Βιασμός: ο πόνος και η ταπείνωση μπορεί να διαρκέσουν για μια ζωή

ΤΖΟΑΝΑ ΜΠΕΡΓΚ: "Η σεξουαλική βία δεν ευδοκιμεί σ' έναν δίκαιο κόσμο"

viasmos-gynaika.jpg

της Νόρας Ράλλη

Τζοάνα Μπερκ

*

Η "Γκάρντιαν" την έχει χαρακτηρίσει "σπάνιο είδος διανοούμενης, που συνδυάζει την ακαδημαϊκή καριέρα και την πολύπλευρη γνώση με μια αιχμηρή κρίση και οξυδέρκεια που την κάνει άμεσα αγαπητή στο ακροατήριό της". Πράγματι, η Τζοάνα Μπερκ, καθηγήτρια Ιστορίας στο Κολέγιο Birckbeck του Πανεπιστημίου του Λονδίνου, μέλος της Βρετανικής Ακαδημίας και επικεφαλής του διεπιστημονικού προγράμματος "Η ιστορία του πόνου", αν και καταπιάνεται με δύσκολα θέματα, πολλές φορές και θέματα-ταμπού, κατορθώνει να μεταφέρει στο κοινό μια σαφή εικόνα τόσο των ενδείξεων όσο και των συμπερασμάτων των ερευνών της. Στην Ελλάδα έρχεται συχνά. Μετά την επιτυχημένη ομιλία της στη Στέγη με θέμα την ιστορία του πόνου, πριν από δύο χρόνια, η Τζοάνα Μπέρκ θα μιλήσει αυτή τη φορά για την παγκόσμια ιστορία της σεξουαλικής βίας."Ο βιασμός δεν αποτελεί συνακόλουθο της ανδρικής βιολογίας ούτε συνιστά εξελικτική κληρονομιά. Οι βιαστές μαθαίνουν να δρουν ως τέτοιοι εντός συγκεκριμένων ιστορικών κοινοτήτων. Γι’ αυτό και κάθε προσπάθεια για τη μείωση της σεξουαλικής βίας απαιτεί την πολιτική και ιδεολογική συμβολή κάθε πολίτη του κόσμου" μας λέει και εξηγεί τις διαφορετικές παραμέτρους του τραγικού αυτού φαινομένου. 

⚫ Τι ορίζεται ακριβώς ως "σεξουαλική βία"; Διαφέρει όταν μιλάμε για άνδρες, γυναίκες ή παιδιά; 

Η αλήθεια είναι πως η πρώτη δυσκολία είναι αυτή: να ορίσουμε ξεκάθαρα τι είναι "σεξουαλική βία". Για αιώνες, τα νομικά συστήματα (βασισμένα σε μια ανδροκρατούμενη κοινωνία) ήταν αυτά που αποφάσιζαν αν κάτι είναι σεξουαλική παρενόχληση ή βιασμός, ενώ οι μαρτυρίες ανδρών, γυναικών ή παιδιών ως θυμάτων συνήθως αμφισβητούνταν, αν δεν αποσιωπούνταν πλήρως. Πλέον, όλα αυτά έχουν αλλάξει δραστικά, αν και διαφέρουν από χώρα σε χώρα. Σε κάποιες απαιτείται απόδειξη ακραίου σωματικού εξαναγκασμού. Σε άλλες, η σεξουαλική βία λογίζεται μόνο για γυναίκες και πρέπει να γίνουν πολλές ιατρικές εξετάσεις για να αποδειχθεί.

Ακόμη και η ηλικία έχει διαφοροποιηθεί όσον αφορά το από πότε μπορούμε να μιλάμε για σεξουαλικό βιασμό: στην Αγγλία, επί παραδείγματι, από 12 ετών που ήταν το 1875 έχει φτάσει στα 16 - γεγονός που το βρίσκω τουλάχιστον τρομακτικό, αν όχι απολύτως λάθος και επικίνδυνο. Δηλαδή, αν κακοποιήσεις σεξουαλικά ένα παιδί έως 16 ετών θεωρείται σίγουρος βιασμός, ενώ από κει και πέρα, πρέπει να αποδειχθεί. 

Το επόμενο "πρόβλημα" είναι το θέμα του φύλου, που ορθώς θίγετε. Μέχρι το 1970, ο βιασμός ανδρών (είτε από άνδρα είτε από γυναίκα) δεν υφίστατο καν ως ζήτημα, παρότι περίπου το 7% των καταγγελιών γίνονταν από άνδρες-θύματα. Πλέον, το ποσοστό έχει φτάσει το 16% και από αυτό εξαιρούνται οι καταγγελίες ανηλίκων - άρα είναι πολύ μεγαλύτερο. Και φυσικά, τα ποσοστά είναι ακόμη μεγαλύτερα όταν μιλάμε για φυλακές, στρατό ή εκκλησιαστικά ιδρύματα. 

Πάντως, όπως και στις γυναίκες, έτσι και στους άνδρες, το πόσο υποφέρουν ως θύματα φαίνεται να αγνοείται ή παραμερίζεται τόσο από την κοινωνία όσο και από το κράτος. 

Ωστόσο, ο πόνος και η ταπείνωση μπορεί να διαρκέσουν για μια ζωή. Οι περισσότεροι άνδρες-θύματα εξομολογούνται πως "παγώνουν" όταν τους επιτίθενται σεξουαλικά και πως αυτό έχει μεγάλες επιπτώσεις στον ανδρισμό τους. Γι' αυτό και σπάνια καταγγέλλουν το περιστατικό. Η ντροπή, ο φόβος της απόρριψης και ο τρόμος να βρεθούν στην ίδια αίθουσα δικαστηρίου με τον βιαστή τους αποτρέπουν τόσο άνδρες όσο και γυναίκες από το να προχωρήσουν σε επίσημη καταγγελία και παραμένουν σιωπηλοί και φοβισμένοι. Παραμένουν στη σιωπή και την άρνηση. 

⚫ Πριν από λίγο καιρό, στη Λατινική Αμερική εκδηλώθηκε ένα τεράστιο κίνημα υπέρ των γυναικών-θυμάτων βιασμού. Είναι δυνατόν ακόμη να μιλάμε για "συνευθύνη" της γυναίκας; 

Κι όμως, είναι. Ο "ναρκισσισμός" όσον αφορά τον βιασμό ακόμη κυριαρχεί. Σύμφωνα με δημοσκόπηση που έγινε πριν από λίγα χρόνια στη Βρετανία, αποδείχτηκε πως μία στις τρεις γυναίκες (προσοχή: γυναίκες!) πιστεύουν πως αν μια γυναίκα πέσει θύμα βιασμού και φορούσε κοντή φούστα, φταίει εν μέρει και εκείνη! 

⚫ Είναι ο βιασμός μία μορφή πολέμου; 

Είναι. Μάλιστα, για αιώνες, ο βιασμός παιδιών και γυναικών θεωρούνταν σίγουρος για τις χώρες που είχαν ηττηθεί. 

Ωστόσο, άλλο ο βιασμός σε καιρό πολέμου και άλλο σε καιρό ειρήνης. Μαζικοί βιασμοί σε εμπόλεμες καταστάσεις απαιτούν οργάνωση, πρόθυμους μαχητές, εκτεταμένη προπαγάνδα, καθώς και ανθρώπους που έχουν εμποτιστεί με ρατσιστικές και άλλου είδους ιδεοληψίες. Σε τέτοιες περιπτώσεις, η σεξουαλική βία γίνεται "απρόσωπη": βιάζω γιατί θέλω να αποδείξω την υπεροχή που έχω ως στρατός, ως νικητής. Γιατί μπορώ, το "δικαιούμαι". Μπορεί να πάρει ακόμη και διαστάσεις γενοκτονίας. 

⚫ Ποιες είναι οι συνέπειες της σεξουαλικής βίας για τα θύματα και γιατί τις διαχωρίζουμε από τις αντίστοιχες άλλων μορφών βίας; 

Είναι πολύ σοβαρές - τόσο σωματικές όσο και ψυχικές. Στις πρώτες συγκαταλέγονται οι σωματικές βλάβες, τα σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα, η ανεπιθύμητη εγκυμοσύνη κ.ά. Συνακόλουθα είναι η ψυχολογική αναταραχή (μόνιμο άγχος, κατάθλιψη, μετατραυματικό στρες) αλλά και μεταπτώσεις ζωής (σεξουαλική και κοινωνική διαταραχή, εθισμός σε ναρκωτικά και αλκοόλ, αυτοτραυματισμός, αυτοχειρία). Και αυτά μόνο όσον αφορά τα θύματα, ενώ δεν πρέπει να ξεχνάμε και τον αντίκτυπο που έχει μια τέτοια πράξη στο οικογενειακό, το φιλικό και το επαγγελματικό περιβάλλον του θύματος. 

Τα θύματα υποφέρουν συνήθως για χρόνια, αν όχι για δεκαετίες. Οι ψυχολογικές συνέπειες είναι φριχτές. Περιλαμβάνουν διαταραχές ύπνου, διατροφής και διάθεσης (καθώς το θύμα ξαναζεί τον βιασμό νοερά ξανά και ξανά), πονοκεφάλους, δυσκολίες στο βάδισμα, μανία καταδίωξης.

Ειδικά αν ο βιασμός γίνει στο πλαίσιο μιας συγκεκριμένης κοινότητας, τις περισσότερες φορές το θύμα νιώθει οργή προς αυτήν που δεν στάθηκε ικανή να το προστατεύσει και απομακρύνεται οικειοθελώς ή εκδιώκεται. 

Αν, μάλιστα, μιλάμε για βιασμούς σε καιρό πολέμου, τότε οι καταστάσεις είναι ακόμη πιο άγριες: βιασμοί με όπλα, μπουκάλια, πέτρες, μικροαντικείμενα, νυστέρια. Στήθη και αιδοία γυναικών ακρωτηριάζονται, έμβρυα ζωντανά δολοφονούνται μέσα στην κοιλιά της μάνας τους, γυναίκες στειρώνονται. Αυτές οι γυναίκες πολλές φορές θεωρούνται μιάσματα και υπάνθρωποι - αφού δεν μπορούν να γίνουν πλέον μάνες. Στη γενοκτονία της Ρουάντα, το 70% των βιασμένων γυναικών έγιναν φορείς HIV - οι περισσότερες σκοπίμως! Πολλές από αυτές τις κοπέλες αυτοκτόνησαν. 

⚫ Και οι βιαστές; Τι άνθρωποι είναι; 

Ολες οι ενδείξεις στις έρευνες συγκλίνουν πως είναι "κανονικοί άνθρωποι". Οι περισσότεροι επιτίθενται στην κοπέλα, τη γυναίκα τους ή κάποιο φιλικό τους πρόσωπο.

Οι δικαιολογίες που δίνουν ποικίλλουν: "της άξιζε", "το ευχαριστήθηκε", "με προκάλεσε κι ας αρνήθηκε μετά", "δεν ήταν καν βιασμός".

Μία από τις τελευταίες έρευνες στις ΗΠΑ απέδειξε πως το 1/3 των ανδρών φοιτητών είπαν πως θα βίαζαν σίγουρα κάποια κοπέλα αν ήξεραν πως δεν θα τους έπιαναν. 

⚫ Αν, όπως ισχυρίζεστε, η σεξουαλική βία συνδέεται με τις ιστορικές συνθήκες, τι συμπεράσματα μπορούμε να βγάλουμε για το σήμερα; 

Το κυριότερο είναι πως πρέπει -πρέπει, όμως- να κατανοήσουμε καλύτερα τον κόσμο γύρω μας, συμπεριλαμβανομένου του γιατί τόσοι άνθρωποι θεωρούν τη σεξουαλική βία "ένα άνευ ουσιαστικής σημασίας ζήτημα". Οσοι από εμάς προσπαθούμε να αφυπνίσουμε τον κόσμο πάνω σε παρόμοια ζητήματα, πάντα αναφερόμαστε σε αυτό που ονομάζουμε "μύθοι γύρω από τον βιασμό".

Οι συνηθέστεροι είναι: "είναι αδύνατον να κακοποιήσεις σεξουαλικά μια γυναίκα που αντιστέκεται", "οι άντρες συνέχεια κατηγορούνται ψευδώς για βιασμό", "κάποιες κατηγορίες δεν είναι καν βιασμός (αν γίνει σε ραντεβού ή μέσα στον γάμο)". Και φυσικά "το "όχι" σημαίνει "ναι""!

Για να μπορέσουμε να απαντήσουμε στο γιατί αυτοί οι μύθοι ακόμη ζουν και βασιλεύουν, πρέπει να κατανοήσουμε το πόσο βαθιά ριζωμένοι είναι στην κοινωνία μας. Συνδέονται πλήρως με την ιστορική συγκυρία, αλλά κατά βάση φέρουν μέσα τους βαθιές, παγιωμένες σχεδόν, κοινωνικοπολιτικές ρίζες. 

⚫ Υπό το καθεστώς του πιο άκρατου και στυγνού καπιταλισμού και της ανελέητης οικονομίας της αγοράς, πιστεύετε ότι είναι πράγματι δυσδιάκριτα και επισφαλή τα όρια μεταξύ βίας (στην όποια μορφή της) και ιδεολογίας; 

Υπάρχει μια άμεση σύνδεση ανάμεσα στον καπιταλισμό (ειδικά όπως τον βιώνουμε τα τελευταία χρόνια), την ανισότητα και τη βία, της σεξουαλικής συμπεριλαμβανομένης. 

Οι βιαστές δεν γεννιούνται - γίνονται. Και αν αυτό το καταλάβουμε, θα αρχίσει η αντίστροφη πορεία ίασης του φαινομένου. 

⚫ Την προηγούμενη φορά που επισκεφθήκατε την Ελλάδα, μιλήσατε για την ιστορία του πόνου. Πλέον, το φαινόμενο "εθισμού" σε σκηνές βίας και πόνου είναι όλο και πιο έντονο. Πώς μπορούμε να αντισταθούμε; 

Το κυριότερο είναι να αντιταχθούμε στην υπόθεση πως η βία (και η σεξουαλική) είναι "κάτι που συμβαίνει", είναι "κάτι το φυσικό", το "ανθρώπινο" και το "αναπόφευκτο". 

Δεν είναι. Το ξαναλέω: δεν είναι! 

Ούτε φυσικό, ούτε ανθρώπινο, ούτε αναπόφευκτο, ούτε... κάτι που, τι να κάνουμε, συμβαίνει! 

Η βία έχει αποδειχθεί πως είναι σε πολύ χαμηλά ποσοστά σε κοινότητες όπου η ισότητα ανδρών-γυναικών είναι ενισχυμένη και όπου ο μιλιταρισμός δεν κυριαρχεί. Αγωνίζομαι για έναν λιγότερο βίαιο κόσμο σημαίνει πως αγωνίζομαι για έναν πιο δίκαιο κόσμο. 

 Info:

Η διάλεξη "Μια παγκόσμια ιστορία της σεξουαλικής βίας" της Τζοάνα Μπερκ θα γίνει την Παρασκευή, 20 Iανουαρίου 2017, στις 19.00, στο Μέγαρο Μουσικής, στο πλαίσιο του κύκλου ομιλιών "Θεωρία στο Μέγαρο: φιλοσοφία, κριτική, ιστορία" (σε συνεργασία με το Ινστιτούτο Ανθρωπιστικών Επιστημών του Κολεγίου Μπέρκμπεκ του Λονδίνου και σε επιμέλεια Κώστα Δουζίνα). Στα αγγλικά με ταυτόχρονη μετάφραση. 
Είσοδος ελεύθερη με δελτία προτεραιότητας. Η διανομή των δελτίων αρχίζει στις 17.30.

Επόμενες ομιλίες στον ίδιο κύκλο: Ζορζ Ντιντί-Ιμπερμάν (28/2/2017), Ντέιβιντ Χάρβεϊ (20/3/2017), Στίβεν Φρος (24/4/2017) και Μποαβεντούρα ντε Σόουζα Σάντος (8/5/2017). 

*πηγή efsyn

Φεμινισμός = αντιρατσισμός (ή, ο αγώνας για ισότητα των φύλων είναι εξίσου σημαντικός με τον αγώνα για φυλετική ισότητα)

Ο φεμινισμός μάχεται κατά της καταπίεσης, όπως ακριβώς και ο αντιρατσισμός!

της Esra Dogan*

Ζώντας ως μετανάστρια στην Αθήνα, έχω γίνει μάρτυρας εθνικών/γλωσσικών/θρησκευτικών διακρίσεων και έχω ζήσει με τον διαρκή φόβο του ρατσισμού, ειδικά λόγω της απειλητικής ανόδου/αποδοχής της Χρυσής Αυγής. Μέσα από τις εμπειρίες αυτές, άρχισα να αναγνωρίζω όλο και περισσότερο τη σημασία του αντιρατσιστικού αγώνα.

Ως γυναίκα, σε όλη μου τη ζωή είτε στην Τουρκία είτε στην Ελλάδα είτε αλλού, έχω έρθει αντιμέτωπη με τον σεξισμό και τα μειονεκτήματα του να μην είσαι «άντρας», όχι μόνο ως υποκείμενο στην κοινωνία αλλά και στις προσωπικές μου σχέσεις. Και μέσα από αυτό, έμαθα τη σημασία του φεμινιστικού αγώνα.

Τελικά συνειδητοποίησα ότι ο αγώνας για ισότητα των φύλων είναι εξίσου σημαντικός με τον αγώνα για φυλετική ισότητα. Πράγματι, οι δυο αυτοί αγώνες αλληλοσυνδέονται περισσότερο από όσο θα μπορούσατε να φανταστείτε.

Συγκεκριμένα, ο ρατσισμός βιώνεται διαφορετικά από άτομα διαφορετικού φύλου. Ομοίως, ο σεξισμός βιώνεται διαφορετικά ανάλογα με τη φυλή κάποιου, ενώ κάποιος που αντιμετωπίζει και ρατσισμό και σεξισμό έχει διαφορετική εμπειρία. Για παράδειγμα, ένας γκέι Αφγανός μετανάστης στην Ελλάδα μπορεί να βιώσει τον ρατσισμό με τρόπο αρκετά διαφορετικό από τους στρέιτ Αφγανούς μετανάστες. Θα βιώσει, επίσης, την ομοφοβία διαφορετικά από έναν Έλληνα γκέι.

Αυτή η διαπλοκή πολλαπλών μορφών διακρίσεων απαντάται στη βιβλιογραφία ως μελέτη της διαπλοκής ταυτοτικών χαρακτηριστικών (intersectionality ή «διαθεματικότητα»), η οποία επιχειρεί να σκιαγραφήσει την καταπίεση ως πολυδιάστατο κοινωνικό φαινόμενο. Η θεωρία της διαπλοκής ταυτοτικών χαρακτηριστικών υποστηρίζει ότι οι εκφάνσεις της καταπίεσης σε μια κοινωνία (όπως ο ρατσισμός, ο σεξισμός, η ομοφοβία, η τρανσφοβία κ.λπ.) δεν λειτουργούν ανεξάρτητα αλλά αλληλοσυνδέονται και διαμορφώνονται συνεχώς η μια βάσει της άλλης. Η κατανόηση της διαπλοκής αυτής είναι σημαντική, καθώς μας δείχνει γιατί ενδεχομένως να μην αρκεί μόνο η καταπολέμηση του ρατσισμού. Αντιθέτως, πρέπει να αγωνιστούμε ενάντια σε όλες τις μορφές καταπίεσης στην κοινωνία.

Ο ρατσισμός είναι η άποψη ότι τα μέλη κάθε φυλής διαθέτουν χαρακτηριστικά ή ικανότητες που αποδίδονται αποκλειστικά στη συγκεκριμένη φυλή, μια πεποίθηση που συντελεί στη λανθασμένη ιεράρχηση ων φυλών, θεωρώντας κάποιες «κατώτερες» και κάποιες «ανώτερες» σε σχέση με τις άλλες. Με αυτόν τον τρόπο, ο ρατσισμός λειτουργεί ως θεσμική εξουσία που ευνοεί τη λευκή φυλή. Η πατριαρχία δημιουργεί μια παρόμοια θεσμική εξουσία. Ωστόσο, σε αυτήν την περίπτωση δεν είναι η φυλή αλλά το φύλο που μετατρέπεται σε εργαλείο καταπίεσης – δημιουργώντας την επονομαζόμενη «ανωτερότητα του ανδρικού φύλου». Τόσο ο φεμινισμός όσο και ο αντιρατσισμός μάχονται για την κατάργηση των άδικων προνομίων που δημιουργούνται μέσα από τις εξουσιαστικές δομές της κοινωνίας.

Ωστόσο, αυτό που με ενοχλεί ως αντιρατσίστρια και φεμινίστρια που ζει στην Αθήνα είναι ότι ενώ ο αντιρατσιστικός ακτιβισμός μου είναι σε γενικές γραμμές καλοδεχούμενος, ο φεμινιστικός ακτιβισμός υπονομεύεται αρκετά. Συνεχώς παρατηρώ ή συμμετέχω σε ακτιβιστικά κινήματα στην Ελλάδα τα οποία σε μεγάλο βαθμό αποκλείουν το πρόβλημα των άλλων φύλων (γυναίκες, lgbtqi+) και είναι περιορισμένη η αναγνώριση του γεγονότος ότι τέτοιες συμπεριφορές δημιουργούν ασυνέπειες στον αγώνα για ισότητα και ελευθερία όλων.

Όταν λέω «είμαι φεμινίστρια», παίρνω απαντήσεις όπως «δεν είμαι φεμινίστρια αλλά ανθρωπίστρια. Για εμένα η κάθε ζωή μετράει». «Είμαι αντιφεμινιστής, επειδή είμαι υπέρ της πολιτικής, κοινωνικής και οικονομικής ισότητας για όλους, όχι μόνο για τις γυναίκες.» Όσοι υιοθετούν τέτοιες απόψεις είναι σαφές ότι δεν γνωρίζουν τι σημαίνει φεμινισμός στην πραγματικότητα. Πολύ απλά, φεμινισμός σημαίνει ισότητα για όλους!

Και όσοι ισχυρίζονται ότι είναι κατά του ρατσισμού/εθνικισμού, όσοι προωθούν τις ιδέες του κοινωνικού εξισωτισμού κ.λπ. τείνουν να υποτιμούν την ίδια την ύπαρξη των ανδροκρατούμενων εξουσιαστικών δομών που δημιουργεί η πατριαρχία.

Σε περίπτωση που δεν το έχετε καταλάβει: Το φύλο αποτελεί μια τάξη, μια κατηγορία όπως είναι το χρώμα και η εθνικότητα, η οποία δημιουργεί ανώτερους και προνομιακή μεταχείριση. Επιπλέον, η πατριαρχία κάνει διακρίσεις όχι μόνο κατά των γυναικών αλλά και κατά όλων των άλλων τύπων φύλων που τυχαίνει να μην εμπίπτουν στην κοινωνική τάξη του «αρρενωπού ετεροφυλόφιλου άνδρα».

Άρα, λοιπόν, γιατί οι ακτιβιστές που είναι τόσο ευαίσθητοι σε θέματα φυλετικών/εθνικών/θρησκευτικών προκαταλήψεων και κοινωνικοοοικονομικών διακρίσεων δεν ενσωματώνουν στο πρόγραμμά τους τα φεμινιστικά ιδεώδη και αξίες;

Η απάντηση βρίσκεται εκεί έξω. Το πατριαρχικό σύστημα είναι τόσο βαθιά ριζωμένο στην κοινωνική μάθηση και πολιτισμική συμπεριφορά που βρίσκεται παντού. Βρίσκεται στη γλώσσα μας, στις προσωπικές μας σχέσεις, στις εργασιακές επιλογές μας, στα παιχνίδια των παιδιών μας κ.λπ. Δεν χρειάζεται να πάτε μακριά. Έχετε πιθανότατα δει ανθρώπους που κάνουν σεξιστικά αστεία (π.χ. ξανθιές γυναίκες), που βάζουν ταμπέλες στις γυναίκες με βάση τη σεξουαλικότητά τους (π.χ. τσούλα). Ουσιαστικά όμως δεν υπάρχει καμιά διαφορά μεταξύ της κοροϊδίας ενός άντρα για το χρώμα/εθνικότητά του και μιας γυναίκας για το φύλο/σεξουαλικότητά της.

Το πρόβλημα έγκειται στο ότι η πλειονότητα των ανθρώπων θεωρεί δεδομένο το ανδρικό πλεονέκτημα – δεν νιώθει την ανάγκη να αμφισβητήσει την προνομιακή αυτή μεταχείριση. Η πατριαρχία του σήμερα μας κάνει να πιστεύουμε δυο μύθους ταυτόχρονα. Ο πρώτος μύθος είναι ότι άνδρες και γυναίκες δεν είναι «βιολογικά ίσοι», άρα λοιπόν οι άνδρες είναι προνομιούχοι λόγω των σωματικών τους χαρακτηριστικών. Να θυμίσω εδώ ότι, αν κοιτάξουμε την ιστορία, παρόμοια επιχειρήματα περί «βιολογικών διαφορών» χρησιμοποιήθηκαν και από τους λευκούς ενάντια στους μαύρους, καθώς οι λευκοί θεωρούνται διανοητικά ανώτεροι και άξιοι «να τους υπηρετούν» ενώ οι μαύροι σωματικά ικανοί «να υπηρετούν».

Ο δεύτερος μύθος είναι ότι υφίσταται ήδη ισότητα ως προς τα νομικά δικαιώματα και τις συνθήκες εργασίας, άρα «τι άλλο μπορεί να θέλει μια φεμινίστρια»; Ωστόσο, η νομοθεσία λέει επίσης ότι ούτε ο ρατσισμός γίνεται ανεκτός στην Ελλάδα (όπως και σε πολλές άλλες χώρες), πράγμα που φυσικά δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχει ρατσισμός. Παρομοίως, το ζήτημα της πατριαρχίας και της ανισότητας των φύλων δεν λύνεται απλά διατυπώνοντας ότι οι «γυναίκες έχουν τα ίδια πολιτικά και κοινωνικοοικονομικά δικαιώματα». Εμείς, οι γυναίκες, μπορούμε να εργαστούμε, να ψηφίσουμε και να εκλεχθούμε. Αν το θέλαμε πραγματικά, θα μπορούσε κάποια από εμάς να είναι Πρόεδρος της Ελλάδας, της Τουρκίας, του ΗΒ κ.λπ. Σίγουρα!

Αναμφίβολα, σε κοινωνίες όπου τα μέσα ενημέρωσης είναι ακόμα ανδροκρατούμενα, όπως είναι και η κρατική διακυβέρνηση, το εκπαιδευτικό σύστημα και οι οικογενειακές δομές, δεν αποτελεί έκπληξη ότι ο φεμινισμός συνοδεύεται από «αρνητικές συνυποδηλώσεις», χάρη σε αβάσιμα επιχειρήματα και μύθους εναντίον του.

Πολλοί αντιφεμινιστές έχουν «επινοήσει» τα δικά τους παράλογα επιχειρήματα, με γενικεύσεις που προέρχονται από το πολύ ευρύ φεμινιστικό κίνημα και καλλιεργώντας παρανοήσεις για να υπονομεύσουν το φεμινιστικό κίνημα.

Ακολουθούν κάποιες από αυτές τις παρανοήσεις που ακούγονται συχνά: «Οι φεμινίστριες μισούν τους άντρες!» ή «Ο φεμινισμός στερεοτυπικά χαρακτηρίζει όλους τους άντρες ως σεξιστές» ή «Ο φεμινισμός είναι μόνο για τις γυναίκες» ή «Ακόμα και κάποιες γυναίκες λένε ότι ο φεμινισμός είναι κακός» ή «Οι φεμινίστριες είναι κατά του σεξ, του γάμου, της μητρότητας» κ.λπ. Έχω συναντήσει και ανθρώπους που πιστεύουν ειλικρινά ότι όλες οι φεμινίστριες είναι λεσβίες και θέλουν έναν κόσμο μόνο με γυναίκες! Χωρίς πλάκα τώρα.

Ο φεμινισμός δεν προωθεί το «μίσος» αλλά την «αγάπη» επί ίσοις όροις

Οι φεμινίστριες δεν μισούμε τους άντρες. Μισούμε τις ιδέες περί ανδρικής ανωτερότητας και τη συνέχιση της προαιώνιας δυσανάλογης εξουσίας που δίνεται στους άντρες. Δεν είμαστε κατά του σεξ αλλά κατά της σεξουαλικής υποδούλωσης και της πορνοποίησης του γυναικείου σώματος. Ο φεμινισμός δεν είναι κατά του γάμου και της μητρότητας αλλά κατά του γάμου όταν νοείται ως θεσμός καταπίεσης των γυναικών σε συγκεκριμένους «υποχρεωτικούς» ρόλους, όπως η φροντίδα των παιδιών και του νοικοκυριού, σε βαθμό αναντίστοιχο με τους άντρες. Συνεπώς, ο φεμινισμός δεν επιδιώκει την κατάργηση της οικογένειας αλλά τον επαναπροσδιορισμό της. Όσον αφορά τις σχέσεις μεταξύ των φύλων, ο φεμινισμός δεν προωθεί το «μίσος» αλλά την «αγάπη» επί ίσοις όροις.

Συνεπώς, γενικά ο φεμινισμός αγωνίζεται ενάντια στον σεξισμό – δηλαδή τη διάκριση βάση φύλου – καθώς και τους ρόλους φύλου που έχουν δημιουργηθεί εξαιτίας της θεσμικής εξουσίας που κατέχουν οι άντρες. Ο φεμινισμός αγωνίζεται ενάντια στον μισογυνισμό, ο οποίος μπορεί να εκδηλωθεί με την υποτίμηση των γυναικών, τη βία απέναντί τους, τη σεξουαλική αντικειμενοποίησή τους κ.λπ. Ως φεμινίστριες/-στές, θέλουμε να καταρρίψουμε το πατριαρχικό κοινωνικό σύστημα που καταπιέζει τις γυναίκες, τους διεμφυλικούς, τους παμφυλικούς κ.λπ.

Είσαι κατά του μισογυνισμού, της ομοφοβίας, της τρανσφοβίας; Πρέπει οι γυναίκες και οι LGBTQI+ να αισθάνονται ασφαλείς, ίσοι και ελεύθεροι στην κοινωνία; Πιστεύεις ότι όλοι ανεξαρτήτως φύλου πρέπει να έχουν ίσες ευκαιρίες εκπαίδευσης και εργασίας, καθώς και ίση αμοιβή; Αν απάντησες «ναι», είσαι φεμινιστής/-στρια. Τελεία. Δεν υπάρχει «ναι, αλλά…».

Ναι, γνωρίζω ότι πολλοί γύρω μου είναι σκεπτικοί ως προς τον φεμινισμό λόγω του γεγονότος ότι ο λευκός φεμινισμός αγνοεί την ίδια την ύπαρξη του ρατσισμού. Αυτό που ενδεχομένως δεν γνωρίζετε εσείς είναι ότι ιστορικά οι φεμινίστριες που υποστηρίζουν τη θεωρία των πολλαπλών διακρίσεων προωθούν τη σημασία του αγώνα κατά του ρατσισμού, αμφισβητώντας τη στάση των Λευκών Φεμινιστριών.

Με τον όρο Λευκές Φεμινίστριες δεν εννοούμε φεμινίστριες από τη λευκή φυλή αλλά όσες ενστερνίζονται φεμινιστικές απόψεις ενώ ταυτόχρονα αγνοούν την ύπαρξη προνομίων για τους λευκούς. Κάποιες μοιάζουν κολλημένες στην τοξική άποψη ότι τα ζητήματα των εθνικών και ρατσιστικών διακρίσεων θα επιλυθούν αν διασφαλιστεί η ισότητα των φύλων.

Αυτή η στάση δεν διαφέρει πολύ από τη στάση εκείνων που αγνοούν τα προνόμια του αντρικού φύλου που εξασφαλίζει η πατριαρχική κοινωνία. Έτσι, λοιπόν, κάποιοι «αντιρατσιστές αλλά όχι φεμινιστές» – όπως αυτοαποκαλούνται – διαιωνίζουν την ύπαρξη δύο μέτρων και δύο σταθμών στη συζήτηση για τα ζητήματα φύλου.

Και οι δύο αυτές κατηγορίες ατόμων είναι υποκριτές!

Δεν έχει έρθει η ώρα να βγείτε από το καβούκι σας, να καταρρίψετε τα δύο μέτρα και δύο σταθμά και να αποδεχτείτε ότι δεν μπορούμε να αρνηθούμε τόσο την ύπαρξη των αντρικών προνομίων/της καταπίεσης βάσει φύλου όσο και την παράλληλη ύπαρξη των λευκών προνομίων/των φυλετικών και εθνικών διακρίσεων; Δεν έχει έρθει η ώρα να συνειδητοποιήσετε ότι ο φεμινισμός μάχεται κατά της καταπίεσης, όπως και ο αντιρατσισμός, και ότι η φεμινιστική αντίσταση είναι απαραίτητη για την ενίσχυση του αγώνα κατά του έμφυλου ρατσισμού που αντιμετωπίζει καθημερινά μια μετανάστρια σαν εμένα;

πηγή fylosykis

H Γαλλία ψηφίζει υπέρ της ποινικοποίησης του πορνοπελάτη

της Γεωργίας Μανώλη*

Στις 6 Απριλίου η Γαλλία γίνεται η 5η χώρα της Ευρώπης μετά την Σουηδία, την Ισλανδία, τη Νορβηγία και τη Βόρεια Ιρλανδία που αποφασίζει την ψήφιση της ποινικοποίησης του πορνοπελάτη, εφαρμόζοντας μάλιστα το λεγόμενο σκανδιναβικό μοντέλο. Το μοντέλο αυτό όχι μόνο κατανοεί τους λόγους για τους οποίους ένα άτομο μπαίνει στην αγορά του σεξ αλλά επικεντρώνεται και στο βασικό πρόβλημα που αντιμετωπίζουν τα εκδιδόμενα άτομα, του πώς να βγουν, πώς να ξεφύγουν ακριβώς από την πορνεία.

Με το «Νόμο για την Καταπολέμηση της Πορνείας και την Προστασία των Εκδιδόμενων Ατόμων» η γαλλική Εθνοσυνέλευση αναγνωρίζει λοιπόν ότι η πορνεία είναι μια μορφή βίας εναντίον των γυναικών και η αγορά σεξ είναι μια μορφή εξαναγκασμού. Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός ότι η ποινικοποίηση αυτή είναι σε απόλυτη συμφωνία με τον γαλλικό νόμο για τον βιασμό που προβλέπει ότι ο βιασμός είναι η οποιαδήποτε μορφή διείσδυσης που επιβάλλεται στο άτομο είτε με βία και με απειλή είτε αντίστοιχα με εξαναγκασμό. Σε αυτό το νομικό πλαίσιο το γαλλικό κράτος αναγνωρίζει ότι η πορνεία βλάπτει τις εκδιδόμενες γυναίκες αφού υπονομεύει τόσο την ψυχολογική όσο και την σωματική τους ακεραιότητα, την ασφάλεια τους και την υγεία τους και τα βασικά ανθρώπινα τους δικαιώματα.

Το σημαντικότερο όμως είναι ότι ο νόμος διευκρινίζει ότι όλα τα εκδιδόμενα άτομα, γυναίκες, άνδρες και παιδιά δεν θα έχουν καμία απολύτως ποινική κύρωση. Αντίθετα θα τους παρέχεται κοινωνική στήριξη και επιδόματα ώστε να έχουν μια διέξοδο από την πορνεία ενώ οι πορνοπελάτες θα τιμωρούνται με πρόστιμα (περίπου 1.500-3.700€) αλλά και με ποινική δίωξη αφού δίνεται πια η ευκαιρία στα ίδια τα εκδιδόμενα άτομα, εάν το επιθυμούν να μηνύουν τους εκμεταλλευτές τους.

Η απόφαση αυτή χαιρετίσθηκε τόσο από φεμινιστικές οργανώσεις όσο και από πολιτικούς ως ένα ιστορικό βήμα για την κατάκτηση της ισότητας των φύλων και της αλληλεγγύης αφού πλέον το στίγμα του «εγκλήματος» και της παραβατικότητας μεταφέρεται από την εκδιδόμενη γυναίκα στον πορνοπελάτη. Ωστόσο ο νόμος αυτός ψηφίστηκε μέσα στον απόηχο της διαμάχης που ξέσπασε μετά την πρόταση της Διεθνούς Αμνηστίας πέρσι το καλοκαίρι για την πλήρη αποποινικοποίηση της πορνείας και έτσι δεν έλειψαν οι φωνές διαμαρτυρίας αντίστοιχα. Την ημέρα ψήφισης του νομοσχεδίου απέξω από τη γαλλική Εθνοσυνέλευση διαδήλωνε το γαλλικό Συνδικάτο των Εργαζομένων στη Βιομηχανία του Σεξ, στα γαλλικά Strass, το οποίο υποστηρίζει ότι ο νόμος αυτός όχι μόνο δεν βοηθά τους εκδιδόμενους αλλά αντίθετα τους καθιστά ακόμη πιο ευάλωτους. Μια άλλη κριτική επιμένει ότι αυτός ο νόμος θα πιέσει την πορνεία να προσαρμοστεί σε ένα μοντέλο διαδικτυακής επιχείρησης και επομένως θα πιο δύσκολη για έλεγχο και παρακολούθηση. Η αναπόφευκτη απάντηση στην κριτική αυτή είναι τα παραδείγματα χωρών όπου η πορνεία έχει αποποινικοποιηθεί πλήρως όπως η Γερμανία, η Ολλανδία και η Νέα Ζηλανδία. Η Γερμανία και η Ολλανδία αποποινικοποίησαν μεν την πορνεία αλλά καμία χώρα δεν είδε μείωση του trafficking-αντίθετα υπήρξε αύξηση και της βίας κατά των ιερόδουλων (Observer Reporter). Αντίστοιχα «σύμφωνα με τις επίσημες στατιστικές υπολογίζεται ότι στην Γαλλία δουλεύουν περίπου 30.000 με 40.000 εκδιδόμενες, από τις οποίες το 80% είναι ξένες και πολύ συχνά θύματα trafficking και εκμετάλλευσης» (Le Monde).

Μένει λοιπόν να δούμε τι πραγματικό αντίκτυπο θα έχει αυτός ο νόμος ως προς την μείωση του trafficking και της εκμετάλλευσης αυτών των εκδιδόμενων στη Γαλλία. Σε κάθε περίπτωση όμως η ποινικοποίηση του πορνοπελάτη και η μεταφορά επιτέλους της ποινικής ευθύνης σε αυτόν που διαπράττει τη βία και την εκμετάλλευση δεν μπορεί παρά να αποτελεί ένα ρηξικέλευθο βήμα για την καταπολέμηση της βίας κατά των εκδιδόμενων γυναικών, ανδρών και παιδιών.


πηγή fylosykis