Το διακύβευμα της επόμενης περιόδου, οι διαθέσιμες επιλογές και ο κοινός νους

του Μάνου Ματσαγγάνη*

Όλες οι ευρωπαϊκές χώρες (κάτω από τις Άλπεις) έχουν προβλήματα (μερικές σοβαρά). 

Καμμιά χώρα όμως δεν έχει τα δικά μας προβλήματα: 

• μεγάλο χρέος (το μεγαλύτερο στην ΕΕ), 
• μεγάλα ελλείμματα του κρατικού προϋπολογισμού (10% του ΑΕΠ, μετά από οδυνηρή λιτότητα δύο ετών), 
• και ταυτόχρονα μεγάλο έλλειμμα του ισοζυγίου εξωτερικών συναλλαγών (εμπορικό + υπηρεσιών). 

Τα ελλείμματα αλληλοσυνδέονται: η πλαστή ευημερία (με δανεικά) δεν επιβάρυνε μόνο το δημόσιο έλλειμμα, διόγκωνε επίσης (τεχνητά) τη ζήτηση, αυξάνοντας τις εισαγωγές και αφαιρώντας από τις επιχειρήσεις το κίνητρο για εξαγωγές.
Μια χώρα που βρίσκεται σε μια τέτοια κατάσταση δεν έχει παρά δύο (και μόνο δύο) επιλογές. 

• Η μια είναι η κανονική υποτίμηση, ενδεχομένως με στάση πληρωμών, τύπου Αργεντινής το 2001 – αν και η Αργεντινή είχε εμπορικό πλεόνασμα (άρα είχε τρόφιμα και καύσιμα όσο διαρκούσε ο αποκλεισμός της από τις διεθνείς αγορές), καθώς και πρωτογενές πλεόνασμα του κρατικού προϋπολογισμού (άρα μπορούσε να πληρώνει μισθούς ή συντάξεις και να εγγυάται τη λειτουργία του κράτους). 
• Η άλλη είναι η λεγόμενη "εσωτερική υποτίμηση": λιτότητα αλλά και μείωση των τιμών, ώστε να προστατευθεί η αγοραστική δύναμη των (μειωμένων) μισθών και ταυτόχρονα να τονωθεί η ανταγωνιστικότητα των ελληνικών προϊόντων. Ο Daniel Gros σε παλαιότερη ομιλία του στην Αθήνα είχε υπολογίσει το μέγεθος της απαιτούμενης μείωσης (κατ’ αρχήν των μισθών) σε 25%. Μια εξαγωγική ώθηση θα μείωνε το μέγεθος αυτό, μια υστέρηση θα το αύξανε. Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΤτΕ, η μείωση των μέσων ακαθάριστων αποδοχών την διετία 2009-2011 (σε πραγματικές τιμές) ήταν 12%, δηλ. το μισό περίπου της απαιτούμενης προσαρμογής (κατά Gros).

Η "εσωτερική υποτίμηση", για να αποδώσει, έχει ορισμένες (απαιτητικές) προϋποθέσεις. 

• Πρώτον, δίκαιη κατανομή των βαρών της προσαρμογής + κοινωνικό δίχτυ ασφαλείας. 
• Δεύτερον, συμφωνία των κοινωνικών εταίρων, ώστε οι μειώσεις μισθών αφενός να μεταφραστούν σε μειώσεις τιμών και αφετέρου να είναι πρόσκαιρες (όσο διαρκεί η κρίση) και να αναπληρωθούν από ανάλογες αυξήσεις στο μέλλον (ώστε δηλ. να πιάσουν τόπο οι θυσίες των εργαζομένων). 
• Τρίτον, εξυγίανση των θεσμών: καταπολέμηση της διαφθοράς, της φοροδιαφυγής, της κακοδιοίκησης, της στρέβλωσης της αγοράς – ώστε η επιχειρηματικότητα να πάψει να βασίζεται στη διαπλοκή με πολιτικούς, στη συμπίεση των μισθών, στην παραβίαση της (εργατικής, ασφαλιστικής, φορολογικής, περιβαλλοντικής, πολεοδομικής κ.ά.) νομοθεσίας.

Ήταν το Μνημόνιο μονόδρομος; Και ναι και όχι. 

Δημοψήφισμα στις 4 Δεκεμβρίου ή πτώση της ασώματου κεφαλής και εκλογές

Ο ηρωικός μας ηγέτης τελικά άντεξε... 

Άλλαξε απλώς την ημερομηνία και το ερώτημα του δημοψηφίσματος. 

Τίποτε άλλο...

Και αύριο επιστρέφει να επιθεωρήσει τα στρατεύματά του. Ή, το ξυπόλητο τάγμα που του απέμεινε (απ΄ότι πληροφορούμαι μόνο η Βάσω Παπανδρέου θα δώσει ψήφο εμπιστοσύνης την Παρασκευή, κι αυτή λόγω συνωνυμίας...)

Έτσι, ο στρατάρχης μας θα πέσει τελικά από τα συμφέροντα και τους νταβατζήδες (όπως και ο προηγούμενος άλλωστε) για να αποτραπεί η εκδήλωση του νέου Όχι του Βαρουφάκη (που δεν το είπαμε την κατάλληλη στιγμή). Στις επερχόμενες εκλογές, με απλήρωτους τους δημόσιους υπάλληλους και χωρίς χαρτί για τα ψηφοδέλτια, τα επίσης ηρωικά κόμματα της αντιπολίτευσης θα μοιραστούν στην νέα πανσέληνο τα ιμάτια του θυσιαζομένου  αρχηγού και θα αναδείξουν τον νέο υποψήφιο. Μετά και μέχρι την επόμενη πανσέληνο έχουμε καιρό...

υγ Τώρα, και για όποιον διατηρεί ακόμα την νηφαλιότητά του μέσα στον ελληνικό υπαρκτό σουρεαλισμό, προφανώς, ένα μόνο πράγμα μας μένει: Κύρωση της συμφωνίας της 27/10 από την σημερινή βουλή και ακολούθως συντεταγμένες εκλογές για την επιλογή του νέου διαχειριστή. Το δημοψήφισμα κάηκε πια οριστικά...

Έλληνας βομβιστής αυτοκτονίας κρατάει όμηρους τους G20!

κολλάζ από γελοιογραφία του Latuff και το σημερινό εξώφυλλο της Liberation

Παράξενο τρόπο βρήκε η πολιτική για να ξαναμπεί από το παράθυρο. Εκεί που φαινόταν ότι τα πάντα καθοδηγούνται πια από τα ψυχρά νούμερα και την ισχύ του χρήματος (των πλεονασματικών οικονομιών), μια αμφιλεγόμενη κίνηση του ΓΑΠ, αναθέρμανε το πολιτικό τοπίο. 

Μια κίνηση ματ κατ' αρχήν απέναντι σε όσους κρυμμένοι πίσω από έναν αόριστο αντιμνημονιακό λόγο, βρέθηκαν ξαφνικά γυμνοί από προφάσεις μπροστά σε ένα πιθανό ερώτημα: ευρώ ή δραχμή; 

Κίνηση παράλληλα εκβιαστική απέναντι σε όσους επιθυμούν το ευρώ αλλά όχι υπό την δεκαετή ύφεση και λιτότητα που συνοδεύει το πρόγραμμα του κουρέματος. Τους αφαιρεί κάθε αυτονομία κινήσεων και τους δεσμεύει με το ΝΑΙ στα απόνερα της πασοκικής διαχείρισης.

Κίνηση ταυτόχρονα εκβιαστική απέναντι στους δανειστές μας: ή δίνετε καλύτερους όρους ή τα τινάζουμε όλα στον αέρα. Σε αυτό βοήθησε ο παγκόσμιος πανικός στις αγορές αλλά και το πουσάρισμα από τον Λευκό Οίκο, με την ερμηνεία ότι χρειάζονται γρήγορες και γενναίες κινήσεις από την ΕΕ... (αυτό άλλωστε ζητούσαν οι λαϊκιστές δεξιάς και αριστεράς δυο χρόνια: την πολιτική άσκηση εκβιασμού στην ΕΕ με την απειλή του ντόμινο - και τώρα την καταγγέλλουν με διάφορες δικαιολογίες)

Τέλος, μια κίνηση υψηλού ρίσκου, που επειδή εκνεύρισε στα όριά τους πολλούς εταίρους μας, μπορεί και να γυρίσει μπούμερανγκ, κάτι που δεν έχει το δικαίωμα να διαχειριστεί μόνος του ο ΓΑΠ ερήμην της θέλησης του λαού του.

Με όλα αυτά κατά νου, φαντάζει σουρεαλιστική η εικόνα των G20 να σκύβουν με προσοχή πάνω από τον κρατούμενο τρομοκράτη που απειλεί να τους βυθίσει στο χάος και να προσπαθούν να του αποσπάσουν -ίσως και με ανταλλάγματα- το "όπλο" του...

Γι αυτό και τελικά, ίσως είναι καλύτερο να μην μασάμε: ο ΓΑΠ δεν είναι ούτε αφελής ούτε ήρωας. Ένα παιχνίδι παίζει -ομολογουμένως έξυπνο- αλλά σίγουρα μαζί του παίζουν και οι άλλοι. Είτε για να ποδηγετήσουν τις αγορές και να κάμψουν τις αντιστάσεις των τραπεζών στην ανακεφαλαιοποίηση, είτε για να αποδείξουν στην Μέρκελ ότι είναι χάρτινος πύργος, είτε για να πείσει ο ίδιος ο ΓΑΠ το λαό του ότι τάβαλε με τα θηρία και δεν είναι Γιωργάκης αλλά Γιώργος, είτε και για όλα αυτά μαζί.

Αλλά σίγουρα, δεν γεννήθηκε ξαφνικά προχθές το βράδυ, ο μεγάλος ηγέτης που θα μας οδηγήσει στην νέα μεταπολίτευση ούτε και ο μοιραίος μπουρλοτιέρης που θα τινάξει το κούγκι στον αέρα. 

Απλά η δημοκρατία δεν βρίσκει ακόμη τόπο να διαβεί σε αυτήν την χώρα και το τελευταίο κάστρο του δεσποτικού πελατειακού κράτους, αυτό του δημοσιοϋπαλληλικού σοσιαλισμού που μας έριξε στην ξέρα, αυτό του "κομμουνισμού" για το ένα τρίτο της κοινωνίας σε βάρος των άλλων δυο τρίτων, δεν έπεσε ακόμη. 

Και παρακολουθούμε το καταρρέον πολιτικό σύστημα να δίνει τα ρέστα του για να επιβιώσει με υπόγειες συμμαχίες με άγνωστα συμφέροντα και εξωθεσμικούς παράγοντες - αρκεί να νοθευτεί η λαϊκή βούληση και να αποφευχθεί με κάθε κόστος η επιβεβαίωση των δημοσκοπήσεων και η οριστική συνταξιοδότηση του παλιού πολιτικού κόσμου.

Μόνη τίμια διέξοδος παραμένει: εκλογές τώρα και πολιτική συνέχεια από το νέο κοινοβούλιο. 

Αυτό θα έχει την νομιμοποίηση να εγκρίνει ή να απορρίψει την νέα συμφωνία - όπως κάθε άλλο ευρωπαϊκό κοινοβούλιο. 

Το δημοψήφισμα, έδειξε μεν πολλά για την πραγματικότητα κυβέρνησης και αντιπολίτευσης, αλλά δεν μπορεί να λειτουργήσει στην πράξη σε αυτήν την φορτισμένη συγκυρία - ήταν απλά η κωδική λέξη για το project "ξεβράκωμα" ή "δείτε τι μπορεί να συμβεί". 

Ευφυές μεν επικίνδυνο δε... 

υγ Σύμφωνα με την παραπάνω λογική ο ΓΑΠ αναμένεται να πάρει πίσω σήμερα το δημοψήφισμα, ίσως με κάποια ανταλλάγματα, και να επιστρέψει σαν ήρωας που τα έβαλε με τα θηρία, "νικημένος στην μάχη αλλά όχι και στον πόλεμο"... Κάπου εκεί θα αναγγελθούν επιτέλους και οι εκλογές και θα πανηγυρίσει και η αντιπολίτευση την δική της νίκη. Κι όλα αυτά για μια καλύτερη θέση στην αφετηρία...

υγ2 Ο Ρουβάς με ποιον θα κατέβει τελικά;

O Παπανδρέου πρέπει να φύγει τώρα!

του Νίκου Ράπτη*

Ανήκουμε σε αυτούς που με γνώμονα την πάση θυσία ανάγκη παραμονής της Ελλάδας στην ευρωζώνη ανεχτήκαμε πολλά από την κυβέρνηση Παπανδρέου (ΓΑΠ): τα απίστευτα προεκλογικά της ψέματα, την απάτη των πρώτων «σοσιαλιστικών» της μηνών, τη συγκρότησή της ως παρέας (γεγονός εξόχως πολιτικό, που υπονόμευε τη συνειδητοποίηση της κρισιμότητας των καιρών), την αδυναμία της να φέρει εις πέρας τα υπεσχημένα, την ιδεοληπτική της εμμονή με διάφορα θέματα αξιών, την επικοινωνιακή διαχείριση της κρίσης με κριτήριο... τις εσωκομματικές ισορροπίες, την αδυναμία της να αναλάβει ουσιωδώς την ευθύνη της διακυβέρνησης, ρίχνοντας το φταίξιμο πότε στην αξιωματική αντιπολίτευση, πότε στην αριστερά, πότε στο λαό...

Ανεχτήκαμε την κατάφορα ταξική προσέγγιση της κρίσης, την ιδεολογική επιλογή να προκριθεί το ζήτημα των δαπανών και ο λόγος περί «μεγάλου κράτους» (εις πείσμα όλων των διαθέσιμων στοιχείων) με παροχή πλήρους ασυλίας στη φοροδιαφυγή, τη διαφθορά και το «μαφιόζικο» χρήμα... Ανεχτήκαμε την επικίνδυνη ακόμα και για την ίδια τη δημοκρατία επιλογή της κυβέρνησης να διαχειριστεί το δημοσιονομικό πρόβλημα με βίαιη ανακατανομή δύναμης και πόρων εντός του μπλοκ εξουσίας της μεταπολίτευσης, με χτύπημα της αργομισθίας (των «στρατών» του καθεστώτος) και τόνωση των «λεφτών» του (της φοροδιαφυγής, της διαφθοράς, της «μαύρης» οικονομίας).

Τα ανεχτήκαμε όλα αυτά διότι θεωρούσαμε πως η λύση στη δημοσιονομική κρίση μπορεί να είναι μόνο ευρωπαϊκή και το μείζον πατριωτικό καθήκον μας είναι να προασπίσουμε την ευρωπαϊκή προοπτική της χώρας. Επίσης επειδή θεωρούσαμε την αντιπολίτευση -ιδίως εκείνη του Σαμαρά- τόσο κυνική και ανέμελη, που στο βωμό της εξουσίας της ήταν έτοιμη να θυσιάσει την ίδια τη χώρα. Επίσης διότι εκτιμούσαμε πως σε καταστάσεις κλυδωνισμού του μεταπολιτευτικού καθεστώτος η μετάβαση στη νέα περίοδο θα έπρεπε να γίνει συντεταγμένα, με «μακρά πορεία στους θεσμούς» της μεταπολίτευσης και άρα με αποτροπή των πρόωρων εκλογών.

Δυστυχώς όμως, με την εξωφρενική πρότασή του περί δημοψηφίσματος ο ίδιος ο ΓΑΠ ανέδειξε τον εαυτό του στην πιο επικίνδυνη παρουσία στο σημερινό πολιτικό σύστημα (και την πρόσφατη πολιτική ιστορία, όσο διαθέτουμε ζωντανή μνήμη1 εδώ που τα λέμε): προκειμένου να αποφύγει το σκόπελο των εκλογών και να ικανοποιήσει διάφορα ιδεοληπτικά του βίτσια, ο ΓΑΠ προκήρυξε... δημοψήφισμα στο οποίο ουσιαστικά θέτει υπό την λαϊκή έγκριση την ίδια τη συμμετοχή της χώρας στην ευρωζώνη και την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ)...

Δε θα αρχίσω τώρα να επιχειρηματολογών γιατί αυτή η κίνηση είναι η επιτομή της μεταπολιτευτικής ανευθυνότητας: πρώτον, ο ΓΑΠ (υποτίθεται πως) νομίζει πως ρωτάει το λαό αν θέλει τη δανειακή σύμβαση ή όχι, αλλά ο λαός θα απαντήσει αν θέλει ή όχι να συνεχίσει να κυβερνιέται από το ΓΑΠ και την παρέα του, σε συνθήκες πλήρους απαξίωσης του ιδίου, της κυβέρνησής του, του ίδιου του πολιτικού συστήματος. Ουσιαστικά ο ΓΑΠ παίρνει το ρίσκο να οδηγήσει τη χώρα στη μεγαλύτερη εθνική καταστροφή μετά το 1922 μόνο και μόνο για να εκβιάσει την παραμονή του στην κυβέρνηση για τα σκάρτα δύο χρόνια που του απέμεναν ακόμα στις καλύτερες συνθήκες! Δεύτερον, ο ΓΑΠπροκηρύσσει ένα δημοψήφισμα ευθέως αντισυνταγματικό. Τρίτον, με την κίνησή του αυτή ο ΓΑΠακυρώνει ουσιαστικά (ως τον Ιανουάριο!) την εφαρμογή της συμφωνίας της συνόδου της ΕΕ, καθώς αποθαρρύνει τις τράπεζες να αποδεχθούν τη συμφωνία αυτή και πυροδοτεί τις κοινές γνώμες στους δύσθυμους Ευρωπαίους εταίρους να ζητήσουν (το ελάχιστο!) κι εκείνες δημοψήφισμα για το ίδιο ζήτημα. Τέταρτον... Πέμπτον...

Το μείζον πλέον είναι να φύγει αυτός ο επικίνδυνος και άμυαλος άνθρωπος από το πρωθυπουργικό θώκο. Αυτό μπορεί να γίνει:
Με εσωτερική κίνηση των κομματικών του ενεργούμενων που παριστάνουν τους «εκπροσώπους του έθνους», ώστε να εξωθηθεί ο ΓΑΠ σε παραίτηση (και να οδηγηθούμε σε εκλογές, ή ακόμα καλύτερα, αυτή η βουλή να εκλέξει νέα κυβέρνηση εθνικής ανάγκης)
Με παρέμβαση του καλοπερασάκια ευσυγκίνητου γεράκου που παριστάνει τον πρόεδρο της δημοκρατίας, που θα θυμίσει την αντισυνταγματικότητα τυχόν δημοψηφίσματος για δημοσιονομικούς λόγους
Με άμεση παραίτηση όλων των βουλευτών της αντιπολίτευσης, ώστε να διενεργηθούν εκλογές στις οποίες η αντιπολίτευση θα καλεί το έθνος σε σταυροφορία για την παραμονή μας στο ευρώ και τα άλλα τρελά που λέει (και που θα τα ξεχάσουμε προς στιγμή στο όνομα της παράτασης του βίου μας ως πολιτισμένου έθνους, έστω για ολίγους μήνες)
Με παρέμβαση της ΕΕ που θα θυμίσει στον GAP πως δεν είναι δυνατό να ολοκληρώσει τις τεχνικές λεπτομέρειες μιας συμφωνίας που αμφισβητείται από τον... πρώτο που ωφελείται από αυτήν!

Το να πέσει μια κυβέρνηση είναι μία έλασσον ανατάραξη. Το να βγούμε όμως οικειοθελώς από την Ευρώπη είναι εθνική συντριβή ιστορικής σημασίας, πολύ χειρότερη από εκείνες που προκάλεσαν όλες οι χούντες, όλοι οι βασιλιάδες και όλες οι κατοχές μαζί. Και μόνο πως ο ΓΑΠ παίρνει αυτό το ρίσκο σε μια στιγμή που το πολιτικό σύστημα και το ΠΑΣΟΚ είναι τόσο φτυμένα από τον κόσμο, είναι απόδειξη της ανικανότητάς του να κυβερνήσει.

Είναι ανάγκη να εκπαραθυρωθεί όσο το δυνατό γρηγορότερα! Μέσα σε λίγες μέρες! Πριν οι δημοσκοπήσεις (που θα δίνουν «όχι» της τάξης του 70% τουλάχιστο), και οι διεθνείς αντιδράσεις παράγουν τη δυναμική εκείνη –την ελάχιστη που λείπει- που θα τροχοδρομήσει τη χώρα οριστικά εκτός Ευρώπης και θα την εγκαταστήσει στο χώρο της πλήρους ασημαντότητας, της μαζικής φτώχειας και της αυταρχικής-αντιδημοκρατικής διακυβέρνησης.


Σημείωση
1. Με εξαίρεση ίσως τον «προκάτοχό» του Δημήτριο Ιωαννίδη, που το 1974, επίσης στο όνομα της διαιώνισης του καθεστώτος του, διακινδύνευσε μια εθνική καταστροφή, που τελικά την έλαβε...

*Ο Νίκος Ράπτης είναι εκπαιδευτικός. Το κείμενο είναι αναδημοσίευση από την Προοδευτική Πολιτική

Δημοψήφισμα για το μνημόνιο ή για τη ευρωζώνη;

του Αρίστου Δοξιάδη

Μια θεμελιακή αντίρρηση σε δημοψήφισμα για το μνημόνιο είναι η εξής: οποιοδήποτε σχέδιο για έξοδο της Ελλάδας από την κρίση που θα περιλαμβάνει σημαντικό ρόλο των ξένων κρατών, ή πολυεθνικών οργανισμών, ή τραπεζών, θα είναι αποτέλεσμα διαπραγματεύσεων ανάμεσα στην κυβέρνηση της Ελλάδας και σε εκπροσώπους των ξένων κρατών, κτλ. Δεν θα κάτσει ο λάος στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, η κυβέρνηση θα κάτσει. Και σε επόμενες, και αναπόφευκτες αναθεωρήσεις, πάλι η κυβέρνηση θα κάτσει.

Συνεπώς, ο μόνος ρόλος ενός δημοψηφίσματος σε ένα τέτοιο σχέδιο θα είναι να το εγκρίνει ή απορρίψει στο σύνολο του, αφού θα έχουν τελειώσει οι διαπραγματεύσεις των κυβερνήσεων. Μπορεί όμως μια ελληνική κυβέρνηση να διαπραγματευτεί σοβαρά υπό αυτή την αίρεση; 

Όχι, γιατί οι άλλες κυβερνήσεις δεν θα σπαταλήσουν το δικό τους εσωτερικό πολιτικό κεφάλαιο ώστε να βρεθεί μια λύση (για την οποία έτσι κι αλλιώς θα κατηγορηθούν από κάποιους δικούς τους εκλογείς), αν εκ των υστέρων θα κινδυνεύει να απορριφθεί στην Ελλάδα. 

Θα ήταν χαζό εκ μέρους τους να επιλέξουν μια στρατηγική "αλληλεγγύης" αν δεν είναι δεδομένη η βούληση του αποδέκτη της αλληλεγγύης.

Συνεπώς, ένα ελληνικό δημοψήφισμα, στα πλαίσια ενός ευρωπαϊκού σχεδίου διάσωσης, θα έπρεπε να συνοδεύεται από αντίστοιχα γερμανικά, γαλλικά, κτλ δημοψηφίσματα. 

Όλοι ξέρουν όμως ότι αν ισχύσει μια τέτοια διαδικασία, η ευρωπαϊκή αλληλεγγύη θα πεθάνει: η πιθανότητα για 17 ταυτρόχρονα "ναι" σε 17 δημοψηφίσματα *πάνω σε οποιοδήποτε θέμα* τείνει στο μηδέν.
Μένει λοιπόν μόνο μία δυνατότητα για ένα ενδεχόμενο δημοψήφισμα: να μην είναι πάνω σε ένα συγκεκριμένο μνημόνιο ή σχέδιο διάσωσης, αλλά στο πιο θεμελιακό ερώτημα: 

Θέλουμε ευρωπαϊκό σχέδιο (που μόνο σε κυβερνητικό επίπεδο μπορεί να διαμορφωθεί) ή όχι; 

Δηλαδή, με την ΕΕ/ευρωζώνη ή μόνοι; 

Αλλά ποιός είναι έτοιμος να θέσει *αυτό* το ερώτημα, που είναι το μόνο γνήσιο δημοψηφισματικό; Και αν είναι έτοιμος, καταλαβαίνει τις καταστροφικές συνέπεις, πριν καν πάμε στις κάλπες;