Είναι δυνατή η διακυβέρνηση ενός μη μνημονιακού κόμματος; (#sovereign credit)

Περί της φαντασίωσης του χρήματος*

του techie chan*

Θέλω να ζητήσω τη συγγνώμη σας. Διότι ενώ έχω υποσχεθεί να μιλάω για τον κόσμο όπως τον κατανοώ, στην ουσία εδώ και ένα χρόνο έχω αποκρύψει ένα σημαντικό εργαλείο κυβερνητικής πολιτικής που θα έκανε τη διακυβέρνηση ενός μη μνημονιακού κόμματος δυνατή. Πρόκειται για μια πρακτική με ευρύτατη χρήση στον 20ο αιώνα που ξεπερνάει το νομισματικό κορσέ του χρυσού κανόνα του ευρώ που μας έχει επιβάλει η ΕΚΤ.

Ο λόγος που ενώ συχνά το αναφέρω από τύψεις (προτρέποντάς σας να διαβάσετε τι έκανε η γερμανία το 1933 χρησιμοποιώντας αυτό το λινκ), δεν το έκανα ποτέ ταληράκια όπως πχ έκανα το γιατί δεν υπάρχει bank run και γιατί το κράτος δεν χρεοκοπεί ποτέ, είναι μονάχα ένας: Εδώ και ένα χρόνο είχα τη φαντασίωση πως ο σύριζα θα προσπαθήσει να παράξει πολιτική και η κριτική μου σε αυτό ακριβώς αποσκοπούσε. Πως δείχνοντας τις διάφορες καραγκιοζιές τύπου νομοσχεδίου μητρόπουλου και ατομικό αφορολόγητο περιουσίας των 300.000 ευρώ, θα έστρεφα ένα μέρος της συζήτησης στην παραγωγή πραγματικής πολιτικής. Για καλή μου τύχη, ο δραγασάκης δεν είχε ειδοποιήσει τα στελέχη του σύριζα για αυτή την παρακάτω δυνατότητα, οπότε απλά έρχονταν σε δύσκολη θέση να εξηγήσουν τα ανεξήγητα.

Η ερώτηση που θα βρείτε τα λεφτά δεν αφορά τα λεφτά αυτά καθεαυτά. Στην ουσία χρησιμοποιούσα την αντίληψη που έχουν οι περισσότεροι άνθρωποι για τα χρήματα προκειμένου να αποσπάσω την πολιτική τους σκέψη. 

Διότι η θέση ΚΑΙ ατομικό αφορολόγητο 300.000 ΚΑΙ η πέμπτη κατοικία χαρισμένη στη γνωστή μικρομεσαία τάξη, KAI επίδομα γι’ αυτούς που πεινάνε KAI αύξηση κατώτατου μισθού KAI ανάπτυξη KAI δημόσιες τράπεζες KAI μανωλάδα με ΙΚΑ δεν είναι πολιτική θέση. Είναι ναι σε όλα, δεν θα δυσαρεστήσουμε κανέναν. Κι όταν δεν δυσαρεστείς κανέναν, τότε φτιάχνεις μια ακόμα σημιτική φούσκα και σίγουρα όχι πολιτική.

Κατανοώ ότι η απολογία μου δεν είναι ικανή. Στην ουσία έδρασα με τρόπο ελιτίστικο, κρατώντας μια γνώση για την πάρτη μου, κι αυτό είναι κάτι που δεν με κάνει να νιώθω καλά. Και γνωρίζω πως οι καλές προθέσεις μου δεν αναιρούν την ενοχή μου. Όμως μετά τις συζητήσεις μου με διάφορους συριζαίους τους τελευταίους μήνες, και την επικοινωνιακή τοποθέτηση σύριζα στον καραγκιόζ μπερντέ που ζούμε, αποφάσισα πως άδικα ελπίζω στην παραγωγή πολιτικής και δεν υπάρχει κανένας λόγος να συνεχίσω να έχω τύψεις.

Απ’ ό,τι φαίνεται τίποτα δεν πρόκειται να αλλάξει το γεγονός ότι ο σύριζα συμπεριφέρεται με τον παλιό επικοινωνιακό τρόπο ρουσόπουλου, περιμένοντας να πάρει την αυτοδυναμία που οι επόμενες εκλογές θα του δώσουν (και την οποία τρομάρα τους μόλις τώρα συνειδητοποιούν και οι ίδιοι). Οπότε δεν έχει νόημα να συνεχίσω να νιώθω ένοχος και να μην προσφέρω ένα ακόμα βέλος στην κενή πολιτικού περιεχομένου επικοινωνιακή φαρέτρα του σύριζα.

Για τα λεφτά τα κάνεις όλα

Έχω προσπαθήσει να περιγράψω (άρα δεν είμαι ένοχος γιαυτό) πως το ευρωπαϊκό κομμάτι της κρίσης είναι ένα μη πρόβλημα. Πώς δηλαδή όλο το πρόβλημα κρατικού χρέους για το οποίο μιλάμε δεν έχει τίποτα να κάνει με την πραγματική κρίση, παρά μόνο με τις αποφάσεις της ΕΚΤ που έχει επιβάλει έναν ιδιότυπο κορσέ τύπου χρυσού κανόνα στις κυβερνήσεις της ευρωζώνης.

Αυτό δεν σημαίνει βέβαια πως ακόμα κι αν ο κορσές εξέλειπε, όπως λείπει από την βρετανία, τις ηπα και την ιαπωνία, η κρίση θα είχε τελειώσει. Σημαίνει όμως ότι τα προβλήματα που δημιουργήθηκαν στην ελλάδα από αυτόν τον κορσέ, λίγα έχουν να κάνουν με την πραγματική κρίση.

Βαριέμαι να το γράφω ξανά, αλλά στην ουσία η ΕΚΤ έσωσε όλους τους ιδιώτες επενδυτές μετά το σκάσιμο της φούσκας με τα διάφορα LTRO την ίδια στιγμή που προσπαθεί να ελέγξει την πολιτική των κυβερνήσεων επιβάλλοντάς τους διάφορους περιορισμούς. Θα βρείτε τουλάχιστον μια ντουζίνα κείμενά μου να το περιγράφουν αναλυτικά οπότε ας μην πλατειάζω.

Δυστυχώς δεν θα βρείτε κανένα που να δείχνει πως μπορούμε να ξεπεράσουμε τον κορσέ. Και γιαυτό δηλώνω ένοχος. Το όλο τρυκ βρίσκεται στην αντίληψή μας για το χρήμα. Η οποία (σε αριστερούς και δεξιούς) βρίσκεται πιο κοντά στον 19ο αιώνα παρά στον 20ό. Ούτε ο προφήτης μαρξ δεν βοηθάει εδώ, διότι ο κακόμοιρος ο προφήτης ήταν παιδί της εποχής του και δεν μπορούσε να δει τον κόσμο έξω από τα ρικαρντιανά οικονομικά.

Ο λόγος που συμβαίνει αυτό είναι παρόμοιος με αυτόν που προσπαθούσα να περιγράψω όταν έλεγα ότι τα κράτη δεν χρεοκοπούν (και δεν τους κάνουν κατασχέσεις). 

Πως δηλαδή ο τρόπος που λειτουργεί μια κρατική οντότητα δεν μπορεί να περιγραφεί από τον τρόπο που λειτουργεί μια οικογένεια, ή μια επιχείρηση. 

Κι επειδή οι οικονομικές μας εμπειρίες είναι δεμένες με τα προσωπικά οικονομικά, είναι πολύ εύκολο να πέσουμε στην παγίδα της μέρκελ που μιλάει για τα οικονομικά του κράτους, ωσάν να ήταν ο προϋπολογισμός της οικογένειας.

Λόγω ΕΚΤ, το ελληνικό κράτος είναι υποχρεωμένο “να ζει μέσα στις δυνατότητές του” όπως μας κουνάνε το δακτυλάκι συχνά πυκνά. Με λίγα λόγια να ξοδεύει όσα μαζεύει από τους φόρους, αυτό που λέμε ισοσκελισμένος προϋπολογισμός. 

Όμως αυτό είναι μια αδύνατη πρόταση, διότι ταυτόχρονα η ποσότητα του χρήματος στην οικονομία μειώνεται λόγω ύφεσης και σκασίματος της τραπεζικής φούσκας. 

Γιαυτό και ο προϋπολογισμός δεν ισοσκελίζεται ποτέ.

Μέσα σε αυτό το σκηνικό μια κυβέρνηση σύριζα δεν μπορεί να κάνει απολύτως τίποτα. 

Γιαυτό και καταφεύγει σε τεχνάσματα τύπου μητρόπουλου που πρόσφατα τον άκουσα να λέει ότι θα πληρώσει τις συντάξεις από τους τόκους του χρέους που θα γλυτώσει μέσω της διαγραφής του. Σαν να μην του εξήγησε κανείς ότι αυτή τη στιγμή το ελληνικό κράτος δεν πληρώνει τόκους από τα έσοδά του, αλλά από τα δάνεια της τρόικας (αυτό άλλωστε σημαίνει το πρωτογενές αποτέλεσμα, έσοδα-έξοδα χωρίς να υπολογίζουμε τους τόκους).

Η λύση στο πρόβλημα δεν είναι να πεις απλά ένα βολικό ψέμα στους ψηφοφόρους, αλλά να κατανοήσεις το άμεσο πρόβλημά σου. 

Το οποίο αυτή τη στιγμή δεν είναι το πρωτογενές πλεόνασμα, δεν είναι ούτε η διαγραφή των δανείων (από τη στιγμή που δεν πρόκειται να τα αποπληρώσεις), αλλά ο στραγγαλισμός της ρευστότητας στην οικονομία λόγω των υφεσιακών πολιτικών. Και η άμεση λύση σου είναι η αντιστροφή αυτής της κατάστασης. Θα σου λύσει το πρόβλημα της κρίσης? 

Όχι καθόλου. 

Μπορεί να σου λύσει όμως το πρόβλημα της ελληνικής κατάρρευσης, ακριβώς γιατί θα αντιστρέψεις την αιτία που προκαλεί την ελληνική κατάρρευση. Κατάρρευση, αντί για μια μαλακή διαρκής ύφεση που βλέπουμε στη γαλλία, τη βρετανία και τις ηπα.

Ο μάγος του χρήματος

Η ιρλανδία είναι η χώρα εκείνη που έχει καταφέρει να καταπατήσει κάθε έννοια του πνεύματος της ΕΚΤ και ταυτόχρονα να τη γλυτώνει κάθε φορά. 

Πώς το έχει κάνει?