηγεί σε κίνηση κεφαλαίων από την Ευρώπη προς τις ΗΠΑ. Ωστόσο, επιδεινώνεται από τις προβλέψεις των περισσότερων διεθνών φορέων για ύφεση σε Ιταλία, Γαλλία και Γερμανία.

Τα μέτρα Ντράγκι, δηλαδή η αγορά τιτλοποιημένων δανείων από τράπεζες που δεν έχουν υψηλή πιστοληπτική δυνατότητα ώστε να θεραπευθεί το πρόβλημα ρευστότητας που αντιμετωπίζουν, τείνουν να βρουν τα όρια της αξίας και της αποτελεσματικότητάς τους. Και μέσα από αυτά αποκαλύπτονται και τα όρια μιας πολιτικής που προσπαθεί να αντιμετωπίσει μια δομική κρίση αποκλειστικά και μόνο με μέτρα νομισματικής πολιτικής εντός της Ευρωζώνης.

Στο παραπάνω πλαίσιο, και σοβούσης της κρίσης, στην Ευρώπη διαμορφώνονται δύο στρατόπεδα. Από τη μια οι χώρες και οι πολιτικές και οικονομικές ελίτ που επιδιώκουν τη συνέχιση της λιτότητας με αιχμή του δόρατος στη δεδομένη συγκυρία την ευθυγράμμιση Γαλλίας και Ιταλίας με τις επιταγές της γερμανικής ηγεσίας. Από την άλλη βρίσκονται εκείνες οι πολιτικές δυνάμεις που με τον ένα ή τον άλλο τρόπο προσβλέπουν προς την κατεύθυνση της νομισματικής επέκτασης, της δημοσιονομικής χαλάρωσης και μιας περισσότερο αναπτυξιακής ευρωπαϊκής ατζέντας.

Η εστίαση στην παρούσα φάση σε αυτό το στρατόπεδο είναι η δημιουργία ενός ισχυρού χρηματοδοτικού πακέτου σε αναπτυξιακή κατεύθυνση, μια εκδοχή του οποίου είναι οι προτάσεις του Ζ.Κλ. Γιούνκερ για επενδυτικό πρόγραμμα 300 δισ. ευρώ.

Η Ελλάδα επηρεάζεται από αυτή την καθολική κρίση της ζώνης του ευρώ και ως αδύναμος κρίκος, άλλη μια φορά, δέχεται με μεγαλύτερη ένταση τις συνέπειές της. Ωστόσο, τα αποτελέσματα αυτά οφείλονται και σε αμιγώς εσωτερικούς παράγοντες.

Η χώρα παραμένει παγιδευμένη στον φαύλο κύκλο της διπλής παγίδας δημόσιου και ιδιωτικού χρέους. Μετά από 4 χρόνια πολιτικών λιτότητας και άγριας εσωτερικής υποτίμησης τα προβλήματα που υποτίθεται ότι το ελληνικό πρόγραμμα θα αντιμετώπιζε είναι τόσο έντονα όσο ποτέ. Σήμερα, πλέον, ο κύκλος των μνημονιακών πολιτικών έχει κλείσει και οι απαντήσεις που υποτίθεται ότι έδιναν στα ερωτήματα που έθετε «το ελληνικό πρόβλημα» έχουν καταρρεύσει.

Ακόμα και οι, μέχρι χθες, πιο ένθερμοι υπερασπιστές των Μνημονίων ψάχνουν να βρουν τρόπους να αποστασιοποιηθούν από αυτά και αμφιβάλλουν για τα αποτελέσματά τους.

Το δράμα που εξελίχθηκε τις τελευταίες ημέρες αποτέλεσε την τρίτη κατά σειρά απόπειρα της κυβέρνησης να σχεδιάσει έναν οδικό χάρτη αλλαγής σελίδας για την ελληνική οικονομία. Το πλάνο της περιλάμβανε επιστροφή στις αγορές από 1.1.2015, αντικατάσταση της συμμετοχής του ΔΝΤ στο ελληνικό πρόγραμμα από τους ευρωπαϊκούς μηχανισμούς στήριξης και έξοδο από το σύστημα των Μνημονίων.

Απέτυχε, όπως και σε όλες τις προηγούμενες προσπάθειες, καθώς χαρακτηριζόταν αποκλειστικά από επικοινωνιακές μέριμνες εσωτερικής κατανάλωσης. Μια ερασιτεχνική κυβέρνηση σε μια πρόχειρη απόπειρα αυτοδιάσωσης. Με συγκρούσεις με τους δανειστές που διαρκούσαν όσο οι τηλεοπτικές κάμερες ήταν ανοικτές. Αποδείχθηκε, έτσι, ότι χωρίς σχέδιο επίλυσης του δημοσιονομικού προβλήματος μέσα από την ουσιαστική απομείωση του δημοσίου χρέους είναι αδύνατη η επιστροφή στις αγορές και χωρίς εγκατάλειψη των μνημονιακών πολιτικών δεν υπάρχει επιστροφή σε βιώσιμη ανάπτυξη.

Η πολιτική αστάθεια στη χώρα μας καλλιεργείται από την αδυναμία της κυβέρνησης να δώσει λύση στο οικονομικό και κοινωνικό τέλμα. Η προκήρυξη εκλογών, προκειμένου να σχηματιστεί ισχυρή κυβέρνηση με πρόγραμμα και προοπτική, αποτελεί μοναδική επιλογή. 


πηγή  avgi.gr

Μπορεί ο ΣΥΡΙΖΑ να αντιμετωπίσει τις αγορές;

Αυτό είναι το ερώτημα των ημερών και όχι τι ..."άλλο" θα κάνει ο Σαμαράς. 

Ο τελευταίος - όπως και ο συνεργάτης του Βενιζέλος - , είναι δέσμιος του ελληνικού πελατειακού κομματικού κράτους και δεν μπορεί να διαπραγματευτεί τίποτα εφόσον έχει παραχωρήσει την άνευ όρων συμφωνία του στα μέτρα της τρόικας έναντι της επιβίωσης του παλιού πολιτικού συστήματος! Γι αυτό και η μόνη θέση του είναι "ότι πείτε" (με μερικές τυχοδιωκτικές εκρήξεις "αντιμνημονιασμού" με μεγάλο κόστος για την χώρα όπως φάνηκε αυτήν την εβδομάδα). 

Το θέμα λοιπόν είναι "τι μπορεί να κάνει ο ΣΥΡΙΖΑ" από θέση κυβερνητικής διαχείρισης:

ΑΣ

συνέντευξη του οικονομολόγου Χαράλαμπου Γκότση στο tv χωρίς σύνορα

"Πίσω ολοταχώς..." 

Αυτή ήταν η απόφαση της κυβέρνησης μετά την αντίδραση των αγορών στις αναφορές για πρόωρη έξοδο από το δανειακό πρόγραμμα και αποχώρηση του ΔΝΤ, που εκτόξευσε τα επιτόκια δανεισμού στα ύψη και βύθισε το Χρηματιστήριο Αθηνών. Δηλώνοντας την προσήλωση της κυβέρνησης στο πρόγραμμα, ο Αντώνης Σαμαράς αναφέρθηκε σε μια διαπραγμάτευση για «προληπτική γραμμή στήριξης» της ελληνικής οικονομίας. «Ανέκρουσαν πρύμνα», σχολιάζει στο Tvxs.gr ο Χαράλαμπος Γκότσης, καθηγητής Οικονομικών του Πανεπιστημίου Πειραιώς, αναλύοντας τις διαφορές της κυβέρνησης με τον ΣΥΡΙΖΑ και απαντώντας στο ερώτημα αν «ο ΣΥΡΙΖΑ θα μπορούσε να αντιμετωπίσει τις αγορές;».

"Η κυβέρνηση το τελευταίο διάστημα προχώρησε σε κινήσεις που δεν συνάδουν με την έως τώρα πρακτική της. Όλο τον καιρό διατυμπάνιζε πως θα εφαρμόσει πιστά το πρόγραμμα, το οποίο μάλιστα ο υπουργός Οικονομικών έχει χαρακτηρίσει ως μονόδρομο. Στην απάντηση μάλιστα στον ΣΥΡΙΖΑ για το πρόγραμμά εθνικής ανασυγκρότησης, που παρουσίασε η αξιωματική αντιπολίτευση, επιχείρησε να θεμελιώσει και θεωρητικά την ορθότητα του προγράμματος. Η αντίφαση που προέκυψε με τα όσα αναφέρθηκαν για πρόωρη έξοδο δημιούργησε μεγάλη ανησυχία στις αγορές και ενέτεινε την αβεβαιότητα. Όταν οι αγορές λειτουργούν σε κλίμα αβεβαιότητας τα επιτόκια δανεισμού αυξάνονται", αναφέρει ο κ. Γκότσης.

Όπως εξηγεί υπό την παρούσα κατάσταση, όπως αυτή διαμορφώνεται από το πρόγραμμα και με το δεδομένο ύψος του χρέους αλλά και τις προοπτικές της οικονομίας, οι αγορές κρίνουν πως η χώρα χωρίς την ομπρέλα ενός προγράμματος, δηλαδή στην ουσία του μνημονίου, δεν μπορεί να ανταποκριθεί στις υποχρεώσεις της. 

Αρχικά η κυβέρνηση απέρριψε «a priori» την πρόταση της επικεφαλής του ΔΝΤ, Κριστίν Λαγκάρντ, για «προληπτική στήριξη από το ΔΝΤ». Επιθυμία της ήταν να προχωρήσει σε ένα «clean exit». 

Λίγα 24ωρα αργότερα ο Αντώνης Σαμαράς ανακοίνωσε την έναρξη μιας διαπραγμάτευσης ακριβώς πάνω σε αυτήν την πρόταση. 

Από τις ανακοινώσεις δε τόσο του κ. Ντράγκι, όσο και του νέου οικονομικού επιτρόπου κ. Κατάινεν, οι όροι που θα επιβληθούν παραπέμπουν σε «dirty exit». 

"Ήταν λάθος. Η κυβέρνηση συμπεριφέρθηκε σαν να είχε τακτοποιήσει όλες τις προϋποθέσεις για να βγει στις αγορές. Όμως κάτι τέτοιο προφανώς δε συμβαίνει", σημειώνει ο κ. Γκότσης και προσθέτει:

«Στην πραγματικότητα η συγκεκριμένη κυβέρνηση δεν έχει πολλές επιλογές, καθώς έχει εγκλωβιστεί σε αυτήν την πολιτική. Κάθε προσπάθεια διαφοροποίησης την καθιστά αμέσως αναξιόπιστη αφού έχει ήδη δεσμευτεί για την εφαρμογή αυτής της πολιτικής. Κάθε διαφοροποίησή της στιγματίζεται ως αθέτηση υποχρεώσεων. Η κυβέρνηση δεν μπορεί να προχωρήσει με άλλο πρόγραμμα πέρα από το μνημόνιο. Άρα ή το πιστεύει και συνεχίζει ή δεν το πιστεύει και τότε θα πρέπει να προσφύγει σε εκλογές, ώστε να θέσει τη νέα κατάσταση στην κρίση του λαού».

Θα πρέπει να σημειωθεί, πως ένας από τους λόγους της αντίδρασης των αγορών, που οδήγησε στην εκτόξευση των αποδόσεων των 10ετών ομολόγων, ήταν και η αμφισβήτηση από τους επενδυτές, οικονομολόγους και αξιωματούχους στο πρόγραμμα της κυβέρνησης και τον προϋπολογισμό. 

«Το χρηματιστήριο ξεκίνησε την καθοδική τροχιά την επομένη της κατάθεσης του προϋπολογισμού. Προφανώς οι αγορές, εγχώρια και διεθνής, δεν δέχτηκαν τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν καθώς στηρίζονται σε αίολες υποθέσεις. Η βασική πρόβλεψη για ανάπτυξη 2,9%, που υπάρχει στο σχέδιο του προϋπολογισμού, στηρίζεται στη αύξηση των ιδιωτικών επενδύσεων κατά 11,7%. Και διερωτώμαι: Φέτος, η υπόθεση για τις ιδιωτικές επενδύσεις ήταν 5,4% και αυτή τη στιγμή καταγράφεται ένα -8%. Πως είναι δυνατόν να επιτευχθούν αυτά τα εξωπραγματικά νούμερα. Για να γίνουν επενδύσεις χρειάζονται δύο πράγματα: Ρευστότητα για επενδυτικά κεφάλαια και θετικές προσδοκίες των επιχειρηματιών. Αυτές οι δύο προϋποθέσεις αυτή τη στιγμή δεν υπάρχουν ώστε να οδηγηθούμε στην υπεραισιόδοξη πρόβλεψη για ανάπτυξη 2,9%. Με αυτήν την ανομβρία ρευστότητας και την αφαίμαξη από φόρους και μείωση δαπανών, δεν μπορείς να πετύχεις τέτοια ανάπτυξη».

Μπορεί ο ΣΥΡΙΖΑ κάτι διαφορετικό;

Οι αγορές στέλνουν μηνύματα σε κάθε χώρα, λαμβάνοντας υπόψη τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της. Ποια είναι αυτά για την Ελλάδα; «Καταρχήν θα πρέπει να σημειώσουμε ότι, από τη στιγμή που μια χώρα χρειάζεται κεφάλαια, είτε για νέο δανεισμό είτε για την αναχρηματοδότηση του παλαιού, είναι υποχρεωμένη να βγει στις αγορές. Άρα καμία κυβέρνηση δεν μπορεί να τις αγνοήσει. 

Η Ελλάδα είναι μια ιδιαίτερη χώρα, που υλοποιεί ένα συγκεκριμένο πρόγραμμα και έχει συγκεκριμένα οικονομικά μεγέθη. Το χρέος της είναι στο 175%, η ανάπτυξη είναι μηδενική, δεν υπάρχει ρευστότητα, οι εξαγωγές μειώνονται, όπως και η βιομηχανική παραγωγή, η ανεργία στο 27%. Πρόκειται για μια οικονομία που αυτή τη στιγμή δεν μπορεί να σταθεί στα πόδια της. Αν αυτά τα χαρακτηριστικά αλλάξουν, τότε θα αλλάξει και η συμπεριφορά των αγορών. Εκεί ακριβώς είναι η ουσία».

Για την ακρίβεια, όπως αναφέρει ο κ. Γκότσης, τα δύο βασικά στοιχεία για την αξιολόγηση μιας χώρας είναι η βιωσιμότητα του χρέους και η δημιουργία συνθηκών ανάπτυξης μιας οικονομίας. 

Αν και το δημόσιο χρέος βρίσκεται σε ύψος που το καθιστά αρνητικό παράγοντα για την αξιολόγηση της χώρας, η κυβέρνηση έχει υποστηρίξει σε κάθε τόνο πως το χρέος είναι βιώσιμο. Το ίδιο το ΔΝΤ μάλιστα έχει έρθει σε αντιπαράθεση με την Ευρώπη για το ζήτημα του ελληνικού χρέους, τονίζοντας πως θα πρέπει να υπάρξει αναδιάρθρωση καθώς δεν είναι βιώσιμο.

"Αυτή είναι και η πρώτη μεγάλη διαφορά του ΣΥΡΙΖΑ από τη σημερινή κυβέρνηση", επισημαίνει ο Χαράλαμπος Γκότσης και συνεχίζει: 

«Ο ΣΥΡΙΖΑ, αν ερμηνεύω σωστά τους υπευθύνους για την οικονομική πολιτική, δεν έχει πει ποτέ πως θα διαχειριστεί την κατάσταση με τα μεγέθη όπως είναι σήμερα, ούτε προτίθεται να συνεχίσει τη διαχείριση με το ίδιο μείγμα οικονομικής πολιτικής. Αντίθετα έχει επισημάνει πως στόχος του είναι να μειώσει το χρέος, αλλά και να αλλάξει τη δομή της οικονομίας. 

Αν το χρέος μειωθεί από το 175% για παράδειγμα στο ...

Γιάννης Βαρουφάκης: Οι δυνάμεις υπέρ ενός πα­νευ­ρω­παϊκού New Deal είναι πλειοψηφικές στην ΕΕ, αλλά ...φοβούνται το Βερολίνο

Προεκλογική σκηνοθεσία το πλεόνασμα και η έξοδος στις αγορές - Με ψευδώνυμο θα έρθει το τρίτο μνημόνιο

από την εποχή - τη συνέντευξη πήρε ο Παύλος Κλαυδιανός 

Ο Γ. Βαρουφάκης κρίνει τους κυβερνητικούς σχεδιασμούς εν όψει εκλογών και ειδικότερα την εξαγγελία πλεονάσματος, καθώς και την πρόβλεψη για έξοδο στις αγορές, χωρίς να διστάσει να πει πικρές αλήθειες για τους διθυραμβικούς τόνους, που χρησιμοποιεί η κυβέρνηση και για τη θρυλούμενη ευρωστία του τραπεζικού συστήματος.

Στο δεύτερο μέρος, μιλάει για την “επαναδιαπραγμάτευση” του χρέους που υπόσχεται η κυβέρνηση, για το νέο μνημόνιο που δεν θα το πουν μνημόνιο και για το αν και με ποιες προυποθέσεις μπορεί να έρθει η πολυπόθητη – για την Ελλάδα αλλά και την Ευρώπη – ανάπτυξη.

Α΄ ΜΕΡΟΣ: Μύθος η σκληρή διαπραγμάτευση – Νεκροζώντανες οι τράπεζες

Η τελευταία συμφωνία μεταξύ κυβέρνησης και τρόικας εμφανίζεται σαν πρώτο βήμα εξόδου από την κρίση και το μνημόνιο. Είναι, λοιπόν, έτσι ή για άλλη μια φορά καλείται η καθημαγμένη κοινωνία να πιστέψει ότι υπάρχει φως;

Η ίδια η κυβέρνηση παραδέχεται ότι το ελληνικό χρέος, το οποίο σύμφωνα με το Μνημόνιο ΙΙ θα αποπληρώνουμε μέχρι και το 2030, παραμένει μη βιώσιμο. Μ’ άλλα λόγια, σύμφωνα με την ίδια την τρόικα έχουμε «μνημονιώδεις» υποχρεώσεις ως το 2030, που η ίδια η κυβέρνηση, το ΔΝΤ, η ΕΚΤ, η Επιτροπή, ο κ. Σόιμπλε παραδέχονται πως είναι αδύνατο να τηρηθούν.

Το μνημόνιο είχε δύο σκέλη. Πρώτον, τη διαδικασία παροχής των δόσεων στην Ελλάδα. Αυτή λήγει τον Μάιο με την τελευταία δόση. Από εκεί και πέρα, όμως, ξεκινάει το πιο αυστηρό και σκληρό μέρος των μνημονιακών συμβάσεων, που αφορούν τις δικές μας αποπληρωμές των μνημονιακών δανείων που θα συνεχισθούν, σύμφωνα με το πρόγραμμα, ως το 2030, οπότε θα μιλάμε για έξοδο από το μνημόνιο. Όταν έχουμε αυτή την υποχρέωση, είναι, τουλάχιστον, ανέκδοτο να αναφερόμαστε τώρα σε έξοδο από το Μνημόνιο. Προφανώς, η κυβέρνηση μετά από δύο χρόνια σχετικής νηνεμίας στο κοινωνικό μέτωπο και αντιμετωπίζοντας τώρα μια εκλογική διαδικασία στην οποία φοβάται ότι θα τιμωρηθεί, προσπαθεί με νύχια και με δόντια να δημιουργήσει συνθήκες ανοχής, όχι βέβαια επιβράβευσης, στο εκλογικό σώμα και διάσπασής του μέσα από την παγιωμένη στρατηγική: πρώτον, «τρομοκρατούμε τον κόσμο», δεύτερον, «του σπάμε το ηθικό», τρίτον, του «υποσχόμαστε αυτά που θέλει να ακούσει, κι ας μην τα πιστεύει».

Η «Wall Street Journal» έγραφε, βοηθώντας, ότι η κυβέρνηση κινήθηκε σ’ αυτή τη διαπραγμάτευση στο δικό της «σκοπό», σε σχέση με την τρόικα, στηριζόμενη στις βελτιωμένες προοπτικές της οικονομίας. Να το σχολιάσουμε;

Η αλήθεια είναι ότι η κυβέρνηση είχε τη δυνατότητα να συγκρουστεί αρνούμενη αυτά που προσπάθησε να της επιβάλει η τρόικα, λέγοντας ότι δεν θα πάρει τις επόμενες δόσεις αν πρώτα δεν γινόταν συνολική αναδιαπραγμάτευση της δανειακής σύμβασης. Δεν το έκανε όμως. Έκανε ακριβώς αυτό που της είπε η τρόικα. Η όλη ιστορία ότι δήθεν έκανε διαπραγμάτευση για το γάλα, ομαδικές απολύσεις κ.τ.λ. είναι ένα φθηνό θεατρικό έργο. Η τρόικα γνωρίζει πολύ καλά ότι δεν υπήρξε πρωτογενές πλεόνασμα, λόγω των ληξιπρόθεσμων υποχρεώσεων του Δημοσίου. Απλώς επέτρεψε στην κυβέρνηση να πάρει 500 εκ. να τα μοιράσει προεκλογικά, όπως κάνουν παραδοσιακά οι ελληνικές κυβερνήσεις, μόνο και μόνο για να επιβραβεύσει την ενδοτικότητά της.

Μύθος η σκληρή διαπραγμάτευση

Επίκειται, λοιπόν, μετά τις εκλογές σκληρή συζήτηση;

Συζήτηση μεταξύ κυβέρνησης και τρόικας σκληρή δεν υπήρξε ποτέ ούτε θα υπάρξει.

Εννοείται, σκληρή για τα θέματα που θα θέσει και θα απαιτηθούν.

Προφανώς. Η συμφωνία του κ. Σαμαρά με την κ. Μέρκελ μετά την εκλογή του Ιουνίου 2012 ήταν ότι, καταρχάς, η Ελλάδα δεν θα εκπαραθυρωθεί από την Ευρωζώνη, εφόσον ο κ. Σαμαράς και ο κ. Στουρνάρας «ξεχάσουν» τη συμμαχία με το ΔΝΤ για απομείωση του ελληνικού χρέους και εφαρμόσουν ό,τι τους απαιτηθεί, με την υπόσχεση ότι μετά τις γερμανικές εκλογές θα ανακουφισθεί η κατάσταση με το ελληνικό χρέος. Η κ. Μέρκελ δεν τήρησε τις υποσχέσεις εκείνες – υποσχέσεις που μας έλεγε ο κ. Σαμαράς ότι είχε. Τώρα, δεν μπορούσε να μην του δώσει κάτι, όταν ο κ. Σαμαράς και ο κ. Στουρνάρας έχουν υποκλιθεί πλήρως στις απαιτήσεις του Βερολίνου και γενικότερα της τρόικας, κι έχουν απορρίψει την πρόταση του ΔΝΤ για μια από κοινού κρούση στο Βερολίνο και τη Φραγκφούρτη για μείωση του ελληνικού χρέους. Τώρα, που βρίσκονται αντιμέτωποι με τις εκλογές, το δωράκι που τους έκαναν είναι τα 500 εκ. Μερικά ψίχουλα, μ’ άλλα λόγια, με στόχο να δουν το καλοκαίρι τι θα κάνουν με ένα χρέος, το οποίο οι ίδιοι γνωρίζουν ότι δεν είναι βιώσιμο. Πολύ φοβάμαι ότι δεν θα ξέρουν τι να κάνουν, όπως δεν ήξεραν πριν ένα, δύο, τρία, τέσσερα χρόνια.

Πριν πάμε στο χρέος, να ρωτήσω σε ποια βάση, από τεχνοκρατική άποψη, γίνονται οι υπολογισμοί για το πλεόνασμα και επομένως η συζήτηση μεταξύ τρόικας και υπουργείου Οικονομικών.

Νομίζω ότι δεν έχει γίνει, στ’ αλήθεια, συζήτηση περί πρωτογενούς πλεονάσματος. Η τρόικα ξέρει ότι δεν υπάρχει. Υπάρχουν δύο διαστάσεις του θέματος. Πρώτον, η κυβέρνηση μιλάει για πλεόνασμα σε ταμειακή βάση. Η τρόικα δεν την αποδέχεται, μιλάει στη βάση των δεδουλευμένων, όπως και η Eurostat, η οποία θα αποφανθεί το καλοκαίρι, πλέον, για το πλεόνασμα του 2013. Αυτή τη στιγμή το πλεόνασμα που αναφέρουν δεν είναι αποδεκτό από Eurostat και τρόικα. Η τρόικα, όμως, κάνει τα στραβά μάτια.

Ποια είναι η λογιστική κατάσταση στην πραγματικότητα ως προς το πρωτογενές πλεόναμσα σε δεδουλευμένη βάση; Για να απαντήσουμε, πρέπει να ...

λάβουμε δύο σημαντικές μεταβλητές υπ’ όψη μας: Πρώτον, τις ληξιπρόθεσμες απαιτήσεις του δημοσίου. Δεύτερον , την απόφαση του Ελληνικού Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (ΕΤΧΣ), η οποία θα παρθεί Ιούλιο – Αύγουστο του 2014, όσον αφορά το κόστος της ανακεφαλαιοποίησης των τραπεζών για το 2013. Αυτό το κόστος θα υπολογισθεί στη βάση εκτίμησης για την τιμή των μετοχών των τραπεζών στο χρηματιστήριο σε σχέση με το 2013. Άρα, ως τότε, δεν θα έχουμε κανένα σταθερό σημείο για τον υπολογισμό του πλεονάσματος του 2013.

Νεκροζώντανες οι τράπεζες

Επίκειται το νομοσχέδιο για τις τράπεζες και η κυβέρνηση δείχνει μέγιστη πολιτική ανησυχία, απέφυγε να απαντήσει και σε ερώτηση του Αλέξη Τσίπρα στη Βουλή. Τι σκέπτονται, άραγε, γι’ αυτό τον κόμπο;

Η στρατηγική τόσο της ελληνικής κυβέρνησης όσο και της ΕΕ για τις ελληνικές τράπεζες είναι η στρατηγική του κουκουλώματος της βαθειάς πτώχευσης των τραπεζών. Απλά, δεν θα παραδεχθούν ότι, παρά τα 40 με 46 δισ που θα έχουν λάβει οι τράπεζες από το δημόσιο, θα παραμένουν

«νεκροζώντανες», δηλαδή ανίκανες να δανείζουν ακόμα και στις επικερδείς επιχειρήσεις. Τέσσερις είναι οι λόγοι για αυτό: 

• Πρώτον, το PSI άφησε τις τράπεζες πολύ πιο λαβωμένες απ’ ό,τι παραδέχθηκε η Blackrock και η τρόικα. 
• Δεύτερον, λόγω της λεγόμενης «επαναγοράς» χρέους στα τέλη του 2012 – η οποία, να θυμηθούμε, έγινε γιατί η ελληνική κυβέρνηση δεν δέχθηκε την πρόταση Λαγκάρντ για απομείωση του χρέους – που ουσιαστικά ήταν ένα δεύτερο PSI βλαπτικό για τις τράπεζες. 
• Τρίτον, τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια, τα οποία είναι πολύ μεγαλύτερα από αυτά που αναφέρουν – υπολογίζω μια νέα τρύπα 50 – 60 εκ. ευρώ. 
• Τέταρτον, λόγω της συνεχιζόμενης διαπλοκής κομμάτων εξουσίας, ΜΜΕ και τραπεζιτών, με τους τραπεζίτες να καταφέρνουν, ελέω των κομμάτων εξουσίας, να παραμείνουν στο τιμόνι των πτωχευμένων τραπεζών ώστε να συνεχίσουν να εξυπηρετούν τα κόμματα εξουσίας και τα συστημικά ΜΜΕ.

Με άλλα λόγια, δηλαδή, δεδομένης της αποφασιστικότητας με την οποία ο κ. Σόιμπλε απορρίπτει την ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών από το ESM (έχει λήξει αυτή η ιστορία, ιδίως με τη δήθεν ενοποίηση των τραπεζών που αποφάσισαν και για την οποία χαίρονται και εορτάζουν αυτή την εποχή), οι τράπεζες δεν θα μπορέσουν να βρουν τα κεφάλαια που χρειάζονται για να καλύψουν αυτές τις μαύρες τρύπες. Το Δημόσιο δεν έχει τη δυνατότητα να δανεισθεί κι άλλα 50 – 60 δισ. να τους δώσει – ευτυχώς δεν θα το κάνει. Κι αυτό τι σημαίνει; Ότι οι τράπεζες θα ...

Με μια έννοια οι χρηματαγορές εμπιστεύθηκαν και το ΣΥΡΙΖΑ

Ευτυχώς υπάρχουν και οι ψύχραιμοι

από τον Γιάννη Παγιασλή και το left liberal synthesis

Το ψυχόδραμα του Compromesso Storico a la Ελληνικά συνεχίζεται . Οι πρωταγωνιστές υποφέρουν από συνεχείς υστερικές κρίσεις. Αδυνατούν να προσαρμοστούν στην ιδέα ότι η αρχιτεκτονική των επίδικων της συγκυρίας τούς οδηγεί σε συνεργασία και όχι οι πολωτικές εκφωνήσεις τους.

Οι κυρίαρχοι αφηγητές διαχειρίζονται δύο απόλυτα πετυχημένες αυξήσεις μετοχικού κεφαλαίου στις τράπεζες και μια επιτυχή έξοδο στις αγορές μέσω μιας συστηματικής απόκρυψης: 

Οι χρηματαγορές δεν εμπιστεύονται κυβερνήσεις αλλά πολιτικά συστήματα , δηλαδή κυβερνήσεις και αντιπολιτεύσεις και τις προοπτικές τους.

Και τα πιο ριψοκίνδυνα hedge funds συμμετείχαν στις ΑΜΚ των Alpha και Πειραιώς , εν γνώσει των πιθανοτήτων μιας Συριζαϊκής ανατροπής. Ενώ προφανώς η αμφισβητούμενη σχεδόν καινοφανής τεχνικά έξοδος στις αγορές, αποτελεί παρακαταθήκη για τον Συριζα, για μια "μη συμβατική" χρηματοδότηση σε μια υποτιθέμενη "μεταμνημονιακή" φάση σε περιβάλλον σύγκρουσης με τον "Μερκελισμό". Με μια έννοια οι χρηματαγορές εμπιστεύθηκαν και το Σύριζα.

Ευτυχώς όμως κυκλοφορούν και οι ψύχραιμοι ανάμεσα μας.

Παραθέτω :

Το κείμενο του κλασσικού “Latsi Boy” Γκίκα Χαρδούβελη ( Πηγή: Capital ) όπου απλά εντοπίζει το αυτονόητο: Οι αγορές αξιολογούν δυναμικά συστήματα και όχι στατικές κυβερνήσεις με ορίζοντα προεκλογικά project σαράντα ημερών. Είναι προφανές ότι οι αγορές ψηφίζουν και την αξιοπιστία Δραγασάκη ενώ γνωρίζουν ότι ο Λαφαζάνης είναι για εσωτερική ψυχοθεραπεία.

Το κείμενο του υποψήφιου ευρωβουλευτή του Σύριζα Νίκου Ξυδάκη (Πηγή: vlemma) όπου με παρρησία και εντιμότητα αποδέχεται την θετική επίπτωση από την έξοδο στις αγορές. Προφανώς η θετική επίπτωση δεν αίρεται από το γεγονός ότι χρησιμοποιείται για προεκλογικούς λόγους. Φευ, η αξιολόγηση των χρηματοοικονομικών και πολιτικών συγκυριών δεν μπορεί να γίνει μέσω της πολιτικής δεισιδαιμονίας του «καλού» «κακού». Πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα συνυπάρχουν.

το άρθρο συνεχίζεται, εδώ

Το ομόλογο αγοράζει πολιτικό χρόνο

grexit στις αγορές...       του Βαγγέλη Παπαβασιλείου

του Νίκου Ξυδάκη*

Η έξοδος στις αγορές σχολιάζεται ποικιλοτρόπως από πολιτικούς και οικονομικούς αναλυτές, εντός και εκτός συνόρων. 

Κοινή διαπίστωση: η επιτυχής άντληση 3 δισ. ευρώ με επιτόκιο 4,95%, μέσω πενταετούς ομολόγου βελτιώνει το ψυχολογικό κλίμα, σημαίνει μια δειλή επιστροφή της χώρας στις χρηματαγορές, με δεδομένο πάντα ότι η πιστοληπτική διαβάθμιση της χώρας παραμένει στα «σκουπίδια», και το αντλούμενο ποσόν είναι μικρό. 

Η βελτίωση του ψυχολογικού κλίματος ίσως επίσης διευκολύνει μεγάλες ελληνικές επιχειρήσεις να αναζητήσουν κεφάλαια στο εξωτερικό, εφόσον οι ελληνικές τράπεζες αδυνατούν να τις δανειοδοτήσουν.

Οικονομικά το ομόλογο δεν αποφέρει άμεσα οφέλη. Επιβαρύνει το χρέος, ήδη υπέρογκο και μη βιώσιμο, με περίπου 75 εκατομμύρια τόκους ετησίως, κατά δε το έτος λήξεως, 2019, τα 3 δισ. θα προστεθούν σε τότε ώριμο πληρωτέο χρέος 8 δισ. 

Άρα το νέο βάρος δυσχεραίνει την ήδη τιτάνια προσπάθεια εξυπηρέτησης του χρέους. Πολύ περισσότερο που, καθώς φαίνεται, όλη η προσπάθεια αναδιάρθρωσης θα επικεντρωθεί στη μετακύλιση του χρέους. 

Λογικά, λοιπόν, η πρώτη έκδοση ομολόγου θα έπρεπε να επιχειρηθεί μετά την αναδιάρθρωση, την οποία έχει υποσχεθεί η Ευρώπη μετά το καλοκαίρι.

Συνοπτικά: Το ομόλογο αγοράζει πολιτικό χρόνο. Ακριβό. 

Ίσως αποδώσει κάτι, αν διατεθεί για επαναγορά παλαιού χρέους. Πιθανότερο είναι να διατεθεί για πληρωμή των ληγόντων ομολόγων Μαϊου, περ. 9,5 δισ., δεδομένου ότι το Eurogroup χώρισε την οφειλόμενη δόση των 8,3 δισ. σε τρεις υποδόσεις, ζητώντας την εκπλήρωση προαπαιτουμένων. Είναι γνωστό όμως ότι η πολιτική αντοχή της κυβερνήσεως και της κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας είναι απολύτως οριακή· δεν μπορούν να ψηφιστούν άλλα μέτρα.

Ωστόσο, πρέπει να γνωρίζουμε ότι οι τόκοι της πενταετίας αφαιρούνται, αφενός, από την ήδη συρρικνωμένη κοινωνική πρόνοια, από τα αφαιμασσόμενα σχολεία, νοσοκομεία, επιδόματα αδυνάμων· αφετέρου, από το ήδη κάτισχνο πρόγραμμα δημοσίων επενδύσεων, το οποίο φυσιολογικά θα έπρεπε να είναι η ατμομηχανή της οικονομίας.


*από το βλέμμα. Ο Ν.Ξυδάκης είναι αρχισυντάκτης της Καθημερινής
 *η εικονογράφηση είναι της ΑΣ

Συνετή διαχείριση του χρέους και αγορές (#Δανεισμός για ανάπτυξη ναι, για ψήφους όχι)

"δανείζομαι τώρα και βλέπουμε"

Δεν υπάρχει αμφιβολία πως η Ελλάδα πρέπει να ξαναβγεί στις αγορές, όμως ο μικροπολιτικός καιροσκοπισμός δεν πρέπει να είναι ο οδηγός. Δανεισμός για ανάπτυξη ναι, για ψήφους όχι. Ο δανεισμός και η δημιουργία χρέους δεν αφορά μόνο τα κόμματα της κυβέρνησης, αλλά όλους τους Έλληνες πολίτες στους οποίους οφείλουν να λογοδοτούν. Γιατί όταν έρθει το πλήρωμα του χρόνου αυτοί θα κληθούν να ξεχρεώσουν. Το "δανείζομαι τώρα και βλέπουμε", δηλαδή το πληρώνει κάποιος άλλος αργότερα είδαμε πολύ καλά τι σημαίνει τα τελευταία 4 χρόνια. Ο καιρός των λευκών επιταγών έχει τελειώσει.

του Ανδρέα Κούτρα*

Αναμφίβολα είναι επιτυχία που η Ελλάδα έστω και συμβολικά κατορθώνει να αντλήσει χρήματα από τις αγορές. Επιτυχία θα ήταν επίσης να μας πουν τι θα κάνουν τα χρήματα που θα δανειστούν εν ονόματι μας. Γιατί όταν έρθει το πλήρωμα του χρόνου οι φορολογούμενοι θα κληθούν να ξεχρεώσουν.

Η πρόθεση της Ελληνικής κυβέρνησης να βγει στις αγορές τον Απρίλιο ήταν γνωστή εδώ και αρκετό καιρό ( Καθημερινή "Να βγεις στις αγορές ή να μην βγεις;")

Είναι αλήθεια πως η δημοσιονομική κατάσταση στη Ελλάδα έχει βελτιωθεί σημαντικά. Για πρώτη φορά υπάρχει πλεόνασμα και το ισοζύγιο πληρωμών είναι θετικό. Υπάρχει επίσης μια μεγάλη ευφορία στις αγορές για την περιφέρεια της Ευρώπης και αυτό ευνοεί την Ελλάδα. Η Ελλάδα σήκωσε με μεγάλη ευκολία τα 3 δις που ζήτησε με επιτόκιο 4.95%.

Οι αγορές ποτέ δεν απέκλεισαν την Ελλάδα. Δεν υπάρχει τέτοιος μηχανισμός στη ελεύθερη οικονομία. Η Ελλάδα αυτό-αποκλείστηκε διότι δεν άντεχε να πληρώσει το επιτόκιο που είχε διαμορφωθεί στις αγορές ακόμα και μετά το PSI, που δείχνει και την αποτυχία του εγχειρήματος. Και σίγουρα ο προϋπολογισμός δεν αντέχει να αναχρηματοδοτήσει σημαντικό μέρος του χρέους με 3 και 4 τοις εκατό παραπάνω από τα χρήματα που δανείζεται μέσα από τον μηχανισμό της Ευρώπης (τρόικα). Άρα η έξοδος ήταν περισσότερο κοσμητική παρά ουσιαστική. Επίσης η Ελλάδα έχει απωλέσει την δυνατότητα να δανειστεί σε Ελληνικό δίκαιο. Πλέον όλα τα ομόλογα εκδίδονται σε αγγλικό δίκαιο για να προστατεύονται οι πιστωτές από μελλοντικά PSI.

Εκείνο όμως που θα ήταν πραγματική επιτυχία για την κυβέρνηση είναι να δικαιολογήσει το τι θα κάνει τα χρήματα. 

Τι εννοώ; 

 Όταν δανείζεσαι χρήματα και ειδικότερα όταν ένα κράτος δανείζεται εν ονόματι των φορολογουμένων, πρέπει να μας εξηγεί τους λόγους του δανεισμού. Τι θα κάνει τα χρήματα; Υπάρχει για παράδειγμα μια μεγάλη κοινωνική ανάγκη που πρέπει να καλυφθεί άμεσα και αν ναι ποια είναι; Θεωρεί το κράτος πως η παιδική φτώχεια είναι αμέσου προτεραιότητας και το να δανειστείς έστω και με 4.95% είναι προτιμότερο από το να καταστρέψεις το μέλλον χιλιάδων παιδιών. Πρέπει να χρηματοδοτηθούν άμεσα μέτρα κατά της ανεργίας που μαστίζει τους νέους; Υπάρχει κάποιο επενδυτικό σχέδιο το οποίο θα αποφέρει στο κράτος πολύ περισσότερα από το κόστος του 4.95% που θα πληρώσουμε ως τόκους;

Δυστυχώς αν και οι ανάγκες είναι μεγάλες σε όλους τους τομείς ο λόγος που η κυβέρνηση βγαίνει στις αγορές είναι μάλλον περισσότερο επικοινωνιακός. Πλησιάζουν εκλογές και η κυβέρνηση θέλει να δείξει πως όλα βαίνουν καλώς και η Ελλάδα ανακτά την αξιοπιστία της. Το ίδιο και οι υπόλοιποι δανειστές μας. Όμως η αξιοπιστία μόνο πρόσκαιρα μπορεί να κερδηθεί με επικοινωνιακά τεχνάσματα. Η επικοινωνιακές οπτασίες είναι βραχυπρόθεσμες και δεν εξυπηρετούν τα συμφέροντα των Ελλήνων φορολογουμένων και το μέλλον της χώρας.

Αν θέλει η κυβέρνηση να θέσει τις βάσεις μιας συνετής πολιτικής δανεισμού πρέπει άμεσα να υλοποιήσει τα εξής μέτρα:

Πρώτον, η βουλή πρέπει να εγκρίνει τον εκάστοτε ετήσιο δανεισμό ξεχωριστά. 

Δεύτερον πρέπει να καθιερωθεί ανώτατο ύψος χρέους πέραν του οποίου θα χρειάζεται αυξημένη πλειοψηφία στην βουλή για να εγκριθεί και τρίτον ο κάθε δανεισμός να αιτιολογείται με συγκεκριμένες δαπάνες που θα καλύψει και να πάψει ο όρος «γενικές ανάγκες της κυβέρνησης». Δεν επιτρέπεται ο δανεισμός να υποκαθιστά την συλλογή φόρων για να αποφεύγουν οι πολιτικοί τις ευθύνες τους ή να ασκούν λαϊκιστική πολιτική. 

Και τέταρτον στο τέλος κάθε χρόνου να γίνεται ανεξάρτητος έλεγχος και να υπάρχουν κυρώσεις που να είναι αυτόματες και αμετάκλητες. Με άλλα λόγια διαφάνεια, έλεγχος και λογοδοσία.

Επίσης πρέπει όλοι να καταλάβουμε πως έχουμε υποχρεώσεις και ευθύνες απέναντι στους ομολογιούχους και ότι η Ελλάδα πλέον θα υποστεί και την μικροσκοπική ανάλυση των αγορών που τα τελευταία 2 χρόνια δεν είχαν έκθεση σε Ελληνικά ομόλογα. Με άλλα λόγια, οι υποχρεώσεις για αλλαγές στην οικονομία θα γίνουν επιτακτικές και δεν θα είναι μόνο προϊόν πολιτικής διαπραγμάτευσης με την τρόικα.

Δεν υπάρχει αμφιβολία πως η Ελλάδα πρέπει να ξαναβγεί στις αγορές, όμως ο μικροπολιτικός καιροσκοπισμός δεν πρέπει να είναι ο οδηγός. Δανεισμός για ανάπτυξη ναι, για ψήφους όχι. Ο δανεισμός και η δημιουργία χρέους δεν αφορά μόνο τα κόμματα της κυβέρνησης, αλλά όλους τους Έλληνες πολίτες στους οποίους οφείλουν να λογοδοτούν. Γιατί όταν έρθει το πλήρωμα του χρόνου αυτοί θα κληθούν να ξεχρεώσουν. Το «δανείζομαι τώρα και βλέπουμε», δηλαδή το πληρώνει κάποιος άλλος αργότερα είδαμε πολύ καλά τι σημαίνει τα τελευταία 4 χρόνια. Ο καιρός των λευκών επιταγών έχει τελειώσει.

* Ο Ανδρέας Κούτρας είναι οικονομικός αναλυτής. Εργάζεται στο Λονδίνο ως αναλυτής του Ευρωπαϊκού χρέους στην ITC Markets. Αρθρογραφεί στο andreaskoutras.blogspot.com

Όλα τα αλέθει ο αγώνας ζωής ή θανάτου του χτες...

του Χρήστου Παπανίκου

του Γιώργου Παπασπυρόπουλου

Ας συμφωνήσουμε για την οικονομία της συζήτησης, ότι μια συμβολική ή τεχνική (προσυμφωνημένη) "μικρή" έξοδος στις αγορές (με την έννοια 5ετούς ή 10ετούς δανεισμού) μπορεί να είναι απαραίτητη κάποια στιγμή ως stress test της οικονομίας και αποτύπωσης σε πραγματικό χρόνο της διαμόρφωσης των επιτοκίων. Ας συμφωνήσουμε επίσης ότι μια τέτοια "έξοδος" είναι ακριβή αλλά αν χρησιμοποιηθούν τα συγκεκριμένα χρήματα για αναπτυξιακές δράσεις μπορεί το κόστος να υπερκαλυφθεί.

Τα παραπάνω σημαίνουν αμέσως αμέσως ότι δεν πρόκειται για κανονική έξοδο στις αγορές και αναδανεισμό του χρέους. Σημαίνει απλά μια κίνηση του τύπου "δοκιμάζω την θερμοκρασία του νερού με το δάκτυλο" - ακόμη κι αν καεί το δάχτυλο, η ζημιά είναι λίγη...

Δεν προκύπτει από πουθενά:

1. Ότι είναι δυνατή η κάλυψη του χρέους με δανεισμό από την αγορά

2. Ότι η ζημιά από το ακριβό επιτόκιο θα καλυφθεί από αναπτυξιακές δράσεις. Στην Ελλάδα του κομματικού κράτους ζούμε...

Προς τι λοιπόν οι πανηγυρισμοί, κυβέρνησης, ΔΝΤ και Μέρκελ; 

Η κυβέρνηση απειλείται με πτώση. Μόνη της ελπίδα είναι να πουλήσει το παραμύθι ότι δεν θα υπάρξει άλλο μνημόνιο, ότι βγαίνουμε στις αγορές, ότι η ανάπτυξη έρχεται. Το ΔΝΤ και η τρόικα, αναγκαστικά πρέπει να πουλήσουν το ίδιο παραμύθι αφού η αποτυχία των προγραμμάτων τους τους έχει φέρει σε δύσκολη θέση και έχει αναζωπυρώσει τον εμφύλιο με την ΕΕ και την ΕΚΤ που σκέφτονται σοβαρά να φτιάξουν δικό τους νομισματικό ταμείο και ομοσπονδιακού τύπου κεντρική τράπεζα σαν την αμερικάνικη FED. Η Μέρκελ τέλος έχει κάθε συμφέρον να συνεχίσει την όπως όπως στεγανοποίηση του ελληνικού προβλήματος και την μακρόχρονη εξάρτηση της χώρας από τις γερμανικές οικονομικές προτεραιότητες.

Για να συμβούν όλα αυτά όμως, απαραίτητη προϋπόθεση είναι να μην ανατραπεί η πολιτική τάξη στην Ελλάδα. Να παραμείνει η κρατικοδίαιτη ελίτ στην εξουσία και να ελέγχει-ευνουχίζει τις απαραίτητες μεταρρυθμίσεις μοιράζοντας τον λογαριασμό δεξιά και αριστερά επί δικαίων και αδίκων.

Η διαφαινόμενη εναλλαγή των σημερινών κυβερνώντων με μια κυβέρνηση με πρώτη δύναμη τον ΣΥΡΙΖΑ, έχει ένα βασικό πρόβλημα: ενώ δεν είναι κατ΄ανάγκη τεράστιο πρόβλημα για τους διεθνείς εταίρους και χρηματοδότες μας (έχουν έτοιμα σενάρια και γι αυτήν την περίπτωση - και όχι κατ΄ανάγκη αντιπαράθεσης) είναι ζήτημα ζωής ή θανάτου για το ντόπιο ολιγαρχικό σύστημα των κρατικοδίαιτων παρασίτων. Γιατί ο ΣΥΡΙΖΑ δεν έχει υπογράψει (ακόμη;) την συνηθισμένη ομερτά μεταξύ εκείνων που φεύγουν και εκείνων που έρχονται - για μη ευθύνη, παραγραφή, μη έλεγχο κλπ...

Αντιθέτως ο ΣΥΡΙΖΑ, εκφράζοντας έστω και συχνά με λάθος τρόπο και αρκετή συντεχνιακή κρατικιστική λογική την ανάγκη αλλά κυρίως την πιθανότητα αλλαγής της οικονομικής πολιτικής, το άνοιγμα στους ...

Η έξοδος στις αγορές και ο μικροπολιτικός καιροσκοπισμός του success story 2

Να βγεις στις αγορές ή να μη βγεις;

του Χρήστου Παπανίκου

του Ανδρέα Κούτρα*

Πληθαίνουν οι ενδείξεις πως η Ελληνική Δημοκρατία προετοιμάζεται για να βγει στις αγορές τον Απρίλιο, με έκδοση ομολόγου πενταετούς λήξεως για 3 δισ. Την τελευταία φορά που η Ελλάδα δανείστηκε για 5 χρόνια από τις αγορές ήταν τον Ιανουάριο του 2010. 

Ας θυμηθούμε πώς έγινε ο δανεισμός τότε, γιατί το μάθημα-πάθημα μάλλον ξεχάστηκε. Η απόφαση τότε όπως και τώρα ήταν καθαρά πολιτική. Η κυβέρνηση ήθελε να δείξει πως είχε τον έλεγχο και έχαιρε της εμπιστοσύνης των αγορών. Επειδή όμως δεν ήταν σίγουρη πως θα υπήρχε ζήτηση, δεν ακολούθησε τη διαδικασία της δημοπρασίας αλλά της απευθείας -με το αζημίωτο βέβαια- ανάθεσης σε επενδυτικές τράπεζες. Η συνέχεια είναι γνωστή. 

Ανακοινώθηκε ότι για τα 5 δισ. υπήρχε ζήτηση 25 δισ.! Η τιμή του ομολόγου άρχισε να πέφτει, τα επιτόκια να ανεβαίνουν και οι επενδυτές να χάνουν χρήματα από την πρώτη κιόλας μέρα. Πώς είναι δυνατόν να πέφτει η τιμή άμα η ζήτηση είναι πενταπλάσια της προσφοράς; Πολλοί επενδυτές ένιωσαν εξαπατημένοι αφού η ζήτηση φανερώθηκε ως πλασματική. Ποιος ήταν ο υπεύθυνος για αυτό το φιάσκο που συνέβαλε στον αποκλεισμό της Ελλάδος από τις αγορές; Οι ανάδοχοι ή η πολιτική ηγεσία που, θέλοντας να σκοράρει πολιτικούς πόντους, πίεσε για τεχνητή αύξηση της ζήτησης;

Υπάρχουν σοβαροί τεχνικοί λόγοι για να επανακάμψει η Ελλάδα στις κεφαλαιαγορές και αφορούν τη δομή της καμπύλης των επιτοκίων και τη ρευστότητα. 

• Τα ομόλογα στην αγορά που λήγουν πριν από 2023 είναι ελάχιστα. Αρα χρειάζονται σημεία αναφοράς ιδίως για τις εταιρείες που θέλουν να δανειστούν με χρονικό ορίζοντα ωρίμανσης 3-5 ετών. Η πρόταση έχει ήδη γίνει σε μια εμπεριστατωμένη ανάλυση από τους Κοπφ και Ξαφά. 
• Αλλος λόγος είναι η ανάκτηση της εμπιστοσύνης των αγορών αλλά και η εκπλήρωση των προϋποθέσεων που έχει θέσει η ΕΚΤ για να ενεργοποιήσει το πρόγραμμα στήριξης ομολόγων ΟΜΤ. 
• Ο τρίτος λόγος δεν είναι τεχνικός αλλά μικροπολιτικός. Η κυβέρνηση προσδοκά επικοινωνιακά οφέλη που ενδεχομένως θα δώσει μια επάνοδος στις αγορές.

Υπάρχει όμως και αντίλογος. 

Πρώτον, η έλλειψη ομολόγων αναφοράς στα 5 χρόνια δεν εμπόδισε μεγάλες ελληνικές εταιρείες να δανειστούν. Επιπροσθέτως η καμπύλη πρέπει να αρχίσει να δομείται από κάτω προς τα πάνω και όχι ανάποδα. Δηλαδή η Ελλάδα πρέπει να αρχίσει την επέκταση από τα έντοκα γραμμάτια για να αποκατασταθεί σιγά σιγά η εμπιστοσύνη. Και αυτό πρέπει να αρχίσει με Ελληνες επενδυτές έτσι ώστε οι τόκοι που πληρώνονται να μένουν και να επανεπενδύονται στην Ελλάδα. Το δε πρόγραμμα ΟΜΤ της ΕΚΤ αφορά ομόλογα με λήξεις έως 3 χρόνια και όχι 5. 

Η εμπιστοσύνη των διεθνών αγορών είναι πολύ σημαντική αλλά σημαντικότερη είναι η εμπιστοσύνη της εγχώριας αγοράς και των Ελλήνων πολιτών στο κράτος και την οικονομία. Ο προτεινόμενος δανεισμός για 5 χρόνια με 6% θα κοστίσει στον Ελληνα φορολογούμενο περί τα 600 εκατ. περισσότερο από τον ευρωπαϊκό δανεισμό. Χρήματα που δεν έχουμε και που θα πρέπει να ...