Οι ξένες επενδύσεις στην Ελλάδα

Οι ξένες επενδύσεις δεν είναι πανάκεια που θα γιατρεύσει όλες τις παθογένειες της ανάπτυξης. Είναι μια ένδειξη εμπιστοσύνης προς την χώρα, βοηθούν την ανάκαμψη, αλλά χωρίς μια ενδογενή, γενναία αναπτυξιακή προσπάθεια, δεν επαρκούν.

του Νίκου Ρόη, συντονιστή του Τμήματος Βιομηχανίας του ΣΥΡΙΖΑ*

1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Μιλώντας για ένα σοβαρό θέμα, όπως είναι οι ξένες επενδύσεις στη χώρα μας, οφείλω να υπενθυμίσω πως μια από τις βασικές αξίες της ζωής είναι «η άρνηση κάθε άρνησης» και να τονίσω ότι καμιά άποψη για την οικονομία, αλλά και για τη κοινωνία γενικότερα, δεν έχει τη θέση της απόλυτης αλήθειας.
Η Ελλάδα, έχει ανάγκη όλων των τύπων και μεγεθών επενδύσεων, εγχώριων και ξένων.

Οι ξένες επενδύσεις, δεν είναι ανεξάρτητες από το μοντέλο της οικονομικής ανάπτυξης της χώρας και το ίδιο το μοντέλο δεν είναι ανεξάρτητο του τόπου και του χρόνου που εφαρμόζεται. Κατά συνέπεια, καθορίζοντας το είδος του παραγωγικού μοντέλου που θέλουμε, προσδιορίζουμε εν μέρει και ποιο τύπο επενδύσεων πρέπει να ακολουθήσουμε.

Μια καταφανής απόδειξη για το λαθεμένο μοντέλο ανάπτυξης και παραγωγής των προηγούμενων δεκαετιών είναι τα χιλιάδες ρημαγμένα εργοστάσια, από το ένα άκρο της Ελλάδας έως το άλλο, που κραυγάζουν για την κατασπατάληση δημοσίων και ιδιωτικών πόρων και την αστοχία ( μη τη χαρακτηρίσουμε διαφορετικά) της αναπτυξιακής πολιτικής που ακολουθήθηκε. Μια πρώτη διαπίστωση από την κατάληξη όλων αυτών των παραγωγικών εγκαταστάσεων είναι ότι δεν έχουν καμιά τύχη οι επενδύσεις, όσο μεγάλες και εάν είναι, όταν δεν ακολουθείται μια σωστή στρατηγική ανάπτυξης, προσαρμοσμένη στις πραγματικές ανάγκες και δυνατότητες του τόπου.

Οι ξένες επενδύσεις είναι δυο κατηγοριών:

· Οι Άμεσες Ξένες Επενδύσεις (Α.Ξ.Ε.) που αφορούν ολοκληρωμένα επενδυτικά σχέδια, από το σχεδιασμό έως την υλοποίηση, ανεξάρτητα μεγέθους. Αυτές οι επενδύσεις είναι απαραίτητες για τη χώρα μας, αρκεί να καλύπτουν πραγματικές ανάγκες υποκαθιστώντας εισαγωγές ή να προσφέρουν νέες υπηρεσίες, που στοχεύουν σε καινοτόμα προϊόντα, υψηλής ποιότητας, ανταγωνιστικά στις διεθνείς αγορές δηλ. εξαγώγιμα και να βρίσκονται εντός του παραγωγικού σχεδιασμού και οράματος μας.

· Οι Έμμεσες Ξένες Επενδύσεις (Ε.Ξ.Ε.) που αφορούν εξαγορά μετοχών σε υπάρχουσες οικονομικές οντότητες ή συγχωνεύσεις εταιρειών, δημόσιων ή ιδιωτικών, σε πάνω από 10% των αξιών τους .

Όταν πρόκειται για μια απλή εξαγορά ενός ποσοστού της επιχείρησης ή για συγχώνευση εταιρειών, χωρίς να ακολουθήσει κάποιο σχέδιο επέκτασης και ανάπτυξης, το μόνο που μπορούμε να ευχηθούμε, σαν κοινωνία, στους συμμετέχοντες είναι «καλά κέρδη».

Εάν όμως την επένδυση ακολουθεί ένα σχέδιο επέκτασης, ενδιαφέρει το οργανωμένο κράτος να τη στηρίξει και να την κατευθύνει, σύμφωνα με τα δικά του σχέδια και οράματα. Κλασσική περίπτωση, είναι αυτή τη στιγμή, η αγορά ακίνητων και όχι μόνο.


2. ΚΙΝΗΤΡΑ ΚΑΙ ΚΡΙΤΗΡΙΑ

Ποια είναι όμως τα κίνητρα που θα προκαλέσουν μια οικονομική οντότητες ιδιωτική ή δημόσια , να αποφασίσει μια επένδυση, να επιλέξει τον τόπο μας, να τη σχεδιάσει και να την υλοποιήσει;

· Πρώτα είναι το κέρδος, γιατί χωρίς όφελος κανείς δεν παίρνει το ρίσκο να «σπαταλήσει» χρήματα σε μια ξένη χώρα. Η χώρα μας παρουσιάζει τεράστιες ευκαιρίες ανάπτυξης και ως εκ τούτου, επικερδών επενδύσεων σε μεγάλους τομείς της οικονομίας πχ μεταποίηση, ενέργεια, αγροτοδιατροφικο, τουρισμό.

· Δεύτερος λόγος είναι ο γεωστρατηγικός σχεδιασμός. Όλα τα κράτη και οι μεγάλες πολυεθνικές εταιρίες κάνουν επενδύσεις, εκτός από τους προφανείς οικονομικούς λόγους και για λόγους πολιτικού επηρεασμού, με οφέλη για το δικό τους στρατηγικό σχεδιασμό. Θέτοντας αυτή την παράμετρο με όρους καθαρά λαϊκούς - «το μαγαζί είναι γωνία» - η χώρα μας είναι κόμβος δικτύων μεταφορών και ενέργειας , έχοντας μακροχρόνια μια σταθερή πολιτική, σε θέματα συμμαχιών και διεθνών οργανισμών, προφανώς και τα δυο κίνητρα συνυπάρχουν. Εντούτοις, τα κίνητρα αυτά από μόνα τους δεν καθιστούν την χώρα μας Ελντοράντο για επενδύσεις, αλλά υπάρχουν βασικά κριτήρια που καθορίζουν το που και το πόσο κάποιος θα επενδύσει δηλαδή προωθούν την υλοποίηση μιας ξένης επένδυσης.

Τα βασικά κριτήρια είναι:· Η ύπαρξη σταθερού και φιλικού οικονομικού και κοινωνικού περιβάλλοντος

Πρέπει να υπάρχουν θεσμοί και κανόνες που θα ισχύουν σε βάθος χρόνου και ταυτόχρονα θα υπηρετούν τον πολίτη. Η συνεχής αλλαγή αυτών των κανόνων είναι καταστροφική για την οικονομία και την παραγωγή.

Τα μεγαλύτερα προβλήματα που αντιμετωπίζονται προκειμένου να ικανοποιηθεί αυτό το κριτήριο είναι:

1) Λειτουργικό και ευέλικτο κράτος στην υπηρεσία του πολίτη:

Δυστυχώς μετά τόσα χρόνια και πολλές προσπάθειες, λίγα έχουν γίνει όχι μόνο σε θεσμικό επίπεδο, αλλά κύρια στην αξιοποίηση του ανθρώπινου δυναμικού, με κανόνες αξιοκρατίας, διαφάνειας και λογοδοσίας.

2) Πάταξη της διαφθοράς :

Έργο τιτάνιο γιατί εμπλέκονται πάντα δυο που έχουν συμφέρον να μην κοινοποιηθεί η πράξη και λογοδοτήσουν στη κοινωνία. Μόνο με θεσμικά μέτρα, όμως, είναι αδύνατον να χτυπηθεί ο χρηματισμός. Πρέπει να εμπλακεί ενεργά όλη η κοινωνία για να έχουμε ορατά αποτελέσματα.

3) Σταθερό φορολογικό και ασφαλιστικό θεσμικό πλαίσιο:

Στην παρούσα φάση δεν προσθέτω και δίκαιο γιατί δυστυχώς, οι μνημονιακές υποχρεώσεις της Ελλάδας προς το παρόν το καθιστούν ανέφικτο, παραμένει όμως το ζητούμενο. Τουλάχιστον, ας σταματήσουμε τις συνεχείς αλλαγές , ας αυτοδεσμευτούμε ότι μέχρις εδώ, όχι άλλη κατρακύλα, ώστε μελλοντικά να γίνουν αλλαγές μόνο προς το βέλτιστο.

4) Σταθερές εργασιακές σχέσεις, με κανόνες που θα τηρούνται και θα ελέγχονται.

· Η διαθεσιμότητα ανθρώπινου δυναμικού που θα έχει ικανότητα, γνώση, εμπειρία να υλοποιήσει και να κάνει βιώσιμη την επένδυση.

Το εκπαιδευτικό μας σύστημα παράγει εξειδικευμένους τεχνολόγους και επιστήμονες που καλύπτουν όλους σχεδόν τους παραγωγικούς κλάδους που υπάρχουν στην Ελλάδα αλλά και αυτούς που μπορούν να αναπτυχθούν. Υπάρχει ένα ανθρώπινο δυναμικό με εμπειρία στην επιχειρηματικότητα και στη διοίκηση, ακόμα και σήμερα που η οικονομία έχει συρρικνωθεί. Αυτό οφείλεται στο υπάρχον μοντέλο άσκησης επιχειρηματικής δραστηριότητας όπου κυριαρχούν οι μικροϊδιοκτήτες,
Αυτή η επιχειρηματική εμπειρία σε συνδυασμό με την εκτεταμένη ακόμη τεχνική/εμπειρική γνώση και λοιπή τεχνογνωσία θα πρέπει να αξιοποιηθούν, για να αναπτυχθούν στη χώρα μεσαίου ή μικρού μεγέθους, ευέλικτες και ποιοτικές παραγωγικές μονάδες.

· Η διαθεσιμότητα φυσικού πλούτου, που θα τροφοδοτεί με καλής ποιότητας και φτηνές πρώτες ύλες τις σχετικές επενδύσεις.

Ο αγροτικός τομέας και ο ορυκτός πλούτος μπορούν να δώσουν πρώτες ύλες στη μεταποίηση και ώθηση στην ανάπτυξη. Η Ελλάδα έχει τα μεγάλα συγκριτικά πλεονεκτήματα α) ενός πλούσιου σε χλωρίδα και πανίδα, διαφοροποιημένου γεωμορφολογικά χώρου και β) ενός ήπιου κλίματος που ευνοεί την παραγωγή μιας μεγάλης ποικιλίας και υψηλής ποιότητας αγροτικών προϊόντων. Ο ορυκτός πλούτος είναι σημαντικός για το μέγεθος μας και ποικίλος και μπορεί να τροφοδοτήσει πολλές αλυσίδες αξίας.


Κοιτώντας τα λάθη του παρελθόντος, οργανώνουμε το μέλλον

Κάθε χώρα, πρέπει να αποφασίσει ποια ανάπτυξη επιθυμεί, προσαρμοσμένη στις ανάγκες της και στα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της. Και αυτή η απόφαση είναι βαθειά πολιτική.
Η αρνητική εμπειρία των προηγούμενων ετών μπορεί να μας προσδιορίσει το είδος των επενδύσεων που δεν συνάδουν με το επιθυμητό οικονομικό μας μοντέλο, χωρίς δογματικές προσηλώσεις και εμμονές. Αυτές είναι:

· Οι επενδύσεις σε πάγια κεφαλαιουχικά αγαθά, που δεν οδηγούν σε παραγωγή νέων καινοτόμων προϊόντων αλλά στηρίζονται σε εισαγόμενες πατέντες και τεχνολογίες επεξεργασίας, έστω και εάν λύνουν παραγωγικά προβλήματα της στιγμής, γιατί είναι ξεπερασμένες και επικίνδυνες.
· Οι επενδύσεις σε μηχανολογικό εξοπλισμό που δεν θα ενσωματώνουν εγχώρια μεταποίηση και εξειδικευμένα προϊόντα στη διαδικασία παραγωγής.
· Η επικέντρωση μόνο στη μείωση του κόστους, και όχι στην αύξηση της αξίας παραγωγής.
· Ο προσανατολισμός επενδύσεων μονομερώς στην παραγωγή φτηνού μαζικού προϊόντος. Αυτό είναι λάθος, στην συγκεκριμένη συγκυρία, γιατί χρειάζονται τεράστιοι πόροι που στην παρούσα φάση δεν έχουμε, χωρίς να δίνουν την ανάλογη παραγωγή πλούτου και θέσεων εργασίας που έχει τεράστια ανάγκη η χώρα. Ταυτόχρονα κάποιες χώρες, λόγω θέσεως και εμπειρίας , θα το παράγουν πάντα καλύτερα από εμάς.


3. Η ΘΕΣΗ ΤΩΝ ΞΕΝΩΝ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

Οι ξένες επενδύσεις δεν είναι πανάκεια που θα γιατρεύσει όλες τις παθογένειες της ανάπτυξης. Είναι μια ένδειξη εμπιστοσύνης προς την χώρα, βοηθούν την ανάκαμψη, αλλά χωρίς μια ενδογενή, γενναία αναπτυξιακή προσπάθεια, δεν επαρκούν.

Σε παγκόσμιο επίπεδο, οι ροές κεφαλαίων για ΞΑΕ είναι λίγο πάνω από το 30%. Στη χώρα μας, το ποσοστό αυτό είναι δραματικά μικρότερο, ενώ ταυτόχρονα κατευθύνονται κυρίως σε υπηρεσίες και κτηματαγορά. Έστω και εάν ελπίζουμε να πλησιάσουμε τον παγκόσμιο μέσο όρο, εντούτοις τα 2/3 των προσπαθειών ανάκαμψης πρέπει να ξεκινήσουν από την εσωτερική αγορά.

Οι καθαρές εισροές ξένων κεφαλαίων στην χώρα μας, το 2016, έφθασαν τα 2,8 δις ευρώ, το μεγαλύτερο ποσό που έχει καταγραφεί από το 2008 πριν την έναρξη της κρίσης, αυξημένες κατά 82% σε σχέση με το 2015 και 14% σε σχέση με το 2014. Παρ΄όλες αυτές τις αυξήσεις, οι επενδύσεις ως ποσοστό του ΑΕΠ είναι μόλις 1,6%, δηλαδή είμαστε δραματικά πίσω από κάθε προσδοκία ανάπτυξης.

Ένα γράφημα παρουσιάζει τις εισροές σε βάθος δεκαετίας, με την διαπίστωση ότι και στις πιο καλές στιγμές της οικονομίας, η προσέλκυση ΞΑΕ ήταν υποτονική.


Πηγή: Τράπεζα της Ελλάδος

Τα κεφάλαια που άφησαν να φύγουν το εξωτερικό οι τράπεζες, με την ανοχή των κυβερνόντων κατά την διάρκεια της κρίσης, δύσκολα επαναπατρίζονται. Φυσικά ένα μέρος και εφόσον δοθούν κίνητρα, μπορεί να επανέλθει αλλά όχι με την μορφή παραγωγικών επενδύσεων, λόγω νοοτροπίας των κατόχων αυτών των κεφαλαίων.

Αντίθετα, παραμένουν συνεχίζοντας να επενδύουν σε σχέδια και ανθρώπους, όσοι αγωνίζονται και όσοι ακόμα μοχθούν, όσοι έχουν την αυτοπεποίθηση, τη γνώση και την εμπειρία για μια ανάπτυξη σωστά προσανατολισμένη, αλλά είναι λίγοι. Υπάρχει πάντα η μεγάλη πλειοψηφία που εγκλωβίστηκαν από την κρίση, έχουν τη διάθεση και τη γνώση να το παλέψουν, αλλά οι προηγούμενες δραστηριότητες τους δεν τους το επιτρέπουν. Πρέπει να είμαστε πιο γενναίοι στις πράξεις «απεγκλωβισμού» διότι δεν πρόκειται για απατεώνες αλλά για πολίτες που τους συνέτριψε η κρίση, να συνεχίσουμε την προσπάθεια για μια δεύτερη ευκαιρία. Από αυτήν, όλοι έχουμε να ωφεληθούμε .


Ακολουθώντας το όραμα, προτείνουμε τον στρατηγικό σχεδιασμό

Η αναπτυξιακή πολιτική και κατ΄επέκταση οι επενδύσεις πρέπει να εντάσσονται σε συγκεκριμένη στρατηγική, προσαρμοσμένη στο χρόνο και εξελισσόμενη ανάλογα με αυτόν. Τα γιουρούσια τύπου «ότι αρπάξουμε» αποδείχτηκαν καταστροφικά για τη χώρα, δημιούργησαν ένα παραμορφωμένο μοντέλο που μας οδήγησε στη σημερινή κατάσταση.

Οι επενδύσεις πρέπει να γίνουν σε αλυσίδες αξίας επικεντρωμένες στη μεγέθυνση του παραγωγικού τμήματος της χώρας, που θα στοχεύουν στην αύξηση της αξίας παραγωγής με προϊόντα ή υπηρεσίες υψηλής ποιότητας και θα τέμνονται κάθετα και οριζόντια από κλάδους και υπηρεσίες που έχουν στόχο την προώθηση καινοτόμων προϊόντων και παραγωγικών διαδικασιών. Βασικός μοχλός ανάπτυξης και επιτυχίας είναι οι συνέργειες όλων των τύπων, ενδοκλαδικά, μεταξύ παραγωγικών κλάδων και κλάδων και υπηρεσιών.

Η ανάπτυξη δεν διατάζεται, δεν επιβάλλεται, αλλά ταυτόχρονα, εάν υπάρχουν οι προϋποθέσεις, δεν εμποδίζεται. Τουλάχιστον δυο φορές τον προηγούμενο αιώνα, υπήρξε ανάπτυξη, πέρα από τις προβλέψεις κυβερνώντων και αναλυτών, από κοινωνικά στρώματα και τάξεις που δεν τους έδιναν καμιά ελπίδα Η Ιστορία φυσικά δεν επαναλαμβάνεται, αλλά το αναφέρω σαν παράδειγμα πως μια χώρα και μια κοινωνία πάντα έχει ελπίδα, με την προϋπόθεση να υπάρχει αυτοπεποίθηση για την υπέρβαση, οργάνωση και όρεξη για δουλειά.

Είναι δικαίωμα του κάθε επενδυτή να διαθέτει τα κεφάλαια του όπου αυτός νομίζει και επιθυμεί, παίρνοντας το ρίσκο αυτής της απόφασης. Είναι όμως και υποχρέωση της κοινωνίας να έχει ξεκαθαρίσει τους κανόνες και τους προσανατολισμούς της χωρίς δογματικές δεσμεύσεις, ώστε να προφυλάσσει και να προειδοποιεί τον πολίτη για το ρίσκο που παίρνει. Εάν κάποιος π.χ. προτίθεται να επενδύσει στην αυτοκινητοβιομηχανία στην Ελλάδα, με επιχείρημα ότι πολλές μεγάλες οικονομίες στηρίζονται σε αυτήν, μια πολύ μεγάλη αλήθεια πράγματι, η κοινωνία πρέπει να αναδείξει το ανέφικτο αυτής της προσπάθειας, στην παρούσα χρονική στιγμή φυσικά, αλλά εάν έχει τα αναγκαία κεφάλαια και το όραμα, κάνεις δεν πρέπει να τον εμποδίσει να κάνει την προσπάθεια.

Πώς όμως η κοινωνία και δεν αναφέρομαι στο κράτος που είναι μέρος αυτής θα προσανατολιστεί στις πραγματικές της ανάγκες και θα αναδείξει τις πραγματικές της δυνατότητες; Δυο διαφορετικά παραδείγματα θα προσπαθήσουν να πείσουν για το εφικτό αυτής της υπόθεσης.

Η χώρα μας έχει Νικέλιο με παραγωγή 20000 ton τον χρόνο, με τελικό προϊόν το σιδηρονικέλιο βασικό συστατικό για την κατασκευή ανοξείδωτου χάλυβα. Το σύνολο του εξάγεται με ζημιά γιατί η τιμή πώλησης που καθορίζεται στην αγορά του Λονδίνου είναι χαμηλότερη από το κόστος παραγωγής[1].
Μεταξύ, όμως, του σιδηρονικέλιο και μιας μεταποιητικής μονάδας για π.χ. ανοξείδωτα σκεύη οικιακής χρήσης, υπάρχουν τουλάχιστον τέσσερα άλλα στάδια μεταποίησης και αύξησης της προστιθέμενης αξίας του νικελίου, που λείπουν από τη χώρα. Το να κομπάζουμε ότι όλο το προϊόν της Λάρκο είναι εξαγώγιμο, στην ουσία βλέπουμε το δέντρο και χάνουμε το δάσος. Κανονικά εδώ και δεκαετίες έπρεπε να εξαγάγουμε τελικά προϊόντα και όχι σιδηρονικέλιο.

Ας κοιτάξουμε τώρα αυτό που θεωρείται η ατμομηχανή της οικονομίας, τον τουρισμό και τις χιλιάδες τουριστικές μονάδες που έγιναν ή που γίνονται στην χώρα.
Μια μονάδα για να δημιουργηθεί χρειάζεται πάγιες εγκαταστάσεις και αυτές απαιτούν αδρανή υλικά, μεταλλικές κατασκευές και μηχανήματα κάθε είδους. Τα αδρανή υλικά καλύπτονται σε ποσοστό περίπου 30-35% από εισαγωγές, ενώ για τα υπόλοιπα οι εισαγωγές φτάνουν το 70%. Η κρίση και το κλείσιμο βιοτεχνιών και βιομηχανιών του είδους έχουν χειροτερέψει τα ποσοστά. Για να λειτουργήσει, χρειάζεται κεφάλαια κίνησης για αναλώσιμα και υπηρεσίες. Τα αναλώσιμα εισάγονται κατά 40% περίπου και για τις υπηρεσίες είναι αδιευκρίνιστο το ποσοστό, άλλα παραμένει τεράστιο.

Δυστυχώς, η φράση «καταψυγμένος μουσακάς Κίνας» δεν είναι σύντομο ανέκδοτο αλλά μια σκληρή πραγματικότητα. Τι συμβαίνει, έγιναν ξαφνικά όλοι οι ξενοδόχοι ανθέλληνες και προτιμούν τις εισαγωγές ή οι συνθήκες τους προσανατολίζουν σε προμήθειες - πακέτα, τα οποία η ελληνική παραγωγή δεν μπορεί να προσφέρει σε μεγάλο ποσοστό;

Στην πραγματικότητα, για κάθε τουριστική επένδυση και σχετική δραστηριότητα, πάνω από το 50% των χρημάτων μέσα από διάφορες οδούς επιστρέφει στο εξωτερικό.

Τα παραδείγματα αφορούν δυο υπαρχτές αλυσίδες αξίας στην Ελλάδα, του μετάλλου και του τουρισμού. Τα παραγωγικά κενά που έχουν και η προφανής δυνατότητα της μεταποίησης να συμπληρώνει αυτά τα κενά μας δίνουν μια ιδέα πώς πρέπει να κινηθούμε. Τέτοιες περιπτώσεις υπάρχουν εκατοντάδες, μόνο που μέχρι σήμερα αντιμετωπίζονται περιστασιακά και αποσπασματικά.

Για να υπερασπιστούμε ότι δουλεύει και παράγει αξία πρέπει να «γεμίσουμε» αυτά τα κενά, να βάλουμε προτεραιότητες, να τις προτείνουμε στην κοινωνία και να έχουμε την υπομονή και την επιμονή της υλοποίησης. Εδώ δεν συζητάμε αναγκαστικά για μεγάλες επενδύσεις αλλά για πολλές μικρές σε μεταποίηση, τυποποίηση και υπηρεσίες, στις περιφέρειες της χώρας, στις οποίες θα συμμετέχει η τοπική κοινωνία και θα δίνουν προστιθέμενη αξία στα προϊόντα της.


4. ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΞΕΝΕΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ
 
Οι επενδύσεις, στο περιβάλλον του μνημονίου, δεν μπορούν να στηριχτούν σε μεγάλες κρατικές χρηματοδοτήσεις, ούτε δημιουργώντας ένα φορολογικό και ασφαλιστικό παράδεισο.

Οι μεγάλες Ξ.Α.Ε, φέρνοντας ζεστό χρήμα από το εξωτερικό, είναι αναγκαίες για την αναζωογόνηση της ελληνικής οικονομίας, αρκεί να δημιουργούν γύρω τους, ένα ενδογενές κύμα μικρών επενδύσεων, σε υπηρεσίες και προϊόντα.
Εδώ είναι και ο κρίσιμος ρόλος του κράτους, να δημιουργήσει μια θερμοκοιτίδα τέτοιων εταιριών, μέσα από τους αναπτυξιακούς νόμους, ώστε με παράλληλες δραστηριότητες μεταποίησης και υπηρεσιών, να έχουμε πολλαπλασιαστικά συνολικά οικονομικά αποτελέσματα.

Επιστρέφοντας στο παράδειγμα του ξενοδόχου, η ανάγκη του για αγροτικά προϊόντα δεν μπορεί να ικανοποιηθεί λόγω έλλειψης ενός δικτύου προμήθειας των τοπικών αγροτικών προϊόντων υψηλής ποιότητας. Δημιουργείται δηλ. ένα κενό από το οποίο επωφελείται ο εισαγωγέας του κατεψυγμένου μουσακά από την Κίνα. Εάν δεν καλύψουμε αυτό το κενό με υπερβατικές προσπάθειες, αν δεν προσπαθήσουμε να ολοκληρώσουμε την αλυσίδα αξίας με τις ελληνικές επιχειρήσεις (ιδιωτικές, συνεταιριστικές, κοινωνικής οικονομίας) θα συνεχίζουμε να «κλαψουρίζουμε», γιατί οι ξενοδόχοι μας καταναλώνουν ξένα προϊόντα. Και φυσικά εδώ μιλάμε για μια αλυσίδα αξίας όπου έχουμε μια ηγετική θέση στην παγκόσμια οικονομία που κάθε χρόνο μεγεθύνεται και βελτιώνεται.

Τι μπορεί, λοιπόν, να γίνει στη χώρα μας- κατεστραμμένη οικονομικά, υπερχρεωμένη και σε επιτήρηση από τους δανειστές της - πώς θα συνεχίζουν να δουλεύουν τα παραγωγικά συμπλέγματα ποιες είναι οι ανάγκες τους σε επενδύσεις, σε τι μπορούν να ελπίζουν βραχυπρόθεσμα, μπορούν να αναπτυχτούν ή θα συνεχιστεί η συρρίκνωση τους;

Το σύμπλεγμα μιας αλυσίδας άξιας μοιάζει με ένα πάζλ, που αποτελείται από οριζόντιες και κάθετες γραμμές που τέμνονται, κάθε γραμμή του είναι μια παραγωγική διαδικασία ή υπηρεσία και οι τομές οι συνέργιες αυτών, που στο σύνολο τους παρουσιάζουν την εικόνα της ανάγκης που η αλυσίδα αξίας εξυπηρετεί π.χ. αγροτοδιατροφικο σύμπλεγμα. Καμία χώρα, όσο ανεπτυγμένη και αν είναι, δεν έχει όλα τα κομμάτια της εικόνας. Όσο περισσότερο το πάζλ είναι άδειο, τόσο ο αριθμός των ευκαιριών για επενδύσεις μεγαλώνει ενώ οι δυνατότητες υλοποίησης φθίνουν, ενώ σε ένα γεμάτο πάζλ, έχεις λίγες ευκαιρίες επενδύσεων αλλά με τεράστιες δυνατότητες υλοποίησης.

Οι επενδύσεις υλοποιούνται όταν:
Α) Υπάρχει μια ανάγκη που πρέπει να καλύψουν
Β) Υπάρχει η δυνατότητα υλοποίησης

Οι εγχώριες αλυσίδες αξίας δεν είναι απομονωμένες από τις αντίστοιχες στην Ευρώπη ή στον κόσμο, αποτελούν οργανικό υποσύνολο τους, συνεργάζονται ή ανταγωνίζονται μεταξύ τους και μέσα από αυτή την αλληλεπίδραση, υπάρχει η ροη ΞΑΕ παγκοσμίως γενικότερα και στη χώρα μας ειδικότερα.

Ο μηχανισμός των ροών ΞΑΕ είναι πολύπλοκος, υπακούει σε δικούς του κανόνες που σχετίζονται περισσότερο με τη γεωστρατηγική και λιγότερο με επενδυτικές ευκαιρίες Ως εκ τούτου και στην χώρα μας οι ΞΑΕ έρχονται κύρια για την γεωπολιτική θέση της. Η επιλογή της Ελλάδας έχει να κάνει κυρίως με τα μεγάλα δίκτυα ενέργειας και μεταφορών, το ηπειρωτικό και νησιώτικο ανάγλυφο και το υπέροχο κλίμα που την κάνουν παγκόσμιο τουριστικό περιορισμό.

Οι μεγάλες ξένες επενδύσεις είναι πρωτίστως έμμεσες και προσανατολίζονται σε ποσοστό πάνω από 70% σε υπηρεσίες, όπως φαίνεται και στο διάγραμμα που ακολουθεί.

Συνολικές εισροές ΞΑΕ ανά τομέα οικονομικής δραστηριότητας κατά την περίοδο 2005-2015


Πηγή: Τράπεζα της Ελλάδος


Συνολικές εισροές ΞΑΕ ανά χώρα προέλευσης κεφαλαίων κατά την περίοδο 2005-2015 (σε εκατομμύρια ευρώ)

Πηγή: Τράπεζα της Ελλάδος

Οι ξένες επενδύσεις στην Ελλάδα αυξήθηκαν κατά τη διάρκεια του 2016, παραμένοντας ωστόσο, σε ιδιαίτερα χαμηλά επίπεδα σε σχέση με τις υπόλοιπες χώρες της Ευρώπης. Εξάλλου, σύμφωνα με έρευνα της Ernst & Young (EY), το προηγούμενο έτος υλοποιήθηκαν 13 ξένες επενδύσεις, με άνοδο κατά 123% έναντι του 2015. Οι οκτώ πραγματοποιήθηκαν στον κλάδο των χρηματοοικονομικών, οι δύο στον κλάδο της μεταποίησης και από μία στους κλάδους της γεωργίας, των μεταφορών και επικοινωνιών και των κατασκευών.

Το ενδιαφέρον επικεντρώνεται ειδικότερα στον Τουρισμό και τα Ακίνητα, τις υπό ιδιωτικοποίηση δημόσιες επιχειρήσεις, τις Τράπεζες με τις θυγατρικές τους κύρια ασφαλιστικές, το Εμπόριο και τέλος τη βιομηχανία.
Ως προς τις χώρες προέλευσης, τέσσερεις ήταν από το Ηνωμένο Βασίλειο, οι δύο από την Ιαπωνία και οι υπόλοιπες από τις Γαλλία, Ελβετία, Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, ΗΠΑ, Ισπανία , Ολλανδία.


5. ΠΟΥ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΖΟΝΤΑΙ ΤΑ ΞΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

Σχεδόν το σύνολο των ξένων επενδύσεων αφορά ΕΞΕ και γίνεται μέσα από εξαγορές πακέτων εταιριών, δημοσίων και ιδιωτικών, χωρίς ιδιαίτερες δεσμεύσεις για αναπτυξιακή πολιτική.
Πώς προκύπτει αυτό το συμπέρασμα;

Η Ελλάδα με τα μέτρα που πήρε το κράτος σε δημόσιο και ιδιωτικό τομέα, είχε αύξηση του αριθμού θέσεων εργασίας κατά 259.673, από αυτές 111 θέσεις οφείλονται στις ξένες επενδύσεις, η σύγκριση δεν αντέχει από καμιά πλευρά. Αν σκεφτούμε τα αναμενόμενα οφέλη για την κοινωνία, σίγουρα τα δυο πρώτα είναι η αύξηση του ΑΕΠ και των θέσεων εργασίας. Διαπιστώνεται ότι στις συγκεκριμένου τύπου επενδύσεις από εισροή ξένων κεφαλαίων, δεν ικανοποιείται κανένα από τα δυο. Τον αραμπά τον τραβάνε οι εγχώριες εταιρίες, κύρια οι μεσαίες και μεγάλες, που έχουν εξωστρεφή προσανατολισμό και καινοτόμα προϊόντα.

Κατά την δεκαετία 2005-2015, όπως ήδη αναφέρθηκε, οι εισροές ξένων κεφαλαίων ήταν κυρίως προσανατολισμένες στον τριτογενή τομέα (75%).
Η ιδία ποσοστιαία κατανομή, με άλλα μεγέθη φυσικά, εμφανίζεται σε όλες τις αναπτυγμένες χώρες. Η κατανομή αυτή δεν είναι άσχετη με την ιδεολογία του νεοφιλελευθερισμού και την επικράτηση του χρηματοπιστωτικού συστήματος έναντι του παραγωγικού τμήματος της οικονομίας. Οι εισροές και οι επενδύσεις αυτές είναι μόνο κερδοσκοπικού χαρακτήρα, δεν έχουν χαρακτηριστικά μονιμότητας και μεταναστεύουν το ίδιο εύκολα όπως έρχονται, δημιουργώντας πάντα προβλήματα στην οικονομία που επενδύονται.

Κάνοντας μια κλαδική ανάλυση στο τομέα των υπηρεσιών, επιβεβαιώνεται ότι ενώ θα πίστευε κανείς πως ο τουρισμός έπρεπε να είναι ο μαγνήτης των επενδύσεων στη χώρα μας, έχει ένα ποσοστό μονό 3% του συνόλου, ενώ τα πιστωτικά ιδρύματα απορροφούν το 34%, οι επιχειρηματικές δραστηριότητες το 4% ενώ τα ακίνητα το 11%. Δυστυχώς, από τις αναλύσεις της Τράπεζας της Ελλάδας απουσιάζουν στοιχεία για το σε πόσες από τις επενδύσεις έγινε επεκτατική πολιτική και πόσες θέσεις εργασίας έφεραν.

Διάρθρωση των συνολικών εισροών ΞΑΕ στον τομέα των υπηρεσιών κατά την περίοδο 2005-2015


Πηγή: Τράπεζα της Ελλάδα

Στο τομέα των υπηρεσιών, ένα μεγάλο ζήτημα είναι οι ιδιωτικοποιήσεις δημοσίων οργανισμών και εταιρειών. Η μορφή αυτών των επενδύσεων είναι ΕΞΕ και αφορούν δίκτυα μεταφορών και ενέργειας, κατά το μεγαλύτερο ποσοστό. 

Από τον χρηματοπιστωτικό χώρο, το ενδιαφέρον επικεντρώνεται στις ασφαλιστικές εταιρίες, θυγατρικές των τραπεζών.
Από όσα γνωρίζουμε, μόνο η Γερμανική Freeport, που εξαγόρασε τα 14 αεροδρόμια, έχει δεσμευτεί για συγκεκριμένο πρόγραμμα επενδύσεων μέχρι το 2020. Όλοι οι άλλοι αναφέρουν κάποια μεγέθη επενδύσεων, χωρίς όμως συγκεκριμένες δεσμεύσεις.
Στον ίδιο τομέα αλλά στις ιδιωτικές ΕΞΕ, αξιοσημείωτη είναι η είσοδος της μεγαλύτερης εταιρείας ξενοδοχείων στο κόσμο, που ανακαίνισε από την αρχή μια μονάδα στο Μεταξουργείο και ανακοίνωσε την λειτουργία άλλων τριών μέχρι το τέλος του χρόνου.

Αυτές είναι επενδύσεις προς τη σωστή κατεύθυνση που αυξάνουν το ΑΕΠ και τις θέσεις εργασίας. Στην ίδια κατεύθυνση είναι δυο επενδύσεις στον τουρισμό που εντάχθηκαν στη διαδικασία των στρατηγικών επενδύσεων και θα δημιουργήσουν 600 νέες θέσεις εργασίας, μετά από αξιολόγηση από την Enterprise Greece .


6. Η ΕΠΕΝΔΥΣΗ ΣΤΗ ΜΕΤΑΠΟΙΗΣΗ ΜΟΧΛΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ

Οι επενδύσεις στη μεταποίηση πρέπει να ακολουθούν τις παραγωγικές ανάγκες της χώρας, ισχυροποιούν νέους κλάδους, παράγουν καινοτομία.
Έτσι, εγκαταλείπονται παραδοσιακοί κλάδοι, που είχαν στρεβλά αναπτυχθεί μέσα σε λάθος παραγωγικό μοντέλο.
Οι επενδύσεις γίνονται σε προϊόντα που στο μεγαλύτερο μέρος τους αντικαθιστούν εισαγωγές και οι αλυσίδες αξίας που ανήκουν είναι ισχυρές στην εσωτερική αγορά.

Τις αλυσίδες αξίας τέμνουν, οριζόντια και κάθετα, κλάδοι παραγωγής και υπηρεσιών και κάθε κόμβος είναι ένας κρίκος που τις δυναμώνει, τις κάνει αποτελεσματικές και δρα πολλαπλασιαστικά στην οικονομική ανάπτυξη.
Σε όλες τις αλυσίδες, αυτό που δημιουργεί διάχυση στο οικονομικό αποτέλεσμα, είναι οι παραγωγικοί κόμβοι και ιδιαιτέρα αυτοί της μεταποίησης.
Οι υπηρεσίες διευκολύνουν, πολλαπλασιάζουν, είναι απαραίτητες αλλά από μόνες τους, χωρίς παραγωγικούς κλάδους, το μόνο που δημιουργούν είναι στρεβλώσεις.

Στην προηγούμενη δεκαετία, πρωταθλητές σε ΑΞΕ και ΕΞΕ ήταν ο φαρμακευτικός κλάδος που ανήκει στα χημικά, τα τρόφιμα και ποτά και τα μεταλλικά προϊόντα.
Μελλοντικές επενδύσεις έχουν ανακοινώσει η Philip Morris International - Παπαστράτος για καινοτόμο προϊόν και 400 νέες θέσεις εργασίας, η Αθηναϊκή Ζυθοποιία για νέα προϊόντα προς εξαγωγή, η Vivechrom και η Barilla Hellas.

Διάρθρωση των συνολικών εισροών ΞΑΕ στην μεταποίηση κατά την περίοδο 2005-2015



Πηγή: Τράπεζα της Ελλάδας

Δυστυχώς, η ποσότητα και η ποιότητα των επενδύσεων στη μεταποίηση στην χώρα μας, απέχουν πολύ από το είναι επαρκείς για να αποτελέσουν μοχλό ανάπτυξης.

Οι ΑΞΕ είναι σχεδόν άγνωστο όνομα προς το παρόν, ενώ για τις ΕΞΕ υπάρχουν ευκαιρίες σε καλές εταιρίες με μέλλον που σήμερα είναι σε κρίση και ζητούν επενδυτές, αλλά αυτοί περιμένουν «σαν τα κοράκια» να πέσει και άλλο η αξία τους.

Όλη η προσπάθεια επανεκκίνησης γίνεται από εγχώριες εταιρίες με εξωστρεφή χαρακτηριστικά που συνεχίζουν να επενδύουν στα οράματα τους ρισκάροντας πολλαπλά επειδή το γενικότερο περιβάλλον (οικονομικό, θεσμικό, χρηματοδοτικό) δεν είναι αρκούντως φιλικό.


Λύσεις υπάρχουν και συνδέονται με τις πραγματικές ανάγκες και δυνατότητες του τόπου

Το μεγάλο ερώτημα στην εισροή των ξένων επενδύσεων είναι ο συγκερασμός δυο τάσεων.

Από τη μια, της ανάγκης της Ελλάδας για παραγωγικές επενδύσεις, σε κενά των αναπτυγμένων αλυσίδων αξίας ή εκείνων σε ανάπτυξη και τη δημιουργία νέων, εκεί που έχουμε ανθρώπινο κεφάλαιο, υλικά και υποδομές.
Από την άλλη, της επιλογής των κεφαλαίων που εισρέουν ως ΕΞΕ λόγω γεωγραφικής θέσης της χώρας και των επιπτώσεων της οικονομικής κρίσης.
Δυστυχώς, οι περισσότερες από αυτές είναι ευκαιριακές και με την πρώτη ευκαιρία, όταν θα έχουν δημιουργήσει την υπεραξία που θέλουν, θα αποσυρθούν στην έδρα τους ή θα μεταφερθούν σε άλλες αγορές.

Λύση με ένα μαγικό ραβδί δεν υπάρχει, αντίθετα όλες οι λύσεις θέλουν δουλειά, χρόνο, συναίνεση για τα οποία η οικονομική και κοινωνική κρίση δεν αφήνει μεγάλα περιθώρια.

Αρχικά, μπορούν να καταγραφούν οι κραυγαλέες ελλείψεις, τα παραγωγικά κενά που μπορούν να φέρουν άμεσα οικονομικά αποτελέσματα στον επενδυτή και είναι πολλά. Η καταγραφή πρέπει να γίνει από τους εμπλεκομένους κρατικούς και κοινωνικούς φορείς, σε περιφερειακό επίπεδο με συμμετοχή των ΟΤΑ., να δοθούν κίνητρα που δεν θα είναι μόνο χρηματοπιστωτικά, να συσχετίζονται με την τοπική ανάπτυξη ώστε να μπει μπροστάρης η τοπική κοινωνία.

Έχοντας το αναπτυξιακό όραμα, μπορούμε να παρουσιάσουμε ένα στρατηγικό σχέδιο για το τι επενδύσεις χρειαζόμαστε, ώστε να γνωρίζουν όσοι έχουν την πρόθεση να επενδύσουν, τις προοπτικές ανάπτυξης σε βάθος χρόνου και να μας εμπιστευτούν. Χωρίς ένα τέτοιο σχέδιο, το μόνο που μπορούμε να περιμένουμε, είναι ευκαιριακά γιουρούσια, όπως έγιναν όλα τα προηγούμενα χρόνια.



*Νίκος Ρόης 
 Συντονιστής του Τμήματος Βιομηχανίας ΣΥΡΙΖΑ

ΥΓ Ευχαριστώ την Μαρία Μανδαράκα για την πολύτιμη βοήθεια


[1] Τα Ελληνικά νοικοκυριά ανέρχονται σε περίπου 6000000 και έχουν ανάγκη για την καθημερινή διατροφή τους από τουλάχιστον δυο κατσαρόλες, ένα τηγάνι, ένα ταψί, διαφορά μπρίκια ,κουταλιά, μαχαίρια, πιρούνια κ.λπ. όλα από ανοξείδωτο χάλυβα. Μια πολύ πρόχειρη και σίγουρα συντηρητική προσέγγιση, έχουν ανάγκη από 20 kgr ανοξείδωτου χάλυβα υψηλής ποιότητας, δηλαδή 120000ton χάλυβα συνολικά, με το πραγματικό νούμερο να είναι πολύ μεγαλύτερο.

πηγή tvxs.gr

Η πρόκληση της Εγχώριας Προστιθέμενης Αξίας ως Αναπτυξιακού Εργαλείου για την Ενδογενή Παραγωγική Ανασυγκρότηση

του Αλέξανδρου Οικονομίδη*

Ομιλία στα πλαίσια του συνεδρίου «Παραγωγική Ανασυγκρότηση στην Ελλάδα: Μελετώντας το παρελθόν, σχεδιάζουμε το μέλλον»

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

1. Που πατάει αυτός ο τόπος; - Ποια είναι η ταυτότητά του;
2. Σύγχρονη Τεχνολογία και Μεταποίηση στην Ελλάδα.
3. Εθνική Ανεξαρτησία και Εγχώρια Αμυντική Βιομηχανία. .
4. Για ένα σχεδιασμένο βιομηχανικό προϊόν υψηλής προστιθέμενης αξίας «κατά παραγγελία».
5. Κατεύθυνση ενός νέου αναπτυξιακού σχεδίου με κορμό τη μεγιστοποίηση της εγχώριας προστιθέμενης αξίας.
6. Προσδιορισμός του Δείκτη της Εγχώριας Προστιθέμενης Αξίας (ΕΠΑ).
7. Πλεονεκτήματα της πρότασης.
8. Αναγκαιότητα υιοθέτησης ενός ενδογενούς παραγωγικού μοντέλου.
9. ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ: Περιγραφή και υπολογισμός του Δείκτη της Εγχώριας Προστιθέμενης Αξίας.

1. Που πατάει αυτός ο τόπος; - Ποια είναι η ταυτότητά του;

Είμαστε μια γενιά, που έχει ευτυχώς ακόμη ζωντανές εμπειρίες από ένα άλλο πραγματικό παραγωγικό πρότυπο.

Οι δεκαετίες του '50,60 και μέχρι τα μέσα του 70, δεκαετίες δηλαδή που πολλοί από εμάς τις έχουμε ζήσει, δημιούργησαν ένα πραγματικό οικονομικό πλεόνασμα μέσω της απολύτως ενδογενούς ανάπτυξης της εποχής αυτής.

Η βιοτεχνική ανάπτυξη των δεκαετιών αυτών, χαρακτηριστικό των οποίων ήταν  η πολυμορφία και συνύπαρξη πολυάριθμων διαφορετικών μεταποιητικών μονάδων, μηχανουργείων, νικελωτήριων, τσαγκάρικων, χυτηρίων, ξυλουργείων, γαζωτήριων, τσαντάδικων, ραφτάδικων και τόσων άλλων, σε πολύ μικρές αστικές περιοχές, (Ψυρρή, Βοτανικός, Πειραιάς[1]...), δημιούργησε μια απίστευτη συνέργεια των μονάδων αυτών μεταξύ τους, για την κατασκευή ενός τελικού προϊόντος.

Όλοι αυτοί οι μαστόροι τεχνίτες βιοτέχνες, όταν ξεκινήσανε δεν είχαν χρήματα, τεχνολογικό εξοπλισμό και μέσα, δεν είχαν cash flow & business plan, οι τράπεζες ήταν ουσιαστικά ανύπαρκτες γι αυτούς, αλλά αυτό που είχαν ήταν ο λόγος και το ήθος στην αγορά,  και αυτά δεν κληρονομούντο αλλά κερδίζονταν μέρα με την ημέρα.

Το προσωπικό τους δεν αποτελούνταν από βιομηχανικούς εργάτες, αλλά συνήθως νέους που τους εκπαίδευαν για να γίνουν και αυτοί τεχνίτες. 

Οι πιο άξιοι μαστόροι, άνοιγαν δικό τους «μαγαζί» παίρνοντας σαν  μοναδικό προικιό, τις περισσότερες φορές, βοήθεια από τα ίδια τα πρώην αφεντικά τους.

Για τους τεχνίτες αυτούς δεν υπήρχε κάτι το μη κατασκευάσιμο.

Πες μου τι ζητάς και εγώ θα βρω τον τρόπο να στο κατασκευάσω!

Η συνέργεια των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων, υποστηριζόμενες από τεχνικές σχολές στις οποίες δίδασκαν οι καλύτεροι μαστόροι και τεχνίτες, ήταν στα αλήθεια και ο κορμός της ενδογενούς ανάπτυξης της εποχής εκείνης.

Ανάπτυξη που δεν στηρίχθηκε σε ξένα κεφάλαια, σε κανένα σχέδιο Μάρσαλ, αλλά στη υπεράνθρωπη κινητοποίηση του ελληνικού λαού μετά τον εμφύλιο, το μεγαλύτερο μέρος του οποίου ήταν αποκλεισμένο από τον ευρύτερο κρατικό μηχανισμό, και όχι μόνο, λόγω κοινωνικών φρονημάτων.

Αυτή η ενδογενής ανάπτυξη της εποχής θα άξιζε όντως να μελετηθεί, όχι μόνο ως ένα ακόμη ιστορικό γεγονός, αλλά ως υπόδειγμα για τη διέξοδο από αυτή τη σημερινή κρίση.

2. Σύγχρονη Τεχνολογία και Μεταποίηση στην Ελλάδα

Βασικό χαρακτηριστικό της ελληνικής βιομηχανίας είναι το πολύ μικρό μέγεθος των παραγωγικών μονάδων. Συγκεκριμένα, ο  τομέας της Μεταποίησης αποτελείται από επιχειρήσεις που  στη συντριπτική τους πλειοψηφία (96,5%) είναι πολύ μικρές (1-9 απασχολούμενοι)^[2].

Στην Ελλάδα οι μεταποιητικές βιοτεχνίες, λόγω ακριβώς του μικρού τους μεγέθους, σχεδόν ποτέ δεν είχαν τα απαραίτητα κεφάλαια για μεγάλες επενδύσεις. Οι παραγγελίες και οι ανάγκες που είχαν να εξυπηρετήσουν, ήταν πολύ μικρές σχετικά με τις αντίστοιχες βιομηχανίες της αναπτυγμένης δύσης.

Οι επενδύσεις που υλοποιούσαν, δεν αφορούσαν μεγάλες γραμμές παραγωγής αλλά μηχανολογικό εξοπλισμό που μπορούσε να χρησιμοποιηθεί και επανα-προγραμματισθεί εύκολα και σε μικρό χρόνο. Τα μηχανήματα αυτά τα τροποποιούσαν μόνοι τους (με πραγματικές «πατέντες») ώστε όχι μόνο να τα προσαρμόζουν στην εκάστοτε παραγωγική ανάγκη που τους παρουσιαζόταν αλλά κυρίως για να αυξήσουν την παραγωγικότητα αυτών παραβιάζοντας τις περισσότερες φορές τις ίδιες τις προδιαγραφές και τα όρια που έθεταν οι ξένοι οίκοι.

Η Ελλάδα είναι από τις πρώτες χώρες που εισήγαγε, από τις αρχές της δεκαετίας του 80, καθοδηγούμενες ηλεκτρονικά εργαλειομηχανές CNC. Τα προγράμματα Σχεδιασμού και Παραγωγής μέσω Ηλεκτρονικών Υπολογιστών CAD/CAM εγκαταστάθηκαν πολύ σύντομα.

 Η σύγχρονη παραγωγική τεχνολογία διαχύθηκε και ενσωματώθηκε στις ελληνικές βιοτεχνίες πολύ γρήγορα, λόγω του ότι ήδη διαθέταμε τεχνίτες και μαστόρους με πολύ  υψηλό επίπεδο τεχνογνωσίας.

Η μεγάλη πλειοψηφία των Ελλήνων εργαζόμενων προέρχονταν από τις ανώτερες τεχνικές σχολές. Η εμπλοκή τους με προϊόντα και τεχνολογίες διαφορετικών κλάδων, τους παρότρυνε και ταυτόχρονα τους υποχρέωνε να αναπτύξουν από πολύ νωρίς την αντίληψη δημιουργικής σύνθεσης των διαφόρων τεχνολογιών, σε αντίθεση με τους συναδέλφους τους στο βιομηχανικό βορρά, όπου εξειδικεύονταν συνήθως σε μία τεχνολογία μέχρι το πέρας της παραγωγικής τους ζωής.

3. Εθνική Ανεξαρτησία και Εγχώρια Αμυντική Βιομηχανία

Μετά την δικτατορία σε όλη την κοινωνία και αντίστοιχα στον ελληνικό στρατό, δημιουργείται η απαίτηση και πρόταγμα για ανεξαρτησία και απεξάρτηση των αμυντικών προμηθειών από την αμερικανική και ευρωπαϊκή βιομηχανία.

Για τη μεγιστοποίηση των εγχωρίως κατασκευαζόμενων αμυντικών συστημάτων,  το υπουργείο Εθνικής Άμυνας δημιουργεί κανονισμό προμηθειών[3], κατά τα πρότυπα του αμερικανικού στρατού, με υποχρέωση τα προσφερόμενα υλικά να έχουν εγχώρια  προστιθέμενη αξία (ΕΠΑ) μεγαλύτερη του 35%.

Στους διαγωνισμούς αυτούς συμμετέχουν αρχικά εκατοντάδες μικρές μεταποιητικές βιοτεχνίες. Ο αρχικός κοινός ενθουσιασμός και θέληση των συμμετεχόντων για την εγχώρια κατασκευή, τον πρώτο καιρό δεν βασίζεται σε κανέναν τεχνολογικό εξοπλισμό, σε καμία τεχνολογική εξειδίκευση, σε καμία ενδο-επιχειρησιακή οργάνωση, αλλά αντίθετα σε μια σύνθεση όλων των ανωτέρω και ένα προσωπικό στοίχημα ότι αφού κάποιος άλλος το έχει ήδη κατασκευάσει, τότε μπορούμε και εμείς.

Η αρχική αυτή ώθηση, είχε σαν άμεση συνέπεια, την παράλληλη ανάπτυξη συγγενικών και μη κλάδων, όπως μεταλλικά, οπτικά, ηλεκτρονικά, αεροναυπηγική, τηλεπικοινωνίες, πληροφοριακά συστήματα, εκρηκτικά, χυτεύσεις υψηλής ακριβείας, πλαστικά, καλωδιώσεις, βαφές  κ.ά.

Έτσι λοιπόν αναπτύσσονται συνέργειες - συνεργασίες μεταξύ των Ελλήνων κατασκευαστών, ανάλογα με τον τομέα δραστηριότητάς τους.

Με τον τρόπο αυτό ο καθένας εξαρτάται από το έργο και την παράδοση όλων των άλλων υποκατασκευαστών - συνεργατών.

Όλα αυτά έγιναν όχι μόνο λόγω προσωπικής προσπάθειας αλλά και το σημαντικότερο διότι υπήρχε ένα συλλογικό όραμα για το μέλλον αυτού του τόπου, ένα όραμα που  ξεπερνούσε τις όποιες προσωπικές φιλοδοξίες και επέβαλε την συνεργασία του καθενός με τελικό σκοπό την κατασκευή και παράδοση του τελικού προϊόντος.

Μιας προσπάθειας που ενώ αρχικά υπερνίκησε κατά κράτος τον σκληρό και αθέμιτο ανταγωνισμό των «αντιπροσώπων-μεσαζόντων», τελικά όμως υποχώρησε κάτω από την συμμαχία αυτών με τον κρατικό μηχανισμό και τους εκάστοτε «πολιτειακούς» εκπροσώπους του[4].

Η υποχώρηση κάθε εγχειρήματος εγχώριας κατασκευαστικής διαδικασίας, ανεκόπη βιαίως, βάσει σχεδίου και από τα πάνω, από τα μέσα της δεκαετίας του 80, όταν κάποιοι αποσαφήνισαν, με βάση την ιδιοτέλεια και το απολύτως προσωπικό τους όφελος, ότι δεν τους συνέφερε να παράγουν στην Ελλάδα, μια και ...

Η πρόταση του τμήματος Βιομηχανίας του ΣΥΡΙΖΑ για τον Νέο Αναπτυξιακό Νόμο

Σύντομη παρουσίαση από τον Αλέξανδρο Οικονομίδη*:


Με αφορμή τη δημοσιοποίηση από την Εφημερίδα Συντακτών των βασικών μερών της πρότασης του τμήματος Βιομηχανίας του Σύριζα με θέμα τον Νέο Αναπτυξιακό Νόμο (εδώ) σας στέλνουμε την πρόταση που έχει κατατεθεί στο Υπουργείο Οικονομίας.

Αυτή η πρόταση δεν περιορίζεται μόνο στον Νέο Αναπτυξιακό Νόμο, αλλά κατατίθεται και ως κορμός ενός γενικότερου σχεδίου στρατηγικής για την ανάπτυξη όχι μόνο της Εγχώριας Βιομηχανίας αλλά και  γενικότερα της Οικονομίας της χώρας μας. 

Ο βασικός στόχος και κατεύθυνση της πρότασης αυτής, είναι η μεγιστοποίηση της παραγώμενης Εγχώριας Προστιθέμενης Αξίας (ΕΠΑ).

Είναι γνωστό ότι οι διάφοροι αναπτυξιακοί νόμοι που εφαρμόσθηκαν μέχρι σήμερα, αντί να στοχεύουν και σκοπεύουν στο ζητούμενο, που είναι η δημιουργία ενός ελληνικού διεθνώς εμπορεύσιμου τελικού προϊόντος, περιορίζονται στην ενίσχυση των «προθέσεων», επιδοτώντας κυρίως δαπάνες κτιριακού και μηχανολογικού εξοπλισμού (πάντα εισαγόμενου μια που δεν υπάρχει η δυνατότητα έκδοσης πιστοποιητικού για τα εγχωρίως κατασκευαζόμενα!), και πάσης φύσεως υπηρεσίες (ταξίδια, εκθέσεις, υπηρεσίες εξωτερικών συμβούλων και μιας βαριάς βιομηχανίας υπηρεσιών «δημιουργίας» business plan -«paper-ρολογίας» και όχι μόνο).

Το τελικό αποτέλεσμα όλων αυτών δεν είναι άλλο από τη διόγκωση του παρασιτισμού και της διαφθοράς.

Οι βασικοί στόχοι της πρότασης είναι: 

α) η επικέντρωση στην δημιουργία προιόντων με δείκτη Εγχώριας Προστιθέμενης Αξίας (ΕΠΑ) μεγαλύτερης του 35%,
β) Η πρότασή μας αφορά ΜΟΝΟ τη δημιουργία τελικού προϊόντος, αποκλείοντας τις κάθε φύσης υπηρεσίες, ανεξάρτητες από το προϊόν,
γ) Οι έμμεσες ενισχύσεις θα υλοποιούνται, από τις ίδιες τις επιχειρήσεις, μέσω των λογιστικών τους βιβλίων,
δ) η έμμεση ενίσχυση που βασίζεται σε αντικειμενικά κριτήρια και δεν εξαρτάται από εξωτερικούς παράγοντες, π.χ. το χρόνο της καταβολής της ενίσχυσης, ώστε αυτή να παράγει άμεσα αποτελέσματα στη λειτουργία της επένδυσης,
ε) η εξάλειψη της γραφειοκρατίας και της διαφθοράς, και τέλος
στ) ενίσχυση που δεν θα επιβαρύνει άμεσα τη δημοσιονομική θέση της χώρας, ενώ η ίδια παροχή των ενισχύσεων δεν θα επηρεάζεται από την κατάσταση ρευστότητας του δημοσίου.

Αλέξανδρος Οικονομίδης

Μέλος του συντονιστικού της γραμματείας του τμήματος Βιομηχανίας του ΣΥΡΙΖΑ

Τμήμα Βιομηχανίας του ΣΥΡΙΖΑ

Πρόταση για τον Νέο Αναπτυξιακό Νόμο

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Όταν ένας Νόμος ονομάζεται «Αναπτυξιακός Νόμος» αναμένεται μέσα από τα άρθρα του να ορίζεται, διακρίνεται ή έστω τεκμαίρεται το Αναπτυξιακό Σχέδιο για τις οικονομικές δραστηριότητες της χώρας που αυτός αφορά.

Ωστόσο, όπως είχαν διατυπωθεί οι Αναπτυξιακοί Νόμοι την τελευταία εικοσαετία, δεν ήταν δυνατόν να διακριθεί ή αναδειχθεί οποιοδήποτε σχέδιο! Αυτό είναι το πρώτο και βασικό πρόβλημα.

Η εφαρμογή των προηγούμενων αναπτυξιακών νόμων, τελικά βοήθησε στη μεγέθυνση των υπηρεσιών (σύμβουλοι-βιομηχανίες υπηρεσιών δημιουργίας business plan και όχι μόνο), του παρασιτισμού, της αθρόας εισαγωγής μηχανολογικού εξοπλισμού και του αυξημένου διαχειριστικού κόστους, με αποτέλεσμα την κατασπατάληση σημαντικών πόρων σε βάρος των πραγματικά δικαιούχων.

Από την είσοδο της χώρας στην ΕΟΚ και μέχρι το 2008, που άρχισε η διεθνής κρίση, η μαζική εισροή χρήματος μέσω ευρωπαϊκών κονδυλίων (τα οποία διαχειριζόταν η κυβέρνηση) και η εύκολη χρηματοδότηση με εξωτερικό δανεισμό του γενναιόδωρου κράτους, έστρεψε τους ανθρώπινους και μη πόρους της οικονομίας μακριά από την παραγωγή και προς δραστηριότητες που εξασφάλιζαν την πρόσβαση σε αυτά τα χρήματα. Η εισροή αυτών των χρημάτων οδήγησε σε μια όλο και αυξανόμενη διάβρωση των θεσμών.

«Η Ελλάδα που παράγει» έφθινε, παρόλο που η κατανάλωση σαν ποσοστό του ΑΕΠ αυξανόταν κατά πολύ πάνω από τον αντίστοιχο ευρωπαϊκό μέσο όρο, τροφοδοτούμενη από τις σημαντικές εισροές που δεν βρίσκανε απέναντί τους μια υγιή παραγωγική βάση. (1)

Ως προς τα αίτια της ελληνικής κρίσης, ο καθ. Κωνσταντίνος Γάτσιας (2) αναφέρει τα εξής:

• Η Ελληνική κρίση είναι αυτοτελής και ενδογενής σε μεγάλο βαθμό. Αυτό σημαίνει ότι θα είχαμε κρίση ανεξάρτητα από την παγκόσμια ή την Ευρωπαϊκή
• Την περίοδο 1999-2009, δηλαδή περίοδο που είμαστε στην Ενωμένη Νομισματική Ένωση ΟΝΕ, δεν είχαμε καθόλου ανάπτυξη αλλά υποανάπτυξη και απόκλιση, ΟΧΙ σύγκλιση.
• Οι εξαγωγές μας κυριαρχούνταν από λιγότερο σύνθετα, χαμηλής προστιθέμενης αξίας προϊόντα. Δηλαδή, πήγε άσχημα, όχι μόνο σχετικά με τα σύνθετα προϊόντα (μηχανολογικό εξοπλισμό, χημικά προϊόντα, μέταλλα κλπ, αλλά και με τα λιγότερο σύνθετα προϊόντα (ανεπεξέργαστες πρώτες ύλες, ξυλουργικά προϊόντα, αγροτικά προϊόντα κλπ).
• Αυτή η συρρίκνωση της παραγωγικής ικανότητας της χώρας σε διεθνώς εμπορεύσιμα προϊόντα και η καθήλωση της σε τεχνολογίες και προϊόντα μεσαίας και χαμηλής εξειδίκευσης, είναι τελικά εκείνη που καθορίζει τι θέσεις εργασίας μπορεί να προσφέρει η οικονομία, τι μισθούς μπορεί να πληρώνει, τι εισόδημα μπορεί να δημιουργεί και να αναδιανείμει.

Χαρακτηριστικά προσθέτει: Αν σήμερα έπεφταν χρήματα από ελικόπτερο, θα διογκώνονταν οι παρασιτικοί χώροι της αγοράς.

Συνέπεια των παραπάνω ήταν η πτώση της συμμετοχής της μεταποίησης στη δημιουργία της Προστιθέμενης Αξίας της οικονομίας στα χρόνια προ της κρίσης, όπως φαίνεται στο παρακάτω διάγραμμα:

Επίσης, στο διάγραμμα που ακολουθεί καταγράφεται η χαμηλή́ «πολυπλοκότητα» των προϊόντων που εξάγει η χώρα μας, με τη μικρή συμμετοχή́ της μεταποίησης στο (προ κρίσης) ΑΕΠ της χώρας: (3)

Τέλος, στα έτη της κρίσης 2008 έως 2013, σύμφωνα με την Eurostat (4), η συνολική Ακαθάριστη Προστιθέμενη Αξία της χώρας (σε εκατ. Ευρώ) μειώθηκε κατά 25% (από 213.933 εκ σε 160.544 εκ.).

Ο πρωτογενής τομέας (Α) ενώ μειώθηκε από 6.624 εκ. σε 6.106 εκ. εμφανίζεται σε ποσοστό αυξημένος (από 3,1% σε 3,8%) λόγω της μείωσης του ΑΕΠ. Η μεταποίηση (C) υπέστη τη μεγαλύτερη μείωση κατά 30% από 19.428 εκ. το 2008 σε 13.622 εκ. το 2013 (αντίστοιχα από 9,1% του ΑΕΠ σε 8,5%). Oι δε υπηρεσίες παντός είδους εκτινάχθηκαν σε ποσοστό 88%.

Όλα τα ανωτέρω βέβαια δεν συνέβησαν τυχαία. Είναι η απολύτως προδιαγραμμένη συνέπεια της οικονομικής πολιτικής, όλων των περασμένων κυβερνήσεων.

Οι διάφοροι αναπτυξιακοί νόμοι μέχρι σήμερα, υπηρετούν απόλυτα αυτήν την καταστροφική πορεία της χώρας μας.

Αντί να στοχεύουν και σκοπεύουν στο ζητούμενο, που είναι η δημιουργία ενός ελληνικού διεθνώς εμπορεύσιμου τελικού προϊόντος, περιορίζονται στην ενίσχυση των «προθέσεων», επιδοτώντας κυρίως δαπάνες κτιριακού και μηχανολογικού εξοπλισμού (πάντα εισαγόμενου μια που δεν υπάρχει η δυνατότητα έκδοσης πιστοποιητικού για τα εγχωρίως κατασκευαζόμενα!), και πάσης φύσεως υπηρεσίες (ταξίδια, εκθέσεις, υπηρεσίες εξωτερικών συμβούλων και μιας βαριάς βιομηχανίας υπηρεσιών «paper-ρολογίας»), με τελικό αποτέλεσμα τη διόγκωση του παρασιτισμού και της διαφθοράς.

Με αυτές τις συνθήκες, δεν ωφελείται σε τίποτα η επιχείρηση διότι πρέπει αυτή με ίδιες δυνάμεις να υλοποιήσει ΠΡΩΤΑ την επένδυση και στο τέλος, μετά από έλεγχο, να εισπράξει την ενίσχυση. Ακόμα και αν χρησιμοποιηθεί τραπεζικός δανεισμός για την υλοποίηση, η επιχείρηση, εκτός από την σύμβαση, πρέπει να καταβάλει πλήρεις εγγυήσεις στην τράπεζα, κάτι που την κάνει την ενίσχυση αχρείαστη για την επιχείρηση έτσι και αλλιώς.

Τελικά, μέχρι σήμερα, λειτούργησε αντιαναπτυξιακά, αντιεπιστημονικά και ως προϊόν διαπλοκής, η επιχορήγηση δραστηριοτήτων που δεν προωθούσαν την επιχειρηματικότητα, δημιουργούσαν έλλειμμα στο εμπορικό ισοζύγιο της χώρας, και πρόσφεραν μηδενικές θέσεις εργασίας (πχ φωτοβολταϊκά), εμποδίζοντας τη ροή πόρων σε πραγματικά παραγωγικές επενδύσεις.

Το αποτέλεσμα ήταν να απευθύνεται η ενίσχυση μόνο σε αυτούς που δεν την είχαν ανάγκη, δηλαδή σε αυτούς που είχαν οικονομικούς πόρους για να ξεκινήσουν.

Ένας αναπτυξιακός νόμος μπορεί να υπηρετήσει την αναγκαία οικονομική και κοινωνική βελτίωση επικουρικά, δεν μπορεί, όμως από μόνος του να την ικανοποιήσει. Θα πρέπει να ενταχθεί σε ένα ολοκληρωμένο αναπτυξιακό σχέδιο, δεκαετούς τουλάχιστον χρονικού ορίζοντα και να υπηρετεί τους στόχους του. Διαφορετικά υπάρχει κίνδυνος να αναπαραχθεί ένας αποσπασματικός τρόπος ανάπτυξης και να υπάρξει μια ακόμη σπατάλη πόρων.

Είναι εξαιρετικής σημασίας, η συσχέτιση του αναπτυξιακού νόμου με τα υπόλοιπα χρηματοδοτικά εργαλεία και τις δράσεις του ΕΣΠΑ καθώς και με το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων και τις υποδομές. Η χρηματοδότηση του αναπτυξιακού νόμου πρέπει να είναι συμπληρωματική προς τη χρηματοδότηση των υποδομών και όχι να γίνει σε βάρος των τελευταίων. Θα ήταν εξαιρετικά αντιφατικό να επιχορηγούμε τις ιδιωτικές επενδύσεις σε βάρος των δημόσιων υποδομών όταν είναι δεδομένη η σημασία των τελευταίων στη βελτίωση της κοινωνικής παραγωγικότητας και της ανταγωνιστικότητας.

Ανάλογης σημασίας είναι και η εναρμόνιση του αναπτυξιακού νόμου με τη λειτουργία συνολικά του χρηματοπιστωτικού συστήματος, αφού κανένας αναπτυξιακός νόμος δεν μπορεί να υποκαταστήσει το τελευταίο. Η αποδοτική εφαρμογή του αναπτυξιακού νόμου προϋποθέτει και απαιτεί και ένα χρηματοπιστωτικό σύστημα το οποίο θα υπηρετεί και θα στηρίζει την πραγματική οικονομία και τις παραγωγικές επενδύσεις.

Μια ισχυρή παραγωγική, μεταποιητική βάση, τελικά είναι απαραίτητη για να διασφαλίσει σε μια οικονομία την ύπαρξη μιας επαρκούς ποικιλίας δραστηριοτήτων που μεταξύ τους αναπτύσσουν συνέργειες, επιτυγχάνουν μη φθίνουσες οικονομίες κλίμακας και συνεπώς είναι βιώσιμες.

Αυτή είναι και η κρίσιμη παράμετρος για να αντιμετωπισθεί η μακροχρόνια επίπτωση της αποβιομηχάνισης μιας χώρας.

Τα κύρια προτάγματα λοιπόν ενός άλλου αναπτυξιακού σχεδίου είναι:

Η μεγάλη προσδοκία του λαού

"Το πραγματικό δίλημμα λοιπόν είναι εάν θα συνεχίσουμε προς αυτή την κατεύθυνση της αποβιομηχάνισης και της καταστροφής της γεωργικής παραγωγής, ή οι επιλογές μας θα δώσουν το δικαίωμα να κυβερνήσουν σε αυτές τις δυνάμεις που θέλουν την χώρα να σταθεί στα δικά της πόδια."

του Νίκου Ρόη*

Τώρα που ο ‘’κύβος ερίφθει‘’ πρέπει να αφουγκραστούμε τις πραγματικές προσδοκίες του Ελληνικού λαού από την αριστερά, να επανεκτιμήσουμε την μέχρι τώρα εφαρμοσμένη πολιτική μας και να προτείνουμε ρεαλιστικές εφαρμόσιμες λύσεις που θα αυξάνουν το εισόδημα και θα μειώνουν την ανεργία. Εμπρός μας πλέον υπάρχει η τεράστια πρόκληση της οικονομικής και παραγωγικής ανασυγκρότησης , για την όποια πρέπει να δουλέψουμε και από την οποία θα φανεί εάν και κατά πόσο η αριστερά μπορεί να είναι μια δύναμη που κυβερνά η θα παραμείνει μόνο η ¨φωνή της συνείδησης της κοινωνίας¨.

Το τεράστιο πρόβλημα παραμένει και είναι το χρέος της χώρας, χρέος που δεν είναι διαχειρίσιμο, ταυτόχρονα με την μνημονική πολιτική που μας έχει επιβληθεί από τους δανειστές μας και για την όποια κατά γενική παραδοχή πληρώνουν οι πιο αδύναμες τάξεις. Η αλλαγή νομίσματος και η ταυτόχρονη άρνηση αποπληρωμής του χρέους, δηλαδή η χρεωκοπία, θα είναι καταστροφική για τα ποιο φτωχά στρώματα . 

Η προσπάθεια πρέπει να βασιστεί στον πρωτογενή και τον δευτερογενή τομέα, χωρίς να παραμελήσουμε τον τριτογενή και τις υπηρεσίες, στην κατεύθυνση της αλλαγής της ποσόστωσης υπέρ των δύο πρώτων, με ταυτόχρονη διόγκωση όλης της οικονομίας. 

Τα κύρια προβλήματα είναι

α) Ο κλήρος στην Ελλάδα είναι μικρός και πολύ τεμαχισμένος, η κατάσταση αυτή αποτρέπει τον οργανωτικό εξορθολογισμό της γεωργικής παραγωγής και την καθηλώνει σε αναποτελεσματικές μορφές εκμετάλλευσης με μειωμένη αξιοποίηση των παραγωγικών συντελεστών.

β) Ο αγροτικός πληθυσμός είναι μεγάλος σε ηλικία (57% άνω των 45 ετών) και με χαμηλότερο σχετικά με τον εθνικό μέσο όρο μορφωτικό επίπεδο, γεγονός που αποτελεί τροχοπέδη για διάχυση τεχνογνωσίας.

γ) Ελάχιστη ποσότητα της αγροτικής παραγωγής περνά στη μεταποίηση.

δ) Στη βιομηχανία υπάρχει πολυκερματισμός και πολυμορφία, παραδοσιακοί κλάδοι που έπαιζαν ρόλο ατμομηχανής στην ανάπτυξη της οικονομίας δεν υπάρχουν πια. 

ε) Λίγες εταιρείες ακολούθησαν κυρίαρχα μοντέλα μαζικής παραγωγής, διαμορφώνοντας ένα ενδιαφέρον τοπίο στην ελληνική βιομηχανία 

στ) Ελάχιστη παράγωγη από πρώτες ύλες και εξόρυξη περνά στη μεταποίηση.

Τα μοντέλα παραγωγής πρέπει να βασίζονται σε δυο κυρίαρχους άξονες:

• Την παραγωγή νέων προϊόντων και τεχνολογιών επεξεργασίας
• Τη συνεργασία, συνέργεια, συνύπαρξη, πολλών παραγωγικών υποκειμένων από τη σύλληψη και τη δημιουργία ενός προϊόντος, έως την παραγωγή και τις υπηρεσίες μετά τη διάθεση.

Προϋποθέσεις για να υλοποιηθούν αυτά είναι

Α) Το χρηματοπιστωτικό σύστημα πρέπει να σταματήσει να τζογάρει και να πάρει ρίσκα προς την κατεύθυνση της πραγματικής οικονομίας

Β) να δημιουργηθεί ένα υγιές περιβάλλον για τις επιχειρήσεις

Γ) να υπάρχει μια ελάχιστη συμφωνία όλων των κοινωνικών φορέων που εμπλέκονται στην παραγωγή

Για όλα αυτά πρέπει να υπάρχει πολιτική βούληση, συγκεκριμένο πρόγραμμα που θα παίρνει σοβαρά υπ όψιν τα προαναφερθέντα δεδομένα, πολιτικό προσωπικό που θα έχει την υποδομή να τα υλοποιήσει. 

Αυτή η απόφαση δεν μπορεί να υλοποιηθεί χωρίς να έχει την κοινωνία μαζί και γι” αυτό χρειάζεται κόπος και υπομονή να συνδιαλλαγείς μαζί της. Ένα τέτοιο σχέδιο μπορεί να έχει τη συμπαράσταση όλων των κοινωνικών εταίρων γιατί θα στηρίζεται στον διάλογο και τις συνέργειες. Ταυτόχρονα θα δημιουργεί νέα οικονομικά υποκείμενα που θα έχουν επίκεντρο αυτές τις συνέργειες και θα στηρίζονται από βαθιές μεταρρυθμίσεις στο θεσμικό πλαίσιο της χώρας. Αυτός ο νέος τρόπος προσέγγισης της παραγωγής πρέπει να γίνεται σε όλη την πορεία του προϊόντος, από τη σύλληψη έως την μετά την πώληση υπηρεσία.

Η Βιομηχανική παραγωγή της χώρας είναι κάτω από το 9% του ΑΕΠ και η αγροτική παραγωγή το 3% του ΑΕΠ δηλαδή το σύνολο της παραγωγής μας είναι 12% του ΑΕΠ. 

Την δεκαετία του ογδόντα τα αντίστοιχα ποσοστά ήταν 23% και 21% σύνολο 44% του ΑΕΠ, βλέπουμε λοιπόν ότι οι υπηρεσίες από το 56% του ΑΕΠ που ήταν την δεκαετία του ογδόντα είναι σήμερα το 88% του Εθνικού Προϊόντος.

Για αυτή την δυσαναλογία κάποιες πολιτικές δυνάμεις δούλεψαν σιωπηλά όλα αυτά τα χρόνια, κάποια πρόσωπα έχουν ευθύνες για την κατάντια της χώρας. 

Το πραγματικό δίλημμα λοιπόν είναι εάν θα συνεχίσουμε προς αυτή την κατεύθυνση της αποβιομηχάνισης και της καταστροφής της γεωργικής παραγωγής, η οι επιλογές μας θα δώσουν το δικαίωμα να κυβερνήσουν σε αυτές τις δυνάμεις που θέλουν την χώρα να σταθεί στα δικά της πόδια.



*Ο Νίκος Ρόης είναι συντονιστής του Τμήματος Βιομηχανίας του ΣΥΡΙΖΑ

πηγή το ιδεολόγιο

Για ένα νέο αναπτυξιακό νόμο που επιτέλους θα επικροτεί την ανάπτυξη και όχι την διαφθορά και τον παρασιτισμό

του Α. Οικονομίδη*

Ο Αλέξης Οικονομίδης συνοψίζει τις θέσεις για τις βασικές αρχές του ζητούμενου επενδυτικού νόμου, που προτείνει στο Τμήμα Βιομηχανίας του ΣΥΡΙΖΑ:

Η παραγωγική αποδιάρθρωση της χώρας μας, είναι το αποτέλεσμα απολύτως ηθελημένων πολιτικών επιλογών, τουλάχιστον των τελευταίων 30 χρόνων. Το μνημόνιο απλώς την επιτάχυνε και την ολοκλήρωσε.

Αν σήμερα έπεφταν χρήματα από ελικόπτερο, το μόνο που θα διογκώνονταν είναι οι παρασιτικοί τομείς της αγοράς, εκείνοι ακριβώς που μας κατέστρεψαν.» [i]

Αν δεν αλλάξει ο συσχετισμός 3% του πρωτογενή τομέα, 9% του δευτερογενή τομέα και  88% υπηρεσίες παντός είδους, τότε όχι μόνο ανάπτυξη ποτέ δεν θα δούμε, αλλά θα χάσουμε και την εθνική μας ανεξαρτησία. [ii]

Τι συμβαίνει με τους εκάστοτε αναπτυξιακούς νόμους στα αλήθεια

Η εφαρμογή των προηγούμενων αναπτυξιακών νόμων, τελικά βοήθησε στην μεγέθυνση των υπηρεσιών (σύμβουλοι-βιομηχανίες υπηρεσιών δημιουργίας business plan και όχι μόνο), του παρασιτισμού, της αθρόας εισαγωγής μηχανολογικού εξοπλισμού και του αυξημένου διαχειριστικού κόστους που κατανάλωσε σημαντικούς πόρους σε βάρος των πραγματικά δικαιούχων. [iii]

Αντί ο Αναπτυξιακός νόμος να στοχεύει και σκοπεύει στο ζητούμενο που είναι το τελικό προϊόν, περιορίζεται στις προθέσειςεπιδοτώντας κυρίως δαπάνες κτιριακού και μηχανολογικού εξοπλισμού (πάντα εισαγόμενου μια που δεν υπάρχει η δυνατότητα έκδοσης πιστοποιητικού για τα εγχωρίως κατασκευαζόμενα!), και πάσης φύσεως υπηρεσιών (ταξίδια, εκθέσεις, συμβούλων και μιας βαριάς βιομηχανίας υπηρεσιών «paper-ρολογίας»), με τελικό αποτέλεσμα την διόγκωση του παρασιτισμού και της διαφθοράς. [iv]

Για να εισπράξεις δε την οιαδήποτε επιχορήγηση, θα πρέπει να καταθέσεις αντίστοιχη εγγυητική επιστολή τραπέζης, αποκλείοντας στην πράξη όσους πραγματικά την χρειάζονται, το αποτέλεσμα είναι να απευθύνεται τελικά μόνο σε αυτούς που δεν την έχουν ανάγκη!

Οι κάθε λογής «αγράμματες» υπηρεσίες, φορείς ενός άκριτου εισαγόμενου πρότυπου, στο όνομα ενός κατ επίφαση μόνο εκσυγχρονισμού, καταστρέφουν δια της βίας την τοπική παραγωγική μας  πραγματικότητα, πραγματικότητα που ουδέποτε, κατανόησαν, εκτίμησαν σωστά ή αγάπησαν.

Η Γενική Γραμματεία Έρευνας και Τεχνολογίας (ΓΓΕΤ), μαζί με τους εκάστοτε ακαδημαϊκούς αξιολογητές, στην πράξη καταπολεμήσανε  την οιαδήποτε προσπάθεια των μεταποιητικών βιοτεχνικών μονάδων για καινοτομία, υψηλή τεχνολογία και προσπάθεια δημιουργίας νέου προϊόντος, μια και αυτό δεν ταίριαζε στα δικά τους εγκεφαλικά πρότυπα περί κυρίαρχου μαζικού προϊόντος.

Τελικά, δεν ήταν δυνατόν να κάνεις την οιαδήποτε μακροπρόθεσμη επενδυτική πολιτική, διότι είχες να αντιμετωπίσεις ένα απολύτως εχθρικό κρατικό μηχανισμό, σε συνέργεια με τους διάφορους ακαδημαϊκούς συμβούλους, οι οποίοι στην πράξη εδραίωσαν το σημερινό νεοφιλελεύθερο μοντέλο, με την απαξία τους στην ενδογενή παραγωγή.

Ριζική αλλαγή διαδικασιών και στόχευσης των αναπτυξιακών προγραμμάτων

 To μόνο τελικό ζητούμενο κάθε νέας επένδυσης που επιχορηγείται, θα έπρεπε να είναι, η δημιουργία τελικού προϊόντος, υψηλής ελληνικής – εγχώριας προστιθέμενης αξίας (ΕΠΑ) μεγαλύτερης του 35%.

Οι όποιες ελαφρύνσεις, μιλάμε μόνο για έμμεσες,  θα δίνονται στο τέλος της επένδυσης και μάλλον δεν θα δίνονται, αλλά θα εφαρμόζονται αυτοδίκαια απο τις ίδιες τις επιχειρήσεις, μέσω των λογιστικών τους βιβλίων.

Το ύψος και το είδος των ελαφρύνσεων θα περιγράφονται σαφώς στο ΦΕΚ του νέου αναπτυξιακού νόμου, και θα είναι γνωστές στους πάντες εκ των προτέρων.

Οι όποιες ελαφρύνσεις θα είναι κλιμακωτές, ανάλογα με την επιτευχθείσα ΕΠΑ (π.χ. για ΕΠΑ από 35%-40% αυτές…., για ΕΠΑ από 40%-50% αυτές κ.ο.κ.).

Η ΕΠΑ θα υπολογίζεται από τις οικονομικές υπηρεσίες της κάθε επιχείρησης και θα αποστέλλεται στις αρμόδιες υπηρεσίες του υπουργείου, όπου θα γίνεται ο έλεγχος αυτής, όπως και για τα λοιπά οικονομικά στοιχεία της κάθε επιχείρησης.

Τότε όλοι οι επενδυτές θα έχουν συμφέρον να υλοποιήσουν άμεσα την επένδυση, οι δε πωλήσεις των προϊόντων τους, σαν αποτέλεσμα αυτής, θα πρέπει να περιλαμβάνουν την μεγαλύτερη εγχώρια προστιθέμενη αξία, ώστε να τύχουν των μεγίστων ευεργετημάτων του νόμου.

Η όλη διαδικασία απλοποιείται, δεν προϋποθέτει την κατάθεση επενδυτικού σχεδίου, ίσως αρκεί μια απλή αίτηση, και σταματάει η έγκριση μιας επένδυσης να υπόκειται στη διάθεση των όποιων τεχνοκρατών – επαϊόντων, τρομάρα τους.[v]

Οι πιστοποιήσεις από μεριάς του δημοσίου (ουσιαστικά σήμερα ανύπαρκτες) χρειάζονται για τη δημιουργία του προϊόντος και όχι για τα μέσα παραγωγής.

Ας τα παράγει με τα χέρια του. Δηλαδή τότε δεν δικαιούται επιχορήγησης;

Με τον υπάρχον αναπτυξιακό νόμο, δεν δικαιούται καμιάς επιχορήγησης!

Το κάθε πλέον προϊόν που θα πωλείται, θα φέρει σήμα στην ετικέτα του με το ποσοστό της ΕΠΑ. Με αυτόν τον τρόπο ο καταναλωτής θα γνωρίζει και θα επιλέγει όχι μόνο με το κριτήριο της τιμής, αλλά και του ποσοστού της εγχώριας κατασκευής.

Παράλληλα είναι σήμερα απολύτως αναγκαίο να δημιουργηθεί, ένας νέος «Κανονισμός Δημόσιων Προμηθειών«, που ουσιαστικά θα πριμοδοτεί την Ελληνική Παραγωγή μέσω του ελέγχου της ΕΠΑ.

ΠΡΟΣΟΧΗ μιλάμε για επενδύσεις με σκοπό τη δημιουργία τελικού προϊόντος στον πρωτογενή τομέα και στην μεταποίηση μόνο! Αποκλείονται σαφώς κάθε είδους υπηρεσίες!

Άρα σύμφωνα με τα ανωτέρω είναι σαφές ότι οι έμμεσες φορο-απαλλαγές ή ότι άλλο, δίνονται μετά το τέλος της επένδυσης,  σύμφωνα με τις πωλήσεις της επιχείρησης, και για όσο καιρό είναι αναγκαίες (όπως με τις αποσβέσεις 5 έως 10 χρόνια, ιδιαιτέρως σε υψηλής έντασης κεφαλαίου επενδύσεις).

Η πρότασή μας προφανώς δεν είναι αναγκαίο να περιλαμβάνει όλες τις επενδύσεις, π.χ. κάποιος που θέλει άμεσες επιχορηγήσεις, θα συνεχίζει να υποβάλλει επενδυτικό σχέδιο και να αναμένει την έγκριση του.

Ναι σε ένα αναπτυξιακό πραγματικά νόμο που:

• θα εξυπηρετεί την πραγματική οικονομία αυτού του τόπου
• θα ανοίγει τον δρόμο σε νέες προσλήψεις
• θα αξιολογεί επιτέλους το αποτέλεσμα και όχι την πρόθεση και τα μέσα
• θα αναδεικνύει την δική μας τεχνική παράδοση και την πραγματική μεταποιητική πραγματικότητα του τόπου μας
• θα επιτρέπει να αναδειχθούν οι ιδιαίτερες πατέντες, ιδιοσυσκευές και πρακτικές του κάθε παραγωγού και όχι την επιβολή εξωγενών κανόνων και πρακτικών που τελικά εξυπηρετούν την καταστροφή της τοπικής παραγωγής προς όφελος των εισαγωγών
• θα τερματίσει την αυθεντία των ακαδημαϊκών συμβούλων, που καταλήγουν όχι μόνο σε σνομπισμό, αδιαφορία και τελικά στην δυσφήμιση των παραγωγών, με τελικό σκοπό τον εξοβελισμό τους.[vi]
• θα τερματίσει επί τέλους την βιομηχανία των business plan και των συμβούλων, που καταλήγουν στην διαφθορά και την εξυπηρέτηση των ημετέρων.

Μιλάμε, αλλά για μία ριζική αναγκαία αναπροσαρμογή του τρόπου ανάπτυξης της πραγματικής οικονομίας, που θα βασίζεται στην εξάλειψη, άπαξ δια παντός, της διαφθοράς όλων των συγκατα-νευσιφάγων της διαπλοκής[vii] και της κακοδαιμονίας μας.

Το πραγματικό ερώτημα είναι θέλουμε πραγματικά να το επιχειρήσουμε αυτό; ή άλλως, να αρκεστούμε στην καλύτερη διαχείριση του υπάρχοντος ατελέσφορου μεν, αλλά απολύτως καταστροφικού της εγχώριας παραγωγής δε δρόμου, μια και εμείς είμαστε καλύτεροι από τους άλλους!

Αν η απάντηση είναι ότι δεν υπάρχει άλλος δρόμος, από την ριζική αναπροσαρμογή του τρόπου της ανάπτυξης τότε, θα βρούμε τα αναγκαία εργαλεία και πολιτικές.

Το ότι τα πράγματα γίνονται πλέον πολύ απλά, δεν πρέπει να μας τρομάζουν αλλά αντίθετα να μας προκαλούν.

Υ.Γ.

Η πρόταση αυτή μιλάει μόνο για τις έμμεσεςελαφρύνσεις, που θα είναι πλέον κεντρικό στοιχείο του νέου αναπτυξιακού νόμου.

Θα (πρέπει να) επακολουθήσουν και άλλα κείμενα που θα ασχοληθούν με άλλες πτυχές του νόμου όπως π.χ. για το είδος και τον τρόπο τωνάμεσων επιχορηγήσεων, τι είδους ανάπτυξη θέλουμε και χρειαζόμαστε και το σημαντικότερο,τη Χάραξη μιας Νέας Εθνικής Παραγωγικής Στρατηγικής[viii].

Παραρτήματα: