Οι άγνωστες “Σκουριές”

του Παντελή Μήτσιου*

Γι’ αυτά δεν θα γράφουν επί μέρες οι εφημερίδες και δεν θα γυριστούν τηλεοπτικές εκπομπές, ντοκιμαντέρ και συζητήσεις. Δεν θα πέσουν μολότοφ, δεν θα κινητοποιηθούν ΜΑΤ και δεν θα εκδράμουν διαδηλωτές από κάθε γωνιά της Ελλάδος. Δεν θα γίνουν πολυσέλιδα αφιερώματα σε περιοδικές εκδόσεις ούτε θα αναδειχθούν λαϊκοί ήρωες. Δεν θα αποκλειστούν δρόμοι, δεν θα καούν λάστιχα, δεν θα ονομασθούν χωριά «Γαλατικά». Δεν θα ξεσηκωθούν αγανακτισμένοι οικολόγοι, δεν θα ξεσπαθώσουν επαγγελματίες της διαμαρτυρίας, δεν θα διχασθεί η επιστημονική και ακαδημαϊκή κοινότητα ούτε θα απασχολήσουν διχαστικά τοπικές κοινωνίες που αβαντάρονται πολιτικά από κόμματα και επαγγελματίες ακτιβιστές.

Κι όμως, τα νερά – υπόγεια, επιφανειακά, γλυκά, αλμυρά – κινδυνεύουν εξίσου, επικερδείς δραστηριότητες, όπως ο τουρισμός, πλήττονται, το κράτος δεν έχει κάποιο άμεσο όφελος, οι τοπικές κοινωνίες δεν ερωτήθηκαν ποτέ, η υγεία δεν προστατεύεται και οι υγειονομικοί κανόνες δεν τηρούνται. Κι όμως το φυσικό περιβάλλον δέχεται βαρύτατα και συνεχή πλήγματα.

Δεν γίνεται λόγος για μια ή δύο ή τρεις περιπτώσεις. Ούτε καν για μερικές δεκάδες. Δεν περιορίζονται γεωγραφικά σε μια περιοχή και έχουν επίσης εθνική σημασία. Απλώνονται από άκρη σε άκρη στην Ελλάδα και ρυπαίνουν παντού.
Που συμβαίνουν αυτά; Δίπλα μας. Περισσότερα από τρεις χιλιάδες ελαιοτριβεία, ελαιουργεία και τυροκομεία σε κάθε γωνία της Ελλάδας, σε βουνά, πεδιάδες και ακτές αποθέτουν τα σχεδόν ανεπεξέργαστα απόβλητά τους σε ρέματα, ποτάμια, λίμνες και θάλασσες, στο έδαφος, σε σκάμματα, σε πηγάδια και γεωτρήσεις. Τόνοι ρυπαντικού φορτίου και ελαίων δεσμεύουν οξυγόνο, σαπίζουν και όζουν, προκαλούν ευτροφισμό και αργό θάνατο οικοσυστημάτων, κάνουν αβίωτο τον βίο περιοίκων, ξεραίνουν καλλιέργειες, δηλητηριάζουν το χώμα, ρυπαίνουν υπόγειους υδροφορείς και προκαλούν έμμεσα ανυπολόγιστες οικονομικές καταστροφές.

Γιατί αλήθεια; Γιατί συμβαίνει από την μια και γιατί σιωπούν αιδημόνως οι πάντες από την άλλη;

Η αλήθεια είναι ότι πάρα πολλές από τις χιλιάδες αυτές παραγωγικές μονάδες, διαθέτουν εξοπλισμό επεξεργασίας αποβλήτων. Η αλήθεια επίσης είναι ότι η συντριπτική πλειοψηφία του εξοπλισμού αυτού αδυνατεί να επεξεργαστεί τα απόβλητα όπως η ...

Η Πολιτική των Αθλίων

του Παντελή Μήτσιου*

Η μετάβαση από την ανέχεια στην εξαθλίωση είναι μάλλον αυτόματη και – τη στιγμή που συμβαίνει - ακούσια διαδικασία. Απλά, ξυπνάς ένα πρωί και είσαι άθλιος. Σαν αυτούς που συχνά συναντά κανείς στο δρόμο του. Αυτούς που πλέον εγκατέλειψαν το κάλυμμα της ντροπής και εκθέτουν την εξαθλίωσή τους σε κοινή θέα. Λίγο πριν το πέρασμα έρχεται σαν φιλικό σπρώξιμο στην πλάτη η συνειδητοποίηση ότι η αξιοπρέπεια δεν είναι ασφαλές καταφύγιο. Ασφαλές καταφύγιο δεν υπάρχει και η έκθεση δεν είναι ντροπή, επειδή ντροπή δεν υπάρχει.

Η ντροπή είναι απόρροια της απόκλισης από τον μέσο όρο, από το κοινωνικά αποδεκτό. 

Ο μέσος όρος σήμερα είναι τόσο κοντά στην ανέχεια – κατά περίπτωση είναι η ανέχεια – ώστε αξιοπρέπεια να μην είναι η απόκρυψή της.

Είναι τόσοι πολλοί οι εξαθλιωμένοι, μονολογεί καθώς διασταυρώνεται μαζί τους ο περαστικός, ο διαβάτης, ο εργαζόμενος. Είναι, επειδή έγιναν ορατοί. Έγιναν επειδή είναι πολλοί αλλά και επειδή η οικονομική απόσταση που μας χωρίζει από αυτούς είναι μικρή. Ελάχιστη. 

Είναι οι χθεσινοί μας συνάδελφοι, οι γείτονες, οι συγγενείς ίσως. Έγιναν ορατοί επειδή γνωρίζουμε ότι η απόσταση που μας χωρίζει δεν ορίζεται από εμάς. Το σε ποια πλευρά στεκόμαστε είναι ζήτημα τύχης, συγκυριών, περιστάσεων τις περισσότερες φορές ανεξάρτητων της θέλησής μας.

Είναι μικρή η απόσταση αλλά τόσο μεγάλη ταυτόχρονα. 

Είναι πρακτικά αδύνατο να κατανοήσει κάποιος που έχει μια ροή εισοδήματος, έστω μικρού, έστω αβέβαιου αυτόν που δεν έχει να περιμένει τίποτα. 

Είναι αδύνατο να κατανοήσει τι γίνεται στο μυαλό αυτού που ξυπνά μέρα τη μέρα χωρίς προσδοκία άλλη από το να βάλει κάτι στο στόμα του ή να μην κρυώσει πολύ. 

Αδύνατο. 

Μπορεί να μιλά γι’ αυτόν, να λυπάται γι’ αυτόν, να κάνει κάτι γι’ αυτόν αλλά δεν μπορεί να νοιώσει σαν αυτόν.

Η απόσταση – από την άλλη μεριά – αυτού που σχεδόν δεν τον άγγιξε η κρίση με όλους τους υπόλοιπους είναι χαώδης. 

Γι’ αυτό γελώ όταν ακούω χορτάτους να μιλούν για το πώς θα σωθούν οι πεινασμένοι. Γελώ επειδή μιλούν λες και ο χρόνος για πειραματισμούς είναι άπλετος. Γελώ επειδή πράττουν γνωρίζοντας ότι το δικό τους αύριο θα είναι ίδιο με το χθες σε αντίθεσή με τους πολλούς που δεν γνωρίζουν αν υπάρχει αύριο ή – στην καλύτερη περίπτωση – τι θα φέρει ...