 |
| Αφιερωμένο στον νέο εθνικό τραπεζίτη... |
Τραπεζική Μη Ενοποίηση με υπογραφή Στουρνάρα
"τα 50 δις που δανείστηκε το ελληνικό δηµόσιο υπέρ των τραπεζιτών, δεν θα περάσουν ποτέ στο Κοινό Ταµείο και ποτέ των ποτών στον Ευρωπαϊκό Μηχανισµό Στήριξης (ESM)"
του Γιάνη Βαρουφάκη*
Στα τέσσερα χρόνια που πέρασαν από τότε που ξέσπασε η Κρίση του Ευρώ, είχαµε πάνω από σαράντα Ευρωπαϊκές Συνόδους Κορυφής. Μόνο σε µία εξ αυτών έγινε κάτι άξιον λόγου. Κάτι για το οποίο µπορούσαµε, ως ευρωπαίοι πολίτες, να νιώσουµε κάτι που θύµιζε ανακούφιση και περηφάνεια: στην Σύνοδο Κορυφής του Ιουνίου του 2012.
Ήταν µια Σύνοδος που θύµιζε όλες τις άλλες: κοινοτυπίες επί κοινοτυπιών, συζήτηση άνευ ουσίας, πλήρη επιβολή από την γερµανική αντιπροσωπία της συνολικής σιωπής για τα ζητήµατα που απειλούσαν να τινάξουν στον αέρα την Ευρωζώνη. Λίγο πριν κλείσει η Σύνοδος, εκεί που η κα Μέρκελ και ο κ. Σόιµπλε κοιτούσαν το ρολόι τους και ετοιµαζόντουσαν να µαζέψουν τα χαρτιά τους και να φύγουν, δέχθηκαν ένα εντελώς απρόσµενο χτύπηµα από έναν «δικό τους άνθρωπο». Τον δοτό πρωθυπουργό της Ιταλίας κ. Μάριο Μόντι που, έξι µήνες πριν, είχε διοριστεί αντικαταστάτης του ανεκδιήγητου (αλλά εκλεγµένου) Μπερλουσκόνι από την την κα Μέρκελ και τον κ. Σόιµπλε, σε αγαστή συνεργασία µε το ιταλικό τραπεζικό και οικονοµικό κατεστηµένο.
Ένα τραπεζικό σύστηµα αποτελείται από τρία «συστατικά»:
(1) Κεντρική Τράπεζα (που εξασφαλίζει ρευστότητα στις ιδιωτικές τράπεζες)
(2) Εποπτική Αρχή (η οποία, υποτίθεται, ελέγχει τα βιβλία των τραπεζών και, καθώς το κράτος εγγυάται µεγάλο µέρος των καταθέσεων, έχει το δικαίωµα να προστάζει τις τράπεζες να βρουν νέα χρήµατα ή, αν δεν τα καταφέρουν, να κλείσουν, και
(3) Ταµείο από το οποίο, στην περίπτωση που µια τράπεζα πτωχεύσει, αντλούνται οι πόροι που απαιτούνται για την καταβολή των εγγυηµένων καταθέσεων ή και κεφάλαια από τα οποία ανακεφαλαιοποιείται (και διασώζεται) πριν µεταπωληθεί.
Στα τέσσερα χρόνια που πέρασαν από τότε που ξέσπασε η Κρίση του Ευρώ, είχαµε πάνω από σαράντα Ευρωπαϊκές Συνόδους Κορυφής. Μόνο σε µία εξ αυτών έγινε κάτι άξιον λόγου. Κάτι για το οποίο µπορούσαµε, ως ευρωπαίοι πολίτες, να νιώσουµε κάτι που θύµιζε ανακούφιση και περηφάνεια: στην Σύνοδο Κορυφής του Ιουνίου του 2012.
Ήταν µια Σύνοδος που θύµιζε όλες τις άλλες: κοινοτυπίες επί κοινοτυπιών, συζήτηση άνευ ουσίας, πλήρη επιβολή από την γερµανική αντιπροσωπία της συνολικής σιωπής για τα ζητήµατα που απειλούσαν να τινάξουν στον αέρα την Ευρωζώνη. Λίγο πριν κλείσει η Σύνοδος, εκεί που η κα Μέρκελ και ο κ. Σόιµπλε κοιτούσαν το ρολόι τους και ετοιµαζόντουσαν να µαζέψουν τα χαρτιά τους και να φύγουν, δέχθηκαν ένα εντελώς απρόσµενο χτύπηµα από έναν «δικό τους άνθρωπο». Τον δοτό πρωθυπουργό της Ιταλίας κ. Μάριο Μόντι που, έξι µήνες πριν, είχε διοριστεί αντικαταστάτης του ανεκδιήγητου (αλλά εκλεγµένου) Μπερλουσκόνι από την την κα Μέρκελ και τον κ. Σόιµπλε, σε αγαστή συνεργασία µε το ιταλικό τραπεζικό και οικονοµικό κατεστηµένο.
- Το πρόβληµα του κ. Μόντι ήταν ότι από την αρχή της πρωθυπουργίας του, η Ιταλία κατέρρεε. Οι τράπεζες (µε πρώτη και καλύτερη την Unicredit), ο ιδιωτικός τοµέας και το δηµόσιο, αντιµετώπιζαν τριπλή πτώχευση α λα ελληνικά.
- Ο κ. Μόντι πιεζόταν να δανειστεί υπέρ των τραπεζιτών από την τρόικα υπό όρους λιτότητας που θα τίναζαν στον αέρα την FIAT και τους µικρο-επιχειρηµατίες, και πάλι α λα ελληνικά.
- Οι αγορές οσφρίζονταν «αίµα» και τα επιτόκια δανεισµού της Ιταλίας έπιασαν το 8%. Καταστροφή για µια οικονοµία όπου το ονοµαστικό εθνικό εισόδηµα έπεφτε καθηµερινά (αντί να ανέρχεται).
Κατά την διάρκεια της εν λόγω Συνόδου ο κ. Μόντι ήξερε ότι αν επέστρεφε στην Ρώµη µε άδεια χέρια, τόσο οι δικές του µέρες όσο και του Ιταλικού κράτους ήταν µετρηµένες. Επειδή, αν και δοτός, ο κ. Μόντι είχε εµπειρία συγκρούσεων στον πυρήνα της ΕΕ (όταν ήταν Επίτροπος είχε συγκρουστεί µε την Microsoft και το Βερολίνο, και είχε βγει νικητής), βρήκε το σθένος να κάνει το κόλπο γκρόσο λίγο πριν λήξει η Σύνοδος.
Την ώρα που οι οµόλογοί του ετοιµάζονταν να τα µαζέψουν και να επιστρέψουν στις έδρες τους, ο κ. Μόντι ζήτησε τον λόγο για να πει: «Δεν θα φύγει κανείς αν πρώτα δεν υπάρξει συµφωνία ότι η ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών µας θα γίνεται άµεσα, µε κονδύλια του Ταµείου Χρηµατοπιστωτικής Σταθερότητας τα οποία δεν θα καταγράφονται στο εθνικό δηµόσιο χρέος µας.»
Η κα Μέρκελ και ο κ. Σόιµπλε έτριβαν τα µάτια τους και δεν πίστευαν στα αυτιά τους. Πριν προλάβουν να µιλήσουν, παίρνει την ευκαιρία ο κ. Ραχόι (ο πρωθυπουργός της Ισπανίας, η οποία βρισκόταν σε ακόµα πιο δεινή θέση από την Ιταλία) να συνηγορήσει. Και σαν να µην έφτανε αυτό, νάσου και ο, κατά τα άλλα σιωπηλός, νεο-εκλεγείς Γάλλος Πρόεδρος, ο κ. Ολάντ, να προσθέτει κι αυτός την φωνή του στην πρόταση-απαίτηση Μόντι.
Εκείνη την στιγµή η κα Μέρκελ απέδειξε την πολιτική οξυδέρκειά της. Την ώρα που ο κ. Σόιµπλε τα είχε χαµένα, η Καγκελάριος έκανε έναν γρήγορο και πανέξυπνο ελιγµό για να υπονοµεύσει την «Λατινική Συµµαχία» Μόντι-Ραχόι-Ολάντ που τόσο απρόσµενα δηµιουργήθηκε σε µερικά λεπτά της ώρας µπροστά στα έντροµα µάτια της: Δέχθηκε την πρόταση Μόντι!
Εκείνη την στιγµή η κα Μέρκελ απέδειξε την πολιτική οξυδέρκειά της. Την ώρα που ο κ. Σόιµπλε τα είχε χαµένα, η Καγκελάριος έκανε έναν γρήγορο και πανέξυπνο ελιγµό για να υπονοµεύσει την «Λατινική Συµµαχία» Μόντι-Ραχόι-Ολάντ που τόσο απρόσµενα δηµιουργήθηκε σε µερικά λεπτά της ώρας µπροστά στα έντροµα µάτια της: Δέχθηκε την πρόταση Μόντι!
Υπό έναν όρο, που θα αποδεικνυόταν καίριος: Να προηγηθεί Τραπεζική Ενοποίηση.
Νιώθοντας βαθειά δικαιωµένοι, οι Μόντι-Ραχόι-Ολάντ συµφώνησαν και περίχαροι βγήκαν στο προαύλιο για να δηλώσουν την βαθειά τοµή που µόλις «επέβαλαν» στην Γερµανία. Την ίδια στιγµή, η κα Μέρκελ έσκυβε στο αυτί του κ. Σόιµπλε λέγοντάς του:
«Δική σου δουλειά τώρα είναι να υπονοµεύσεις την Τραπεζική Ενοποίηση ώστε να µην γίνει ποτέ η άµεση ανακεφαλαιοποίηση που θέλει ο Μόντι».
Έτσι κι έγινε.
Τι θα σήµαινε µια Τραπεζική Ενοποίηση και γιατί θα ήταν σηµαντική
Ένα τραπεζικό σύστηµα αποτελείται από τρία «συστατικά»:
(1) Κεντρική Τράπεζα (που εξασφαλίζει ρευστότητα στις ιδιωτικές τράπεζες)
(2) Εποπτική Αρχή (η οποία, υποτίθεται, ελέγχει τα βιβλία των τραπεζών και, καθώς το κράτος εγγυάται µεγάλο µέρος των καταθέσεων, έχει το δικαίωµα να προστάζει τις τράπεζες να βρουν νέα χρήµατα ή, αν δεν τα καταφέρουν, να κλείσουν, και
(3) Ταµείο από το οποίο, στην περίπτωση που µια τράπεζα πτωχεύσει, αντλούνται οι πόροι που απαιτούνται για την καταβολή των εγγυηµένων καταθέσεων ή και κεφάλαια από τα οποία ανακεφαλαιοποιείται (και διασώζεται) πριν µεταπωληθεί.
Στην Ευρωζώνη παρατηρείται το εξής παράδοξο: Ενώ το πρώτο συστατικό έχει εξευρωπαϊστεί και το µοιραζόµαστε από κοινού, η ΕΚΤ, τα συστατικά (2) και (3) παραµένουν απολύτως «εθνικοποιηµένα».
Το πρόβληµα µε την «εθνική» διάσταση του (3) είναι ότι, όταν το δηµόσιο είναι στα πρόθυρα της πτώχεσης αλλά πρέπει να δανειστεί µεγάλα ποσά για να εγγυοδοτήσει το Ταµείο από το οποία θα υποστηρικτούν οι τράπεζες, τόσο οι τράπεζες όσο και το δηµόσιο πέφτουν στην µαύρη τρύπα της αλληλένδετης πτώχευσης. Όπως έγινε στην Ελλάδα, στην Ιταλία του κ. Μόντι, στην Ιρλανδία, στην Ισπανία κλπ.
Για αυτό τον λόγο απαίτησε ο κ. Μόντι τον εξευρωπαϊσµό του (3) στην Σύνοδο Κορυφής του Ιουνίου 2012.
Η απάντηση της κας Μέρκελ ήταν: ΟΚ, να εξευρωπαϊστεί το (3) αλλά µόνο αφού εξευρωπαϊστεί και το (2). Δηλαδή, να περάσει η εποπτεία των τραπεζών από τις 3 εθνικές εποπτικές αρχές σε µια ευρωπαϊκή Εποπτική Αρχή.
Η απάντηση της κας Μέρκελ ήταν: ΟΚ, να εξευρωπαϊστεί το (3) αλλά µόνο αφού εξευρωπαϊστεί και το (2). Δηλαδή, να περάσει η εποπτεία των τραπεζών από τις 3 εθνικές εποπτικές αρχές σε µια ευρωπαϊκή Εποπτική Αρχή.
Εύλογο το επιχείρηµα: Για να ζητάµε την χρηµατοδότηση του Ταµείου (3) άµεσα από τον ευρωπαίο φορολογούµενο, και να εξουσιοδοτούµε να ανακεφαλαιοποιεί τις τράπεζες, είναι σωστό οι τράπεζες να εποπτεύονται από µια κοινή, ευρωπαϊκή Εποπτική Αρχή (2).
Προφανώς, ο κ. Μόντι δεν µπορούσε παρά να αποδεχθεί αυτή την πρόταση-θέση της γερµανίδας Καγκελαρίου.
Πράγµατι, αν είχε εφαρµοστεί αυτή η απόφαση εξευρωπαϊσµού της Εποπτικής Αρχής (2) και του Ταµείου (3), τότε ένας βασικός παράγοντας που συντηρεί την Ευρωζωνική Κρίση θα είχε εκλείψει, καθώς
Πράγµατι, αν είχε εφαρµοστεί αυτή η απόφαση εξευρωπαϊσµού της Εποπτικής Αρχής (2) και του Ταµείου (3), τότε ένας βασικός παράγοντας που συντηρεί την Ευρωζωνική Κρίση θα είχε εκλείψει, καθώς
(α) τα κράτη µας δεν θα έπρεπε να δανείζονται εκ µέρους των τραπεζών, και
(β) θα «έσπαγε» η αµαρτωλή σχέση ντόπιων τραπεζιτών και ντόπιων πολιτικών.
Η στρατηγική Σόιµπλε
«Δική σου δουλειά τώρα είναι να υπονοµεύσεις την Τραπεζική Ενοποίηση ώστε να µην γίνει ποτέ η άµεση ανακεφαλαιοποίηση που θέλει ο Μόντι». Τάδε έφη, στο αυτί του υπουργού της, η κα Μέρκελ λίγο µετά την αναπάντεχα γενναία στάση του κ. Μόντι στην Σύνοδο του Ιουνίου 2012. Όπερ και έπραξε ο κ. Σόιµπλε αρχής γενοµένης µε άρθρο του στους Financial Times, τον Αύγουστο το 2012 στο οποίο κατέγραψε την στρατηγική του: Σκοπός µας είναι να κωλλισιεργήσουµε ως προς τον εξευρωπαϊσµό της Εποπτικής Αρχής για να έχουµε λόγο να αρνηθούµε στον όποιον κ. Μόντι τον εξευρωπαϊσµό του Ταµείου από το οποίο ...
Η στρατηγική Σόιµπλε
«Δική σου δουλειά τώρα είναι να υπονοµεύσεις την Τραπεζική Ενοποίηση ώστε να µην γίνει ποτέ η άµεση ανακεφαλαιοποίηση που θέλει ο Μόντι». Τάδε έφη, στο αυτί του υπουργού της, η κα Μέρκελ λίγο µετά την αναπάντεχα γενναία στάση του κ. Μόντι στην Σύνοδο του Ιουνίου 2012. Όπερ και έπραξε ο κ. Σόιµπλε αρχής γενοµένης µε άρθρο του στους Financial Times, τον Αύγουστο το 2012 στο οποίο κατέγραψε την στρατηγική του: Σκοπός µας είναι να κωλλισιεργήσουµε ως προς τον εξευρωπαϊσµό της Εποπτικής Αρχής για να έχουµε λόγο να αρνηθούµε στον όποιον κ. Μόντι τον εξευρωπαϊσµό του Ταµείου από το οποίο ...
